GECİKME ZAMMI ORANI YİNE YÜKSEK KALDI     

İzmir, 27 Ocak 2006

Şadi Çetin

YMM
sadicetin@turmob.org.tr

GECİKME ZAMMI ORANI YİNE YÜKSEK KALDI

10.10.2003 Tarihinde yazmış olduğum bir yazıda; gecikme zammı oranının çok yüksek olduğunu (ki o tarihte gecikme zammı oranı %7 idi), ekonomideki iyileşmeye paralel olarak mutlaka düşürülmesi gerektiğini, ayrıca gecikme zammı uygulamasında ay kesirlerinin tam ay olarak hesaplanması yerine gün hesabına geçilmesi gerektiğini yazmıştım. Daha sonra yapılan düzenlemelerle hem gecikme zammı oranı düşürülmüştü, hem de gecikme zammı uygulamasında ay kesirinin tam ay sayılması yerine gün hesabı uygulamasına geçilmişti. Elbette ki gecikme zammı oranı sadece biz yazdık diye değil, bu konudaki taleplerin ekonomik gerçekler karşısındaki haklılığı açıkça görüldüğü için yapılmıştır.

O günkü  yazımızda   da belirttiğimiz gibi; mükelleflerin  vergilerini  zamanında  ödemeleri için, ödenecek vergiyi alternatif finansman imkânı olarak değerlendirmemeleri için gecikme zammı oranı özellikle yüksek tutulmaktadır. Ancak gecikme zammı oranı ekonominin bugünkü genel durumuna göre; yine amacını aşan oranda yüksektir. Enflasyon ve döviz kurlarındaki gelişmelere paralel olarak; faizler devamlı olarak düşmektedir. Özel bankalar bile her geçen gün mevduata uyguladıkları faiz oranlarını (ki bugün için vadeli mevduatta bankaların faiz oranı genellikle %15 ve altındadır), kredi faiz oranlarını düşürmektedirler. Merkez Bankası 20.12.2005 tarihinden geçerli olmak üzere; reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto faiz oranını yıllık % 23, avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranını ise yıllık % 25 olarak tespit etmiştir. Bu oran yaklaşık olarak aylık %2'ler seviyesindedir. Diğer taraftan 2005 yılı için yeniden değerleme oranı %9,8 olarak açıklanmıştır.

Faiz  oranları  özellikle  enflasyonun  düşüş  eğilimine  paralel  olarak  gerilemektedir. 2005 Yılı enflasyon hedefi %5'dir, eğer bu oran gerçekleşirse (ki şu an için aksi bir gösterge yoktur) faiz oranları daha da düşecek demektir. Tüm bu gelişmelere paralel olarak gecikme zammı oranı da düşürülmelidir. Zaten borcunu ödeyebilen mükellef gecikmeye düşmeksizin vergisini ödemektedir. Yüksek gecikme zammı oranı, vergisini ödemekte zorlanan mükellefin durumunu daha da ağırlaştırmaktadır. Verginin geciktirilmemesi ve alternatif finansman imkânı olarak kullanılmaması için, gecikme zammı oranı bankaların kredi faiz oranlarından mutlaka yüksek olmalıdır.  Ancak bu günkü haliyle bu ölçü biraz ağır kaçmıştır...

Daha önce de önermiştik, şimdi bir kez daha öneriyoruz. Gecikme zammı oranı otomatiğe bağlanmalıdır. Örneğin yeniden değerleme oranının 2 katını aşmamalıdır. Böyle yapıldığı takdirde gecikme zammının yüksek ya da düşüklüğü tartışma konusu olmaktan çıkacaktır.

Gecikme zammı oranını indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bakanlar Kurulu 2005/8551 sayılı kararla 02.03.2005 tarihinden geçerli olmak üzere bu oranı %3 olarak tespit etmiştir. Geçmişte gecikme zammı yıllar itibariyle aşağıdaki şekilde uygulanmıştır.

SON 10 YILIN GECİKME ZAMMI ORANLARI (Aylık)

Bakanlar Kurulu, gecikme zammı oranlarını aylar itibarıyla topluca veya her ay için ayrı ayrı, yüzde onuna kadar indirmeye,  gecikme zammı oranı ile gecikme zammı asgari tutarını iki katına kadar artırmaya, ayrıca gecikme zammı oranını aylar itibarıyla farklı olarak belirlemeye ve gecikme zammını bileşik faiz usulüyle aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık olarak hesaplatmaya yetkilidir.

6183 Sayılı Kanunun 51.maddesindeki gecikme zammı oranı (kanun lafzındaki oran) %4'dür, Bakanlar Kurulu Yetkisi bu oran üzerinden hesaplanmaktadır. Bakanlar Kurulu yetkisini kullanarak gecikme zammı oranını ekonomideki gidişata uygun olarak düşürmelidir. Bize göre gecikme zammı oranı en çok aylık % 2 olmalıdır.