ELEKTRONİK VERGİ DAİRESİNİN GELİŞİMİ ve HADLERDE SON DURUM

Maliye Bakanlığının Vergi Usul Kanununun mükerrer 257’nci maddesinde yer alan yetkisine dayanılarak yayımlanan 340 sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile elektronik ortamda beyanname verilmesinin usul ve esasları belirlenmiş ve 15 Sıra Numaralı VUK Sirküleri ile de beyannameleri kendileri gönderebilecek mükelleflerin kapsamı genişletilmiştir. Yine, 346 sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile bazı beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi zorunluluğu getirilmiş, ayrıca tam otomasyonlu olmayan vergi dairesi mükellefi olan ve aracılık yetkisi almak isteyen meslek mensuplarına kullanıcı kodu, parola ve şifre verilmesi imkanı sağlanmıştır.

346 Sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile aktif ve ciro toplamları esas alınmak suretiyle gerçek usulde vergilendirilen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için yıllık gelir vergisi, kurumlar vergisi ve geçici vergi beyannamelerini; özel tüketim vergisi, özel iletişim vergisi ve şans oyunları vergisi mükellefleri için ise aktif ve ciro toplamlarına bakılmaksızın bu vergilerin beyannamelerini elektronik ortamda verme mecburiyeti getirilmiştir.[1]

Daha sonra konuya ilişkin olarak aynı Kanunun "Yetki" başlıklı mükerrer 257’nci ve "Bilgi Vermekten Çekinenler ile 256, 257 ve mükerrer 257’nci Madde Hükmüne Uymayanlar İçin Ceza" başlıklı mükerrer 355’inci maddelerine 21.07.2005 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 5398 sayılı Kanunun 23’üncü maddesiyle birer fıkra eklenmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257’nci maddesinin sonuna eklenen fıkrada, kanunî süresi geçtikten sonra kendiliğinden veya pişmanlık talepli olarak verilen beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi üzerine elektronik ortamda düzenlenen tahakkuk fişi ve/veya ihbarnamelerin mükellef, vergi sorumlusu veya bunların elektronik ortamda beyanname gönderme yetkisi verdiği gerçek veya tüzel kişilere elektronik ortamda iletileceği, bu iletinin tahakkuk fişi ve/veya ihbarnamenin muhatabına tebliği yerine geçeceği hükmüne yer verilmiştir.

Mükerrer 355’inci maddede yapılan yeni düzenleme ile de elektronik ortamda beyanname verilmesi mecburiyetine uyulmaması halinde kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezası miktarının beyannamenin kanuni süresinin sonundan başlayarak elektronik ortamda 15 gün içinde verilmesi halinde 1/4 oranında, bu sürenin dolmasını takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise 1/2 oranında uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen beyannamelerin kanuni sürelerinden sonra da elektronik ortamda kabul edilebilmesine ilişkin teknik yapı Maliye Bakanlığınca oluşturulmuştur. Bu nedenle, 351 sıra no’lu Vergi Usul Kanununu Genel Tebliği yayımı tarihinden sonra, zorunluluk kapsamına giren mükelleflerce ister kanuni süresi içerisinde isterse kanuni süresinden sonra kendiliğinden ya da pişmanlık talepli olarak verilecek beyannameler elektronik ortamda kabul edilebilecek ve verilme tarihleri dikkate alınarak gerekmesi halinde adlarına mükerrer 355’inci madde gereğince özel usulsüzlük cezası kesilecektir.

357 sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde aktif ve ciro toplamları belirtilen hadleri aşan ve bu nedenle beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilen mükelleflerin, Tebliğde belirtilen beyannamelerini elektronik ortamda göndermeleri zorunludur. Söz konusu zorunluluğa beyannamenin verilmesi gereken kanuni sürenin sonuna kadar riayet etmeyenlere her halükârda mükerrer 355’inci maddede yazılı özel usulsüzlük cezası uygulanacaktır.

II - ELEKTRONİK ORTAMDA VERİLME ZORUNLULUĞU GETİRİLEN BEYANNAMELER ÜZERİNE VERGİ DAİRELERİNCE YAPILACAK İŞLEMLER

Vergi Usul Kanununun mükerrer 355’inci maddesinin sonuna 5398 sayılı Kanunla eklenen ve 21.07.2005 tarihinde yürürlüğe giren fıkra hükmü uyarınca beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu bulunan mükelleflerin, bu beyannamelerini kanunİ süresi içerisinde elektronik ortamda göndermeyip kanunî süresinin sonundan başlayarak birinci 15 günlük süre içerisinde ve elektronik ortamda vermeleri halinde durumlarına uyan özel usulsüzlük cezası 1/4 oranında; bunu takip eden ikinci 15 günlük süre içerisinde vermeleri halinde ise bu ceza 1/2 oranında uygulanacaktır.

Beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilen mükelleflerin, elektronik ortamda göndermek zorunda oldukları beyannamelerini kanunî süresi ve bunu takip eden birinci ve ikinci 15 günlük süreler geçtikten sonra vermeleri veya bu beyannameleri vermediklerinin idarece tespit edilmesi halinde, adlarına mükerrer 355’inci maddede yazılı özel usulsüzlük cezası kesilecektir.

Ayrıca, bu mükelleflerin beyannamelerini kanunî süresinden sonra kendiliğinden vermeleri halinde Vergi Usul Kanununun 30, 341, 344 ve 352’nci maddeleri dikkate alınacak ve birinci derece iki kat usulsüzlük cezası ile Vergi Usul Kanununun 344’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan vergi ziyaı cezasının yüzde ellisi kıyaslanarak miktar itibariyle en ağırı kesilecek; beyannamelerin pişmanlık talebiyle verilmesi durumunda ise mezkûr kanunun 371’inci maddesine göre gereken işlemler yapılacak ve birinci derece bir kat usulsüzlük cezası kesilecektir.

Diğer yandan, anılan mükelleflerin zorunluluk kapsamındaki beyannamelerini kanunİ süresinden sonra kendiliğinden veya pişmanlık talepli olarak vermeleri durumunda, kanuni süresinden sonra kendiliğinden veya pişmanlık talepli olarak verilen beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi zorunluluğu bulunmamakla birlikte, söz konusu beyannamelerin kanunİ süresi içerisinde ve elektronik ortamda verilmemiş olmasından dolayı yukarıda belirtilen şekilde ceza uygulanacaktır.

B - Beyannamelerin Kanuni Süresi İçerisinde ve Kağıt Ortamında Verilmesi

Mükelleflerin elektronik ortamda gönderilme zorunluluğu kapsamında bulunan beyannamelerini elektronik ortamda vermeyerek ilgili vergi dairesine elden veya posta vasıtasıyla ve kanuni süresi içerisinde vermeleri durumunda, bu beyannamelerle ilgili tahakkuklar derhal verilecek ve bu beyannameler kanuni süresinde verilmiş beyanname sayılmakla birlikte, bunların mükellefleri adına (beyannamelerini elektronik ortamda vermemiş olmalarından dolayı) Vergi Usul Kanununun mükerrer 355’inci maddesinin 1, 2 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı olan ve durumlarına uyan özel usulsüzlük cezası da tam olarak kesilecektir. Kağıt ortamında verilmiş söz konusu beyannamelerin kanuni süresi içerisinde elektronik ortamda verilmesi durumunda, mükerrer 355’inci maddeye göre daha önce kesilmiş olan cezayla ilgili gerekli düzeltme işlemi yapılacaktır.[2]

C - Kanuni Süresi İçerisinde Elektronik Ortamda Verilen Beyannameye Ek Olarak Kanuni Süresinden Sonra Kağıt Ortamında Beyanname Verilmesi

Elektronik ortamda verilmesi zorunlu olan ve kanunî süresi içerisinde elektronik ortamda verilmiş olan bir beyannameyle ilgili olarak, kanunî süresi geçtikten sonra gerek kendiliğinden gerekse de pişmanlık talepli olarak kağıt ortamında ek beyanname verilmesi halinde de bu mükellefler adına Vergi Usul Kanununun mükerrer 355’inci maddesinde yazılı özel usulsüzlük cezası uygulanmayacaktır.

“31/12/2005 tarihi itibariyle aktif toplamı 100.000 Yeni Türk Lirasını veya 2005 hesap dönemine ait ciroları toplamı 200.000 Yeni Türk Lirasını aşan ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde vergilendirilen Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi mükellefleri, Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi, Kurumlar Vergisi Beyannamesi ve Geçici Vergi Beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorundadırlar.

Elektronik ortamda beyanname verme mecburiyeti getirilen mükelleflerden 31/12/2005 tarihi itibariyle, 357 Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen yukarıdaki hadleri aşanların;

- 2005 yılına ilişkin olup, 15 Mart 2006 tarihine kadar verilecek olan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesini,

- 2005 yılı hesap dönemine ilişkin olup, 15 Nisan 2006 tarihine kadar verilecek olan Kurumlar Vergisi Beyannamesini,

- 2006 yılının birinci geçici vergi dönemine ilişkin olup, 10 Mayıs 2006 tarihine kadar verilecek olan Geçici Vergi Beyannamesini,

340 ve 346 Sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde yapılan açıklamalar doğrultusunda elektronik ortamda göndermeleri Maliye Bakanlığınca uygun görülmüştür.

Söz konusu dönemleri izleyen dönemlerde verilecek mezkur beyannamelerin de elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur.

[1] Hadlerde son belirleme ise 357 Sıra no’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yapılmıştır.

[2] Düzeltme işlemindeki genel esaslar 14.03.2005 tarih ve B.07.0.GEL.0.71/7103-275-012360 sayılı Genel Yazıda daha önce belirlenmişti.