|
02 Ocak 2006
Talha APAK
Yeminli Mali Müşavir
Galatasaray Üniversitesi
MYO Öğretim Görevlisi
t.apak@ttnet.net.tr
t.apak@superonline.com
KATMA DEĞER VERGİSİNDE TEVKİFAT UYGULAMASI
GEREKLİ OLDUĞU KADAR, YAPILAN DÜZENLEMELERİN DE UYGULANABİLİR OLMASI GEREKİR
1.GİRİŞ
3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 9’uncu
maddesinde; gerekli görülen hallerde vergi alacağının emniyet altına alınması
amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu
tutma konusunda Maliye Bakanlığı’na yetki verilmiştir. Bakanlık, bu yetkiye
istinaden bu güne kadar değişik mal ve hizmet gurupları için bir dizi düzenleme
yapmış bulunmaktadır.
Konuya ilişkin düzenlemeler
sırası ile;
·
51 Seri
No.lu KDV Genel tebliği,
·
53 Seri
No.lu KDV Genel tebliği,
·
58 Seri
No.lu KDV Genel tebliği,
·
85 Seri
No.lu KDV Genel tebliği,
·
86 Seri
No.lu KDV Genel tebliği,
En son olarak da; bazı kamu
kurum ve kuruluşlarına verilen bazı hizmetler karşılığı KDV tevkifatı
uygulamasına ilişkin olmak üzere sırası ile;
·
91 Seri
No.lu KDV Genel Tebliği,
·
95 Seri
No.lu KDV Genel Tebliği,
·
96 Seri
No.lu KDV Genel Tebliği,
ile getirilen düzenlemelerin
uygulanması ve uygulama sırasında oluşan bir kısım belirsizliklerin ve
tereddütlerin giderilmesi amaçlanmış bulunmaktadır. [1]
Maliye Bakanlığı,nın son
zamanlarda yaptığı bazı düzenlemeleri, başta www.gelirler.gov.tr internet adresi
olmak üzere kuruma bağlı bir çok internet adresinde daha taslak halindeyken,
yayımlayarak kamuoyunun bilgisine sunması doğru ve yerinde bir
uygulamadır.
Ancak, en son yayımlanan 97 Seri No.lu KDV Genel Tebliği; başta 96
Seri No.lu KDV genel tebliği ile getirilen düzenlemelerin uygulamasına yönelik açıklamalar
içermekle beraber, özellikle işgücü hizmetlerinde tevkifat uygulaması konusunda
yeterince açıklama getirmemiş bulunmaktadır.
II. İŞGÜCÜ HİZMETLERİNDE TEVKİFAT
UYGULAMASI
97 Seri No.lu KDV genel tebliğinde
işgücü hizmetlerinde tevkifat uygulaması aşağıdaki izahatları
içermektedir.
96 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin (5.1) bölümünde
düzenlenen işgücü hizmetlerinde tevkifat uygulamasının kapsamı konusunda
aşağıdaki açıklamalara gerek duyulmuştur.
1. Tevkifat Uygulayacak
Kuruluşlar
İşgücü hizmeti
alımlarında tevkifat uygulayacak kuruluşlar kapsamına bu Tebliğin yayımını
izleyen 5. günde başlamak üzere, KDV mükelleflerinin yanı sıra, KDV mükellefi
olmasalar dahi 91 Seri No.lu KDV
Genel Tebliğinin (A/2) bölümünde sayılan kurum, kuruluş ve işletmelerin de
dâhil edilmesi uygun görülmüştür.
Buna göre, gerçek
usulde vergilendirilen KDV mükellefleri ile KDV mükellefi olmasalar dahi 91
Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin (A/2) bölümünde sayılan kurum, kuruluş ve
işletmelerin faaliyetlerinin yürütülmesi ile ilgili işlemlerde kullanacakları
işgücü temin hizmeti alımlarında %90
oranında tevkifat uygulanacaktır.
2. Tevkifat
Uygulamasının Kapsamı
Sözü edilen
düzenleme, eleman temini şeklindeki hizmetleri kapsamaktadır. Eleman temin
hizmeti dışındaki hizmet ifaları, bu bölümde düzenlenen tevkifat uygulaması
kapsamında değerlendirilmeyecektir. Ancak, diğer genel tebliğlere göre tevkifat
kapsamına alınmış olan hizmet ifalarında, ilgili genel tebliğler uyarınca
tevkifat uygulanacağı tabiidir.
96 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin (5.1)
bölümünde düzenlenen işgücü temini hizmetlerinde tevkifat uygulamasına ilişkin
açıklayıcı örnekler aşağıdadır.
Örnek 1:
İmalatçı (A)
firması, üretim faaliyetinde çalıştırmak üzere (B) firmasından, ürünlerin
ambalajlama işlerinde çalıştırmak üzere (C) firmasından eleman temin etmiştir.
(B) ve (C) firmalarından yapılan bu eleman tedariki işgücü hizmet alımı
mahiyetinde olduğundan tevkifata tabi olacaktır.
Örnek 2:
(A) firması,
ürünlerinin pazarlama ve tanıtımını, müşteri ile birebir temas kuran elemanlar
aracılığıyla yapmaktadır. Firma bu işi;
- kendisiyle ücret
akdi bulunan,
- kişisel
başvuruları üzerine anlaşmaya varılan,
- (B) firmasından
temin edilen,
elemanlar
aracılığıyla yürütmektedir.
İlk iki gruba
giren elemanlar bakımından tevkifatın söz konusu olmayacağı tabiidir. (B)
firmasından yapılan eleman temini işgücü hizmet alımı mahiyetinde olduğundan
yani elemanların sevk, idare ve kontrolü fiilen (A) firmasında bulunduğundan
tevkifat kapsamında işlem yapılacaktır.
Örnek 3:
(A) firması,
işyeri merkezinin farklı bir binaya taşınması için (B) firması ile anlaşma
yapmış, (B) firması taşıma işini 6 eleman kullanarak sözleşme şartlarına uygun
olarak yerine getirmiştir.
Bu işlemde işgücü temin
hizmeti değil taşıma hizmeti alınması söz konusu olduğundan tevkifat
uygulanmayacaktır. Ancak (B) firması, taşıma işinde kullanacağı elemanları (C)
firmasından temin etmişse, taşıma işinde kullanılacak elemanların sevk ve
idaresi (B) firmasında olduğundan söz konusu elemanların (C) firmasından temini
tevkifata tabi olacaktır.
Örnek 4:
(A) bankası ile
mali müşavirlik hizmeti sunmak üzere anlaşması bulunan (B) mali müşavirlik
işletmesinin bazı elemanları, belirli dönemlerde kayıtlarını tutmak üzere (A)
bankasının mekânlarında çalışmaktadır. Eleman tahsisi şeklindeki bu hizmet,
mali müşavirlik hizmetinin tamamlayıcısı olarak sunuluyor ve bedeli de mali
müşavirlik bedeli içinde tahsil ediliyorsa tevkifata tabi olmayacaktır. Ancak
muhasebe kayıtlarının tutulması işini yapan elemanlar, 3568 sayılı Kanunun 2
nci maddesinde belirtilen meslekî hizmetlere ilişkin anlaşma bulunmayan
herhangi bir firmadan temin ediliyorsa tevkifat uygulanacaktır.
III. SONUÇ
Ülkemizde uzun yıllardır
uygulanan, 3065 Sayılı Katma Değer
Vergisi Kanunu ve buna bağlı bazı mal ve hizmet teslimlerinde tevkifat uygulamasına
ilişkin bazı düzenlemeler ve bu düzenlemelere yönelik ilave tebliğler,
sirküler, genelgeler ihtiyaç duyuldukça yayımlanmaktadır.
Özellikle Katma Değer
Vergisinde, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tabi
işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutma konusunda çeşitli
tedbirler (tevkifat uygulaması) almak yerinde ve gereklidir. Ancak, bu
uygulamalar amacına yönelik ve uygulanabilir olmalıdır. Bazı tartışma veya
sıkıntılara rağmen zamanla uygulama birliği sağlanmış ve amacına yönelik olumlu
sonuçlar da alınmıştır.
Ancak; 96 Seri No.lu KDV Genel tebliği ile getirilen bazı düzenlemeler
içerisinde yer alan “işgücü hizmetlerinde tevkifat uygulaması” konusu
01.12.2005 tarihinde yürürlüğe girmiş olmasına rağmen ilgili tebliğdeki düzenlemenin
yeterince anlaşılamadığı ve uygulamada tereddütlere yol açtığı görülmektedir. Konu
ile ilgili belirsizlik iki noktada toplanmış bulunmakta. [2]
·
İşgücü
Hizmetlerin Tanımındaki Belirsizlik
·
Katma
Değer Vergisi Mükellefi Bazı İşletmelerin Tanımındaki Belirsizlik.
Kaldı ki, idare de uygulamaya
yönelik sıkıntıları kabul ederek 97
Seri No.lu KDV genel tebliğini yayınlamış bulunmaktadır. İlgili tebliğde, “işgücü hizmetlerinde tevkifat uygulaması”
başlığında yukarıda verilen izahatlar da bize göre; uygulamaya yönelik
konuyu açıklığa kavuşturamayacaktır.
Diğer bir ifade ile sektör ve işletme tanımı net olmayan bir düzenlemeyi
örnekler vererek yeni bir tebliğ ile düzenlemenin problemleri çözemeyeceğini,
bunun da konunun sağlıklı uygulanmasına engel olacağı, bazı mükelleflerin
hatalı işlemler yapacağı veya cezalı duruma düşüreceği de bilinmelidir.
96 Seri No.lu ve 97
Seri Nol.lu KDV genel tebliğleri kapsamındaki “işgücü hizmetlerinde tevkifat uygulaması” nın sağlıklı
işleyebilmesi için, “sorumlu tayin
edilen ve tevkifat yapacak kuruluşlar ile tevkifat uygulanacak işlemlerin”
tanımı 91 Seri No.lu KDV genel
tebliğindeki düzenleme şeklinde yapılmalıdır.
DİPNOT VE
KAYNAKLAR
[1] www.alomaliye.com
Talha APAK-YMM, Yapım İşlerinde
KDV Tevkifat Uygulaması, 18 Kasım 2005
[ 2 ] www.alomaliye.com
Talha APAK-YMM,
İşgücü Hizmetlerinde KDV Tevkifat Uygulaması,01 Aralık
2005
| 
