YENİ TL

YENİ TL

28 Eylül 2004

OZAN USLU

SMMM

YENİ TL

Hepimizin yakından takip ettiği ve T.C. Merkez Bankasınca 1998 yılından bu güne dek çalışmada bulunduğu Yeni Türk Lirasına 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren geçilecektir.

Bu güne kadar içlerinde Fransa (1960), Almanya (1923 ve 1948), Yunanistan (1954), Meksika (1993 ve 1996) , İsrail (1948, 1960, 1980, 1985), Afganistan (2002) gibi ülkelerin de bulunduğu 49 ülke parasından sıfır atma operasyonu düzenlemiştir.

Bu konuya ilişkin 5083 sayılı kanun 28.01.2003 tarihinde kabul edilmiş olup 01.01.2005 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.

Yazımızda söz konusu kanundan ve Yeni Türk Lirasına (YTL) geçişin yaşamımıza etkisinden söz edeceğiz.

Hepimizin bildiği üzere TL nin YTL ye dönüşmesi, TL den altı sıfır atılması suretiyle gerçekleştirilecektir. Bu durumda 1.000.000 TL sı 1 YTL ye eşit olacaktır. YTL nin alt birimi olarak kullanılacak para birimi ise Yeni Kuruş (YKr) olacak. 1 YTL de 100 Yeni Kuruş a eşit olacaktır. Yeni para birimimizle yapılan işlemlerde yarım yeni kuruşun üzerindeki değerler 1 yeni kuruşa tamamlanacak, yarım yeni kuruş ve altındaki değerler dikkate alınmayacaktır.

Halen tedavülde bulunan Türk Lirası banknotlar ve madeni paralar 2005 yılının sonuna kadar yeni Türk Lirası ile birlikte tedavülde dolaşacaktır. Yani 2005 yılında hem YTL hem de TL birlikte kullanılacaktır. Basılacak olan YTL banknot kupürleri 1 , 5 , 10 , 20 , 50 ve 100 YTL madeni paralar ise 1, 5, 10, 25, 50, YKr ve 1 YTL den oluşacaktır.

TL, 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren tedavülden kalkacak, 10 yıl boyunca TC Merkez Bankasından , olmayan yerlerde ise Ziraat Bankası Şubelerinden değiştirilebilecektir.

1 Ocak 2005 ten İtibaren Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar;

31 Aralık 2005 tarihine kadar bütün mal ve hizmet bedellerinin Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 12 nci maddesi çerçevesinde düzenlenecek etiket ve tarife listelerinde TL ve YTL üzerinden ayrı ayrı gösterilmesi zorunludur.

1 Ocak 2005 Tarihinden itibaren tüm belgeler (fatura, sevk irsaliyesi, çek vb.) YTL üzerinden düzenlenecek, muhasebe kayıtları da YTL üzerinden yapılacaktır.

Önceki dönemlere ilişkin olan , 1 Ocak 2005 tarihinden sonra düzenlenecek olan fatura vb. evraklar ile düzenlenecek olan beyannamelerde YTL üzerinden düzenleneceklerdir.

Bilindiği üzere ücretli çalışanlar her yıl bir önceki yıla ilişkin vergi indirimine esas teşkil eden harcamalarını beyan ederler. Vergi indirime ilişkin belgeler 2004 yılına ait olacağından ve 2004 yılı vergi matrahı TL üzerinden belirlendiği için vergi iade bildirimi TL üzerinden doldurulacaktır. Ancak işverenler TL üzerinden hesaplanan vergi iade tutarlarını, YTL ye çevirerek 2005 yılında Muhtasar beyannamelerinden mahsup edeceklerdir. Özetle ücretli çalışanlar vergi iade zarflarını TL üzerinden dolduracaklar, işverenler çalışanlara vergi iade tutarlarını YTL üzerinden ödeyecekler ve bu tutarları muhtasar beyannamelerinden YTL üzerinden mahsup edeceklerdir.

Bir başka dikkat edilmesi gereken husus ise ödeme kaydedici cihazların “ yazar kasaların” en geç 31.03.2005 tarihine kadar YTL ve YKr a göre düzenlenmesidir. Yazar kasa üreticileri veya ithalatçıları Maliye Bakanlığından gerekli izini aldıktan sonra daha önce onaylananlarda dahil olmak üzere tüm ödeme kaydedici cihazlara gerekli düzenlemeyi yapacaklardır.

Yeni Türk Lirası’nın Yaşamımıza Etkileri;

Başta da söz ettiğimiz gibi bu güne kadar 49 ülke parasından sıfır atma operasyonunda bulunmuştur. Bazı ekonomistlerin görüşüne göre paradan sıfır atma işleminin enflasyonu arttırıcı etkisi olmaktadır.

Ülkemizde TL den altı sıfır atılacak ve YTL ye geçilecektir. 1 YTL 100 YKr olacak, en küçük para birimi de 1 YKr olacaktır. 0,5 YKr üzerindeki değerlerde 1 YKr a tamamlanacaktır. Bu işleme yuvarlama işlemi diyebiliriz. Paradan sıfır atma işleminin enflasyona etkisi birkaç ay boyunca ancak bu yuvarlamadan kaynaklanabilir.

Yuvarlama işlemi diğer ülkelerde enflasyonu % 0 ile % 0,16 arasında artırmıştır. Avrupa Birliği Ülkelerin de de EUR ya geçiş sürecinde enflasyon yaklaşık olarak % 0,2 oranında artmıştır. Bu veriler ülkemiz için paradan altı sıfır atma operasyonunun tek başına enflasyonu arttırıcı etki yaratmayacağını göstermektedir.

Mevcut durumda kullandığımız bilgisayar programları kuruş hanesi içermediği için 1 Ocak 2005 tarihine kadar YTL ye uyumlu hale getirilmelidir. Bilgisayar yazılımcılarının açıklamalarına göre uyumlaştırma işlemi bazı yazılımlarda “ cobol “ uzun bir mesai gerektirmekte, bazı dillerde yazılmış yazılımlarda ise “ object oriented “ ise daha kısa zamanda yapılabilmektedir.

Hatırlatmamız gereken bir husus da Bankalararası Kart Merkezinin açıklaması uyarınca kredi kartlarının 31 Aralık 2004 günü saat 23 : 58 ile, 1 Ocak 2005 günü saat 00 : 03 arasında 5 dakika boyunca kullanılamayacağıdır. Bu süre zarfında BKM Switch Otorizasyon Sistemi kapatılacak ve gerekli düzenleme yapılacaktır.

Yeni Türk Lirasının ekonomimizde reel olarak yaratacağı etkiyi ilerleyen günlerde hep birlikte göreceğiz.