MENKUL SERMAYE İRADI ELDE EDENLERİN GELİR VERGİSİ BEYANNAME DÜZENLEME REHBERİ (2003)   

  Aynı Yıl İçinde Birden Fazla Menkul Kıymet Alım Satım İşlemi Yapılması Halinde Beyan Edilecek Kazançların Nasıl Belirleneceği İle İlgili Basın Bülteni  

 

 
Gelirler Gn. Md. internet sitesinden iktibas edilmiştir

BU KİTAPÇIKTA NELER BULACAKSINIZ?

Gerçek kişilerce 2002 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının beyan edilip edilmeyeceğine, beyan edilmesi halinde beyannamenin verilmesi ve verginin ödenmesine ilişkin açıklamalar bu kitapçıkta yer almaktadır.

KİTAPÇIKTA HANGİ GELİRLERİN BEYANINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR YER ALIYOR?

Menkul sermaye iratlarına yönelik olarak hazırlanan bu kitapçıkta, aşağıda belirtilen gelirlerin beyanına ilişkin açıklamalar bulabileceksiniz.

- Mevduat faizleri

- Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile diğer her türlü tahvil ve bono faizleri

- Hisse senedi kar payları (temettü gelirleri)

- Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları

- Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları

- Repo gelirleri

- Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri

- Alacak faizleri

- Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller

- İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar

- Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri

- Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından çeşitli adlar altında yapılan ödemeler

BÜTÜN MENKUL SERMAYE İRATLARININ YILLIK BEYANNAME İLE BEYAN EDİLMESİ ZORUNLU MUDUR?

2002 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının bir kısmı tutarı ne olursa olsun, bir kısmı ise elde edilen gelirin belirli bir tutarı aşmaması halinde yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.

Menkul sermaye iratlarının yıllık beyanname ile beyan edilip edilmeyeceğine ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

TUTARI NE OLURSA OLSUN BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI

Gelir Vergisi Kanununun geçici 55 inci maddesi hükmü uyarınca, vergi kesintisine tabi tutulmuş olan,

- Mevduat faizleri

- Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları

- Repo gelirleri

- Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları

için tutarı ne olursa olsun beyanname verilmeyecek olup, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

Ayrıca, aynı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 15 numaralı bendinde tanımlanan ve 07.10.2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs sigorta poliçeleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratları için de tutarı ne olursa olsun beyanname verilmeyecektir.

Diğer yandan, kurumların karlarını sermayeye eklemek suretiyle gerçekleştirdikleri kar dağıtım işlemlerinde gerçek kişi ortaklarca elde edilen kar payları menkul sermaye iradı olarak beyan edilmeyecektir.

BELİRLİ BİR TUTARI AŞMAMASI HALİNDE BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI

Elde edilen menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarları toplamı 6.650.000.000 lirayı aşmaması halinde, vergi kesintisine tabi tutulmuş olanlar beyan edilmeyecektir.

Vergi uygulamasında, tevkifat oranı %0 olarak belirlenmiş kazançlar vergi tevkifatına tabi tutulmuş kabul edilmektedir.

Menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarları toplamının belirlenen haddi aşıp aşmadığının tespitinde, tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek olan menkul sermaye iratları dikkate alınmayacaktır.

Elde edilen gelirin 6.650.000.000 lirayı aşmaması halinde beyan edilmeyecek menkul sermaye iratları aşağıda belirtilmiştir.

- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler

- Kurumlardan elde edilen kar payları (vergi alacağı dahil).

Elde edilen gelirin 6.650.000.000 lirayı aşması halinde bu gelirlerin tamamı yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

Menkul sermaye iratları toplamının 6.650.000.000 lirayı aşıp aşmadığının tespitinde indirim oranı ve istisna uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının, indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının dikkate alınması, bu iratların beyan edilmesinin gerektiği durumlarda ise indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının beyan edilmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen gelirlerden, dövize, altına veya başka bir değere endeksli olanlar ile döviz cinsinden ihraç edilenler hariç her nevi tahvil ve hazine bonosu faizleri, Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları indirim oranı uygulamasından, devlet tahvili ve hazine bonosu faizleri ( 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilenler hariç) ayrıca istisnadan yararlanmaktadır.

İndirim oranı ve istisna uygulamasına ilişkin açıklamalara ileride yer verilmiştir.

TUTARI NE OLURSA OLSUN BEYAN EDİLECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI

Vergi kesintisine tabi olmayan, aşağıda belirtilen menkul sermaye iratları tutarı ne olursa olsun beyan edilecektir.

- Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri

- Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller

- İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar

- Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri

- Her nevi alacak faizleri

- Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları.

Menkul sermaye iratlarının beyanına ilişkin açıklamalar 245 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yer almaktadır.

İNDİRİM ORANI UYGULANARAK BEYAN EDİLECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI HANGİLERİDİR?

Gelir Vergisi Kanunumuzda bazı menkul sermaye iratlarının enflasyondan arındırıldıktan sonra kalan tutarlarının vergilendirilmesi öngörülmüştür. Enflasyondan arındırmaya ilişkin indirim oranı 2002 yılı için % 87,4 olarak belirlenmiştir.

2002 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından ;

- Her nevi tahvil ve hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,

- Her nevi alacak faizleri,

- Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları

indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.

Beyanname verme sınırı olan 6.650.000.000 TL.nın hesabında indirim oranının uygulanabileceği menkul sermaye iratlarının indirim oranı uygulandıktan sonra kalan kısımları dikkate alınacaktır. Bu durumda, başkaca beyanı gereken menkul sermaye iradının bulunmaması halinde, gayri safi tutarları toplamı; 52.777.777.778 TL nı aşmayan indirim oranı uygulamasından yararlanabilecek menkul sermaye iratları için yıllık beyanname verilmeyecektir.

Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.

Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen gelirler için indirim oranı uygulanmaz!

DEVLET TAHVİLİ VE HAZİNE BONOLARINDAN ELDE EDİLEN GELİRLERDE İSTİSNA UYGULAMASI NASIL OLACAKTIR?

26.07.2001-31.12.2002 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2002 yılında 76 milyar 600 milyon lirası gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de bu kazançlar dahil edilmeyecektir.

İstisna, faiz gelirleri ile elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar toplamına uygulanacaktır. Bir gerçek kişinin, hem faiz hem de elden çıkarma dolayısıyla elde ettiği kazancın bulunması ve gelir toplamının istisna sınırını aşması halinde, istisnanın hangi kazanca uygulanacağı serbestçe belirlenebilecektir.

İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar açısından ise tercihe bağlı olarak maliyet bedelinin endekslenmesi veya indirim oranı uygulandıktan sonra bulunan tutara uygulanacaktır.

İstisna sadece gerçek kişilerce elde edilen kazançlar yönünden geçerli olup, ticari işletmelere ait olan bu tür gelirler ile ilgili olarak uygulanmayacaktır.

Söz konusu gelirlerde istisna uygulamasına ilişkin ayrıntılı açıklamalar 243 ve 245 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde yapılmıştır.

KİMLER BEYANNAME VERECEK?

2002 yılında beyan edilmesi gereken menkul sermaye iradı elde edenler yıllık beyanname verecektir. Yıllık beyanname ile beyan edilmesi gereken menkul sermaye iratlarından bazılarına ilişkin bilgiler aşağıda tablo halinde gösterilmiştir.

26.07.2001 tarihinden önce TL cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri İndirim oranı (%87,4) uygulandıktan sonra, 2002 takvim yılında elde edilen ve beyana tabi olan menkul sermaye iratlarının toplam tutarı 6.650.000.000 TL. nı aşıyorsa beyanname verilecektir.
26.07.2001 tarihinden itibaren TL cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri İndirim oranı(%87,4) ve 76 milyar 600 milyon liralık istisna uygulandıktan sonra, 2002 takvim yılında elde edilen ve beyana tabi olan menkul sermaye iratlarının toplam tutarı 6.650.000.000 TL. nı aşıyorsa beyanname verilecektir.
26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden Devlet tahvili veya Hazine bonosu faizleri İndirim oranı ve 76 milyar 600 milyon liralık istisna uygulanmayacak olup, 2002 takvim yılında elde edilen ve beyana tabi olan menkul sermaye iratlarının toplam tutarı 6.650.000.000 TL. nı aşıyorsa beyanname verilecektir.
26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden Devlet tahvili veya Hazine bonosu faizleri İndirim oranı uygulanmayacak olup, 76 milyar 600 milyon liralık istisna uygulandıktan sonra 2002 takvim yılında elde edilen ve beyana tabi olan menkul sermaye iratlarının toplam tutarı 6.650.000.000 TL. nı aşıyorsa beyanname verilecektir.
Her nev’i alacak faizleri
İndirim oranı (%87,4) uygulaması sonucu kalan tutar ne olursa olsun beyan edilecektir.
Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri Tutarı ne olursa olsun beyanname verilecektir. (TL cinsinden açılmış hesaplardan elde edilen faiz gelirlerinde indirim oranı uygulaması sonucu kalan tutar ne olursa olsun beyan edilecektir.)
Türkiye’de elde edilen kar payları


Yukarıda belirtilenlerin bir arada elde edilmesi
Kar payı ve vergi alacağının (Kar payının 1/5’i) toplam tutarı 6.650.000.000 TL.nı aşıyorsa beyanname verilecektir.
Vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratları, tutarı ne olursa olsun beyan edilecektir. Vergi kesintisine tabi menkul sermaye iradı ile kesintiye tabi olmayan iradın toplamı 6.650.000.000 TL nı aşıyorsa tamamı için beyanname verilecektir.

YURT DIŞINDA YAŞAYAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA BEYANNAME VERECEK ?

Çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla bir süredir yurt dışında yaşamakta olan Türk vatandaşları, Türkiye’de elde ettikleri vergi kesintisine tabi menkul sermaye iratları için tutarı ne olursa olsun beyanname vermeyeceklerdir. Bu vatandaşlarımız Türkiye’de elde ettikleri ve vergi kesintisine tabi tutulmamış menkul sermaye iratları için beyanname vereceklerdir.

AİLE BİREYLERİNİN ELDE ETTİĞİ MENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYANI NASIL OLACAK ?

Menkul sermaye iradı elde eden aile bireylerinin (eş ve çocuk) beyanname verip vermeyeceği, her bireyin kendi durumu önceki bölümlerde yapılan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilerek belirlenecektir. Beyan edilmesi gereken herhangi bir gelirin varlığı halinde beyanname, geliri elde eden aile bireyi adına düzenlenerek imzalanacaktır.

Beyanname vermek zorunda olan kişinin küçük veya kısıtlı olması ya da mümeyyiz olmaması hallerinde beyanname yine geliri elde eden adına düzenlenmekle birlikte, bu kişiler adına veli, vasi veya bu kişileri temsile yetkili kayyım tarafından imzalanacak ve hangi sıfatla imzalandığı beyannamede belirtilecektir.

BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK ?

1 Ocak- 31 Aralık 2002 döneminde elde edilen beyana tabi menkul sermaye iratlarının 2003 yılı Mart ayı içinde verilecek gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.

Beyanname mükellefin ikametgahının bulunduğu yer vergi dairesine verilecektir.

KESİLEN VERGİLERİN MAHSUBU NASIL YAPILACAK ?

Menkul sermaye iratları üzerinden kesilen vergilerin beyannameye dahil edilen gelire isabet eden kısmı, beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecektir.

Kar paylarının 1/5’i olarak hesaplanan vergi alacağının beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edileceği tabidir.

VERGİ NE ZAMAN VE NEREYE ÖDENECEK ?

Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi 2003 yılının Mart, Haziran ve Eylül aylarında üç eşit taksitte ödenecektir.

Hesaplanan vergi ve fon payı mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine ödenebileceği gibi, vergi tahsiline yetkili bankaların şubelerine de ödenebilecektir.

2002 TAKVİM YILI GELİRLERİNE UYGULANAN VERGİ TARİFESİ
3.800.000.000 liraya kadar ...................................................................................................................... % 20
9.500.000.000 liranın 3.800.000.000 lirası için 760.000.000 lira, fazlası ........................................... % 25
19.000.000.000 liranın 9.500.000.000 lirası için 2.185.000.000 lira, fazlası ........................................... % 30
47.500.000.000 liranın 19.000.000.000 için 5.035.000.000 lira, fazlası ......................................... % 35
95.000.000.000 liranın 47.500.000.000 lirası için 15.010.000.000 lira, fazlası .................................... % 40
95.000.000.000 liradan fazlasının 95.000.000.000 lirası için 34.010.000.000 lira, fazlası ................ % 45

KONUYA İLİŞKİN ÖRNEKLER

ÖRNEK 1: (26.07.2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili Faiz Gelirinin Beyanı)

Bay (A) 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan Devlet tahvilinden 2002 yılında brüt 25.000.000.000 TL tutarında faiz geliri elde etmiştir. Elde edilen Devlet tahvili faiz gelirine indirim oranı uygulandıktan sonra kalan tutar [25.000.000.000–(25.000.000.000 x % 87,4)]= 3.150.000.000 TL dır.

Devlet tahvili faiz geliri vergi tevkifatına (%0) tabi olduğundan ve tutarı beyan sınırı olan 6.650.000.000 TL nı aşmadığından yıllık beyanname verilmeyecektir.

ÖRNEK 2 : (26.07.2001 Tarihinden Önce Döviz Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirinin Beyanı)

Bayan (B) 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan döviz cinsinden Hazine bonosundan 2002 yılında 30.000.000.000 TL faiz geliri elde etmiştir.

Hazine bonosu faiz geliri vergi tevkifatına (%0) tabidir.

Bayan (B)’ nin elde ettiği faiz geliri döviz cinsinden olan Hazine bonosundan oluştuğu için bu gelire indirim oranı uygulanması söz konusu değildir. Ayrıca, söz konusu bononun ihraç tarihi 26.07.2001 tarihinden önceki bir tarihi taşıdığı için 76 milyar 600 milyon TL lık istisna da uygulanmayacak olup, elde edilen gelir beyan sınırı olan 6.650.000.000 TL nı aştığından beyan edilecektir.

Bu durumda ödenecek vergi ve fon payı aşağıdaki gibi olacaktır:

Hazine bonosu faizi..........................................................: 30.000.000.000

Hesaplanan vergi (ödenecek vergi).......................................: 8.885.000.000

Hesaplanan fon payı (ödenecek fon payı)................................: 888.500.000

ÖRNEK 3 : (26.07.2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirinin Beyanı)

Bayan (C) 2002 yılında ihraç tarihi 14.08.2001 olan Hazine bonosundan 755.500.000.000 TL faiz geliri elde etmiştir.

Hazine bonosu faiz geliri vergi tevkifatına (%0) tabidir.

Hazine bonosu faiz gelirine indirim oranı (%87,4) uygulandıktan sonra kalan tutardan Hazine bonosunun ihraç tarihi 26.07.2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından ayrıca 76 milyar 600 milyon TL lık istisna düşülecek olup, kalan tutar 6.650.000.000 TL’lık beyan sınırını aştığından elde edilen hazine bonosu faiz geliri beyan edilecektir.

Hesaplama aşağıda gösterilmiştir.

Hazine bonosu faizi :
755.500.000.000
İndirim oranına isabet eden tutar :
660.307.000.000
(755.500.000.000 x % 87,4 =) :
Kalan tutar :
95.193.000.000
(755.500.000.000 – 660.307.000.000=) :
İstisna :
76.600.000.000
Kalan tutar :
18.593.000.000
(95.193.000.000 – 76.600.000.000=) :

Hazine bonosu faiz geliri :
18.593.000.000
(İndirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan tutar)
TOPLAM GELİR :
18.593.000.000

Hesaplanan vergi (ödenecek vergi) :
4.912.900.000
Hesaplanan fon payı (ödenecek fon payı) :
491.290.000

ÖRNEK 4 : (26.07.2001 Tarihinden Sonra İhraç Edilen Dövize Endeksli Devlet Tahvili Faiz Geliri ile İşyeri Kira Gelirinin Beyanı)

Bayan (D) 2002 yılında ihraç tarihi 17.10.2001 olan dövize endeksli Devlet tahvilinden 105.000.000.000 TL faiz geliri ile işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden ise 7.200.000.000 lira brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 1.440.000.000 TL gelir vergisi ve 144.000.000 TL fon payı tevkifatı yapılmıştır.

Devlet tahvili faiz geliri vergi tevkifatına (%0) tabidir.

Bayan(D)’nin elde ettiği faiz geliri dövize endeksli devlet tahvilinden oluştuğu için bu gelire indirim oranı uygulanması söz konusu değildir. Ancak, söz konusu devlet tahvilinin ihraç tarihi 26.07.2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından sadece 76 milyar 600 milyon TL lık istisna düşülecek olup, kalan tutar 6.650.000.000 TL’lık beyan sınırını aştığı için devlet tahvili faiz geliri beyan edilecektir.

Bayan (D)’nin elde ettiği işyeri kira geliri 6.650.000.000 TL lık beyan sınırını aştığı için bu gelir de beyannameye dahil edilecektir.

Bayan (D) işyeri kira geliri ile ilgili olarak götürü gider yöntemini seçmiştir.

Hesaplama aşağıda gösterilmiştir.

Hazine bonosu faizi :
105.000.000.000
İstisna :
76.600.000.000
Kalan tutar
28.400.000.000
(105.000.000.000 – 76.600.000.000=) :

Gayrimenkul sermaye iradı (işyeri) :
7.200.000.000
Götürü gider (%25) :
- 1.800.000.000
Safi kira geliri :
5.400.000.000

:
Hazine bonosu faiz geliri :
28.400.000.000
(İstisna uygulandıktan sonra kalan tutar)

:
TOPLAM GELİR :
33.800.000.000
(28.400.000.000 + 5.400.000.000=) :

:
Hesaplanan vergi :
10.215.000.000
Kesinti Yoluyla Ödenen Vergi
1.440.000.000
Ödenecek Vergi :
8.775.000.000
Hesaplanan fon payı :
1.021.500.000
Mahsup Edilecek Fon Payı :
144.000.000
Ödenecek Fon Payı :
877.500.000

ÖRNEK 5: (Temettü ve Buna İlişkin Vergi Alacağının Beyanı)

Bay (E) tam mükellef bir kurum olan (Z) Anonim Şirketinden 2002 yılında 7.500.000.000 TL tutarındaki kar payı (temettü) elde etmiştir. Bu mükellefin başkaca geliri bulunmamaktadır.

Bay (E)’nin vergi alacağı, kar payının 1/5’i olan (7.500.000.000 x 1/5=) 1.500.000.000 TL dir.

Bay (E)’nin kar payı ve vergi alacağının toplamı (7.500.000.000 + 1.500.000.000=) 9.000.000.000 TL olup, bu tutar beyan sınırı olan 6.650.000.000 TL nı aştığı için beyan edilecektir.

Bu durumda, ödenecek vergi ve fon payı aşağıdaki gibi olacaktır:

Kar payı :
7.500.000.000
Vergi alacağı :
+1.500.000.000
(7.500.000.000 x 1/5=)
TOPLAM GELİR :
9.000.000.000
Hesaplanan vergi
2.060.000.000
Mahsup edilecek vergi alacağı :
1.500.000.000
Ödenecek vergi :
560.000.000
Hesaplanan fon payı :
206.000.000
Mahsubu gereken fon payı :
150.000.000
(1.500.000.000 x % 10=) :
Ödenecek fon payı :
56.000.000

ÖRNEK 6: (26.07.2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili ve 26.07.2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanı)

Bayan(F) 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmiş Devlet tahvilinden 2002 yılında 25.000.000.000 TL, 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiş olan Hazine bonosundan ise 630.000.000.000 TL faiz geliri elde etmiştir.

Devlet tahvili faiz gelirine 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmesi sebebiyle sadece indirim oranı uygulanacak olup, 76 milyar 600 milyon TL lık istisnanın uygulanması mümkün değildir. 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiş olan Hazine bonosu faiz gelirine ise hem indirim oranı hem de 76 milyar 600 milyon TL lık istisna uygulanacak olup, bu durumda hesaplama aşağıdaki gibi olacaktır:

Devlet tahvili faizi :
25.000.000.000
İndirim oranına isabet eden tutar :
21.850.000.000
(25.000.000.000 x % 87,4=)
Kalan tutar :
3.150.000.000
(25.000.000.000 – 21.850.000.000=)
Hazine bonosu faizi :
630.000.000.000
İndirim oranına isabet eden tutar :
550.620.000.000
(630.000.000.000 x % 87,4=)
Kalan tutar :
Hazine bonosu faizi
630.000.000.000
İndirim oranına isabet eden tutar :
550.620.000.000
(630.000.000.000 x % 87,4=) :
Kalan tutar :
79.380.000.000
(630.000.000.000 – 550.620.000.000=) :
İstisna :
76.600.000.000
Kalan tutar
2.780.000.000
(79.380.000.000 – 76.600.000.000=)

TOPLAM FAİZ GELİRİ
5.930.000.000
(3.150.000.000 + 2.780.000.000=) :
Bayan (F)’nin 2002 yılında elde ettiği faiz geliri toplamı beyan sınırı olan 6.650.000.000 TL nın altında kaldığından beyan edilmeyecektir.

ÖRNEK 7: (26.07.2001 Tarihinden Önce İhraç Edilen Dövize Endeksli Hazine Bonosu Faiz Geliri ve 26.07.2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanı)

Bay (G) 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan dövize endeksli Hazine bonosundan 2002 yılında 50.000.000.00 TL, 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiş Türk Lirası cinsinden Hazine bonosundan ise 650.000.000.000 TL faiz geliri elde etmiştir.

Hazine bonosu faiz gelirine söz konusu hazine bonosu dövize endeksli olduğu için indirim oranı (87,4) uygulanmayacağı gibi, 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmesi nedeniyle 76 milyar 600 milyon TL lık istisna da uygulanmayacaktır.

TL cinsinden Hazine bonosu faiz gelirine ise hem indirim oranı hem de 76 milyar 600 milyon TL lık istisna uygulanacak olup, bu durumda hesaplama aşağıdaki gibi olacaktır:

Hazine bonosu faizi :
50.000.000.000
(Dövize endeksli) :
Hazine bonosu faizi
650.000.000.000
(TL cinsinden) :
İndirim oranına isabet eden tutar
568.100.000.000
(650.000.000.000 x % 87,4=) :
Kalan tutar :
81.900.000.000
(650.000.000.000 – 568.100.000.000=) :
İstisna :
76.600.000.000
Kalan tutar :
5.300.000.000
(81.900.000.000 – 76.600.0000.000=) :
TOPLAM HAZİNE BONOSU FAİZ GELİRİ
55.300.000.000
(50.000.000.000 + 5.300.000.000=)

Hesaplama aşağıda gösterilmiştir.

TOPLAM GELİR :
55.300.000.000
Hesaplanan vergi (ödenecek vergi) :
18.130.000.000
Hesaplanan fon payı (ödenecek fon payı)
1.813.000.000

ÖRNEK 8: (26.07.2001 Tarihinden Sonra İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Geliri ve Değer Artış Kazancının Beyanı)

Bayan (K) 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiş olan Hazine bonosundan 600.000.000.000 TL faiz geliri ile aynı bonoların bir kısmının 20.11.2002 tarihinde elden çıkarılmasından 150.000.000.000 TL değer artış kazancı elde etmiştir.

Bayan (K)’nın elde ettiği menkul sermaye iradı (faiz geliri) ile değer artış kazançlarına ilişkin Hazine bonolarının ihraç tarihi 26.07.2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından ve Türk Lirası cinsinden olduğundan indirim oranının yanısıra 76 milyar 600 milyon liralık istisna da uygulanacaktır.

İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar açısından ise mükellefin tercihine bağlı olarak maliyet bedelinin endekslenmesi veya indirim oranı uygulandıktan sonra bulunan tutara uygulanacaktır.

Bayan (K) elden çıkarma dolayısıyla elde ettiği değer artış kazançları açısından indirim oranı uygulamasını tercih etmiştir.

Bu durumda, Bayan (K)’nın beyanı aşağıdaki gibi olacaktır:

Hazine bonosu faizi :
600.000.000.000
İndirim oranına isabet eden tutar :
524.400.000.000
(600.000.000.000 x % 87,4=)
Kalan tutar :
75.600.000.000
(600.000.000.000 – 524.400.000.000=)
:
Değer artış kazancı :
150.000.000.000
İndirim oranına isabet eden tutar :
131.100.000.000
(150.000.000.000 x % 87,4=) :
Kalan tutar :
18.900.000.000
(150.000.000.000 – 131.100.000.000=)
:
TOPLAM TUTAR
94.500.000.000
(75.600.000.000 + 18.900.000.000=)
İstisna
76.600.000.000
Kalan tutar
17.900.000.000
(94.500.000.000 – 76.600.000.000=)

Bu tutarın menkul sermaye iradı veya değer artış kazancı olarak beyanı Bayan (K)’nın tercihine bırakılmıştır.

Hesaplanan vergi (ödenecek vergi)
:
4.705.000.000
Hesaplanan fon payı (ödenecek fon payı)
:
470.500.000


YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNİN  DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Beyanname;

¨ KARBON KAĞIDI KULLANILMADAN iki örnek doldurulacaktır. Fotokopi ile çoğaltılan beyannameler kesinlikle kullanılmayacaktır.

¨ Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK MATBAA HARFLERİ ile doldurulacaktır.

¨ Kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacaktır.

¨ Her kutuya bir harf veya rakam yazılacaktır.

¨ Silinti ve kazıntı yapılmayacak, beyanname katlanmayacak ve buruşturulmayacak, okunaklı düzenlemeye özen gösterilecektir.

¨ Rakamlar arasına herhangi bir işaret konulmayacaktır. BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR YAZILACAKTIR.

¨ Sayısal ifadeler romen rakamı ile yazılmayacaktır.

¨ Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler sağa yanaşık olarak yazılacaktır.

¨ Kelimeler arasında bir karakter boşluk bırakılacaktır.

¨ Noktalama işaretinden sonra boşluk bırakılmayacaktır.

1- 4 Nolu alanlara kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında yazılı olduğu şekilde ve kısaltmadan aynen yazılacaktır. Kimlik bilgilerinin ayrılan alana sığmaması durumunda, isimler sığdığı kadarıyla yazılacaktır.

5 Nolu doğum yeri alanına, İLÇE ADI YAZILACAKTIR. İLÇENİN AYRI BİR ADI YOKSA İL ADI YAZILACAKTIR. KÖY VE BUCAK İSMİ YAZILMAYACAKTIR.

6 Nolu uyruğu alanına, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar T.C rumuzunu, başka ülke tabiyetinde olanlar ise, ülkelerinin Uluslararası Trafik Kodunu yazacaklardır.

7 Nolu alanda doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak belirtilecektir.

9 Nolu mesleği alanına mükellefin esas uğraş konusu yazılacaktır. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise ağırlıklı olan yazılacaktır.

11-12 Nolu adres alanına mahalle, cadde / sokak bilgileri yazılacak ve POSTA KODU muhakkak belirtilecektir. Varsa telefon numarası alan kodu ile birlikte yazılacaktır. Adres bilgileri açık bir şekilde alanlara sığıyorsa kısaltma yapmadan yazılacaktır. Alanlara sığmaması halinde anlaşılır kısaltmalar yapılabilir.

ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK

Ekte yer alan beyannamenin doldurulmasında 7 No’lu örnek esas alınmıştır.

Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi

Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Eki