İNŞAAT İŞLERİNDE VERGİLEME VE MUHASEBE UYGULAMASI (II)     

    İNŞAAT İŞLERİNDE VERGİLEME VE MUHASEBE UYGULAMASI (I)     

15 Nisan 2006

Ömer TEKİN

Yeminli Mali Müşavir

tekinymm@hotmail.com

İNŞAAT İŞLERİNDE VERGİLEME VE MUHASEBE UYGULAMASI (II)

Not: Çalışmamızın I. bölümünün www.alomaliye.com sitesinde yayımlanması üzerine, mail adresime çok sayıda teşekkür mesajı gelmiştir. Mesajlarınızda çalışmamızın devamı istenmektedir. İkinci bölüm hazırlanarak aşağıda sunulmuştur, yararlı olması dileklerimle teşekkür ederim.

Bundan önceki bölümde "kat karşılığı inşaat işlerindeki vergileme ve muhasebe uygulaması-( I )" başlıklı yazımızda, örnek olaydaki müteahhit'in 2005 yılında başlayıp 2006 yılında bitirdiği inşaat işinin, vergileme ve muhasebe kayıtları uygulamasının, 2005 yılına ilişkin olan kısmı açıklanmaya çalışılmıştı.

Bu yazımızda  da 2006 yılına ilişkin olan kısmı açıklanmaya çalışılacaktır.

Örnek olayımızdaki müteahhit'in 2006 yılındaki inşaat işiyle ilgili bilgileri aşağıdaki gibidir.

2006 yılında yapılan harcamalar:

Not: Bu örnek olayda,

- İnşaat bittiğinde inşaat malzemesi stoku bulunmadığı varsayılmıştır.

- Finansman giderleri faaliyet giderlerine ait olduğu varsayılarak, maliyet hesaplarına  atılmamıştır.

Biten daire ve işyerlerinin büyüklüğü:

2006 yılında inşaat yapımı bitmiş olup, 10 adet daire ve 2 adet işyeri yapılmıştır.

Daireler eşit büyüklükte olup her biri 120 M2, işyerleri 150 şer M2 dir. Toplam inşaat alanı (120*10 +150*2=) 1500 M2 dir.

Arsa sahibine Verilen Daireler ve işyeri:

Arsa sahibine, arsa karşılığı olarak 5 adet daire ve 1 adet işyeri verilmiştir.

2006 yılında yapılan satışlar:

Müteahhidin 2006 yılında daire ve işyerlerinin tamamını satmıştır. Satışını yaptığı daire ve işyerlerinin fiyatı ve KDV'leri aşağıdaki gibidir.

2006 yılında yapılması gereken muhasebe kaydı:

İlk kaydımız 2005'den 2006 yılına devreden stokların, yarı mamul haldeki inşaatın ve sair hesapların devrini sağlamak bakımından açılış kaydı yapılmıştır.

-----------------------------------------------------/----------------------------------

150-İlk Madde ve Mlz.              100.000

151-Yarı mamul                       750.000

190- Devreden KDV                  118.900

591-Dönem Net Zararı                35.000

                                        XXX…            1.003.900

Açılış kaydı

------------------------------------------------/-------------------------------------

2006 yılındaki harcamaların kaydı

---------------------------------------------/-----------------------------------------

      150-İlk madde ve Mlz. Hs.        200.000

      191-İndirilecek KDV                 36.000

                                        XXX (Kasa-Satıcılar)               236.000

İnşaat malzemelerinin alış kaydı

---------------------------------------------/-----------------------------------------------

     710-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri.          100.000

                                 150-İlk Madde ve Mlz Hs.        100.000

2005'den gelen İlk madde ve malzeme stokunun inşaat yapımında kullanılması

---------------------------------------------/-----------------------------------------------

     710-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri.          200.000

                                 150-İlk Madde ve Mlz Hs.        200.000

2006 yılında alınan İlk madde ve malzemenin yıl içinde inşaatta sarf edilmesi

------------------------------------------/--------------------------------------------------

     720-Direkt İşçilik Giderleri                    100.000

     730-Genel Üretim Giderleri                    40.000

     191- İndirilecek KDV                               7.200

     770-Genel Yönetim Giderleri                  10.000

     191-İndirilecek KDV                                1.800

     760-Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri      3.000

     191-İndirilecek KDV                                   540

     780-Finansman Giderleri                         2.000

                                  XXX (Kasa-Satıcılar)               182.540

Yıl içinde yapılan harcamaların kaydı

------------------------------------------/-------------------------------------------------

     151- Yarı mamul Üretim                       440.000

                 711-Direkt İlk Madde Mlz Gid.i Yansıtma Hs..         300.000

                 721-Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hs.                100.000

                 731-Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hs                  40.000

2006 yılı İnşaat Maliyet hesabındaki giderlerin yıl sonu yarı  mamul hesabına devri

---------------------------------------/---------------------------------------------------

     711-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri Yansıtma Hs.     300.000

     721-Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hs.                100.000

     731-Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hs                  40.000

                       710-Direkt İlk Madde Mlz Giderleri.                300.000

                       720-Direkt İşçilik Giderleri                             100.000          

                       730-Genel Üretim Giderleri                              40.000

Yarı mamul hesabına atılan gider hesaplarının kapatılması

-------------------------------------------------------------------------------------------

         Faaliyet Giderlerinin sonuç hesaplarına devri kaydı:

-----------------------------------------------------/------------------------------------

     631- Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri           3.000

     632- Genel Yönetim Giderleri                       10.000

     660- Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri                2.000

                     761- Pazarlama Satış Dağıtım Gid. Yansıtma Hs    3.000

                     771-Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hs           10.000

                     781- Finansman Giderleri Yansıtma Hs                 2.000

Faaliyet giderlerinin gelir tablosu hesaplarına devri

--------------------------------------------------/---------------------------------------

     771-Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hs                10.000

     761-Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri Yansıtma Hs    3.000

     781-Finansman Giderleri Yansıtma Hs                       2.000            

                                 770-Genel Yönetim Giderleri                      10.000

                                 760-Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri          3.000

                                 780-Finansman Giderleri  Hs                        2.000

Faaliyet giderleri hesabının kapanış kaydı

----------------------------------------------/-------------------------------------------

Biten dairelerin mamuller hesabına alınış kaydı

-----------------------------------------------/------------------------------------------

152- mamuller             1.190.000

                            151- Yarı Mamuller               750.000

                             151- Yarı Mamuller              440.000

 Biten dairelerin mamuller hesabına devri

-------------------------------------------------------------------------------------------

Arsa sahibine   daire ve işyerlerinin tesliminde yapılacak işlemler:

Örneğimizde müteahhit kat karşılığı aldığı arsa üzerine 10 adet daire 2 işyeri yapmıştı. Bunlardan 5 adet daireyi ve 1 adet işyerini arsa karşılığı olarak arsa sahibine verecekti. Arsa sahibine bu daire ve işyerlerinin teslimi, 30 seri no'lu KDV genel tebliğinde de belirtildiği üzere KDV'ye tabidir. KDV'lerin gösterilmesi bakımından arsa sahibine fatura kesilmesi uygun olacaktır. Arsa sahibine teslim edilecek daire ve arsaların bedeli, KDV kanunun 27. maddesi uyarınca emsal bedeli olacaktır. Emsal bedel V.U.K.'nun 267 maddesinin 2. sırasındaki düzenleme uyarınca  maliyet bedelinin toptan satışlarda  %5, perakende satışlarda %10  fazlası olmaktadır.

Öte yandan 1.1.1998 tarihinden sonraki 150 M2 altındaki konut teslimleri %1 KDV'ye tabidir. İşyerleri teslimlerinin tamamı %18 KDV'ye tabidir.

Bu bilgilere göre müteahhidin arsa sahibine teslim edeceği daireler ve işyerine düzenleyeceği fatura aşağıdaki gibi olacaktır.

Arsa sahibine düzenlenecek faturada;

Arsa sahibine düzenlenen yukarıdaki faturada sadece KDV tahsil edilecektir. Faturanın üzerine, faturanın  arsa bedeli karşılığında düzenlenmiş olduğu belirtilebilir. Yasal defterlere kayıt yapılırken bu faturadaki  sadece KDV gösterilmesi yeterli olacaktır. Ayrıca daire ve işyerleri için herhangi bir tahsilat yapılmayacağından 600 'lü hesaplara gelir yazılması söz konusu olmayacaktır.

Buna göre aşağıdaki muhasebe kaydı yapılması yeterli olacaktır.

------------------------------------------------/------------------------------------------

120- Alıcılar                        27.511

                                 391- Hesaplanan KDV         27.511

Arsa sahibine teslim edilen daire ve işyerlerine ait faturanın kaydı

-------------------------------------------------------------------------------------------

Müteahhide Kalan Dairelerin Maliyet bedellerinin Tespiti:

Örnek olayımızda müteahhit 10 daire 2 işyeri yapmıştı. Bunlardan  5 daire ve 1 işyerini arsa sahibine, 5 daire 1 işyeri de kendisine kalmıştı. 10 daire ve  2 işyerinin müteahhide maliyeti 152- mamuller hesabında gözüken 1.190.000 YTL dir. Bu maliyet içinde  arsa sahibine devretmiş olduğu daire ve işyerlerine isabet eden maliyet bedeli de mevcuttur. Arsa sahibine devredilen daire ve işyerlerinin isabet eden maliyet, arsa bedeli olarak kabul edilmelidir.

Bu durumda müteahhide 5 daire ve 1 işyerinin maliyeti  152- mamuller hesabındaki 1.190.000 YTL dir.

Maliyet hesaplarının sonuç hesaplarına devri kaydı:

-------------------------------------------------------/-----------------------------------

620- Satılan Mamuller Maliyeti                     1.190.000

                     152- Mamuller                                     1.190.000

satılan daire ve işyerlerinin sonuç hesabına devri

-------------------------------------------------------/-----------------------------------

Daire ve işyerlerinin satış kaydı:

Müteahhit kendine kalan 5 daire ve 1 işyerini tamamını satmıştır. Dairelerin her biri 120 M2 olup, 150 M2 den düşük konut teslimleri  %1 KDV'ye tabi olduğundan satış bedelleri üzerinden %1 KDV hesaplanmıştır. İşyeri teslimi için KDV oranı  %18 dir.

Müteahhidin daire ve işyeri satışında düzenleyeceği fatura aşağıdaki gibi olacaktır.

Daire ve işyerinin satış kaydı:

-------------------------------------------------- /-----------------------------------------

120-Alıcılar         1.616.500

                          600- Yurt içi Teslimler               1.550.000

                           391- Hesaplanan KDV                   66.500

Daire ve işyerinin satışına ait faturanın  kaydı

-------------------------------------------------/-------------------------------------------

KDV Hesaplarının Kapanış Kaydı:

Bundan önceki bölümlerde de belirtildiği üzere 1.1.1998 'tarihinden önce, 150 M2 den düşük konutlar, KDV'den istisna edildiğinden ve  bu istisna kısmi istisna olduğundan dolayı, bu teslimlere  isabet eden KDV'ler indirimlerden çıkartılıp, maliyete ya da giderlere kaydediliyordu. 1.1.1998 yılından sonra 150 M2 ye kadar konu teslimleri %1 KDV 'ye tabi olduğundan eskiden olduğu gibi bunlara isabet eden KDV'lerin indirimlerden çıkarılması mümkün olmamaktadır. Yanlışlıkla veya eski alışkanlıkla bu KDV'lerin  maliyete atılması halinde dönem karının eksik hesaplanmasına neden olup, ileride yapılacak incelemede ilave tarhiyata neden olacaktır. Bu nedenle 1.1.1998 den sonraki konut teslimlere isabet eden KDV'ler,  KDV beyannamelerinde devreden KDV olarak bekletilecek, daha sonra bu teslimlere isabet eden KDV, iade olarak  talep edilebilecektir.

Örnek olayımızdaki  kayıtlarda toplam;

Hesaplardaki toplamların aylık olma durumları ihmal edilmiş, tek dönem olarak kabul edilmiştir.

    Bu verilere göre KDV kapanış kaydı aşağıdaki gibi olacaktır.

--------------------------------------------------/-------------------------------------------

391-Hesaplanan KDV                       94.511

190- Devreden KDV                         69.929

                     190-Devreden KDV                          118.900

                     191-İndirilecek KDV                          45.540

KDV hesaplarının kapanış kaydı

-----------------------------------------------------/---------------------------------------

KDV beyannamesinde Devreden KDV olarak 69.929 YTL bulunacaktır.

Dönem Karının tespiti:

Örnek olayımızdaki kayıtlara göre K/Zarar hesabına devri  gereken hesaplar aşağıdaki gibidir.

-----------------------------------------------------/--------------------------------------

     690- Dönem Kar/Zarar Hesabı             15.000

                     631- Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri           3.000

                     632- Genel Yönetim Giderleri                       10.000

                     660- Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri               2.000

Faaliyet giderlerinin Kar Zarara devri kaydı

---------------------------------------------------/----------------------------------------

     600- Yurt içi Satışlar                        1.550.000                   

                     690- Dönem Kar/Zarar Hesabı                  1.550.000

Satışların K/zarara devri kaydı

------------------------------------------------/------------------------------------------

     690- Dönem Kar/Zarar Hesabı          1.190.000

                     620-Satılan mamuller Maliyeti                  1.190.000

Satılan mamullerin K/z hesabına devri

--------------------------------------------------/----------------------------------------

Müteahhidin Gelir vergisi Hesabı:

Yukarıdaki kayıtlara göre müteahhidin dönem karı aşağıdaki gibidir.