İHALE MAKAMLARI – BELEDİYELER VE BANKALARA SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLERE AYKIRI HAREKET EDİLMESİ HALİNDE İDARİ VE C

İHALE MAKAMLARI – BELEDİYELER VE BANKALARA SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLERE AYKIRI HAREKET EDİLMESİ HALİNDE İDARİ VE CEZAİ MÜEYYİDELER GELİYOR

SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığının tek çatı altında teşkilatlanması ile yeni oluşturulacak[1] olan "Sosyal Güvenlik Kurumu"da yasada öngörülen temel amaçlarını gerçekleştirebilmesi için, işçi ve işverenlerden alınacak primlere dayalı bir finansman sistemi öngörülmüştür. Bu sistem gereğince işverenlerin, çalıştırdıkları sigortalıların, prime esas kazançları üzerinden Kanunda belirtilen esaslara göre hesaplanacak prim tutarlarını kesmeye ve kendilerine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek Kuruma ödemeleri gerekmektedir[2].

Ancak ülkemizde kayıtdışı istihdamın çok yaygın olması ve özelikle geçici nitelikte olan inşaat ve ihaleli işlerde yevmiyeli çalışanların, sosyal güvenliğinin sağlanmasındaki zorluklar nedeniyle anılan işlerde prim güvenliği bazında bir takım önlemlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır.

Nitekim halen mer’i bulunan 506 sayılı Kanunun 83. maddesinde Genel ve katma bütçeli kuruluşlar, il ve belediyeler veya sermayesinin en az yarısı genel ve katma bütçeli kuruluşlar ile il ve belediyelere ait olan teşekkül ve müesseseler, kamu iktisadi kuruluşları ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri, kanunla ve kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan kurum ve kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşların ihale yolu ile yaptırılan her türlü işleri üzerine alanları ve bunların adreslerini Kuruma bildirmekle yükümlü bulunmaklardır. Ayrıca Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer merciler tarafından, yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce ilgililerden bu bina inşaatı işyerlerinden dolayı Kuruma borçlarının bulunmadığına dair Kurumca düzenlenmiş bir belgenin istenmesi zorunluluğu da bulunmaktadır.

Belirtilen bu düzenlemede aleni bir şekilde müeyyideye yer verilmediğinden kanun hükmüne aykırı olarak özelikle bazı belediyelerin inşaat ruhsatı alanları Kuruma bildirmediği gibi, iskan belgesi talebinde bulunanlara da Kurumdan ilişiksizlik belgesi şartının yerine getirilmemesine rağmen, iskan ruhsatı verildiği görülmektedir.

Yeni sosyal güvenlik uygulama kanunu[3] ile bir takım tedbirler getirilmiştir. Bu yazımızda anılan kanun ile getirilen tedbirler irdelenmiştir.

II. VALİLİKLER, BELEDİYELER VE RUHSAT VERMEYE YETKİLİ DİĞER KAMU VE ÖZEL HUKUK TÜZEL KİŞİLER İÇİN ÖNGÖRÜLEN YÜKÜMLÜLÜKLER VE MÜEYYİDELER

Yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlü tutulmuşlardır.

Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişilerinin ruhsat veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili birimine bir ay içinde vermemesi halinde her bir fiil için ayrı ayrı olmamak üzere fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

Örneğin (A) belediyesi (B) şahsı için vermiş olduğu inşaat ruhsatını bir ay içinde Kuruma vermemesi halinde fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır. (A) belediyesi kaç kişiye ait yapı ruhsatını Kuruma bildirmemiş ise her bir ruhsat için ayrı ayrı olmak üzere brüt asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

Ayrıca. İdarî para cezasının uygulanmış olması da, belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel teşkil etmemektedir.

B. İLİŞİKSİZLİK BELGESİ İLE İLGİLİ YÜKÜMLÜLÜKLERDEN DOLAYI SORUMLULUKLAR

İhale yolu ile yaptırılan her türlü işleri üzerine alanları ve bunların adreslerini onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlü kılınmışlardır.

Burada dikkati çeken yeni düzenleme ile "Bankalar"ın da yükümlülük altına alınmasıdır. Zira burada özel–kamu bankası ayrımı da yapılmamıştır. Bu bağlamda ihale mevzuatına tabi olmayan kamuya ait olmayan özel bankalarda kanaatimizce yaptırdıkları işleri üzerlerine alanları ve adreslerini Kuruma bildirmek zorunda kalacaklarıdır.

Bu uygulamada işverenlerin hak edişlerinin, Kuruma ihale konusu işin yapıldığı süreye ilişkin prim ve her türlü borçlarının olmaması kaydıyla ödenmesi, kesin teminatlarının ise ihale konusu işle ilgili olarak Kuruma borçlarının bulunmadığının tespit edilmesinden sonra iade edilebilecektir.

Tarafından, geçici iskân veya yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce ilgililerden yapılan inşaat dolayısıyla; diğer kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar ve bankaların, Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenecek işlemlerinde Kuruma borçlarının bulunmadığına dair Kurumca düzenlenmiş bir belgenin istenmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Belirtilen yükümlülükler yerine getirilmeden hak ediş ödenmesi, kesin teminatın iade edilmesi veya geçici iskân izin belgesi ve yapı kullanma izin belgesi verilmesi veya diğer işlemlerin gerçekleştirilmesi hallerinde, ise yukarıda belirtilen kurum ve kuruluşlar hakkında genel hükümlere göre idarî ve cezaî işlem yapılması da öngörülmüştür.

- Ali KARAKAŞ-İsa KARAKAŞ, İnşaat ve İhaleli İşlerde Asgari İşçilik Uygulamaları, Adalet Yayınevi, Ankara-2004,

- İsa KARAKAŞ, SSK Uygulamasında Asgari İşçilik Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara-2005.

- 19.04.2006 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen 5489 sayılı “Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanun”u

[1] 13.04.2006 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen 5487 sayılı Kanun ile.

[2] Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz; Ali KARAKAŞ-İsa KARAKAŞ, İnşaat ve İhaleli İşlerde Asgari İşçilik Uygulamaları, Adalet Yayınevi, Ankara-2004, s.187-188, İsa KARAKAŞ, SSK Uygulamasında Asgari İşçilik Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara-2005, s.163.

[3] 19.04.2006 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen 5489 sayılı “Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanun”u.