SSK VE İŞSİZLİK SİGORTASI PRİM BORÇLARININ YAPILANDIRILMASI ÜZERİNE ÖNEMLİ NOTLAR

SSK VE İŞSİZLİK SİGORTASI PRİM BORÇLARININ YAPILANDIRILMASI ÜZERİNE ÖNEMLİ NOTLAR

Sosyal güvenlik kurumlarının (SSK-Bağ-Kur) prim ve diğer alacakları hemen hemen her iki yılda bir “yeniden yapılandırma”, “taksitlendirme” ve benzeri başlıklar altında yapılandırılarak, işveren ve diğer ilgili kişilere bir takım kolaylıklar sağlanmaktadır[1].

Bu uygulamalar, artık iş çevresinde geleneksel beklenti haline gelmiştir. Özelikle borçlarını ilgili sosyal güvenlik kurumlarına ödemekte zorlanan işverenler için “prim yapılandırması uygulaması” bir nebze de olsa rahatlatmakla birlikte, kesin çözüm olmadığı bu uygulamanın tekrarlanmak zorunda kalınması aleni bir şekilde ortaya koymaktadır.

Yeniden yapılandırılacak SSK ve İşsizlik Sigortası borçları 5458 sayılı Kanunun 1.maddesinde hükme bağlanmıştır. Buna göre;

Özel sektör işverenlerinin ise en son 31.03.2005 tarihine kadar ilgili mevzuatına göre ödemeleri gerektiği halde, bu Kanunda belirtilen başvuru süresinin sonuna kadar tahakkuk etmiş ve ödenmemiş olan;

Söz konusu Kanunun yürürlüğe girdiği (04.03.2006) tarihten itibaren iki ay içerisinde Kuruma yazılı olarak başvurmak şartıyla, anılan Kanunun öngördüğü şekilde yeniden yapılandırılma kapsamında bulunmaktadır.

Bu bağlamda mülga 5272 sayılı ve 5393 sayılı Belediye Kanununun Geçici 7. ve 5. maddelerine istinaden SSK’ya olan borçlarından dolayı Hazine Müsteşarlığı bünyesinde kurulan Belediye Uzlaşma Komisyonuna başvuran belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin %50'sinden fazlası Belediyeye ait şirketler ile daha önce borçları olmayıp; 14.04.2005 tarihinden sonra borçları olan resmi sektör işverenleri ile 31.03.2005 tarihinden sonra borçları olan özel sektör işverenleri yapılandırma kapsamına girmemektedir.

Diğer yandan konut edindirme yardımı, eğitime katkı payı, özel işlem vergisi, damga vergisi, tasarrufu teşvik, kira borçları ve bunların ferileri ve icra masrafları…benzeri borçlar anılan kanunda zikredilmediğinden bu borçların yeniden yapılandırılması da söz konusu olmayacaktır.

III. PRİM BORÇLARININ YAPILANDIRILMASI UYGULAMASINDAN YARARLANMAK İSTEYENLERİN DİKKAT EDECEĞİ ÖNEMLİ HUSUSLAR

1. Her şeyden önce bu uygulamadan yararlanmanın belirli bir süre ile sınırlandığı unutulmamalıdır. Bu nedenle (işyerinin kapsama girdiği) ilgili sigorta müdürlüğüne bir an önce başvurunun yapılması gerekmektedir. Kanunda öngörülen hesaplamanın da bir bakışta yapılamaması ve karmaşık olduğu düşünüldüğünde zaman kaybetmeden müracaatın yapılmasında fayda bulunmaktadır.

2. Özel bina inşaatı veya ihale konusu iş nedeniyle Kurumdan ilişiksizlik belgesi almak isteyip te borçları nedeniyle söz konusu belgeyi alamayan işverenlerin diğer işyerlerine göre daha acele etmeleri gerekmektedir. Keza anılan işlerin fark işçiliğin hesaplanması ve diğer işlemlerin yapılması hem zaman almakta hem de bahse konu kanunda (31/3/2005 ve öncesinde biten özel bina inşaatı ve ihale konusu işlerden dolayı yeterli işçilik bildiriminde bulunmadığı anlaşılan veya yine bu tarihten önce bitmiş olan söz konusu işlerle ilgili olarak) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde bu konuda Kuruma başvuruda bulunulması gerektiği şartı öngörülmüştür.

3. Yeniden yapılandırılan borcun taksitle ödenmek istenmesi halinde, taksitlendirme süresine bağlı olarak borcun 12 ayda ödenmek istenmesi halinde yıllık % 4, 12 ayı aşan ancak 24 ayı geçmeyen sürede ödenmek istenmesi halinde yıllık %5, 24 ayı aşan sürede ödenmek istenmesi halinde yıllık %6 oranında taksitlendirme farkı uygulanmaktadır. Buna karşın yeniden yapılandırılmış olan borcun tamamının, yeniden yapılandırma için kanunda öngörülen başvuru süresinin sona erdiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, borç peşin ödenmiş sayılarak, vade farkı uygulanmaması avantajı da gözden kaçırılmamalıdır.

4. Sosyal güvenlik alacaklarının yeniden yapılandırılmasında yapılan hesaplamada borç aslı 100 bin YTL ve altında olanlar ile bu rakamın üstende olan borçlular için iki farklı yöntem öngörülmüştür. Buna göre, borçların yeniden yapılandırılması işlemleri işveren bazında değil, işyeri bazında yapılmaktadır. Dolayısıyla, yeniden yapılandırmaya başvuran işverenlerin aynı veya farklı Sigorta İl/Sigorta Müdürlüklerinde tescilli birden fazla işyerinin olması halinde, her bir işyeri müstakilen değerlendirilecek ve o işyerinin yeniden yapılandırma kapsamına giren tüm borç türlerinin borç asılları toplamının 100.000 YTL ve altında ya da 100.000 YTL’nin üstünde olup olmadığına bakılmaktadır.

Örneğin, ( Q ) işvereninin aynı sigorta il/sigorta müdürlüğünde işlem gören Lokanta ve özel bina inşaatı işyeri olmak üzere iki ayrı işyerinin olduğu, her iki işyerinin borçlarını yeniden yapılandırmak için başvuruda bulunduğu ve lokanta işyerinin sigorta primi ve işsizlik sigortası primi türünde, inşaat işyerinin ise sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve fark işçilik türünde borçlarının olduğu varsayıldığında, söz konusu borçlardan dolayı icra takibine geçilmiş olup olmadığı üzerinde durulmaksızın yeniden yapılandırma işlemi lokanta işyeri için ayrı, inşaat işyeri için ayrı yapılacaktır.

Bu durumda, (Q ) işverenine ait işyerlerinin borçlarının yeniden yapılandırılmasında her bir işyerinin kapsama giren tüm borç türleri dikkate alınarak borç asılları toplamının öncelikle 100.000 YTL ve altında ya da 100.000 YTL’nin üstünde olup olmadığı hesaplanacaktır. Lokanta işyeri için yapılacak hesaplamada bu işyerine ait sigorta primi ve işsizlik sigortası primi borç asılları toplamı, inşaat işyeri için yapılacak hesaplamada da bu işyerine ait sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve fark işçilik borç asılları toplamı dikkate alınacaktır.

5. Borçlarını yeniden yapılandıranların borç türü bazında taksitlendirilmiş borçlarını ve aynı mahiyetteki cari ay borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim yılında üç defadan fazla aksatmamaları gerekmektedir. Aksi taktirde yeniden yapılandırma haklarını kaybedeceklerdir.

Bir takvim yılında ödenmeyen ya da noksan ödenen taksit tutarlarının taksitlendirme süresi aşılmamak kaydıyla en geç izleyen takvim yılının sonuna kadar; ödenmeyen ya da eksik ödenen kısmın son takside ait olması halinde ise, bu tutarın son taksiti izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen kısım ile birlikte, gecikilen her ay için hazine müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait YTL cinsinden ıskontolu ihraç edilen devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle bulunacak faiz oranının bileşik bazda uygulanması sonucunda hesaplanacak faiz miktarının ödenmesi halinde bu kanunun yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanmaları mümkündür.

[1] İsa KARAKAŞ, “Yeniden Yapılandırılacak SSK- Bağ-Kur Ve İşsizlik Sigortası Prim Borçlarının Kapsamı” e-Yaklaşım, Nisan/2006, Sayı:160

[2] 04/03/2006 tarih, 26098 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.