|
18
Eylül 2002 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
24880
Özel Finans Kurumları Birliğinden
:
Özel Finans Kurumları Özel Cari ve
Katılma Hesapları Güvence Fonu Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
Amaç ve Konu
Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin amacı, özel finans kurumlarında gerçek kişiler adına açılan özel
cari hesaplarda ve katılma hesaplarında toplanan fonların güvence altına
alınması için 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 20 nci maddesinin (6) numaralı
fıkrası uyarınca Özel Finans Kurumları Birliği bünyesinde oluşturulan "Güvence
Fonu"nun yönetimini, işleyişini, denetimini ve güvencenin esaslarını
düzenlemektir.
Tanımlar
Madde 2 — Bu
Yönetmeliğin uygulanmasında;
Kanun: 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nu,
Birlik: Özel Finans Kurumları Birliği’ni,
Fon: Güvence Fonu’nu,
Yönetmelik: Güvence Fonu Yönetmeliği’ni,
Statü: Özel Finans Kurumları Birliği Statüsü’nü,
Özel Cari Hesap: Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyetleri
Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesinde tanımlanan özel cari hesaplarını,
Katılma Hesapları: Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve
Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik’in 3 üncü maddesinde tanımlanan kar ve zarara
katılma hesaplarını,
ifade eder.
Yönetim
Madde 3 — Fon,
Yönetmelik esaslarına göre Birlik tarafından yönetilir ve temsil olunur. Kanun,
Statü ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, Fon’a ilişkin her türlü kararlar
Birlik Yönetim Kurulunca alınır.
Güvencenin Esasları
Madde 4 — Özel
finans kurumlarında ( yurtdışı şubelerinde açılanlar hariç ), gerçek kişiler
adına Türk Lirası veya döviz üzerinden açılan özel cari hesaplarda ve katılma
hesaplarında toplanan fonlar, Yönetmelik’te belirtilen sınırlar dahilinde
güvenceye tabidir.
Bir özel finans kurumunun sermayesinin yüzde on ve daha fazlasına
sahip ortakları ile yönetim kurulu başkan ve üyelerinin, genel müdür ve
yardımcılarının, kredi açmaya yetkili memurlarının, denetçilerinin ve bunların
ana, baba, eş ve çocuklarının o özel finans kurumundaki özel cari hesaplar ve
katılma hesaplarında bulunan tasarrufları güvenceye tabi değildir.
Özel finans kurumları nezdlerindeki özel cari hesap ve katılma
hesaplarına ait tutarları, Yönetmelik’teki şartlar dahilinde sigorta ettirmek
zorundadır.
Özel finans kurumları, bir kişiye ait özel cari hesap ve katılma
hesaplarının güvence kapsamında olan tutarı ile bu Yönetmeliğin 12 nci
maddesinin iki ve üçüncü fıkralarında belirtilen esasları ihtiva eden yazılı
açıklamayı şubelerinin görünen bir yerine asmak zorundadırlar.
Güvence Tutarı
Madde 5 —
Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanan bir kişiye ait hesapların anapara ve
kar payları toplamının 50 Milyar TL.’na kadar olan kısmı güvence
kapsamındadır.
İKİNCİBÖLÜM
FON’UN KAYNAKLARI
Fon’un Kaynakları
Madde 6 — Fon’un
kaynakları ;
a) Güvence primlerinden,
b) Kanun’un 10 uncu maddesine göre, özel finans kurumları
nezdindeki zamanaşımına uğrayan hesap, emanet ve alacaklardan,
c) Kuruluş izni verilen özel finans kurumlarının kurucularının,
Kanun’un 7 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (d) bendinde belirtilen asgari
sermayenin yüzde onu tutarında Fon’a yatıracakları sisteme giriş payından,
d) Kanun’un 8 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası hükümleri
çerçevesinde, devralan bakımından verilen hisse devir izinlerinde, özel finans
kurumunun sermayesini temsil eden hisseleri devralan ortaklar tarafından,
devralınan hisselerin nominal bedelinin veya borsa değeri daha yüksek olduğu
takdirde, borsa değerinin yüzde biri oranında Fon’a yatırılacak tutarlardan,
e) Kanun hükümlerine aykırılık dolayısıyla özel finans
kurumlarının görevli ve ilgili mensupları ile özel finans kurumlarına karşı
işlenen suçlardan dolayı üçüncü kişilere hükmolunacak adli para cezaları ile
özel finans kurumlarına uygulanacak idari para cezalarının yüzde ellisinden,
f) Birlik tarafından alınan özel ve genel nitelikteki tedbirlere
zamanında ve tam olarak uymayan üyeleri hakkında Birlik Yönetim Kurulu’nca
uygulanan para cezalarından,
g) Fon mevcudunun gelirleri ile sair gelirlerden,
oluşur.
Güvence Primleri
Madde 7 — Fon’un
güvence primleri; özel finans kurumlarının Mart, Haziran, Eylül ve Aralık ayları
sonu itibariyle düzenledikleri mali tablolar esas alınarak hesaplanır. Prim
oranı, Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanan güvenceye tabi hesaplar
toplamının üçer aylık dönemler itibariyle, 4389 sayılı Bankalar Kanununun 13
üncü maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca yürürlüğe konulan
standart oranları;
a) Tutturan özel finans kurumları için onbinde
25’i,
b) Tutturamayan özel
finans kurumları için onbinde 26’sı,
olarak uygulanır.
Fon’a ödenecek güvence primlerinin katılma hesaplarına isabet eden
kısmı, kar ve zarara katılma oranlarında sözkonusu hesaplara
yansıtılır.
Belgelerin Gönderilmesi ve Güvence Primlerinin Ödenmesi
Madde 8 — Prim
hesaplamalarına esas teşkil eden mali tablolar ile güvence kapsamındaki
hesaplara ait dökümler üçer aylık dönemleri izleyen ikinci ayın sonuna kadar
Birliğe gönderilir ve güvence primleri de aynı süre içinde Birlik Yönetim Kurulu
tarafından kararlaştırılacak bir banka veya özel finans kurumu nezdinde Güvence
Fonu için açılacak müstakil bir hesaba yatırılır.
Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımı yapılan hesaplardan, 5 inci
maddede belirtilen ve bir özel finans kurumundaki bir kişiye ait güvenceye tabi
miktar dahilindeki hesapların Türk Lirası ve döviz olmak üzere ayrı ayrı
toplamları, her yılın Haziran ve Aralık ayları itibariyle ve takip eden ayın
sonuna kadar Birliğe bildirilir. Bildirimlerde, katılma hesapları birim
hesap değerleri
üzerinden dikkate alınır. Döviz üzerinden açılmış hesapların Türk Lirasına
dönüştürülmesinde dönemin son günündeki Merkez Bankası döviz alış kurları
uygulanır.
Güvence primlerinin tahsili genel hükümlere göre yapılır.
Para Cezalarının Uygulanması ve Tahsili
Madde 9 — Kanun’un
21 inci maddesine göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu kararı ile özel
finans kurumlarına uygulanan ve bir taraftan ilgili özel finans kurumuna tebliğ
edilmekle beraber, diğer taraftan tahsil ve Fon’a gelir kaydı için Birliğe
bildirilecek idari para cezaları ile Birlik Yönetim Kurulu tarafından verilen
para cezaları, cezanın muhataba tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde
ödenir.
Fon’un Diğer Finansman Kaynakları
Madde 10 — Fon
mevcudunun ihtiyacı karşılayamaması durumunda, Birlik Yönetim Kurulu kararıyla,
özel finans kurumlarından, ileride doğacak prim yükümlülüklerine mahsuben bir
önceki yılda ödedikleri güvence primi toplamına kadar, bunun yetersiz kalması
halinde ise, her bir özel finans kurumunun sahip olduğu özel cari hesaplar ve katılma
hesapları toplamına karşılık gelen oranda ve kalan tutarı karşılayacak kadar
avans alınabilir.
Bu avans, özel finans kurumlarının katılma hesaplarında
topladıkları fonlara özel cari hesap ve katılma hesapları toplamları en yüksek
beş özel finans kurumunca bir önceki dönemde verilen ortalama kar payı oranı
dikkate alınarak Birlik Yönetim Kurulunca belirlenecek oran üzerinden
hesaplanacak tutar ile birlikte, doğacak prim borçlarına mahsup
edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
FON’UN KULLANIMI
Fon Mevcudunun Yönetimi
Madde 11 — Bu
Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hesapta toplanan
Fon mevcudu, Birlik Yönetim Kurulu tarafından;
a) Özel finans kurumları, yurt içi ve yurt dışı bankalar veya
diğer mali kurumlar nezdinde Türk Lirası ve/veya yabancı para cinsinden açılacak
hesaplarda tutulmak,
b) Kamu menkul kıymetleri satın alınmak,
c) Özel finans kurumlarının çalışma esaslarına uygun diğer likit
kıymetlere ve alanlara yatırılmak,
suretiyle değerlendirilir.
Fon’un Güvence Kapsamındaki Hesapların Ödenmesinde
Kullanımı
Madde 12 — Faaliyet
izni kaldırılan bir özel finans kurumundaki, özel cari hesaplar ve katılma
hesaplarındaki tutarların, Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre belirlenen
güvenceye tabi kısmı, Birlik tarafından, o özel finans kurumunun tasfiyesiyle
görevlendirilen Tasfiye Kurulu’nun onayıyla doğrudan veya Tasfiye Kurulunca ilan
edilecek bir özel finans kurumu aracılığı ile Fon mevcudundan ödenir.
Katılma hesaplarına ilişkin ödemelerde faaliyet izninin
kaldırıldığı tarih esas alınmak suretiyle çıkarılacak tasfiye bilançosu
üzerinden hesaplanacak birim hesap değeri esas alınır. Güvence kapsamındaki
ödemeler Türk Lirası üzerinden yapılır. Döviz üzerinden açılmış hesapların Türk
Lirasına dönüştürülmesinde özel finans kurumunun faaliyet izninin kaldırıldığı tarihteki
Merkez Bankası döviz alış kurları uygulanır.
Bir özel finans kurumunda ortak özel cari hesap ve/veya katılma
hesabı bulunan kişilerin payları belli ise güvence tutarı dahilinde bu paylara
göre, belli değilse eşit şekilde ve her kişi için güvence tutarını aşmamak
kaydıyla ödeme yapılır.
Birlik, Fon’dan yapacağı ödemeler için, hesap sahiplerinin güvence
kapsamında bulunan özel cari hesap ve katılma hesaplarını miktar ve şahıs
itibariyle kontrolünü sağlayabilmek amacıyla gerekli göreceği bilgi ve belgeleri
Tasfiye Kurulu’ndan isteyebilir.
Tasfiyede Öncelik Hakkı
Madde 13 — Birlik,
Fon’dan ödediği tutarlar için, faaliyet izni kaldırılan özel finans kurumunun
tasfiye işlemlerine öncelikli alacaklı sıfatı ile iştirak eder.
Sözkonusu alacak nedeniyle Fon hesabına yapılacak ödemeler için
tasfiye sonucu beklenmez.
Fon Kapsamındaki Hesapların Mükerrer
Sigortası
Madde 14 — Birlik
Yönetim Kurulu, Güvence Fonu kapsamına alınan fonların mükerrer sigorta
imkanlarını araştırmaya ve bu fonların sigortacılıkta geçerli esaslar
doğrultusunda mükerrer sigortaya tabi tutulmasına karar vermeye
yetkilidir.
Giderler
Madde 15 — Fon’un
Kanun’dan ve Yönetmelikten doğan işlevlerinin kusursuz olarak yerine getirilmesi
amacıyla yapılması gerekli giderler, Birlik Yönetim Kurulu’nun belirlediği
esaslar dahilinde Fon mevcudundan karşılanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
Fon’un Belge, Kayıt ve Defterleri
Madde 16 — Fon’un
işleyiş ve işlemlerine ilişkin olarak Birlik Yönetim Kurulunca alınacak kararlar
için ayrı bir karar defteri tutulur.
Fon’a ilişkin belge ve yazışmalar usulü dairesinde ayrı olarak
dosyalanır ve saklanır.
Fon’un muhasebesi ve kayıtları, Birlik Yönetim Kurulunca tespit
edilecek esaslar çerçevesinde, Birlik kayıtlarından ayrı olarak tutulur.
Basılı Kağıtlar
Madde 17 — Fon
alacağının takip ve tahsili sırasında kullanılacak makbuz, fiş, tutanak ve diğer
kağıtların şekli ve ihtiva edeceği bilgiler, Birlik Yönetim Kurulu tarafından
belirlenir.
Bilanço ve Faaliyet Raporu
Madde 18 — Fon’un
hesap dönemi 1 Temmuz’da başlayan 12 aylık dönemdir. Birlik Yönetim Kurulu,
Fon’un yıllık bilançosu ile gelir ve gider cetvelini ve hesap dönemine ilişkin
faaliyetlerini ve sonraki dönem hakkındaki görüş ve önerileri ile alınması
gereken önlemleri içeren bir faaliyet raporu hazırlayarak Birlik Genel
Kurulu’nun yıllık toplantısında onaya sunar. Sözkonusu faaliyet raporunun bir
örneği Birlik tarafından Genel Kurul tarihini izleyen 15 gün içinde Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na gönderilir.
Gider Kabul Edilme
Madde 19 — Özel
finans kurumlarınca Fon’a ödenen primler kurumlar vergisi matrahının tespitinde
gider kabul edilir.
Denetim
Madde 20 —
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Fon üzerinde her türlü denetimi yapmaya yetkilidir.
Birlik denetçileri, Fon’un bütün hesap ve işlemlerini inceleyerek
hazırlayacakları raporu Birlik Genel Kurulu’nun yıllık toplantısına
sunarlar.
Yetki Devri
Madde 21 — Birlik
Yönetim Kurulu, sınırlarını yazılı olarak açıkça belirlemek şartıyla Fon’a
ilişkin yetkilerinden bir kısmını Birlik Genel Sekreterliği’ne devredebilir.
Ancak, yetki devri Yönetim Kurulu’nun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Saklı Hükümler
Madde 22 — Bu
Yönetmelik’te yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda genel hükümleri de
dikkate alarak karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye Birlik
Yönetim Kurulu yetkilidir.
Yürürlük
Madde 23 — Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 24 — Bu Yönetmelik hükümlerini Özel
Finans Kurumları Birliği Yönetim
Kurulu yürütür.
| 
ÖZEL
FİNANS KURUMLARI ÖZEL CARİ VE KATILMA HESAPLARI
GÜVENCE FONU YÖNETMELİĞİ