36 İLDE ÇALIŞANLARA İŞKENCE

30 Mart 2005

Mustafa Teke

Y.M.M.

G.Üniversitesi

Kırşehir meslek Yüksekokulu Öğr.Gör.

36 İLDE ÇALIŞANLARA İŞKENCE

5084 Sayılı yasa 2004 yılında 36 ilde yürürlüğe girdi. Yasanın amacı yatırımların artırılması ve işsizliğin ez aza indirilmesiydi. İyi niyetle çıkartılmış yasa. Ancak ne kadar iyi niyetli olursanız olun, parlamento da yapılan her kanun, uygulamada aynı iyi niyeti göstermemekte. Bu yasa ile işsizlik azalmamış, istenen yatırımlar artmamıştır. Yasa kötü niyetlilere çare olmuştur. Çünkü, Türkiye’nin yatırım haritası çıkartılmadan, her işyeri açana her alanda faaliyet gösterenin işe aldığı işçiye indirimler uygulanmıştır. Örnek olarak bir fırın işletmesi açılıyor, işe alına işçilere 5084 sayılı yasa uygulanıyor. Bu zaten doğal bir durum.Yasa çıksa da çıkmasa da işçi çalıştırılacak, bunu getirip de 5084 sayılı yasadan faydalandırmak hazineye verilen zarardan başka bir şey değildir. Bunun yanında,ihracat artırılması,yeni alanlarda yatırım yapılması, teknolojik yatırımlara öncülük edilmesi hallerinde 5084 sayılı yasadan faydalandırılması daha yerinde olurdu.

Sorunlar bununla bitmiyor. İşin garip yanı 5084 sayılı yasadan faydalanan işletmelerde çalışanların vergi indiriminden nasıl faydalanacakları hususu da bilmece gibi. Özellikle yeni kurulan işletmelerde çalışanların durumu daha da vahim.

06.02.2004 tarih ve 25365 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5084 sayılı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki İle Bazı kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” un 3. maddesinde “… işçilerin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin Organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu işyerleri için tamamı,diğer yörelerdeki işyerleri için % 80’i verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergilerden terkin edilir.” denilmektedir.

ÖZELGE VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

5084 Sayılı yasa kapsamında çalışanların vergi indiriminden nasıl faydalanacakları hususunda verilen özelgeyle, bu yörelerde çalışanlara işkence yapılmaktadır. Bu hususta verilen özelge aşağıdaki gibidir.

“ İlgide kayıtlı dilekçenizle, 5084 sayılı kanun kapsamında çalıştırılan işçilerin ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde özel gider indiriminin nasıl uygulanacağı hakkında bilgi istenmektedir.

Bilindiği gibi 06.02.2004 tarih ve 25365 sayılı Resmi gazete’de yayımlanan 5084 sayılı”Yatırımların Ve istihdamın teşviki ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun” un 3. maddesinde “… işçilerin ücretleri üzerinden hesaplana gelir vergisinin Organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu işyerleri için tamamı, diğer yerlerdeki işyerleri için % 80’i verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir..” hükmüne yer verilmiş, gelir vergisi stopajı teşviki ile ilgili açıklamaların yer aldığı 1 seri numaralı yatırımları ve istihdamın teşviki genel tebliğinin “ Diğer hususular” başlıklı bölümünde işverenin gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlandığı işçilerin, ücretlerini vergisi kesilmiş olarak aldıklarından dolayı gelir vergisi kanunun mükerrer 121. maddesinde düzenlenmiş olan vergi indirimi uygulamasından yararlanacakları açıklanmıştır.

Öte yandan, vergi indirimi uygulaması ile ilgili açıklama ve düzenlemelerin yer aldığı 255 seri nolu gelir vergisi genel tebliğinin 8.2 bölümünün 4. fıkrasında ise “ mahsup işleminin çeşitli nedenlerle takvim yılının son ayına kadar yapılamaması halinde kalan tutar, Aralık ayına ait muhtasar beyanname üzerinden mahsup edilecektir. Aralık ayına ait tevkif suretiyle kesilen vergilerin vergi indiriminden doğan ve mahsubu yapılamayan vergi alacağını karşılayamaması halinde, kalan tutar vergi dairelerince gerekli inceleme yapıldıktan sonra işverenler aracılığıyla hak sahiplerine nakden ödenecektir.” Hükmüne yer verilmiştir

Bu açıklamalar çerçevesinde , 5084 sayılı kanun gereğince gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanan mükelleflerin,kanun kapsamında çalıştırmış oldukları personelin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu işyerleri için tamamı,diğer yerlerdeki işlerleri için % 80’i verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilecek,kalkan tutardan çalışanlara ait vergi indirimi tutarları mahsup edilecektir. Ancak, gelir vergisi stopajı teşvikinin uygulanması sonucunda vergi indirimi tutarının mahsup edileceği bir tutarın kalmamsı veya kal tutarın vergi indirimi tutarının mahsubunu karşılayamaması durumunda mahsup edilmeyen vergi indirimi tutarının 255 seri nolu gelir vergisi genel tebliğinin 8.2 bölümünün 4. fıkrasında belirtildiği üzere,müteakip aylarda verilecek muhtasar beyannamelerde mahsup edilecek, Aralık ayına ait muhtasar beyannamede de mahsup konusu yapılamayan kısmın ise vergi dairelerince harcamaların vergi indirimi konusuna girip girmediği belgelerin, geçerli belge olup olmadığı ve vergi indirimi tutarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığı hususlarının tespitine ilişkin gerekli incelemenin yapılmasından sonra hak sahiplerine işveren kanalıyla nakden ödenmesi gerekir.

Bilgilerinize rica ederim.”

1 seri nolu yatırımların ve istihdamın teşviki genel tebliğinin “Diğer hususlar” başlıklı bölümünde işverenin gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandığı işçilerin ücretlerini vergisi kesilmiş olarak aldıklarından dolayı gelir vergisi kanunun mükerrer 121. maddesinde düzenlenmiş olan vergi indirimini uygulamasından yararlanacakları açıklanmıştır.

KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRI

Bu durum Anayasanın 73.maddesine aykırı olduğu kanaatindeyim.Şöyle ki “Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere kazancına göre vergi ödüyorsa yasaya göre topladığı belge karşılığında da hak ettiği vergi iadesini de en kısa sürede alabilmeli”

İşveren çalıştırdığı işçilerden vergi kesmiştir. Çalışanların hak etmiş olduğu vergi iadesinin de diğer çalışanların almış olduğu süreler göz önünde bulundurularak, vergi iadesine paralel bir düzenlemenin yapılması şarttır.

Ne yazık ki özelgede görüleceği gibi 2004 yılına ait toplanan belgeler karşılığında çalışanların alacakları vergi iadeleri 2005 yılının Aralık ayına ait Muhtasar Beyannamesi 2006 yılının Ocak ayının 26’sında ödeneceğinden ve bu tarihe kadar mahsup edilemeyeceğinden, işveren tarafından belgelerin vergi dairesine verileceği, vergi dairesinin de inceleme elemanına havale edeceği incelemenin de, vergi dairesinin vergi elemanlarını işlerinin çok olması sebebiyle yaklaşık bir 6 ay da oradan geleceğinden, ortalama olarak bir buçuk yıl sonra alınabilecektir. Eğer inceleme zamanında yapılırsa. Bu durum Anayasanın eşitlik, hakkaniyet, ve kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı olacaktır.

Nitekim G.V.Kanunun Mükerrer 121. maddesinin 2. fıkrasına göre” ücretlilerin ertesi yılda ödeyeceği gelir vergisinden mahsup edilir veya işveren kanalıyla kendisine nakden iade edilir” denilmektedir.

DİĞER ÇALIŞANLAR VERGİ İNDİRİMİNDEN ANINDA FAYDALANIYOR

Memurların vergi iadesinden faydalanmak için topladıkları belgeler incelendikten sonra mı vergi iadeleri ödeniyor?

İşçilerin vergi iadesinden faydalanmak için biriktirdikleri belgeler incelendikten sonra mı vergi alacağı ödeniyor mu?

Bırakın bunları, emekli olanların vergi iadeleri bile belge getirilmeden avans olarak verilirken, hükümetin 5084 sayılı yasa gereği istihdamın artırılması için caba sarf ederken, bu özelgeyle bu yörelerde çalışanlar bir nevi cezalandırılmıştır. Üstelik çalışanlar cezalandırılmıştır. Özelgenin mantığını anlamak mümkün değildir.

Yine 255 seri nolu Gelir Vergisi genel tebliğinin 8.2 bölümünde “.. mahsup işleminin yıl sonuna kadar yapılmaması durumunda…” ifadesi yer almakta. Bu işletmelerde muhtasar beyanname üzerinden yıl içinde hiç mahsup işlemine konu olmuyor. Dolayısıyla bir yıl boşa bekleniyor.

36 İLDE ÇALIŞANLAR VERGİ İNDİRİMİNDEN 1.5 YIL SONRA FAYDALANACAK GİBİ GÖZÜKÜYOR

Nitekim, yan yana bulunan işletmelerde çalışan işçilerin biri vergi iadesini Şubat 2005 ayında alırken, diğer işletmede çalışanlara 5084 sayılı yasadan faydalanıyor diye yaklaşık 1.5 yıl sonra iadesin verilmesinin gerekçesini anlaşılamaz.

Bu itibarla konuya çalışanların mağdur edilmemesi için en kısa zamanda başka bir çözüm yolu bulunması, emeği ile çalışan işçilere hak ettikleri iadelerin bir an önce verilmesi için gerekli çözüm yolunun bulunması ve 36 ilde çalışanların endişelerinin giderilmesi için, bu hususta bir sirküler yayımlanması en büyük temennimizdir.