4077 SAYILI TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN UYARINCA AYIPLI TAŞITLARIN İADESİNDE TAŞIT ALIM VERGİSİ VE ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ   

 

29 Temmuz 2003

OZAN USLU

SMMM

uslumuhasebe@mynet.com

 

4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 4. maddesi ayıplı mallar ve hizmetleri kapsamaktadır. Söz maddeye göre ; Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda yer alan veya satıcı tarafından vaadedilen veya standardında tespit edilen nitelik ve/veya niteliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mal veya hizmetler, ayıplı mal veya ayıplı hizmet olarak kabul edilir.

Çalışmamızda 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun kapsamında taşıtların iadesinde dikkat edilmesi gereken hususlar üzerinde duracağız.

Mal Ve Hizmet İadesinde Uyulması Gereken Esaslar ;

Öncelikle üzerinde durmamız gereken husus tüm gerçek ve tüzel kişilerin mal ve hizmet iade işlemleri belgelendirilerek yapılacağıdır. Vergi mükellefi olan kişi ve kuruluşların iade işlemlerini iade faturası ile yapacağı açıktır. Ancak tüketicilerin iade işlemlerinde tereddütler bulunmaktadır. 54 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin B/1 bölümünde tüketiciler tarafından satın alınan malların iade edildiği durumlarda satıcılar tarafından iade edilen mal nedeniyle gider pusulası düzenleneceği ve tüketiciden iade edilen mala ait belgenin geri alınacağı açıklanmıştır.

Şayet tüketici alış vesikasını kaybetmiş ise yine gider pusulası düzenlenecek ve üzerine alış belgesinin ibraz edilmediği yazılacaktır.

TAŞIT ALIM VERGİSİNİN İADESİ :

4077 Sayılı Tüketicinin korunması hakkında kanunun ayıplı mal ve hizmetlerle ilgili 4. maddesinde öngörülen süreler içerisinde satıcılara iade edilen taşıtlar için ödenen taşıt alım , ek taşıt alım ve motorlu taşıtlar vergileri aşağıda açıklayacağımız şekilde işleme tabi tutulur.

A) Taşıtın İlgili Sicile Tescilinden Önce Ayıplı Mal Olduğunun Anlaşılması

Taşıt ilgili sicile tecil ettirilmeden ayıplı olduğu ortaya çıkmış ve satıcı da bu durumu kabullenmiş ise, Satıcı firma taşıtın ayıplı mal olduğunu ve kesilen faturanın iptal edildiğini ilgili vergi dairesine bir yazı ekinde bildirecektir.

1 - Alıcıya ayıplı taşıtın yerine yeni taşıt verilmeyecek ise ; 15 Seri Numaralı Taşıt Alım Vergisi Genel Tebliğ Hükümlerine göre tahsil edilen Taşıt alım Vergisi , Ek Taşıt Alım Vergisi mükellefe iade edilecektir.

2 -Söz konusu taşıt yerine vergi farkı getirmeyen yeni bir taşıt verilecek ise ; Vergileri ödenen taşıtın ayıplı mal olduğu için geriye alındığı , kesilen faturanın iptal edildiği yerine aynı model , marka , tipte yeni bir taşıt verildiği vergi dairesine bildirilecek ve yeni taşıt için düzenlenen taşıt alım vergisi ek taşıt alım vergisi beyannameleri daireye verilecek ancak yeni bir vergi ödenmeyecektir. Yani ayıplı taşıt için ödenen vergilerden ile yeni taşıt için tahakkuk edilen vergi mahsup edilecektir.

3 - * Ayıplı olduğu anlaşılan taşıt iade edilecek ve vergi farkı getiren yani bir taşıt verilecek ise ; Ayıplı olan taşıt için ödenen vergiler iade edilecek yeni taşıt için yeni düzenlenen taşıt alım vergisi beyannamelerine göre tahakkuk ve tahsilat işlemi yapılacaktır. Yani Mahsup işlemi söz konusu olamaz .

B- Taşıt Alıcı Adına Sicile Tescil Edildikten Sonra Ayıplı Olduğunun Anlaşılması

1 – Satıcı ilgili trafik tescil kuruluşundan alınacak olan Trafikten Çekme Belgesini mükelleften isteyecek , taşıt plakasız olarak geri alınacaktır. Bu aşamada (geri alım) tekrar TAV söz konusu değildir. Şayet Trafikten Çekme Belgesi alınmadan taşıt plakalı olarak 9 Seri nolu TAV Genel Tebliğinde öngörülen vekaletnameler dışında herhangi vekalet ile geri alındı ise satıcı TAV ne tabi tutulacaktır.

2 - Satıcı trafikten çekme belgesine istinaden taşıtın iade alındığı işlemlerini yapacak , o taşıt için kesilen faturayı iptal edecek durumu anlatan bir dilekçeyi vergi dairesine verecektir. Dilekçe ekine trafikten çekme belgesi ve var ise tüketici Sorunları Hakem Heyeti Kararı eklenecektir. Bu işlemlerden sonra söz konusu vergiler mükellefe iade olacaktır.

3 – Ayıplı Taşıtın Yerine Vergi Farkı Getirmeyen yeni bir taşıt verilmesi durumunda vergisi ödenen taşıtın ayıplı olduğu için iade alındığını, buna ilişkin faturanın iptal edildiğini ve yerine vergi farkı getirmeyen bir taşıt verildiği bildirilir. Yeni bir taşıt alım vergisi beyannamesi düzenlenecek iade olan taşıt için ödenen vergiden yeni vergi mahsup olacaktır.

4 – Ayıplı Taşıtın Yerine Mükellefe Vergi Farkı Getiren yeni bir taşıt verilmesi durumunda ise , ayıplı taşıtın vergileri iade alınacak yeni taşıtın vergileri ise beyanname düzenlenerek ödenecektir. Mahsup işlemi söz konusu değildir .

Ayıplı olan taşıtların tüketiciyi koruma kanunu kapsamında iadesinde bir diğer hususta Motorlu Taşıtlar Vergisinin iadesidir. Bu şekilde iade olunan taşıtlara ait ödenen motorlu taşıtlar vergisi iadesi yapılmayacaktır.

ÖZEL TÜKETİM VERGİSİNİN İADESİ :

Özel Tüketim Vergisi kanununun verginin konusu adlı 1 numaralı maddesi B bölümüne göre ; İki sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabında ÖTV söz konusudur. Malın teslim edilmesi ve ilk iktisap halleri vergiyi doğuran olay olarak açıklanmıştır. Bu hüküm çerçevesinde konumuza ilişkin olarak alınan araçların ilk iktisabında özel tüketim vergisi doğmaktadır. Kanunun Vergilerin Belgelerde Gösterilmesi , matrahta vergide ve mükellefiyette değişiklikler adlı 15 . maddesinde , malların iade edilmesi ve işlemin gerçekleşmemesinden söz edilmiştir.

Kanun uyarınca , malların iade edilmesi , işlemin iptal edilmesi veya gerçekleşememesi veya fazla ve yersiz vergi uygulaması söz konusu olması halinde mükellefler vergiye tabi işlemin yapıldığı dönem beyannamelerinde gerekli düzeltmeleri yapabilirler. İşlemin iptaline veya değişikliğine ilişkin olay beyanname verme tarihinden sonra ortaya çıkar ise mükellefin beyannamede düzeltme yapma, mahsup edebilme veya iade talebinde bulunmak gibi üç olasılığı söz konusudur.

Ancak ÖTV kanununa ekli 2 sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tabi motorlu araçlar için genel olarak yukarıdaki açıklamalar , yani ÖTV nin düzeltilmesi , iadesi ve indirimi söz konusu olamamaktadır. Sadece 4077 Sayılı Tüketiciyi Koruma Kanunu kapsamında iade edilen araçlar iade edilen araçların ÖTV si dönem şartı aranmaksızın iade veya mahsup edilebilecektir.

Özet olarak; Taşıtların ilk iktisabında ÖTV söz konusudur. İade olunan mallarda ÖTV nin düzeltme yapılarak mahsuben düzeltilmesi söz konusu olabilmektedir. Ancak 2 sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların, sadece 4077 sayılı kanun uyarınca iade edilmesi halinde dönem şartı aranmadan ÖTV nin iadesi ve mahsubu söz konusudur. 4077 Sayılı Kanun dışındaki iadelerde ( bir taşıt alıp hoşnut kalmayıp vs.. gibi nedenlerle) ÖTV iade ve mahsubu mümkün bulunmamaktadır.

Sonuç :

4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre ayıplı olduğu tesbit edilen taşıtlara ilişkin ödenen taşıt alım vergileri , ek taşıt alım vergileri ve özel tüketim vergileri kanun 4. maddesinde öngörülen süreler içerisinde iade edilecektir.