KONFEKSİYON VE TEKSTİL SEKTÖRÜNDE TEVKİFAT UYGULAMASI   

05 Ağustos 2003

Ozan USLU

SMMM

uslumuhasebe@mynet.com

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunumuzun Vergi Sorumlusu Başlıklı 9. maddesinde , "Mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyete alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir" hükmü geçer.

Maliye Bakanlığı aldığı bu yetkiye dayanarak 10.01.1996 Tarih ve 22519 sayılı resmi gazetede yayınlanan 51 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliği ile fason olarak yaptırılan tekstil ve konfeksiyon işleri ile hurda metal alımlarında sorumluluk uygulaması ile ilgili düzenlemeler yapmıştır.

Çalışmamızda Tekstil Ve konfeksiyon sektöründe sorumlu sıfatıyla Katma Değer Vergisi beyanı üzerinde durulacaktır.

Fason olarak yaptırılan tekstil ve konfeksiyon imalatı işlerinde , fason hizmet bedelinin KDV sinin 2/3 ü fason iş yaptıran tarafından 2 numaralı KDV beyannamesi ile Sorumlu Sıfatıyla beyan edilip ödenecek 1/3 ü ise fason iş yapana ödenecektir. Örneğin:

10.000.000.000 TL lik bir fason iş yaptıran X firması söz konusu fason hizmetin KDV si olan 1.800.000.000 TL nin 600.000.000 TL sini Fason iş yapana ödeyecek, kalan 1.200.000.000 TL yi ise 2 numaralı KDV si düzenleyip onun adına beyan edip ödeyecektir. Ayrıca Fason iş yaptıran söz konusu işlemin KDV nin tamamını 1 Numaralı KDV Beyannamesinde indirim konusu yapacaktır.

( çalışmanın ilerleyen bölümünde sayısal örnek verilecektir)

Fason olarak iş yaptıranların , başkalarına fason olarak iş yapmaları her iki fason iş bakımından tevkifat uygulamasına engel değildir. Yani bir işletmenin hem fason iş yaptırması hem de başkalarına fason iş yapması tevkfifat uygulamasına engel değildir.

Fason olarak iş yapanlarca kullanılan işlerde kullanılan iplik, fermuar, düğme, astar gibi yardımcı malzemeler fason iş bedeline dahil edilecek olup faturada ayrıca gösterilmesine gerek bulunmamaktadır Ancak Fason i yapanın düzenleyeceği faturada fason iş bedeli , tahsil edilen KDV ( 1/3) , tevkifat yapılan KDV (2/3) ayırı ayrı gösterilecektir.

Tekstil ve Konfeksiyon Sektöründe Fason Olarak Yaptırılan Her İşte Tevkifat Uygulaması Var mıdır ?

30.03.1996 Tarih ve 22596 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 53 Seri Numaralı katma Değer Vergisi Genel Tebliği bu konuya açıklık getirmiştir.

Tekstil ve Konfeksiyon Sektöründe boya, apre , baskı ve kasarlama işlerinde boya ve kimyevi maddelerin iş yaptıranlar tarafından temin edilip , bu işleri yapanlara verilmesi halinde tevkifat uygulanacak , boya ve kimyevi maddelerin iş yapanlar tarafından temin edilip kullanılması halinde tevkifat yapılmayacaktır. Bu işlemlerin dışında kalan fason olarak yaptırılan ütüleme, kesim , vs… işlerde tevkifat uygulaması olacaktır. Ancak bu işlemler boya, apre kasarlama işlemlerinin tamamlayıcı parçası olarak söz konusu ise faturada ayrıca gösterilmeleri kaydıyla , bu hizmetler gibi işlem görecektir.

FASON İŞ YAPTIRANLARIN KDV’Sİ BEYANI VE MUHASEBE KAYITLARI

Yukarıdaki bölümde de açılandığı üzere fason iş yaptıran mükellefler fason iş bedeline ilişkin KDV nin 1/3 ünü Fason iş yapana ödeyecek 2/3 ünü ise 2 Numaralı KDV si ile beyan edip ödeyecektir. Ayrıca Fason İş bedeline ilişkin hesaplanan KDV si 1 Numaralı KDV beyannamesinde indirim konusu yapılabilecektir.

Mükellefler 2 numaralı KDV beyannamesinde fason iş bedelini gösterecekler bunun 3/2 ni ise ödeyeceklerdir. Beyannamenin arka yüzünde bulunan KDV si Kesintisi Yapılan Mükelleflere Ait Bildirim Bölümü ( Tablo 2 ) doldurulacaktır. Şayet fason iş yaptırılanlar bu kısma sığamayacak kadar çok ise bu satırlar ekli listededir diye doldurulacak ve söz konusu kesintilerin liste halinde verilecektir. Bu listede Fason iş yaptırılan mükellefin unvanı, adresi , Vergi Dairesi ve sicil numarası , fason iş bedeli ve tevkif edilen KDV si gösterilecektir.

Ayrıca Listenin her sayfasının altına mutlaka “ Listelerde yer alan bilgilerin doğruluğunu taahhüt ve her hangi bir yanlışlık olduğunun tesbiti halinde uygulanacak müeyyideleri kabul ederim “ şerhi konulmalı ve kaşelenip imzalanmalıdır.

Beyanname verilip , vergi ödendikten sonra tahakkuk fişi ile birlikte , ödemeyi gösterir vergi dairesi alındı fotokopisi kaşelenip imzalanıp fason iş yapanlara verilmelidir.

X tekstil İhracat LTD ŞTİ Y Tekstil İmalat LTD. ŞTİ. ne fason dikim yaptırmıştır. Dikim Bedeli olarak Y LTD. ŞTİ. 1.000.000.000 TL artı KDV talep etmiştir.

Bu işleme ilişkin düzenlenecek fatura ve X Tekstil İhr. Ltd. Şti. nin muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olacaktır.

X LTD. ŞTİ.’NİN MUHASEBE KAYDI

Not : Alt hesaplar ihmal edilmiştir.

FASON İŞ YAPANLARIN  KDV BEYANI , MUHASEBE KAYITLARI VE İADE İŞLEMLERİ

Fason olarak iş yapanlar izahatlardan da anlaşılacağı gibi iş bedeli KDV sinin 1/3 ünü iş yaptıranlardan tahsil edeceklerdir. Dolayısı ile bun tutarı beyan edip muhasebe kayıtlarında da bu tutarı göstereceklerdir.

Fason olarak iş yapan mükelleflerin tevkifat uygulamasından dolayı indirmedikleri KDV si olabilmektedir. Söz konusu KDV nin mahsuben iadesine 24.02.1999 Tarih 23621 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 72 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliği ile olanak tanınmıştır. Bu tebliğ uyarınca mükellefler mahsuben iade talebinde bulunabilecek, sadece kendi vergi borçları için mahsup isteyebilecek veya iade alacaklarını nakden talep edebileceklerdir. Talebin mahsuben yerine getirilmesi halinde dönem beyannamesine ek olarak mahsup dilekçesi, tevkifat uygulanan işlemlere ait faturaların onaylı fotokopileri, ve faturalanın dökümünü gösterir liste eklenecektir. Ancak mahsuben iadesi talep edilen tutarın 2.000.000.000.- TL yi aşması halinde iade işlemi için ; inceleme , yeminli mali müşavir tasdik raporu veya teminat istenecektir.

X tekstil İhracat LTD ŞTİ Y Tekstil İmalat LTD. ŞTİ. ne fason dikim yaptırmıştır. Dikim Bedeli olarak Y LTD. ŞTİ. 1.000.000.000 TL artı KDV talep etmiştir.

Y LTD. ŞTİ.’NİN MUHASEBE KAYDI :

Not : Alt hesaplar ihmal edilmiştir.

Fason iş yapan mükelleflerin KDV ne tabi işlemlerinde KDV si iadesi nasıl ortaya çıkacaktır , hangi tutar üzerinde iade talep edilecektir ?

Bu hususu bir örnek ile açıklamamızın daha uygun olacağını düşünüyorum.

Mükellef adına 1.200.000.000 TL lik KDV si sorumlu sıfatıyla ( 2 Numaralı Beyanname ile ) iş yaptıranlarca ödenmiştir. Mükellef 600.000.000 TL KDV tahsil etmiş ve hesaplarına intikal ettirmiştir. Mükellefin indirimler toplamı ( 700.000.000 TL ) ile Beyan edilecek KDV toplamı ( 600.000.000 TL ) kıyaslanır. İndirimler toplamı ( 700 – 600 ) 100.000.000 TL fazladır.

Mükellef bu tutarı iade talep edebilecektir. Bu tutar devir KDV nin içerisinde kalmayacaktır.

Olayın mantığını şu şekilde açıklayabiliriz ;

Şayet sorumlu sıfatı ile KDV tevkifat uygulaması olmasa idi mükellefin hesaplanan KDV toplamı 1.800.000.000.- TL sı İndirimler Toplamı ise 700.000.000 TL sı olacak ve

( 1.800 – 700 ) 1.100.000.000 TL KDV si beyan edip ödeyecekti. Oysa şu an onun adına 1.200.000.000 TL KDV si sorumlu sıfatıyla ödenmiştir. Dolayısı ile mükellef tahsil ettiği (1/3) 600.000.000 TL KDV si ile ödediği 700.000.000 TL KDV sinin farkının KDV si devir mekanizması ile değil nakden veya mahsuben alabilecektir.