2004 YILI OCAK-MART DÖNEMİ ÖDEMELER DENGESİ GELİŞMELERİ     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

I-                  CARİ İŞLEMLER HESABI

2004 yılı Mart ayı cari işlemler açığı 2.029 milyon ABD doları, Ocak-Mart dönemi cari işlemler açığı ise 5.035 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Dış Ticaret

2004 Ocak-Mart dönemi dış ticaret açığı 5.131 milyon ABD doları olmuştur. Bu gelişme:

- ihracat (FOB) gelirlerinin % 25,4 oranında artarak 13.004 milyon ABD doları ve

- bavul ticaretinin % 15,9 artarak 877 milyon ABD doları olarak gerçekleşmesine rağmen,

- altın dahil ithalat (CIF) harcamalarının  % 40,7 oranında artarak 20.213 milyon ABD dolarına ulaşmasından kaynaklanmıştır.

Hizmetler Dengesi

Hizmetler dengesi, Ocak-Mart 2004 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre % 41,4 oranında artarak 966 milyon ABD doları tutarında fazla vermiştir. Hizmetler içerisinde önemli bir yere sahip olan turizm gelirleri,  Ocak-Mart 2004 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre % 42,6 oranında artarak 1.713 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiş; bunun sonucu net turizm gelirleri, söz konusu dönemde % 63,1 oranında artarak 1.158 milyon ABD dolarına ulaşmıştır. Turizm gelirlerindeki artış, büyük ölçüde 2003 yılının ilk aylarında Irak’taki gelişmelerin etkisiyle turizm gelirlerinin düşük gerçekleşmesi sonucu baz etkisinden kaynaklanmaktadır.

Hizmetler başlığının diğer önemli bir kalemi olan taşımacılık kalemi incelendiğinde ise gelirler, 2003 yılının Ocak-Mart dönemine göre % 19,4 oranında artarken, ithalattaki artışa paralel olarak navlun giderlerinde gözlenen % 44’lük artıştan dolayı taşımacılık giderleri % 33,3 oranında artmış; böylece net taşımacılık giderleri, 2004 yılı Ocak-Mart döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 103 milyon ABD doları artarak 211 milyon ABD dolarına yükselmiştir.

Yatırım Geliri    

2003 Ocak-Mart döneminde 1.531 milyon ABD doları, 2004 yılı Ocak-Mart döneminde ise 1.463 milyon ABD doları çıkışla sonuçlanan yatırım geliri dengesinin altında yer alan doğrudan yatırım gelirleri, portföy yatırım gelirleri ve diğer yatırım gelirlerindeki net çıkışlar, 2004 yılı Mart ayında sırasıyla 49, 72 ve 260 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Yine aynı ayda 219 milyon ABD doları olarak görülen portföy yatırım giderlerinin 213 milyon ABD dolarlık kısmı Hazine tarafından yurtdışında ihraç edilen tahvillerin faiz ödemelerinden kaynaklanmaktadır.

Ocak-Mart 2004 döneminde, diğer yatırım gelirleri altında yer alan uzun vadeli kredilere ilişkin faiz giderleri, 2003 yılının aynı dönemine göre % 20,4 oranında azalarak 866 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Cari Transferler

          Bir önceki yılın Ocak-Mart dönemiyle karşılaştırıldığında cari transferler, 2004  yılının ilk üç ayında % 22 oranındaki artarak 593 milyon ABD doları olmuştur. Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, resmi transfer girişleri % 73 oranında azalarak 33 milyon ABD doları olurken  işçi gelirleri ve bedelsiz ithalattan kaynaklanan girişler de sırasıyla % 39,9 ve % 62,4 oranında artarak 193 ve 367 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

 II- SERMAYE VE FİNANS HESAPLARI

2004 yılının Ocak-Mart döneminde Finans hesaplarında gerçekleşen net sermaye girişi, geçen seneye göre % 19,8 artışla 4.838 milyon ABD doları olmuştur. Bu dönemde gözlemlenen başlıca gelişmeler aşağıda özetlenmektedir:

 Doğrudan Yatırımlar

 Doğrudan yatırımlar kalemi altında, Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredileri de içeren yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, Ocak-Mart döneminde 422 milyon  ABD dolarına ulaşmıştır. Söz konusu dönemde, Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredilerin net tutarı 51 milyon ABD doları olmuştur.

Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırımlarda ise 2003 yılı Ocak-Mart döneminde net 91 milyon ABD doları, 2004 yılı aynı döneminde de net 182 milyon ABD doları artış gerçekleşmiştir.

Sonuç itibariyle, 2004 yılı Ocak-Mart döneminde doğrudan yatırımlar kaleminde net 240 milyon ABD doları giriş gerçekleşmiştir.

Portföy Yatırımları

2003 yılının ilk üç ayında portföy yatırımları net 75 milyon ABD doları çıkış gösterirken, 2004 yılının aynı döneminde 2.053 milyon ABD doları net sermaye girişi göstermiştir.

Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, varlıklar başlığı altında, yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında menkul değer alım-satımlarının, 2003 Ocak-Mart döneminde 71 milyon ABD doları, 2004 yılı Ocak-Mart döneminde de 140 milyon ABD doları net satımla sonuçlanmıştır.

Portföy yatırımları kaleminin yükümlülükler bölümünde Genel Hükümet’in 2004 yılının Mart ayında 1.224 milyon ABD doları tutarında  yurtdışında ihraç edilen tahvillere ilişkin geri ödeme gerçekleştirdiği görülmektedir. Bunun sonucunda Ocak-Mart döneminde  net 11 milyon ABD doları  geri ödeme olmuştur.

Yurtdışında yerleşik kişiler, hisse senedi piyasası ile devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) piyasasında Mart ayında sırasıyla 157 milyon ve 896 milyon ABD doları, Ocak-Mart döneminde de 503 milyon ve 1.421 milyon ABD doları net alım gerçekleştirmişlerdir.

Diğer Yatırımlar

Ticari ve diğer krediler ile mevduatlardan oluşan bu kalemde 2003 yılı Ocak-Mart döneminde 3.469 milyon ABD doları, 2004 Ocak-Mart döneminde de 2.331 milyon ABD doları net giriş gerçekleşmiştir.

a. Varlıklar

Bu bölümde yer alan yurtdışına yapılan ihracat işlemleri karşılığı açılan ticari kredilerde, 2003 Ocak-Mart döneminde net 196 milyon ABD doları, 2004 yılının aynı döneminde de net 163 milyon ABD doları tutarında yurtdışına kredi açılmıştır. Nakit kredilerde ise 2003 Ocak-Mart döneminde yurtdışına net 486 milyon ABD doları kredi açılırken, 2004 yılının aynı döneminde 311 milyon ABD doları tutarında net kredi ödemesi gerçekleşmiştir.

Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz mevcutları kaleminde ise 2003 yılı Ocak-Mart döneminde 4.053 milyon ABD doları, 2004 yılının aynı döneminde ise 1.088 milyon ABD doları azalış gözlenmiştir.

b. Yükümlülükler

İthalatın finansmanı amacıyla sağlanan ticari krediler kaleminde 2003 yılının ilk üç ayında 313 milyon ABD doları net kullanım gerçekleşmişken, 2004 yılının aynı döneminde 257 milyon ABD doları uzun vadeli ve 544 milyon ABD doları kısa vadeli olmak üzere toplam 801 milyon ABD doları net kullanım olduğu gözlemlenmektedir.

Krediler kalemi incelendiğinde ise 2004 yılının Ocak-Mart döneminde Uluslararası Para Fonu’na Merkez Bankası’nın 1.110 milyon ABD doları, Genel Hükümet’in 67 milyon ABD doları kredi geri ödemesi gerçekleştirdiği görülmektedir. Aynı dönemde, Genel Hükümet’in yurtdışı piyasalar ve diğer uluslararası kuruluşlardan sağladığı kredi 135 milyon ABD doları bulurken gerçekleştirdiği geri ödeme 628 milyon ABD doları olmuştur. 2003 ve 2004 yılının Ocak-Mart döneminde bankacılık sektöründe sırasıyla 700 milyon ve 655 milyon ABD doları net kullanım, diğer sektörlerde ise sırasıyla 809 milyon ABD doları net geri ödeme ve 1.492 milyon ABD doları net kullanım gerçekleşmiştir. 

Mevduat hesapları, 2003 yılı Ocak-Mart döneminde 639 milyon ABD doları artış gösterirken, 2004 yılının aynı döneminde Merkez Bankası nezdindeki kredi mektuplu döviz tevdiat ve süper döviz hesaplarının     6 milyon ABD doları artması ve bankalardaki mevduatın 92 milyon ABD doları azalması nedeniyle toplam olarak 86 milyon ABD doları azalmıştır.

Rezerv Varlıklar

Finans hesaplarının son kalemi olan ve resmi rezervlerin içinde bulunduğu rezerv varlıklarda sırasıyla 661 ve 214 milyon ABD doları azalış olmuştur.