TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA MADDELERİNİN GENEL ETİKETLEME VE BESLENME YÖNÜNDEN ETİKETLEME KURALLARI TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2006/13)     

22 Ocak 2006 Tarihli Resmi Gazete

Sayı: 26057

Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:

Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve

Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliğinde

Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ

Tebliğ No (2006/3)

             MADDE 1 — 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği'nin 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

             "Bu Tebliğ; direkt tüketime sunulan doğal kaynak, doğal maden, içme, işlenmiş içme, işlenmiş maden suyu ve tıbbi sular hariç gıda maddeleri ile restoran, hastane, kantin ve benzeri toptan gıda maddeleri sağlayan işyerlerine sunulan gıda maddelerini kapsar."

             MADDE 2 — Aynı Tebliğin 29/1/2004 tarihli ve 25361 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliğle değişik 4 üncü maddesinin tanımlar bölümünde yer alan "Etiket" tanımı madde metninden çıkarılmış, "Etiketleme" tanımı aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve "Bileşen" tanımından sonra gelmek üzere "Bileşik bileşen" tanımı eklenmiştir.

             "Etiketleme: Gıda maddesini tanıtıcı her türlü yazı, özel bilgi, ticari marka, marka adı, gıda maddesi ile ilgili kullanılan özel isimlendirme, resimsel öğeler veya işaretleri içeren ve gıdanın ambalajında bulunan veya doküman, bildirim, etiket gibi gıda ile birlikte sunulan, gıdayı tanıtan veya ifade eden tanıtım bildirimlerini,"

             "Bileşik bileşen: İki veya daha fazla bileşenden oluşan gıda bileşenini,"

             MADDE 3 — Aynı Tebliğin 5 inci maddesinin (e), (f) ve (g) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (v) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (y) bendi eklenmiştir.

             "e) Gıda maddesinin etiketi, ambalajı ve biçimi sahte, yanıltıcı veya gıdanın doğasına, özelliklerine, bileşimine, miktarına, raf ömrüne, orijinine ve üretim metotlarına göre hatalı bir izlenim yaratacak; gıdanın sahip olmadığı etki ve özelliklere atıfta bulunacak; özellikleri açısından benzer olan gıdalara üstün olduğunu beyan edecek biçimde olmamalı; yanlış izle-nimler yaratmak suretiyle doğrudan ya da dolaylı olarak, anlam karışıklığına yol açabilecek veya tüketiciyi başka gıda maddesi ile ilgili olduğunu düşündürebilecek ya da tüketiciyi yanıltacak resim, şekil ve benzerlerini içermemelidir. Bu hususlar gıda maddesinin tanıtımı ve reklamı için de geçerlidir.

             f) Özel beslenme amaçlı gıdalar dahil herhangi bir gıda maddesinin etiketinde, o gıda maddesinin hastalıkları önleme, iyileştirme ve tedavi etme özelliği olduğunu bildiren veya ima eden ifadeler yer alamaz. Bu hususlar gıda maddesinin tanıtımı ve reklamı için de geçerlidir.

             g) Beslenme yönünden etiketleme; etiketinde, tanıtımında veya reklamında beslenme beyanı ve/veya sağlık beyanı yapılan gıdalar için zorunlu olup diğer gıdalarda zorunlu değildir."

             "y) Aşağıdaki özellikleri bir arada taşıyan gıda maddelerine EK-4'de yer alan besin öğeleri ile ilgili koşulları sağlaması şartıyla EK-9'da yer alan sağlık beyanları yapılabilir:

             – Günlük diyetin bir parçası olarak tüketilen,

             – Şeker ile ilgili yapılan beyanlar hariç olmak üzere beyan edilen etkiyi diyette normal olarak tüketilmesi beklenen miktarlarda gösteren,

             – Bileşimindeki alkol miktarı hacmen % 1,2'yi geçmeyen,

             – Bileşiminde en fazla 3 g/100 g doymuş yağ, 400 mg/100 g sodyum, 15 g/100 g eklenen şeker bulunan,

             – C vitamini eklenmiş narenciye dışındaki meyve suları hariç olmak üzere, vitamin ve mineral ilave edilmemiş hali ile A vitamini, C vitamini, kalsiyum, demir ve protein değerlerinden en az birini EK-2'de yer alan beslenme referans değerlerinin günlük önerilen miktarının en az % 10'u oranında karşılayan,

             – Özel beslenme amaçlı olmayan gıdalar"

             MADDE 4 — Aynı Tebliğin 6 ncı maddesinin (d) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir,

             "d) Üretici veya ambalajlayıcı firmanın adı, tescilli markası ve adresi,"

             MADDE 5 — Aynı Tebliğin 7 nci maddesinin (b) bendi, (c) bendinin üçüncü fıkrası, (d) bendi, (i) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (i) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (j) bendi eklenmiştir.

             "b) İçindekiler: Gıda maddesinin üretiminde veya hazırlanmasında kullanılan ve değişmiş formu ile de olsa son üründe yer alan hammadde ve gıda katkı maddeleri etiket üzerinde üretim sırasında kullanıldıkları miktara göre azalan oranlarda belirtilmelidir. Gıda maddesinin içindekilerin belirtilmesinde aşağıdaki hükümler uygulanır:

             – Bileşen listesinde grup adı ile belirtilebilecek ürünler EK-5'de verilmiştir.

             – Bileşik bileşenin öğeleri gıdanın bileşeni olarak kabul edilir ve içindekiler listesine bileşik bileşen yerine yazılabilir. Ancak içindekiler listesine bileşik bileşen yazılmak istendiğinde, bileşik bileşenin yanında bileşimi belirtilmelidir. Aşağıdaki durumlarda ise;

             – mevzuatla tanımlanan ve son üründe % 2'den az olan bileşik bileşenlerinin,

             – ot ve/veya baharat karışımından oluşan ve son üründe % 2'den az olan bileşik bileşenlerinin,

             – mevzuata göre içindekiler listesi bulunması zorunlu olmayan gıdanın bileşik bileşen olması durumunda, bileşik bileşenin öğelerinin belirtilmesi zorunlu değildir.

             – Aşağıdaki durumlarda bileşenlerin;

             – gıdanın bileşenlerinden taşınan ve son üründe teknolojik fonksiyonu bulunmayan gıda katkı maddelerinin,

             – işlem yardımcılarının,

             – katkı maddesi olmayan ancak işlem yardımcıları gibi aynı şekilde ve aynı amaçla kullanılan ve farklı bir formda olsa dahi son üründe bulunan maddelerin,

             – gıda katkı ve aroma maddelerinin taşıyıcılarının; gıdanın işlenmesinde geçici olarak ortamdan uzaklaştırılarak daha sonra orijinal halindeki miktarını aşmayacak biçimde yeniden ortama katılan bileşenlerin, içindekiler listesinde belirtilmesi zorunlu değildir.

             – Etiketinde içindekiler listesinin bulunması zorunlu olmayan ürünler aşağıda belirtilmektedir:

             – Tek bir bileşenden oluşan ve adından içindeki bileşeni açıkça anlaşılan ürünler,

             – Patateste dahil olmak üzere soyulmuş doğranmış ve benzeri işlemlere tabi tutulmuş taze meyve ve sebzeler,

             – Tanımından açıkça karbonatlı olduğu belli olan karbonatlı sular,

             – Tek bir üründen elde edilen ve içerisinde başka bileşen katılmamış olan fermantas-yon sirkeleri,

             – Taze peynir ve eritme peynirleri hariç içine laktik ürünler, enzimler ve mikroorganizma kültürleri veya üretimde ihtiyaç duyulan tuz dışında bileşen katılmamış olan peynir, tereyağı, fermente süt ve kremalar,

             – Ürüne eklenen su ve uçucu maddelerin içindekiler kısmında belirtilmesinde son üründeki miktarları göz önüne alınır. Son ürünün toplam ağırlığından su dışındaki bileşenlerin ağırlığı çıkartılarak eklenen suyun miktarı hesaplanır. Ancak bu şekilde hesaplanan su ve uçucu maddelerin miktarı son üründe % 5'i aşmıyorsa, içindekiler listesinde belirtilmesi zorunlu değildir.

             – Herhangi bir bileşenin yapısından uzaklaştırılan suyun üretim sırasında yeniden kazandırılması amacı ile eklenen su veya dolgu maddesi olarak kullanılan suyun içindekiler listesinde belirtilmesi zorunlu değildir.

             – Su ilavesi ile hazırlanarak tüketilecek olan suyu uçurulmuş veya konsantre formdaki gıdaların bileşenleri listelenirken tüketime hazır formları dikkate alınır ve "tüketime hazır haldeki ürünün içindekiler" başlığı ile listelenir.

             – Yaklaşık aynı miktarlarda çeşitli meyve ve sebzeler içeren bir karışımın içindeki-lerde herhangi birinin ağırlıkça oranının açıkça baskın olmaması halinde "değişen miktarlarda ......" ifadesi kullanılarak listelenir.

             – Yaklaşık aynı miktarlarda çeşitli baharat ve bitki içeren bir karışımın içindekilerde herhangi birinin ağırlıkça oranının açıkça baskın olmaması halinde "değişen miktarlarda ......” ifadesi kullanılarak listelenir.

             – Gluten içerme ihtimali olduğundan, bileşenler içerisinde yer alan nişasta mutlaka bitkisel orijini ile belirtilmelidir.

             – Gıda maddesinin ismi ile birlikte anılan veya etiket üzerinde kelime, resim veya grafik ile vurgulanan ve bu yolla gıdanın benzeri ürünlerle karışmasına engel olan ana bileşen veya bileşen gurubunun net miktarının etiket üzerinde belirtilmesi zorunludur. Üretim anında katılan bileşen veya bileşen gurubunun % miktarı gıda maddesinin adının hemen yanında veya bileşen listesinde söz konusu bileşenle birlikte belirtilmelidir.

             – Ürün adı ile birlikte anılsa dahi, baharat ve bitki karışımları gibi üretim anında aroma vermek amacı ile küçük miktarlarda katılan bileşen veya bileşen guruplarının net miktarının belirtilmesi zorunlu değildir.

             – Gıda katkı maddeleri bu Tebliğde EK-6'da yer alan sınıflamaya göre fonksiyonları ile birlikte adı veya EC kod numarası ile verilmelidir. Eğer kullanılan katkı maddelerinin birden fazla fonksiyonu var ise, söz konusu gıdadaki fonksiyonu belirtilir. Ancak modifiye nişastalar mutlaka bitkisel orijini ile belirtilmelidir.

             – Gıda aromaları, "aroma(lar)" olarak veya grup ismiyle belirtilmeli veya aromayı tanımlayan "..... aroması" şeklinde ifade edilmelidir.

             – Gıda maddesinin bileşiminde tatlandırıcı var ise "içinde tatlandırıcı vardır" ifadesi, hem şeker hem tatlandırıcı var ise "içinde şeker ve tatlandırıcı vardır" ifadesi, gıda maddesine % 10 veya daha fazla şeker alkol eklenmiş ise "Aşırı Tüketimi Laksatif etkiye neden olabilir" ifadesi, kullanılan tatlandırıcı içerisinde aspartam var ise "Fenil alanin içerir" ifadesi yer almalıdır.

             – Etikette belirtilmesi zorunlu allerjen bileşenler listesi EK-8'de yer almaktadır. Bu bileşenler son üründe değişik bir formda olsalar bile, etikette açıkça belirtilmelidirler. Ancak gıda maddesinin ismi, ilgili bileşeni içeriyorsa, ayrıca bir ifadeye gerek yoktur. Bununla birlikte, gıdanın üretiminde kullanılan herhangi bir maddenin kendisi veya değişik formu ürün içinde bulunuyorsa ve bu madde EK-8'de yer alan bileşenlerden oluşuyorsa, bu bileşen etiket üzerinde belirtilir. Alkollü içecekler için de aynı kurallar geçerlidir.

             – Son üründeki bileşen oranı % 2'den az olduğu durumda, diğer bileşenlerden sonra katılan miktar dikkate alınmaksızın listeye ilave edilebilir.

             – Gıda maddesinin hazırlanmasında veya üretiminde benzer veya birbirinin yerine kullanılabilen bileşenler; gıda maddesinin bileşimini, doğasını veya belirlenen miktarını değiştirmeksizin son üründe % 2'den az oranda ve ikiden fazla olmamak üzere en az birinin bulunması durumunda "...... ve/veya ...... içerir" ifadesi ile bileşenler listesinde yer alabilir. Bu hüküm EK-8'deki bileşenlere veya katkı maddelerine uygulanmaz."

             "-Ambalajında sıvı içinde sunulan katı gıda maddelerinin süzme ağırlığı verilmelidir."

             "d) Üretici veya ambalajlayıcı firmanın adı, tescilli markası ve üretim veya ambalaj-lama yeri adresi: Üretici veya ambalajlayıcının ticari unvanı, açık adresi ve tescilli markası, ithalatçı/ihracatçı/dağıtıcı firmanın adı ve açık adresi bildirilmelidir.

             Fason üretim/ambalajlama yaptırılması halinde üretim/ambalajlama yaptıran firmanın adı ve adresi belirtilmelidir."

             "i) Alkol oranı % 1,2'den fazla olan içecekler; EK-8'de bulunan herhangi bir bileşeni içeriyorsa, etikette ilgili bileşenin isminden sonra gelmek üzere "...... içerir" ifadesi bulunmalıdır. Ancak bu bileşen bileşenler listesinde özel bir grup ismine sahipse veya ürün isminde yer alıyorsa bu ifadenin kullanılmasına gerek yoktur.

             j) Gerektiğinde Şaraplar, Aromatize Şaraplar, Aromatize Şarap Bazlı İçecekler, Aromatize Şarap Ürün Kokteyleri ve Distile Alkollü İçkiler EK-8'de bulunan herhangi bir bileşeni içeriyorsa etikette ilgili bileşenin isminden sonra gelmek üzere "...... içerir" ifadesi bulunmalıdır. Ancak bu bileşen bileşenler listesinde özel bir grup ismine sahipse veya ürün isminde yer alıyorsa bu ifadenin kullanılmasına gerek yoktur."