MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL, ÖZEL EĞİTİM KURSLARI YÖNETMELİĞİ

22 Temmuz 2005 Tarihli Resmi Gazete

Sayı: 25883

Millî Eğitim Bakanlığından:

Millî Eğitim Bakanlığı Özel, Özel Eğitim Kursları Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, özel, özel eğitim kurslarındaki eğitim-öğretimi, yönetimi, öğrenci kayıt ve kabulü, öğretim programlarını, çalışma sürelerini, başarının değerlendirilmesini ve işleyiş esaslarını düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2- Bu Yönetmelik, özel, özel eğitim kurslarının eğitim-öğretimi, yönetimi, öğrenci kayıt ve kabulü, öğretim programlarını, çalışma sürelerini ve başarının değerlendirilmesini kapsar.

Dayanak

Madde 3- Bu Yönetmelik, 30/4/1992 tarihli ve 3797 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 22 nci maddesine, 8/6/1965 tarihli ve 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 27 nci maddesine ve 30/5/1997 tarihli ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını,

Millî eğitim müdürlüğü: Özel, özel eğitim kursunun bağlı bulunduğu il/ilçe millî eğitim müdürlüğünü,

Özel, özel eğitim kursu: 625 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunan özel, özel eğitim kursunu,

Kurum: Özel, özel eğitim kursunu,

Kurucu: Kursun sahibini,

Kurucu temsilcisi: Tüzel kişiliği haiz kurucular tarafından görevlendirilen ve Bakanlığa karşı kurucuyu temsil eden kişiyi,

Genel müdür: Aynı kişi veya kuruluşa ait birden fazla özel öğretim kurumunun genel müdürünü,

Kurs personeli;

1)Müdür: Özel, özel eğitim kursunun müdürünü,

2)Öğretmen: Özel, özel eğitim kursunda görev yapan kadrolu veya ücretli öğretmeni,

3)Uzman öğretici: Alanında yüksek öğrenim görmüş öğreticiyi,

4)Usta öğretici: Alanında öğrenim gördüğünü belgelendirenler veya alanında sertifika sahibi olan en az orta öğretim mezunu olan ve öğretmenlerinin denetiminde çalışan kişiyi,

5)Fizyoterapist: Fizik tedavi ve rehabilitasyon yüksek okulu mezunu olan kişiyi,

6)Çocuk gelişimi ve eğitimcisi: Üniversitelerin çocuk gelişimi ve eğitimi öğretmenliği veya çocuk gelişimi ve eğitimi/sağlığı alanlarında lisans eğitimi almış bireylere, ailelere ve öğretmenlere bireylerin her türlü gelişim durumlarına ilişkin sorunların çözümünde gerekli önlemlerin alınmasını ve gelişimlerin izlenmesini sağlayan kişiyi,

7)Rehber öğretmen: Talim ve Terbiye Kurulunca belirlenen yüksek öğretim programlarından birini tamamlamış, öncelikle özel eğitim alanında yüksek lisans yapmış veya özel eğitim alanında hizmet içi eğitim programlarına katılmış kişiyi,

8)Okul öncesi eğitim öğretmeni: Talim ve Terbiye Kurulunca belirlenen yükseköğretim programlarından birini tamamlamış, öncelikle özel eğitim alanında hizmet içi eğitim programlarına katılmış kişiyi,

9)Çocuk gelişimi ve eğitim uzmanı: Çocuk gelişimi ve eğitimi alanında veya özel eğitim alanında yüksek lisans veya doktora yapmış kişiyi,

10)Odyolog: Odyoloji alanında “Odyolog veya Eğitim Odyoloğu” unvanı alan kişileri,

11)Psikolog: Üniversitelerin psikoloji alanında lisans eğitimi almış veya “Psikolog” unvanı alan atipik ve uyum güçlüğü olan bireylere tanılama ve terapi hizmetleri veren kişiyi,

Özel eğitim: Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve sosyal gereksinimlerini karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile özel eğitim gerektiren bireylerin bireysel yeterliliklerine dayalı, gelişim özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi,

Program: Kurumların bünyesinde açılan ve değişik özür gruplarını kapsayan Bakanlıkça onaylı; adı, düzeyi ve süresi programın özelliğine göre belirlenen eğitim-öğretim ve rehabilitasyon programlarını,

Grup: Yaş, eğitim ve özür grubuna göre oluşturulan sınıfı,

Haftalık ders çizelgesi: Gruplara göre derslerin yapılacağı gün ve saatleri gösteren çizelgeyi,

Dönem: Bireyin gelişim özellikleri ve bireysel yeterlilikleri ile eğitim gereksinimleri doğrultusunda programın uygulanması gereken süreyi,

Erken çocukluk dönemi: Özel eğitim gereksinimleri belirlenmiş, 0-36 ay arasındaki çocuklar için ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline dayalı olarak evde ve kurumda özel eğitim ve gelişimsel iyileştirme (rehabilitasyon) hizmetlerinin verildiği programı,

Okul öncesi eğitimi: Özel eğitim gereksinimleri belirlenmiş, 37-72 ay arasındaki çocuklar için bireysel yeterliliklerine dayalı gelişim özellikleri dikkate alınarak hazırlanmış bireysel ve grup eğitim programı,

Destek eğitim: Okullarda okuyan ve/veya kaynaştırma programına alınan özel eğitim gerektiren bireylerin özür grubuna göre akademik ve psiko-sosyal, konuşma, zihinsel, görsel, işitsel, fiziksel gelişimleri dikkate alınarak hazırlanmış bireysel destek eğitimi programını,

Özel eğitim gerektiren birey: Çeşitli nedenlerle bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi,

1)Zihinsel öğrenme yetersizliği: Zihinsel gelişim yetersizliğinden dolayı, bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde, hafif-orta-ağır düzeyde etkilenmesi durumunu,

a)Hafif düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği: Bireyin, temel okuma-yazma ve sayma becerilerini kazanmasında ortaya çıkan gecikme durumunu,

b)Orta düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği: Bireyin, gecikmeli bir konuşma ve dil gelişimi, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel okuma-yazma ve sayma becerilerini kazanmasında ortaya çıkan gecikme durumunu,

c)Ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği: Bireyin, ciddi biçimde konuşma ve dil gelişimi güçlüğü, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel öz bakım becerilerini öğrenmesinde ortaya çıkan gecikme durumunu,

2)İşitme yetersizliği: İşitme duyarlılığının kısmen veya tamamen yetersizliğinden dolayı konuşmayı edinmede, dili kullanmada ve iletişimde güçlük nedeniyle bireyin eğitim başarımın (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu,

3)Görme yetersizliği: Görme gücünün kısmen ya da tamamen yetersizliğinden dolayı bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu,

4)Ortopedik yetersizlik: İskelet, kas ve eklemlerdeki hastalık, bozukluk ve yetersizlikten dolayı bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu,

5)Sinir sisteminin zedelenmesi ile ortaya çıkan yetersizlik (Beyin özürlü): Gelişim sürecinde oluşan nörolojik bozukluğun, bireyin eğitim başarımını (performansını) ve sosyal uyumunu olumsuz yönde etkilemesi durumunu,

6)Dil ve konuşma güçlüğü: Sözel iletişimde farklı düzey ve biçimlerde ortaya çıkan aksaklıklar ve düzensizlikler nedeniyle dili kullanma, konuşmayı öğrenme ve iletişimdeki güçlüklerin, bireyin eğitim başarımını (performansını) ve sosyal uyumunu olumsuz yönde etkilemesi durumunu,

7)Özel öğrenme güçlüğü: Yazılı ya da sözlü, dili anlamak ya da kullanabilmek için gerekli olan bilgi alma süreçlerinin birinde ya da birkaçında ortaya çıkan ve dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma ya da matematiksel işlemleri yapmada yetersizlik nedeniyle bireyin eğitim başarımını (performansını) ve sosyal uyumunu olumsuz yönde etkilenmesi durumunu,

8)Birden fazla alanda yetersizlik: Gelişim dönemi içerisinde, bireyin eğitim başarımını (performansını) ve sosyal uyumunu ciddi bir şekilde ve olumsuz yönde etkileyen, birden fazla alanda görülen yetersizlik durumunu,

9)Duygusal uyum güçlüğü: Sağlık durumu, zihinsel, duyusal faktörler tarafından açıklanamayan; bireyin kendisiyle ve çevresiyle dengeli, doyurucu ilişki kurma ve sürdürmede güçlük çekme, genel bir mutsuzluk ve depresyon hâli ya da bireysel veya okul problemleri ile ilgili korku, tırnak yeme, parmak emme gibi fiziksel belirtiler gibi özelliklerinden bir veya birden fazlasının uzunca bir süre ortaya çıkması nedeniyle eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu,

10)Süreğen hastalık: Gelişim dönemi içerisinde, bireyin, sürekli bakım ve tedavi gerektiren hastalığı nedeniyle eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu,

11)Otizm: Genellikle erken çocukluk döneminde, bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun, sözlü-sözsüz iletişim boyutunda olumsuz ve ciddi biçimde etkilenmesi durumunu,

12)Sosyal uyum güçlüğü: Riskli yaşam koşulları, madde bağımlılığı, yetersiz beslenme, göç, suç işleme, suça yönelme, çalışma, ihmal, istismar, terk edilme ve dil farklılığı gibi nedenlerden dolayı bireyin eğitim başarımının (performansının) ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumunu,

13)Üstün veya özel yetenek: Akademik alanda ve/veya sanat alanındaki yetenekleri açısından akranlarına göre üst düzeyde başarım (performans) gösterme durumunu,

Uygulama evi: Ev ortamına uyum ve günlük yaşam becerilerini geliştirmek amacıyla mutfak ve oturma odası şeklinde düzenlenmiş ortamı,

Bireysel eğitim: Engelli bireylerin, dil ve konuşma, zihinsel, işitsel, görsel, fiziksel, motor ve duygusal becerilerinin geliştirilmesi için yapılan bire bir eğitimi,

Seans (Ders saati): Engelli bireyin aldığı en az 40 dakikalık bireysel eğitim, iyileştirme (rehabilitasyon) veya grup eğitim süresini,

Seanslı grup eğitimi: Yarım veya tam günlük eğitim programını alamayan özel eğitim gerektiren bireyler için özür grubuna göre en az bir seanslık grup programını,

Aile eğitimi: Özel eğitim gerektiren bireylerin, eğitim sürecinin her boyutuna ailelerin aktif katılımı ve katkısının sağlanması için hazırlanmış programı,

Fizyoterapi: Doğuştan veya sonradan meydana gelen motor ve duyu fonksiyon kayıplı bireyin, fiziksel yetersizliklerinin iyileştirilmesi amacıyla hareket, kuvvet, denge ve koordinasyonunu artırarak kas iskelet sisteminin fonksiyonlarını geliştirmek, hareket yetersizliklerini azaltmak, fiziksel uyum sağlamak ve fonksiyonel kapasiteyi geliştirmek amacıyla kişilere göre değişen özel egzersiz programlarını,

İyileştirme (Rehabilitasyon): Özel eğitim gerektiren bireyin bedensel, fiziksel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal becerilerindeki çeşitli derecelerde oluşan fonksiyon kayıplarının giderilmesi veya var olan güç ve yeteneklerinin geliştirilerek fiziksel, psikolojik, gelişimsel, eğitsel ve mesleki yönden mevcut kapasitelerinin en üst düzeye çıkarılması için yapılan çalışmaları,

Rehberlik ve araştırma merkezi: Özel eğitim gerektiren bireyleri belirleyen, inceleyen, tanılayan, yerleştirilebilecekleri en uygun eğitim ortamını öneren, destek eğitim ile rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yürüten resmî kurumu,

Gelişimsel ve eğitimsel değerlendirme ölçekleri: Bireyin gelişimsel düzeyini ve eğitimsel düzeyini, yeterlilik ve yetersizlik düzeyini ölçen ölçekleri

ifade eder.

Kursun amacı

Madde 5- Kursun amacı;

a) Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak engelli bireylerin; ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda, genel ve meslekî eğitim görme haklarını kullanabilmelerini,

b) Özel eğitim gerektiren bireylerin öğrenciyi merkez alan bir yaklaşımla hazırlanan programlarla konuşma ve dil gelişim güçlüğü, zihinsel, fiziksel, duyusal, görsel, sosyal, duygusal veya davranış problemleri ile temel öz bakım becerilerini, bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını

sağlamaktır.

İKİNCİ BÖLÜM

Kurum Personeli Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Kursta görevlendirilecek personel

Madde 6- Kursta;

a) Müdür,

b) Müdür yardımcısı (Kontenjanı 150 kursiyerden fazla olan kurslarda zorunlu),

c) Gerekli koşullar oluşturulduğunda, genel müdür ve genel müdür yardımcısı,

d) Zihinsel engelliler eğitimi için zorunlu personel;