|
03 Ağustos 2005 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 25895
Maliye Bakanlığından:
Milli Emlak
Genel Tebliği
(Sıra No:
297)
03.05.2005 tarihli ve 25804 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 20.04.2005 tarihli ve 5334 sayılı Mera Kanununda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesi ile, 25.02.1998 tarihli ve
4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3 üncü maddesi;
“Belediye ve
mücavir alan sınırları içerisinde kalan ve 1.1.2003 tarihinden önce kesinleşen
imar plânları içerisinde yerleşim yeri olarak işgal edilerek mera olarak
kullanımı teknik açıdan mümkün olmayan yerlerin ot bedeli alınmaksızın tahsis
amacı değiştirilerek Hazine adına tescilleri yapılır. Ancak, bu nitelikteki
taşınmazlardan ilgili belediye veya kamu kurum ve kuruluşları adına tescil
edilmiş olanların tescilleri bedel talep edilmeksizin aynen devam eder. Bunlar
hakkında Hazinece dava açılmaz, açılmış davalardan vazgeçilir. Hazinece bu
nitelikteki taşınmazlar hakkında ilgili belediye veya kamu kurum ve kuruluşları
aleyhine açılan davalar sonucunda Hazine adına tesciline veya mera olarak
sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına karar verilen, kesinleşen ve
henüz tapuda işlemleri yapılmamış olan taşınmazlar hakkında da aynı hüküm
uygulanır.
Birinci
fıkrada nitelikleri belirtilen taşınmazlardan Hazine adına tescil edilmesi
gerekirken doğrudan gerçek ya da özel hukuk tüzel
kişileri adına tescil edilmiş taşınmazlara ilişkin Hazinece açılan davalardan,
taşınmazların emlak ve rayiç bedellerinin toplamının yarısı üzerinden
hesaplanacak bedelin ilgililerce Hazineye ödenmesi kaydıyla vazgeçilir. Bu
hüküm, henüz dava açılmamış taşınmazlar hakkında da uygulanır. Evvelce açılan
davalarda Hazine adına tesciline veya mera olarak sınırlandırılmasına ve özel
siciline yazılmasına karar verilen ve kesinleşen kararlara konu olan bu
nitelikteki taşınmazların tapuları da talep etmeleri halinde aynı esaslara göre
önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına
devredilir.”
şeklinde değiştirilmiştir.
Yapılan bu değişiklik hakkında aşağıdaki açıklamaların
yapılması gerekli görülmüştür.
A-Bu Maddenin
Uygulanacağı Meralar:
Bu maddenin uygulanması için, ilgili meranın şu şartları
taşıması gerekmektedir:
a)
Meranın, maddede yapılan değişikliğin
yürürlüğe girdiği 03.05.2005 tarihi itibariyle belediye ve mücavir alan
sınırları içerisinde bulunması gereklidir. Bu tarih itibariyle köy sınırları
içerisinde bulunan veya bu tarihten sonra belediye ve mücavir alan sınırları
içerisine alınan meralarda bu madde hükümleri
uygulanmayacaktır.
b)
Meranın, 01.01.2003 tarihinden önce
kesinleşmiş imar planı içerisinde kalması gereklidir. Bu tarihten sonra imar
planı içerisine alınan veya imar planı bulunmayan yerlerdeki meralarda, bu madde
hükümleri uygulanmayacaktır. İmar planından maksat, her tür ve ölçekteki plan,
yani nazım, uygulama veya mevzi imar planıdır.
c)
Meranın, yerleşim yeri olarak işgal
edilmesi, yani bu şekilde kullanılması, yerleşim ve işgal durumunun da, 5334
sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 03.05.2005 tarihinden önce olması gereklidir.
Bu tarihten sonra işgal edilerek yerleşim yeri olarak kullanılan meralarda, bu
madde hükmü uygulanmayacaktır.
d)
Meranın, mera olarak kullanımının teknik
açıdan mümkün olmaması gereklidir. Bu husus, 4342 sayılı Mera Kanununda
belirtilen mera komisyonunca tespit edilir.
Yukarıda belirtilen dört temel şartı taşıyan meralar,
4342 sayılı Mera Kanununda öngörülen ot bedeli alınmaksızın bu madde uyarınca
Hazine adına tescil edilecektir.
B-Kamu Tüzel
Kişileri Hakkında Yapılacak İşlemler
Yukarıda belirtilen şartları taşıyan meralardan,
belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluşları adına tescil edilmiş olan
meralar, bu kurum ve kuruluşların mülkiyetine bırakılacaktır. Bu taşınmazlar
için kamu tüzel kişilerinden herhangi bir bedel alınmayacaktır. Anılan maddenin
bedelli devri düzenleyen ikinci fıkrasında; “… Hazine adına tescil edilmesi
gerekirken doğrudan gerçek ya da özel hukuk tüzel kişileri adına tescil edilmiş …”
ifadesi kullanılarak, bedelli devir, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri adına
doğrudan yapılan tescillere münhasır
kılındığından, kamu tüzel kişilerince üçüncü şahıslara satışı yapılarak
mülkiyeti devredilmiş taşınmazlardan da bedel alınmayacaktır. Burada temel şart,
meranın 5334 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 03.05.2005 tarihi itibariyle
Hazine adına tescil edilmemiş olmasıdır.
Burada şu durumlar söz konusu
olabilir:
a)
Hazinece tapu iptali ve tescil davası
açılmış ve bu dava halen derdest olabilir.
b)
Hazinece henüz tapu iptali ve tescil
davası açılmamış olmakla birlikte, dava açılabilir durum söz konusu
olabilir.
c)
Hazinece açılan tapu iptali ve tescil
davası sonucunda, taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmiş ve karar
kesinleşmiş olmakla birlikte, 03.05.2005 tarihi itibariyle bu karar uygulanmamış
(tapuda infaz edilmemiş) olabilir.
d)
Hazinece açılan tapu iptal davası
sonunda, taşınmazın mera olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına
karar verilmiş ve karar kesinleşmiş olmakla birlikte 03.05.2005 tarihi
itibariyle bu karar uygulanmamış (tapuda infaz edilmemiş)
olabilir.
e)
İlgili kamu kurum ve kuruluşu
tarafından, tapudaki kayda güvenen iyi niyetli üçüncü şahıslara taşınmazın
satışının yapılmış olması nedeniyle, Hazinece bu kamu tüzel kişilikleri aleyhine
tazminat davası açılmış ve bu dava halen derdest olabilir ya da henüz açılmamış olmakla birlikte dava açılması gereken
durum söz konusu olabilir.
Yukarıda (A) Bölümünde belirtilen şartlar mevcut ise,
bunlar hakkında dava açılmayacak, açılmış davalardan ise vazgeçilecek, dava
açılmış ve dava sonunda karar verilerek bu kararlar kesinleşmiş ise, bu kararlar
infaz edilmeyecektir.
03.05.2005 tarihinden önce Hazine adına tescil edilmiş
meralar ile mera olarak sınırlandırılmış yerlerde, bu hükümler
uygulanmayacaktır.
C-Gerçek
Kişilerle Özel Hukuk Tüzel Kişileri Hakkında Yapılacak
İşlemler
a)
Devredilebilecek Taşınmazlar
Gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerine
devredilebilecek meraların da, yukarıda (A) bölümünde belirtilen şartları
taşıması gerekmektedir.
Bu taşınmazlarla ilgili şu durumlar
olabilir:
1) Hazinece dava açılmış olabilir.
2) Hazinece dava açılmasını gerektirir durum
olabilir.
3) Hazinece açılan dava sonucunda, taşınmazın Hazine
adına tesciline karar verilmiş, bu karar kesinleşmiş ve Hazine adına tescil
işlemi yapılmış olabilir.
4) Hazinece açılan dava sonucunda, taşınmazın mera olarak
sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına karar verilmiş, bu karar
kesinleşmiş ve taşınmaz özel siciline yazılmış olabilir.
Her dört durumda da, bu hüküm
uygulanabilir.
b)
Devredilebilecek Kişiler
Bu taşınmazlar, Hazinece dava konusu edilmeden önce,
tapulama veya kadastro tutanaklarında tespit maliki olarak gösterilen gerçek
kişilere, bunların kanuni mirasçılarına ve özel hukuk tüzel kişilerine bedeli
karşılığında devredilebilir. Kanunda akdi mirasçılardan söz edilmediği için,
bunlara taşınmaz devri yapılmayacaktır.
c) Bedelin
Hesaplanması
Bu taşınmazların bedelleri, Kanuna göre emlak ve rayiç
bedellerinin toplamının yarısıdır. Emlak değeri, 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununa göre hesaplanacaktır. Rayiç değer ise, Hazine taşınmazlarının satışına
yetkili satış komisyonu tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile bu
Kanunun 74 üncü maddesine göre çıkarılan Yönetmelik hükümlerine göre
belirlenecektir.
d) Bedelin
Tahsili
Kanunda taşınmazların bedelinin ödenmesi şart
koşulduğundan, bu bedel peşin olarak tahsil edilecektir. Bu nedenle, bu
taşınmazlarla ilgili olarak dava açmama, davadan vazgeçme ve devir işlemlerinin
yapılması, bu bedelin ödenmesine bağlıdır.
e) Uygulamanın
Talebe Bağlı Olması
Sözü edilen maddenin ikinci fıkrasında, uygulamanın
talebe bağlı olarak yapılması öngörülmüştür. Bu nedenle, gerçek kişilerle özel
hukuk tüzel kişilerine, talep halinde, bedeli karşılığında taşınmaz
devredilebilecektir.
Ancak, Hazinece dava açılması gereken durumlarda, dava
açılmadan önce, ilgililere yazılı tebligat yapılarak, bu maddeden yararlanmak
isteyip istemediğinin sorulması ve verilecek otuz (30) günlük sürede talep
olmaması halinde, dava açılması gerekecektir.
D-Tebliğin
Uygulanması Konusunda Yetki
Bu Tebliğin uygulanması yetkisi, il defterdarlıklarına
aittir. Malmüdürlükleri, bu Tebliğle ilgili konularda, il defterdarlıklarının
uygun görüşünü alacaklardır.
E-Yürürlükten
Kaldırılan Hükümler
20.11.2004 tarihli ve 25646 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan 287 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin, 27.05.2004 tarihli ve
5178 sayılı Kanunla, Mera Kanununa eklenen geçici 3 üncü maddeyle ilgili ilk
sekiz paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır.
Tebliğ olunur.
| 
MİLLİ EMLAK GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO: 297)