Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasından :

Amaç ve Kapsam

Madde 1 - Bu Tebliğin amacı, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 40 ıncı maddesinin II nci fıkrası gereğince, Türkiye'de kurulmuş veya şube açmak suretiyle Türkiye'de faaliyet gösteren bankaların yükümlülükleri ve bu yükümlülükleri için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde bulunduracakları Umumi Disponibilitenin nitelik ve oranını düzenlemektir.

Münhasıran kıyı bankacılığı yapanlar hariç, serbest bölgelerde faaliyette bulunan bankalar da bu Tebliğ hükümlerine tabidir. İller Bankası, Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş, Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. ile Bankalar Kanunu'nun 18 inci maddesinin 2 nci fıkrası gereğince tasfiye olan bankalar tasfiyenin ilan edildiği tarihten itibaren, bu Tebliğ hükümlerine tabi değildir.

Umumi Disponibiliteye Tabi Yükümlülükler

Madde 2 - Bankaların tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak belirlenen yurtiçi toplam pasiflerinden, aşağıda belirtilen kalemlere ilişkin hesap bakiyelerinin indirilmesi sonucunda bulunacak tutarlar ile yurtdışındaki şubeleri adına Türkiye'den kabul ettikleri mevduat toplamı, bankaların umumi disponibiliteye tabi Türk Lirası ve yabancı para yükümlülüklerini oluşturur.

İndirilecek Kalemler:

1) Özkaynak (ödenmiş sermaye, kanuni, ihtiyari ve fevkalade yedek akçeler, banka sabit kıymet yeniden değerleme fonu, iştirakler ve bağlı ortaklıklar ile sermayelerine katılınan diğer ortaklıklar sabit kıymet yeniden değerleme karşılığı, alınan sermaye benzeri krediler, menkul değerler değer artış fonu, vergi karşılığından sonraki dönem karı ve geçmiş yıllar karı toplamından zararların düşülmesi sonucu kalan tutar),

2) Pasifte yer alan Karşılıklar (genel kredi karşılıkları, muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıklar, kıdem tazminatı karşılığı, banka sosyal yardım sandığı varlık açıkları karşılığı, sabit kıymet yenileme fonu karşılığı, vergi karşılıkları, diğer karşılıklar, tazmin edilmemiş ve nakde dönüşmemiş gayrinakdi krediler özel karşılıkları),

3) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na Yükümlülükler (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndan alınan mevduat, kullanılan krediler ve bankalararası para piyasasından alınan borçlar),

4) Kredi ve Diğer Alacaklar Değerleme Fonu,

5) Repo İşlemlerinden Sağlanan Fonlar,

6) Hazineye Olan Yükümlülükler,

7) Hazine Garantisiyle Yurt Dışından Sağlanan Krediler,

8) Fonlar ve Fonlardan Kullandırılan Kredi Karşılıkları,

9) Yurt İçi Bankalar ve Özel Finans Kurumlarına Yükümlülükler,

10) Faiz ve Gider Reeskontları,

11) Kazanılmamış Gelirler,

12) Ertelenmiş Vergiler,

13) Altın Depo Hesapları,

14) İhraç Edilen Gayrimenkul Sertifikası Bedelleri,

Umumi Disponibilite Oranları

Madde 3 - Umumi Disponibilite oranları aşağıdaki gibidir.

a) Türk Lirası Yükümlülüklerde %4

b) Yabancı Para Yükümlülüklerde %1

Umumi Disponibilite Yükümlülüklerinin Hesaplanması, Tesis Şekli ve Süresi

Madde 4 - Umumi disponibiliteye tabi yükümlülükler iki haftada bir Cuma günleri itibariyle hesaplanır. Cuma gününün resmi tatil gününe rastlaması halinde bir önceki iş günü esas alınır.

Bankalar, Türk Lirası ve yabancı para yükümlülükleri için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde adlarına açılan hesaplarda yükümlülüklerin hesaplandığı tarihten iki hafta sonraki Cuma gününden başlayıp, ikinci haftanın Perşembe günü akşamına kadar 14 günlük sürelerde ortalama olarak, 3 üncü maddede öngörülen oranlarda disponibl değer bulundururlar.

Bankaların, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde adlarına açılan hesaplarda bulundurdukları mülkiyeti kendilerine ait Devlet İç Borçlanma Senetleri disponibl değer olarak kabul edilir.

Bankalarca, yabancı para cinsinden yükümlülükler, yükümlülüklerin hesaplandığı tarihteki Resmi Gazete'de ilan edilen gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kurları ve İstanbul Altın Borsası'nda oluşan ortalama altın fiyatı esas alınarak Türk Lirası olarak hesaplanır.

Disponibl değer olarak kabul edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca senet tipleri ve vadeleri itibariyle açıklanan fiyatlardan günlük olarak değerlenir.Umumi disponibilite yükümlülüklerinin hesaplanma dönemi ile tesis süresi önceden duyurulmak koşuluyla gerektiğinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca değiştirilebilir.

Bildirim

Madde 5 - Bankalar umumi disponibiliteye tabi yükümlülüklerini, esasları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca tespit edilecek cetvellerle, yükümlülüklerin hesaplandığı tarihi takip eden iki hafta sonraki Cuma günü mesai saati bitimine kadar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na bildirirler.

Yaptırım Uygulaması

Madde 6 - Bankalarca;

a) Disponibilite yükümlülüklerinin süresinde yerine getirilmemesi veya eksik yerine getirilmesi,

b) Disponibilite cetvellerinde yer alan yükümlülükleri ile yapılacak incelemeler sonucu tespit olunacak yükümlülükleri arasında farklılık bulunması nedeniyle disponibl değerlerinin eksik yerine getirilmiş olması halinde eksik tutarlara, tesis süresi esas alınarak cezai faiz uygulanır.

Cezai faiz oranı, disponibl değerlerin bulundurulması gereken en son tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranının 1.50 katsayıyla çarpımı sonucu hesaplanan orandır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, disponibilite yükümlülüklerini sürekli olarak yerine getirmeyen bankalar hakkında gerekli idari tedbirleri alabilir.

Geçici Madde 1 - Yürürlükten kaldırılan 22/7/1996 tarihli ve 22704 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 96/1 sayılı Umumi Disponibilite Tebliğine tabi bulunmayan ancak bu Tebliğe tabi tutulan bankaların, bu Tebliğin yayımlandığı tarihten önce tahvil ihracı yoluyla sağladıkları kaynaklar dahil, yurt dışından kullandıkları krediler vadeleri sonuna kadar umumi disponibiliteye tabi yükümlülüklerine dahil edilmez.

Geçici Madde 2 - Bu Tebliğle yürürlükten kaldırılan 96/1 Sayılı Umumi Disponibilite Hakkında Tebliğ uygulamasında, Mart 2002 bilançosuna ilişkin 3'üncü ölçümleme haftasında 18-23.5.2002 tarihleri arasındaki 6 günlük süre disponibl değerlerin hesaplanma süresi olarak esas alınacak ve bu süre içinde 96/1 sayılı Tebliğde öngörülen oranlarda disponibl değer bulundurulacaktır.

Yürürlükten Kaldırılan Tebliğler

Madde 7 - 22/7/1996 tarihli ve 22704 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 96/1 Sayılı Umumi Disponibilite Hakkında Tebliğ ile ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

Madde 8 - Bu Tebliğ, 10 Mayıs 2002 tarihli umumi disponibilite cetvelinden başlamak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.