02.04.2006
tarih ve 26127 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/1 sayılı Kredi Kartı
İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Bankamız Tebliği ile
kredi kartı işlemlerinde uygulanacak aylık azami akdi faiz
oranı Yeni Türk lirası için yüzde 5,75, ABD doları için yüzde 2,68 ve Euro için
yüzde 2,53, aylık azami gecikme faizi oranı ise, Yeni Türk lirası için yüzde
6,88, ABD doları için yüzde 3,34 ve Euro için ise yüzde 3,05 olarak
belirlenmiştir.
Söz konusu oranlar azami oranlar olup, bankalarca kredi kartı
işlemlerinde 01 Haziran 2006 tarihinden itibaren bu oranların üzerinde bir faiz
oranı uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Bankalar bu oranları geçmemek üzere
faiz oranlarını serbestçe belirleyebilecektir.
Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi ile bu
Kanun kapsamında kart çıkaran kuruluşların faiz hesaplamasına ilişkin
uygulamalarını üç ay içerisinde bu Kanun hükümlerine uygun hale getirmek zorunda
oldukları hükme bağlanmıştır. Bu nedenle, bankalar kredi kartı işlemlerinde
uygulayacakları faiz oranlarını 01 Haziran 2006 tarihinden itibaren yukarıda
belirlenen azami faiz oranlarına uygun hale getirmek zorundadırlar. Diğer bir
ifade ile, Bankamızca bugün açıklanan azami faiz oranları 01 Haziran 2006-02
Temmuz 2006 tarihleri arasında geçerli olacaktır. 02 Temmuz 2006 tarihinden
sonraki gelecek üç aylık dönem için geçerli olacak azami faiz oranları, bu
tarihten önce yine Bankamız tarafından kamuoyuna duyurulacaktır.
Kredi kartı genel olarak, kart sahibine üye işyerlerinde nakit para
verilmeksizin mal veya hizmet satın alma imkanı sağlayan bir ödeme
aracıdır. Ayrıca, kredi kartı kullanıcılarının nakit çekmesi veya yapmış
olduğu alışveriş bedellerinin ödenmesini belirli bir süre için ertelemek
istemesi halinde, ilgili harcama tutarları krediye dönüşmekte, kredi kartı bir
kredi aracı haline gelmektedir. Kredi kartı çıkaran kuruluşlar, POS
(Point of Sale) makineleri edinme maliyeti ve ulusal ve uluslararası ödeme
sistemlerine üyelik maliyeti üstlenmekte ve öngörülemeyen nakit çekilişleri
nedeniyle ilave likidite riski taşımaktadırlar.
Dolayısıyla bankalar, teminatın zayıf olması
nedeniyle yüksek kredi riski, öngörülemeyen likidite çıkışları nedeniyle de
likidite riski taşıyan kredi kartı faiz oranlarını bireysel kredi faizlerine
göre daha yüksek belirlemektedir. Diğer ülke uygulamalarına bakıldığında da,
kredi kartı işlemlerinde uygulanan faiz oranlarının tüketici kredilerine
uygulanan faiz oranlarına göre daha yüksek belirlendiği, ancak bu farkın
ülkemizdeki kadar büyük olmadığı görülmektedir.
Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde bireysel
kredilere uygulanan ortalama faiz oranları yıllık yüzde 7,5 iken, kredi
kartlarına uygulanan ortalama faiz oranları yüzde 12,5’dir. Bu oranlar,
İngiltere’de yüzde 14,2 ve yüzde 16,5, Avustralya’da yüzde 12 ve yüzde 16,8,
Yeni Zelanda da ise yüzde 13,7 ve yüzde 18,8’dir. Buna karşılık ülkemizde bu
oranların sırasıyla yüzde 22,6 (Ocak 2006 itibariyle) ve yüzde 84,8 (Şubat 2006
itibariyle) olduğu görülmektedir.
Ülkemizde, söz konusu oranlar arasındaki farkın diğer ülkelere göre
yüksek olmasının ilk nedeni, 2005 yılından itibaren kredi kartlarına ilişkin bir
düzenleme yapılacağı beklentisi ve bu düzenlemenin içeriğinin ne olacağının
bankalarca öngörülememesidir. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki
Kanun’da yer alan gecikme faizinin akdi faiz oranının yüzde 30 fazlasını
geçemeyeceğine ilişkin hükmün ise bir diğer neden olduğuwww.alomaliye.com düşünülmektedir. Akdi
faizin serbest olduğu bir ortamda bu bağlantı, gecikme faizlerinin yüksek
tutulması amacıyla kredi kartlarına uygulanan akdi faizlerin yüksek oranlarda
belirlenmesine yol açmıştır.
Bu sakıncayı gidermek amacıyla, 01 Mart 2006 tarihinde yürürlüğe giren
5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu ile 4077 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun’da akdi faiz ve gecikme faizi arasında bağlantı kuran
düzenlemenin kredi kartları için uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. Öte yandan,
Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 26 ncı maddesi ile Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası’na kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami akdi ve
gecikme faiz oranlarının belirlenmesi görevi verilmiştir. Ayrıca aynı Kanunla,
kredi kartına taraf olanların hak ve yükümlülükleri açıkça belirlenmiş, sistemin
işleyişi ve alt yapısı düzenlenmiştir.
Söz konusu 26 ncı maddenin gerekçesinde, bankaların kredi kartlarına
uyguladıkları faiz oranlarının büyük farklılıklar göstermesine ve bazı
bankaların sektör ortalamalarının oldukça üzerinde faiz uyguladıklarına dikkat
çekilmektedir. Yasalaşan şekliyle Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nda
yer alan ilgili düzenleme ile Bankamıza verilen görev, serbest piyasa şartlarına
aykırı olarak faiz oranlarına doğrudan müdahale etmek yerine, kredi kartları
pazarında uygulanan ortalama faiz oranlarının çok üzerinde kalan faiz
uygulamalarının önlenmesi, finansal istikrar hedefi doğrultusunda söz konusu
pazardaki gelişmelerin yakından izlenmesi ve faiz oranlarının piyasa dinamikleri
içerisinde dengeye gelmesinin sağlanmasıdır.
Dünya örnekleri incelendiğinde, kredilere uygulanan faiz oranlarının
genelde piyasada serbestçe belirlendiği, bazı ilkelerde ise tüketicinin
korunması amacıyla, aşırı yüksek faiz uygulamalarını önlemek için azami faiz
sınırları getirilebildiği görülmektedir.
Örneğin, Fransa’da herhangi bir bankanın uygulayacağı faiz
oranının sektör ortalamasının yüzde 33 fazlasını aşması kanun ile
yasaklanmıştır. Fransa Merkez Bankası aşırı faiz oranlarını yılın her üçer aylık
dönemleri için hesaplayıp kamuoyuna duyurmaktadır. Benzer bir düzenleme
İtalya’da da mevcut olup, herhangi bir bankanın uygulayacağı faiz oranı İtalya
Ekonomi Bakanlığınca, İtalya Merkez Bankası’nın görüşü de alınarak, hesaplanan
ortalama faiz oranının yüzde 50 fazlasını geçememektedir.
Bankamızca, bankaların kredi kartı işlemlerinde uygulayacağı aylık azami
faiz oranları, sektörün ağırlıklı ortalama faiz oranlarına 0,5 puanlık piyasa
marjı eklenerek belirlenmiştir. Aylık azami gecikme faiz oranının
belirlenmesinde de aynı yöntem izlenmiştir.
Bankaların kredi kartı işlemlerinde uyguladıkları aylık azami akdi faiz
oranları yüzde 2,75 ila 6,50 arasında değişmekte olup, kredi kartı hamillerinin
önünde tercih yapabilecekleri geniş bir faiz yelpazesi bulunmaktadır. Önümüzdeki
günlerde bankaların kredi kartlarına uyguladıkları aylık azami faiz oranları
Bankamızın internet sitesinde yayımlanacak ve değişiklik oldukça
güncellenecektir. Kredi kartı sahiplerinin bu faiz oranlarını sürekli kontrol
ederek daha düşük faiz uygulayan bankaları seçme olanağı bulunmaktadır. Kredi
kartı kullanıcılarının düşük faiz öneren bankaların kredi kartlarına
yönelmelerinin bankacılık sektöründe rekabeti artırması ve böylece kredi kartı
faizlerinde düşüş sağlaması beklenmektedir. Bu itibarla, önümüzdeki dönemde
kredi kartlarına uygulanan faiz oranlarının rekabet yoluyla daha düşük düzeylere
ineceği öngörülmektedir.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
