ÖZÜRLÜ, ESKİ HÜKÜMLÜ VE TERÖR MAĞDURU İSTİHDAMI

20 Ocak 2006

Yaşar TAŞDEMİR

SSK BAŞKANLIĞI

Sigorta Müfettişi

ÖZÜRLÜ, ESKİ HÜKÜMLÜ VE TERÖR MAĞDURU İSTİHDAMI (*)

4857 sayılı İş Kanunumuzun 30. maddesi gereğince, işverenler elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları işyerlerinde özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru işçiyi çalıştırmak zorundadırlar. İşverenler çalıştıracakları özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmak zorundadırlar. İşverenler tarafından bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin toplam oranı yüzde altıdır. İşverenin aynı il sınırları içerisinde birden fazla işyeri varsa işverenin toplam işçi sayısı dikkate alınarak bu kapsamda çalışacakların hesabı yapılır. İşverenin işçi sayısının hesaplanmasında belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar esas alınır. Eğer ki işyerinde kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar var ise bunların çalışma süreleri tam süreye dönüştürülerek toplam işçi sayısının hesabı yapılır.

Yüzde altılık oranın dağılımının belirlenmesinde kamu işyeri özel işyeri temelli bir ayrım söz konusudur. 2005 yılı için belirlenmiş dağılım şöyledir. Kamu işyerlerinde yüzde dört oranında özürlü ve yüzde iki oranında eski hükümlü çalıştırılmak zorundadır. Özel işyerlerinde yüzde üç oranında özürlü, yüzde bir oranında eski hükümlü ve yüzde bir oranında terör mağduru çalıştırılmak zorundadır. 2005 yılı için özel işyerlerinde işverene yüzde birlik hareket serbestisi tanınmış bulunmaktadır. Bakanlar Kurulunun 2005/9077 sayılı Kararında özel işyerlerinde işverene tanınan yüzde birlik hareket serbestisi (2005 yılına göre yapılan tek değişiklik) 2006 yılı için kaldırılmıştır. Buna göre özel işyerlerinde 2006 yılından itibaren yüzde iki oranında terör mağduru çalıştırılmak zorundadır.

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre terör eylemleri nedeniyle; Şehit olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların daha sonra evlenmemiş eşleri veya çocuklarından birisi, yoksa kardeşlerinden birisi ya da çalışamayacak derecede malül olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların varsa eşlerini veya çocuklarından birisi, yoksa kardeşlerinden birisi terör mağdurunu ifade eder. Bu kapsamda terör mağduru olarak nitelenen işçileri işverenler, İş-Kur Müdürlüğü aracılığıyla veya kendileri tedarik edebilirler. İşverenlerce tedarik edilen terör mağduru işçiler, işyerinin bulunduğu İş-Kur Müdürlüğüne en geç bir ay içinde tescil ettirilmek zorundadır.

Özürlü ve eski hükümlü çalıştırmada mevzuat hükümlerine aykırılığı tespit edilen işveren hakkında 4857 sayılı İş Kanunun 101 inci maddesi gereğince idari para cezası uygulanır. 01.01.2006-31.12.2006 döneminde 50 işçi çalıştıran özel işyeri işvereninin özürlü, eski hükümlü çalıştırmaması halinde karşılaşabileceği idari para cezası yükümlüğü her bir işçi için aylık 1176,71 YTL dir. Terör mağduru çalıştırmada mevzuat hükümlerine aykırı davranan işveren/işveren vekili hakkında, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunun Ek Madde 1’de belirtilen -çalıştırmadığı her kişi ve her ay için sanayi kesimindeki 16 yaşından büyük işçilere uygulanan asgari ücretin brüt tutarının 10 katı tutarındaki- idari para cezası (5310,00 YTL) uygulanır.

(*) İstanbul Ticaret Gazetesinde 2005 yılı Aralık ayında yayınlanmıştır.