Seçilmiş Kalemler-Dış Ticaret (Milyon ABD doları)	Ocak-Temmuz 2003	Ocak- Temmuz 2004	% Değişim
İhracat FOB	25.920	34.406	32,7
Bavul Ticareti	1.985	2.176	9,6
İthalat CIF	-37.105	-53.825	45,1
(Altın İthalatı)	-1.550	-2.095	35,2
Dış Ticaret Dengesi	-7.016	-14.037	100,1

Hizmetler Dengesi

Hizmetler dengesi, Ocak-Temmuz 2004 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre % 38,5 oranında artarak 5.240 milyon ABD doları tutarında fazla vermiştir. Turizmle ilgili 3. dönem anket çalışmaları henüz sonuçlanmadığından Temmuz ayı için kullanılan tahmini verilere dayanılarak oluşturulan yedi aylık turizm gelirleri, bir önceki yılın yedi ayına göre % 35,8 oranında artarak 7.157 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda net turizm gelirleri, % 40,4 oranında artarak 5.634 milyon ABD dolarına ulaşmıştır. Söz konusu dönemde ülkemizi ziyaret eden yabancı turist sayısındaki % 40,7’lik artış dikkat çekicidir.

Hizmetler başlığının diğer önemli bir kalemi olan taşımacılık kalemi incelendiğinde ise gelirler, 2003 yılının Ocak-Temmuz dönemine göre % 26,6 oranında artarken, ithalattaki artışa paralel olarak taşımacılık kaleminin bir alt kalemi olan navlun giderlerinde gözlenen % 51’lik artıştan dolayı taşımacılık giderleri % 44,8 oranında artmış; böylece net taşımacılık giderleri, 2004 yılı Ocak-Temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 330 milyon ABD doları artarak 581 milyon ABD dolarına yükselmiştir.

Yatırım Geliri Dengesi

2003 Ocak-Temmuz döneminde 3.272 milyon ABD doları, 2004 yılı Ocak-Temmuz döneminde ise 3.222 milyon ABD doları çıkışla sonuçlanan yatırım geliri dengesinin altında yer alan doğrudan yatırım gelirleri, portföy yatırım gelirleri ve diğer yatırım gelirlerindeki net çıkışlar, 2004 yılı Temmuz ayında sırasıyla 40, 179 ve 217 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Ocak-Temmuz 2004 döneminde, diğer yatırımlar altında yer alan uzun ve kısa vadeli kredilere ilişkin faiz giderleri, 2003 yılının aynı dönemine göre % 13,5 oranında azalarak 2.196 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Cari Transferler

Bir önceki yılın Ocak-Temmuz dönemiyle karşılaştırıldığında cari transferler, 2004 yılının yedi aylık döneminde % 68,8 oranında artarak 1.994 milyon ABD doları olmuştur. Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, işçi gelirleri ve bedelsiz ithalattan kaynaklanan girişler sırasıyla % 16,6 ve % 120,3 oranında artarak 421 ve 1.368 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

II- SERMAYE VE FİNANS HESAPLARI

2004 yılının Ocak-Temmuz döneminde finans hesaplarında gerçekleşen net sermaye girişi, bir önceki yılın aynı dönemine göre % 190,6 artışla 8.695 milyon ABD doları olmuştur. Bu dönemde gözlemlenen başlıca gelişmeler aşağıda özetlenmektedir:

Doğrudan Yatırımlar

Doğrudan yatırımlar kalemi altında, Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredileri ve yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye’de gerçekleştirdikleri gayrimenkul alımlarını da içeren yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, bir önceki yılın Ocak-Temmuz döneminde 582 milyon ABD doları olarak gerçekleşirken bu yılın aynı döneminde 1.800 milyon ABD dolarına ulaşmıştır. Bu tutarın 918 milyon ABD doları, 250 milyon ABD doları Temmuz ayına ilişkin tahmin olmak üzere, yurtdışında yerleşik kişilerin Ocak-Temmuz 2004 döneminde Türkiye’de gerçekleştirdikleri net gayrimenkul alımlarından oluşmaktadır. Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredilerin net tutarı ise 184 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırımlarda ise 2003 yılı Ocak-Temmuz döneminde net 238 milyon ABD doları, 2004 yılının aynı döneminde de net 457 milyon ABD doları artış gerçekleşmiştir.

Sonuç itibariyle, 2004 yılı Ocak-Temmuz döneminde doğrudan yatırımlar kaleminde net 1.343 milyon ABD doları giriş gerçekleşmiştir.

Portföy Yatırımları

2003 yılı Ocak-Temmuz döneminde 617 milyon ABD doları net sermaye girişi gerçekleşen bu kalemde 2004 yılının aynı döneminde 3.055 milyon ABD doları net sermaye girişi gözlenmiştir.

Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, varlıklar başlığı altında, yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında menkul değer alım-satımları 2003 Ocak-Temmuz döneminde 383 milyon ABD doları net alımla, 2004 yılı Ocak-Temmuz döneminde ise 117 milyon ABD doları net satımla sonuçlanmıştır.

Portföy yatırımları kaleminin yükümlülükler bölümünde Genel Hükümet, 2000 yılında yurtdışına ihraç edilmiş tahvilin 509 milyon ABD doları tutarında anapara geri ödemesini Temmuz ayında gerçekleştirmiş, neticede Ocak - Temmuz dönemi için net borçlanma tutarı 230 milyon ABD doları olmuştur.

Yurtdışında yerleşik kişiler, Temmuz ayında hisse senedi piyasasında 90 milyon ABD doları ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 616 milyon ABD doları net alım gerçekleştirmişlerdir. 2004 yılının Ocak-Temmuz döneminde ise söz konusu piyasalarda sırasıyla 568 milyon ve 2.140 milyon ABD doları net alım gerçekleşmiştir.

Diğer Yatırımlar

Ticari ve diğer krediler ile mevduatlardan oluşan bu kalemde 2003 yılı Ocak-Temmuz döneminde 3.047 milyon ABD doları, 2004 Ocak-Temmuz döneminde de 3.837 milyon ABD doları net giriş gerçekleşmiştir.

a. Varlıklar

Bu bölümde yer alan ticari kredilerde, 2003 yılı Ocak-Temmuz döneminde net 578 milyon ABD doları, 2004 yılının aynı döneminde de net 963 milyon ABD doları tutarında ihracat karşılığı yurtdışına kredi açılmıştır. Nakit kredilerde ise 2003 Ocak-Temmuz döneminde net 406 milyon ABD doları yurtdışına kredi açılırken, 2004 yılının aynı döneminde yurtdışı yerleşiklerce 531 milyon ABD doları tutarında net kredi geri ödemesi gerçekleşmiştir.

Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz mevcutları, 2003 yılı Ocak-Temmuz döneminde 2.382 milyon ABD doları azalmasına rağmen, 2004 yılının aynı döneminde 1.665 milyon ABD doları artmıştır.

b. Yükümlülükler

İthalat karşılığı sağlanan ticari krediler kaleminde 2003 yılının yedi ayında toplam 936 milyon ABD doları net kullanım gerçekleşirken, 2004 yılının aynı döneminde ithalat artışına bağlı olarak 408 milyon ABD doları uzun vadeli ve 2.305 milyon ABD doları kısa vadeli olmak üzere toplam 2.713 milyon ABD doları net kullanım olduğu gözlemlenmektedir.

Krediler kalemi incelendiğinde ise 2004 yılının Ocak-Temmuz döneminde, Uluslararası Para Fonu kredileriyle ilgili olarak Merkez Bankası’nın 2.350 milyon ABD doları kredi geri ödemesi gerçekleştirdiği, Genel Hükümet’in ise net olarak 301 milyon ABD doları tutarında kredi kullandığı görülmektedir. Aynı dönemde, Genel Hükümet’in yurtdışı piyasalar ve diğer uluslararası kuruluşlardan sağladığı uzun vadeli kredi tutarı 1.419 milyon ABD dolarını bulurken gerçekleştirdiği geri ödeme 1.685 milyon ABD doları olmuştur. Temmuz ayında gerçekleşen 704 milyon ABD doları tutarındaki kredi kullanımının 629 USD milyon doları, Hazine Müsteşarlığı’nın Dünya Bankası’ndan sağladığı ve yurtiçi projelerin finansmanı için kullandığı kredidir. Bankacılık sektörü ele alındığında, 2003 ve 2004 yılının Ocak-Temmuz dönemlerinde sırasıyla 272 milyon ve 2.208 milyon ABD doları toplam net kullanım gerçekleşirken, diğer sektörlerde sırasıyla 91 milyon ve 3.370 milyon ABD doları toplam net kullanım gerçekleşmiştir.

Mevduat hesapları ise 2003 yılı Ocak-Temmuz döneminde 1.474 milyon ABD doları artış gösterirken, 2004 yılının aynı döneminde Merkez Bankası nezdindeki kredi mektuplu döviz tevdiat ve süper döviz hesaplarının 33 milyon ABD doları azalmasına karşın bankalardaki mevduatın 122 milyon ABD doları artması neticesinde toplam olarak 89 milyon ABD doları artmıştır.

Rezerv Varlıklar

Finans hesaplarının son kalemi olan rezerv varlıkların içinde bulunan resmi rezervler, 2003 yılı Ocak-Temmuz döneminde 1.016 milyon ABD doları artarken 2004 yılının aynı döneminde 460 milyon ABD doları azalmıştır.