|
T.C.
ÇALIŞMA
VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
SOSYAL
SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI
Sigorta
İşleri Genel Müdürlüğü
(Kısa
Vadeli Sigortalar Daire Başkanlığı)
TARİH : Ankara,
07.07.2005
SAYI : B.13.2.SSK.5.01.09.00/X-1093-24-39-549412
KONU : Özürlü Çocukların Gelişim
ve Eğitimine
İlişkin Yardımlar
13.03.2005 tarihli ve 25754 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Sosyal Hizmetler
ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce hazırlanan “Sosyal Hizmetler ve
Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Özel Rehabilitasyon ve Eğitim Merkezleri
Yönetmeliği” yürürlüğe girmiştir.
Anılan
Yönetmeliğin 66’ıncı maddesinin ( a ) bendi uyarınca; 21/03/1986 tarihli ve
19034 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Spastik Çocuklar Özel Rehabilitasyon
Merkezleri Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik”, ( b ) bendi
uyarınca,; 13.02.1988 tarihli ve 19724 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği”, ( c ) bendi
uyarınca ise 06.02.1994 tarihli ve 21841 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“İşitme ve Konuşma Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği”
yürürlükten kaldırılmıştır.
Sözkonusu Yönetmeliğin
Merkez Personelinin Nitelikleri, Görev, Yetki ve Sorumlulukları başlıklı üçüncü
bölümünde yer alan 34’ncü maddede;
Merkezde, aşağıda belirtilmiş meslek
elemanlarından en az ikisinin tam zamanlı olarak bulundurması zorunludur.
a)
Bedensel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde;
fizyoterapist, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitim öğretmeni veya
zihinsel engelliler öğretmeni.
b)
Zihinsel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; çocuk
gelişimi ve eğitimcisi, zihinsel engelliler öğretmeni veya özel eğitim
öğretmeni, sınıf öğretmeni (sınıf öğretmenliği bölümünden mezun olup en az üç
yıllık özel eğitim deneyimi olması) veya rehber öğretmen.
c)
İşitme ve konuşma özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim
merkezinde; odyolog, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, işitme engelliler öğretmeni
veya özel eğitim öğretmeni.
d)
Görme özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; görme
engelliler öğretmeni, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sınıf öğretmeni veya rehber
öğretmen.
e)
Otistik bireylere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde; çocuk
gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitim öğretmeni, psikolog veya rehber öğretmen.
f)
Dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, yaygın gelişimsel bozukluk, özgül
öğrenme güçlüğü, okul uyum problemleri olan bireylere hizmet verilen
rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde; özel eğitim öğretmeni veya zihinsel
engelliler öğretmeni, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sınıf öğretmeni, psikolog
veya rehber öğretmen.
g)
21 yaş üzeri özürlülere mesleki rehabilitasyon alanında hizmet veren
rehabilitasyon merkezlerinde; mesleki eğitim fakültesi mezunları, ev ekonomisi
yüksek okulu mezunları, fizyoterapist, rehber öğretmen veya psikolog.
Aynı
Yönetmeliğin 35 nci maddesinde ise,
Merkezde
34 üncü maddede belirtilen zorunlu meslek elemanlarının haricinde
rehabilitasyon ve eğitim programları çerçevesinde sosyal hizmet uzmanı,
psikolog, fizyoterapist, okul öncesi öğretmeni, branş öğretmenleri, dil ve
konuşma terapisti, çocuk eğiticisi, diyetisyen, tabip, hemşire, usta öğretici
part-time veya tam zamanlı istihdam edilebilir. İki zorunlu ve iki part-time
olmak üzere en az dört meslek elemanı çalıştırılması zorunludur.
İfadesi yer almaktadır.
Buna göre, sözkonusu yönetmeliğin 34
üncü maddesinde belirtilen mesleki personelden en az ikisi tam zamanlı, 35 inci
maddede belirtilen mesleki personelden
de en az ikisi part-time olarak toplam dört mesleki personelin çalıştırılması
zorunlu bulunmaktadır. Merkez vereceği hizmetin niteliği ve kapasitesine göre
zorunlu personel dışında istediği mesleki personeli tam yada part-time olarak
çalıştırabilme olanağına sahiptir.
Öte yandan, Özürlü Çocukların
Gelişim ve Eğitimine İlşkin Yardımlar konusunda ünitemizce çıkarılan 31.12.2002
tarihli, 929963 sayılı Genel Yazımızda,Sorumlu
Müdürün idari işleyişi aksatmamak
koşuluyla meslek ünvanına ve görev tanımına uygun programlarda günde en fazla 3
seans bireysel eğitim ya da 2 seans bireysel + 1 seans grup eğitimi olmak üzere
toplam 3 seans eğitime, yalnız grup eğitimi verecek ise günde en fazla 2 seans
grup eğitimine girebileceği,
Ayrıca, Sorumlu Müdürün yerine
vekalet edecek olan meslek elemanının da vekalet süresince Sorumlu Müdürün
girebileceği seans sayısı kadar eğitime girmesi gerektiği, açıklanmıştır.
Ayrıca,
Yönetmeliğin 36 ncı maddesinde ise”sorumlu müdür; merkezin idari, mali, hukuki,
mesleki ve diğer tüm işlerini hizmetin amacına ve mevzuata uygun olarak
yürütür. Merkezde hizmet verilen özürlülerin değerlendirilmesi, rehabilitasyon
ve eğitim planının hazırlanması ve programının izlenmesinden birinci derecede
sorumludur. Sorumlu müdür, il müdürlüğü ve diğer kurum ve kuruluşlara karşı
merkezi temsil eder. Mesleği ile ilgili programların uygulanmasında görev alır.
Bir kişi birden fazla merkezin sorumlu müdürü olamaz. Başka bir işte çalışamaz”.
denilmekte;
Yönetmeliğin 24 ncü maddesinde de, sorumlu müdürün
çeşitli nedenlerle izine ayrılması halinde,merkezde çalışan bir meslek elemanı
vekil bırakılır,
İfadesi yer almaktadır.
Bu
duruma göre, Sorumlu Müdürün günde en fazla üç seans eğitim vermesi, Sorumlu
Müdüre vekalet edecek olan mesleki personelinde vekalet süresince en fazla üç
seans eğitim vermesi mümkündür.
Yönetmeliğin 37
nci maddesinde , “stajyer öğrencilerin mesleki personel ile birlikte gözlem ve
uygulama yapmalarına izin verilir. Stajyer öğrenciler tek başına uygulama
yapamazlar, merkezde meslek elemanlarının yerine istihdam edilemezler.”
denilmektedir.
Bu itibarla,mesleki
personelle birlikte stajyer öğrencinin de bireysel ve grup eğitimine yardımcı
personel olarak girmesi mümkün bulunmakta, ancak stajyer öğrenciye seans
karşılığı ücret ödenmemesi gerekmektedir.
Yönetmeliğin
34 ncü maddesinin ( g ) şıkkında, 21 yaş üzeri özürlülere mesleki
rehabilitasyon alanında hizmet veren rehabilitasyon merkezlerinde; mesleki eğitim
fakültesi mezunları, ev ekonomisi yüksek okulu mezunları, fizyoterapist, rehber
öğretmen veya psikoloğun merkezde çalıştırılması zorunlu meslek elemanları
arasında yer aldığı,
Yönetmeliğin 66 ncı maddesinde,
a)
21.3.1986 tarihli ve 19034 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Spastik Çocuklar
Özel Rehabilitasyon Merkezleri Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkındaki
Yönetmeliğin,
b)
13.2.1988 tarihli ve 19724 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Zihinsel Özürlüler
Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliğinin
c)
6.2.1994 tarihli ve 21841 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşitme ve Konuşma
Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliğinin
yürürlükten
kaldırıldığı ifade edilmektedir.
Bu nedenle, Spastik
Çocuklar Özel Rehabilitasyon Merkezleri Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında
Yönetmeliği, Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği,
İşitme ve Konuşma Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği
yürürlükten kaldırıldığından bundan böyle sözkonusu yönetmeliklerin dikkate
alınmaması gerekmektedir.
Ayrıca, Zihinsel
özürlülere, otistik bireylere, görme özürlülere, işitme ve konuşma özürlülere,
bedensel özürlülere ve 21 yaş üzeri özürlülere mesleki rehabilitasyon hizmeti
veren rehabilitasyon merkezlerinde rehabilitasyon süreci devam eden özürlülerde
yaş sınırı kaldırılmış bulunmaktadır.
Diğer yandan, Yönetmeliğin
38 nci maddesinde;
Bireysel
eğitim: Özürlü birey için hazırlanmış rehabilitasyon ve eğitim planı
doğrultusunda bir mesleki personel ile bire bir yapılan ve özürlü bireyin tüm
gelişim alanlarının bir bütün olarak desteklendiği en az bir saatlik
çalışmadır.
Seanslı
grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler doğrultusunda
bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine yakın olan, en
fazla sekiz çocuk ile yapılan en az bir saatlik çalışmadır.
Yarım
günlük grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler
doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine
yakın olan, en fazla oniki çocuk ile yapılan en az üç saatlik çalışmadır.
Tam
günlük grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler
doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine
yakın olan, en fazla oniki çocuk ile yapılan en az altı saatlik çalışmadır.
İfadesine
yer verilmiştir.
Ayrıca,yukarıda sözüedilen 31.12.2002
tarihli, 929963 sayılı Genel Yazımızda ise Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumu Genel Müdürlüğünce,” Özel Rehabilitasyon Merkezlerinde; Uzman personelin
bir günde en fazla 7 seans bireysel eğitim verebileceği görüşünün dayanağı, 1
günün 8 saat çalışma süresi olması nedeniyle 1 seans süresinin 45 dakika
olması, seans aralarında uzman personelin bir önceki eğitimi değerlendirmesi ve
sonraki seansa hazırlaması gözönüne alınarak 7 seans bireysel eğitime girmesi,
eğitimde verimlilik açısından uygun olduğu düşünülerek Genel Müdürlükleri
görüşü olarak belirlenmiştir”. denilmektedir.
Yönetmeliğin 38 nci
maddesinde bahsedilen bir saatlik
çalışma ifadesi bir seans anlamında kullanılmış olup bir seansın süresi de 45 dakikadır.
Öte
yandan, 506 sayılı Kanunun Ek-37 nci maddesi hükmüne göre, zihinsel, bedensel,
ruhsal ve duygusal özür veya özür gruplarından dolayı Kurumumuzca ödeme
yapılmakta olup, bedensel özür grupları içerisinde (Görme-işitme-konuşma ) yer
almaktadır.
Yönetmeliğin 34 ncü
maddesinde bedensel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon merkezi dışında,
işitme ve konuşma özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezi
ile görme özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde
çalıştırılması zorunlu meslek elemanları ayrı ayrı bildirildiğinden, sözkonusu
yönetmeliğin 34 ncü maddesinde belirtilen özür gruplarında çalıştırılması
zorunlu meslek elemanlarının özürlü sayısı ile personel sayısının orantılı
olması ve gerekli programların bulunması koşuluyla ödeme yapılması,
Dikkat
eksikliği, hiperaktive bozukluğu, yaygın gelişimsel bozukluk, özgül öğrenme
güçlüğü, okul uyum problemleri de ruhsal ve duygusal özür kapsamında yer
aldığından eğitim bedellerinin ödenmesi mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan,
yönetmeliğin 38 nci maddesinde;
“Aile eğitimi:
Anne-babaların çocuklarının özellikleri hakkında bilgi sahibi olabilmeleri,
çocuklarına beceri öğretebilmeleri, var olan problem davranışlarla başa
çıkabilmeleri, çocuğu daha iyi kontrol edebilmeleri ve çocukla ilişkilerini
olumlu yönde geliştirebilmeleri hedeflenen bireysel ve/veya grup olarak yapılan
çalışmalardır.
Aile danışmanlığı: Anne-babaların kendilerinin ve
çocuğun duygu, düşünce ve tepkilerini anlayabilmeleri, kendi duygularıyla yüz
yüze gelmeleri, çocuklarıyla ilgili beklenti ve duygularını paylaşarak
problemlerine gerçekçi çözümler üretebilmeleri hedeflenen bireysel ve/veya grup
olarak yapılan çalışmalardır”. denilmekte ise de, 506 sayılı Kanunun Ek-37 nci
maddesi uyarınca sözkonusu yönetmeliğin 38 nci maddesinde belirtilen Aile
Eğitimi ve Aile Danışmanlığından dolayı verilen eğitime ait düzenlenen
faturalara istinaden Kurumumuzca ödeme yapılmasına imkan bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin
54 ncü maddesinin ( f ) şıkkında “komisyon tarafından onaylanan taban
ücretlerin altında olmamak koşuluyla merkezler, verecekleri hizmet türlerine
göre uygulayacakları ücretleri, kendi maliyet hesaplarına göre belirler ve İl
Müdürlüklerine bildirirler”.denilmektedir.
Buna göre, Sosyal Hizmetler
ve Çocuk Esirgeme Kurumundan ruhsat alan özel eğitim merkezlerinin
belirleyecekleri taban ücret esas alınarak fatura düzenlemeleri gerekmektedir.
Yönetmeliğin Geçici 4 ncü
maddesinde, “Bir yıllık süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmayan ve İl
Müdürlüğüne bilgi vermeyen merkezlerin faaliyetleri sürekli olarak durdurulur”.
ifadesi yer aldığından,
Sosyal Hizmetler ve Çocuk
Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden ruhsat alan özel eğitim merkezlerinin bir
yıllık süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmamaları ve İl Müdürlüğüne bilgi
vermemeleri halinde, anılan madde hükmünde öngörülen bir yıllık sürenin dolduğu
13.03.2006 tarihinden sonra özel eğitim merkezlerine verilen eğitimden dolayı
herhangi bir ödeme yapılmaması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini ve
özürlü çocukların gelişim ve eğitimine ilişkin yardımlar konusunda yukarıda
açıklanan hususlara ve sözkonusu Yönetmeliğe göre işlem yapılmasını rica
ederiz.
| 
ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN GELİŞİM VE EĞİTİMİNE
İLİŞKİN YARDIMLAR HK. GENEL YAZI