|
05 Ocak 2006
Talha APAK
Yeminli Mali Müşavir
Galatasaray Üniversitesi
MYO Öğretim Görevlisi
t.apak@ttnet.net.tr
t.apak@superonline.com
2006
YILINDA UYGULANMAK ÜZERE MALİ MEVZUAT VE SOSYAL GÜVENLİK MEVZUATINDA YAPILAN DÜZENLEMELER
A – MALİ MEVZUATTA YAPILAN DÜZENLEMELER
2005 Aralık ayında Resmi
Gazetelerde yayımlanan, Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu, Kurumlar
Vergisi Kanunu ve Sosyal Güvenlik mevzuatında yer alan ve 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanacak olan yeni
düzenlemeler aşağıda özetle belirtilmiştir.
1.
Yazar
Kasa Fişi (Fatura) Düzenleme Haddi:
V.U.K.’nun 232. maddesi
uyarınca birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit
edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin yazar kasa fişi
düzenleme haddi 01.01.2006
tarihinden itibaren 480,00 YTL.den 520,00 YTL.ye yükseltilmiştir. (17.12.2005
Tarih, 26026 Sayılı Resmi Gazete, 354 Sayılı V.U.K. Genel Tebliği)
2.
Doğrudan
Gider Yazılacak Sabit Kıymetlere İlişkin Had:
V.U.K.’nun 313, maddesi
uyarınca değeri 480,00 YTL.yi aşmayan peştemallıklar ile alet, edevat, mefruşat
ve demirbaşların amortismana tabi tutulmayarak doğrudan gider yazılabilmesine
ilişkin had, 01.01.2006 tarihinden
geçerli olmak üzere 520,00 YTL.ye
yükseltilmiştir. (17.12.2005 Tarih, 26026 Sayılı Resmi Gazete, 354 Sayılı
V.U.K. Genel Tebliği)
3. Hizmet Erbabına
Verilecek Yemek Yardımı:
Gelir Vergisi Kanunu’nun 23/8. maddesinde
yer alan işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde
hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin günlük 7,50
YTL.lik istisna tutarı 01.01.2006
tarihinden itibaren 8.25 YTL.ye
yükseltilmiştir. (29.12.2005 Tarih, 26038 Sayılı Resmi Gazete, 2005/9826
Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı)
4. Özel Usulsüzlük
Cezaları:
a) VUK-353/1.maddesine göre; Fatura, Gider Pusulası,
Müstahsil Makbuzu, Serbest Meslek Makbuzu vermeyen ve almayanlara, veya
düzenlenen bu belgelerde gerçek meblağdan farklı meblağlara yer verenlere her
belge için 01.01.2006 tarihinden
itibaren 129,00 YTL.’den aşağı olmamak üzere bu belgelere
yazılması gereken meblağın veya meblağ farkının % 10’u nisbetinde Özel Usulsüzlük
Cezası kesilir. (17.12.2005 Tarih, 26026
Sayılı Resmi Gazete, 354 Sayılı V.U.K. Genel Tebliği)
b) V.U.K. 353/2 maddesine göre; Perakende satış fişi,
ödeme kaydedici cihazla verilen fiş, giriş ve yolcu taşıma bileti, sevk
irsaliyesi, taşıma irsaliyesi, yolcu listesi, günlük müşteri listesi ile Maliye
Bakanlığı’nca düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin; düzenlenmediğinin,
kullanılmadığının, bulundurulmadığının, düzenlenen belgelerin aslı ile
örneğinde farklı meblağlara yer verildiğinin veya gerçeğe aykırı olarak
düzenlendiğinin tespiti halinde, her bir belge için 2006 yılında 129,00 YTL. Özel Usulsüzlük Cezası
kesilir. (17.12.2005 Tarih, 26026 Sayılı Resmi Gazete, 354 Sayılı V.U.K. Genel
Tebliği)
5. Yeniden Değerleme Oranı:
Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer
298. maddesinin (B) fıkrasında “Yeniden
değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil)
bir önceki yılın aynı dönemine göre Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya
Fiyatları Genel Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Bu oran
Maliye Bakanlığı’nca Resmi Gazete ile ilan edilir” hükmü yer almaktadır. Bu
hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2005 yılı için % 9,8 (dokuz virgül sekiz) olarak tespit edilmiştir. Bu oran aynı
zamanda 2005 yılına ait son geçici vergi dönemi için de uygulanacaktır. (18.11.2005
Tarih, 25997 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 353 sıra no.lu V.U.K. Genel
Tebliği)
6. Gayrimenkul Sermaye İratlarında (Kira Gelirleri) Beyan ve İstisna
:
Binaların mesken olarak
kiraya verilmesinden bir takvim yılı
içinde elde edilen hasılatın 2005
yılı için 2.000,00 YTL.sı gelir
vergisinden müstesnadır. İstisna haddi üzerinde hasılat elde edilip beyan
edilmemesi veya eksik beyan edilmesi halinde bu istisnadan yararlanılamaz. (29.12.2004
Tarih, 25685 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2004/8295 Sayılı B.K.K.) 2006
yılı gelirlerine uygulanacak istisna tutarı ise 2.200,00 YTL.dir. (29.12.2005 Tarih, 26038 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 19.12.2005 Tarih ve 2005/9826 sayılı Kararname eki karar)
Binaların işyeri (stopajlı)
olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen brüt hasılatın 2005 yılı için 15.000 YTL.yi
(G.V. 103’üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutar)
aşmaması halinde beyanname verilmeyecek ancak bu rakamın aşılması halinde tümü
için beyanname verilecektir. (G.V.
Kanununun 86/c maddesi)
15.000,00 YTL.lik haddin
hesabında;
Tevkifata tabi tutulmuş
gayrimenkul sermaye iradının brüt tutarının toplamı dikkate alınacaktır. (G.V. Sirküleri 16/3.3)
Örnek 1:
Yıllık işyeri kirası (Brüt) 20.000,00
Götürü gider-%25 ( - ) 5.000,00
-------------
Beyan edilecek işyeri
kirası 15.000,00
Hesaplanan G.V. 3.420,00
Mahsup Edilecek Stopaj 4.400,00
-------------
İadesi gereken Gelir Vergisi 980,00
Örnek 2:
Yıllı işyeri kirası (Brüt) 80.000,00
Götürü gider-%25 ( - ) 20.000,00
--------------
Beyan edilecek işyeri
kirası 60.000,00
Hesaplanan G.V. 18.420,00
Mahsup Edilecek Stopaj 17.600,00
--------------
Ödenecek Gelir Vergisi 820,00
* 2005 Yıllık (Brüt) işyeri kira gelirinin 15.000,00 YTL veya altında
olması halinde beyan edilmeyecektir.
7. Damga Vergisi
Uygulaması:
01.01.2006 tarihinden itibaren
yürürlüğe giren yeni uygulamayla göre, beyannameler ve hesap özetleri aşağıdaki
tutarlarda damga vergisine tabi olacaktır.
Beyannameler:
- Yıllık gelir vergisi
beyannameleri :
19,70 YTL.
- Kurumlar vergisi
beyannameleri : 26,30 YTL.
- Muhtasar Beyannameler : 13,10 YTL.
- Katma değer vergisi
beyannameleri : 13,10 YTL.
- Diğerleri
: 13,10 YTL.
- Belediyelere verilen beyannameler : 9,80
YTL.
- Sosyal Sigorta Kurumlarına
verilen sigorta prim bildirgeleri : 9,80
YTL.
- Gümrük İdarelerine Verilen
Beyannameler
: 26,30 YTL.
Bilanço ve İşletme Hesabı Özetleri:
- Bilançolar
: 15,30 YTL.
- Gelir Tabloları
: 7,60 YTL.
- İşletme Hesabı Özetleri
: 7,60 YTL.
(27.12.2005 Tarih, 26036 sayılı Resmi Gazete)
8. 2005 Yılına İlişkin Menkul Sermaye İradı Elde Edenlerin 2006
Yılındaki Beyanları:
a) İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul
Sermaye İratları:
Gelir Vergisi Kanunu’nun 76’ncı
maddesi hükmüne göre, aynı Kanun’un 75’inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6,
7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz
cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kar payları, dövize, altına veya
başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen
menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) indirim oranının uygulanması
suretiyle bulunacak kısım, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkat
alınacaktır.
2005 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı ( % 9,8
/ % 18,25 =) % 53,7 olarak
tespit edilmiştir.
- Gelir Vergisi Kanunu’nun 75’inci maddesinin ikinci
fıkrasının 5 numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu
faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul
kıymetlerden sağlanan gelirler,
- Her nevi alacak faizleri,
- Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan
kar payları
İndirim oranı uygulanmak
suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere
endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden
elde edilen sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ayrıca, Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı
uygulaması söz konusu değildir.
2005 yılında söz konusu gelirlere uygulanacak istisna
tutarı; 2004 yılı istisna tutarı olan 156.505,29 YTL.’nin 2004 yılı için
belirlenen yeniden değerleme (% 11,2) oranında artırılması sonucu (156.505,29 x
% 11,2 =) 174.033,88 YTL.
olmaktadır. İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname
verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de
bu kazançlar dahil edilmeyecektir. (20.12.2005 Tarihinde yayımlanan 42 no.lu
G.V. Sirküleri)
Konuyu örneklerle açıklamaya
çalışalım.
Örnek 1:
Devlet Tahvili, Hazine Bonosu,
Faiz Geliri 408.280,52 YTL.
İndirim % 53,7 ( - ) 219.246,64 YTL.
İstisna Tutarı
( - ) 174.033,88 YTL.
--------------------
15.000,00 YTL.
* Örneğimizdeki Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu Faiz gelirlerinin indirim
ve istisna sonrası kalan tutarı 15.000,00 YTL. olup, 2005 yılı beyanı
sınırındadır ve beyan edilmeyecektir.
Örnek 2:
Devlet Tahvili, Hazine Bonosu,
Faiz Geliri 450.000,00 YTL.
İndirim % 53,7 ( - ) 241.650,00 YTL.
İstisna Tutarı
( - ) 174.033,88 YTL.
---------------------
34.316,12
YTL.
* 34.316,12 YTL. beyan sınırı ( 15.000,00 YTL)
üstünde olduğundan beyan edilecektir.
Örnek 3:
Devlet Tahvili, Hazine Bonosu,
Faiz Geliri 400.000,00 YTL.
İndirim % 53,7 ( - ) 214.800,00 YTL.
İstisna Tutarı ( -
) 174.033,88 YTL.
---------------------
11.166,12 YTL.
* 11.166,12 YTL. beyan sınırı ( 15.000,00 YTL)
altında kaldığından beyan edilmeyecektir.
b) Beyan Edilmeyecek Menkul Sermaye İratları:
Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici
55’inci maddesi hükmü uyarınca, vergi kesintisine tabi tutulmuş olan mevduat
faizleri, özel finans kurumlarınca kar ve zarar katılma hesabı karşılığında
ödenen kar payları ve repo gelirleri ile menkul kıymetler yatırım fonları katılma
belgelerine ödenen kar payları veya bu fonların katılma belgelerinin İstanbul
Menkul Kıymetler Borsasında alım-satımından elde edilen kazançlar ile
Türkiye’de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında yapılan işlemler
sonucunda elde edilen kazançlar tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir.
Dolayısıyla bu gelirlerde indirim oranı uygulamasının herhangi bir önemi
bulunmamaktadır.
* Söz konusu gelirlerin ticari işletmeye dahil olması halinde, geçici
55’inci madde kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. (20.12.2005
Tarihinde yayımlanan 42 no.lu G.V. Sirküleri)
B– SOSYAL GÜVENLİK MEVZUATINDA YAPILAN DÜZENLEMELER
1. Asgari Ücret :
Asgari Ücret Tespit Komisyonunca
2006 yılı için (01.01.2006 - 31.12.2006)
16 yaşını doldurmuş işçilere uygulanacak asgari (brüt) ücret aylık 531,00
YTL, günlük 17,70 YTL. olarak tespit edilmiştir. (23.12.2005 Tarih, 26032
Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu 2005/1 Sayılı
kararı)
2. Sigorta Primlerine, İşsizlik Sigortası Primine ve Sosyal Güvenlik
Destek Primine Esas Günlük ve Aylık Kazançların Alt ve Üst Sınırları:
Özel Sektör İçin:
01.01.2006 – 31.12.2006
tarihleri arasında;
Günlük alt sınır = 17,70 YTL.
Aylık alt sınır = 531,00
YTL.
Günlük üst sınır = 115,05 YTL.
Aylık üst sınır = 3.451,50
YTL.
olarak tespit edilmiştir.
Çırak ve Öğrenciler İçin:
3308 sayılı Meslek Eğitimi
Kanunu’nun 25’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca aday çırak, çırak ve
işletmelerde beceri eğitimi gören öğrencilerin yaş durumlarına göre tespit
olunan asgari ücretlerin %50’si sigorta primlerinin hesabına esas
tutulduğundan, 01.01.2006 – 31.12.2006 tarihleri arasında bunların sigorta
primlerine esas kazanç tutarı, 16 yaşından büyükler için günlük 8,85 YTL aylık
265,50 YTL., 16 yaşından küçükler için ise günlük 7,50 YTL., aylık 225,00 YTL.
olarak uygulanacaktır.
3. İdari Para Cezaları:
506 sayılı Kanun’un 140’ıncı
maddesi gereğince 01.01.2006 –
31.12.2006 tarihleri arasında işlenen fiiller için uygulanacak idari para
cezaları, 4857 sayılı İş Kanunu’na göre Asgari Ücret Tespit Komisyonunca 16
yaşından büyük işçiler için tespit edilen 531,00
YTL. aylık asgari ücret dikkate alınarak hesaplanacaktır.
(26.12.2005 Tarihli 16-360 Ek
SSK Genelgesi)
NOT: Ücret gelirlerine ve ücret dışı gelirlere
2006 yılında uygulanacak Gelir Vergisi oranlarının yer alacağı tarifeyi
belirleme çalışmaları devam etmektedir. Başta çalışanlar olmak üzere gelir
vergisi mükelleflerini ilgilendirecek gelir vergisi tarifesine ilişkin
düzenlemenin, Meclis'te bu hafta ele alınması bekleniyor.
| 
