ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN GELİŞİM VE EĞİTİMİNE İLİŞKİN YARDIMLAR HK. GENEL YAZI     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

T.C.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI

SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI

Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü

(Kısa Vadeli Sigortalar Daire Başkanlığı)

 

TARİH  : Ankara, 07.07.2005

SAYI    : B.13.2.SSK.5.01.09.00/X-1093-24-39-549412

KONU   : Özürlü Çocukların Gelişim ve Eğitimine İlişkin Yardımlar

               

 

G  E  N  E  L  Y A Z I

 

              Sosyal Hizmetler ve  Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet gösteren Özel Rehabilitasyon Merkezlerinde çalışacak personel standardı, fazla çalışma ve part-time çalışma konuları ile ilgili olarak anılan Genel Müdürlükçe yeni yönetmelik yayınlanıncaya kadar  yapılacak işlemler 28.09.2004 tarihli, 731161 sayılı Genel Yazımızda duyurulmuştur.

 

 13.03.2005 tarihli ve 25754 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan  Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce hazırlanan “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Özel Rehabilitasyon ve Eğitim Merkezleri Yönetmeliği” yürürlüğe girmiştir.

 

Anılan Yönetmeliğin 66’ıncı maddesinin ( a ) bendi uyarınca; 21/03/1986 tarihli ve 19034 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Spastik Çocuklar Özel Rehabilitasyon Merkezleri Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik”, ( b ) bendi uyarınca,; 13.02.1988 tarihli ve 19724 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği”, ( c ) bendi uyarınca ise 06.02.1994 tarihli ve 21841 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İşitme ve Konuşma Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır.

 

Sözkonusu Yönetmeliğin Merkez Personelinin Nitelikleri, Görev, Yetki ve Sorumlulukları başlıklı üçüncü bölümünde yer alan 34’ncü maddede;

 

            Merkezde, aşağıda belirtilmiş meslek elemanlarından en az ikisinin tam zamanlı olarak bulundurması zorunludur.

 

            a) Bedensel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; fizyoterapist, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitim öğretmeni veya zihinsel engelliler öğretmeni.

            b) Zihinsel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; çocuk gelişimi ve eğitimcisi, zihinsel engelliler öğretmeni veya özel eğitim öğretmeni, sınıf öğretmeni (sınıf öğretmenliği bölümünden mezun olup en az üç yıllık özel eğitim deneyimi olması) veya rehber öğretmen.

            c) İşitme ve konuşma özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; odyolog, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, işitme engelliler öğretmeni veya özel eğitim öğretmeni.

            d) Görme özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde; görme engelliler öğretmeni, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sınıf öğretmeni veya rehber öğretmen.

            e) Otistik bireylere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde; çocuk gelişimi ve eğitimcisi, özel eğitim öğretmeni, psikolog veya rehber öğretmen.

            f) Dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, yaygın gelişimsel bozukluk, özgül öğrenme güçlüğü, okul uyum problemleri olan bireylere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezlerinde; özel eğitim öğretmeni veya zihinsel engelliler öğretmeni, çocuk gelişimi ve eğitimcisi, sınıf öğretmeni, psikolog veya rehber öğretmen.

            g) 21 yaş üzeri özürlülere mesleki rehabilitasyon alanında hizmet veren rehabilitasyon merkezlerinde; mesleki eğitim fakültesi mezunları, ev ekonomisi yüksek okulu mezunları, fizyoterapist, rehber öğretmen veya psikolog.

 

            Aynı Yönetmeliğin 35 nci maddesinde ise,

           

            Merkezde 34 üncü maddede belirtilen zorunlu meslek elemanlarının haricinde rehabilitasyon ve eğitim programları çerçevesinde sosyal hizmet uzmanı, psikolog, fizyoterapist, okul öncesi öğretmeni, branş öğretmenleri, dil ve konuşma terapisti, çocuk eğiticisi, diyetisyen, tabip, hemşire, usta öğretici part-time veya tam zamanlı istihdam edilebilir. İki zorunlu ve iki part-time olmak üzere en az dört meslek elemanı çalıştırılması zorunludur.

 

            İfadesi yer almaktadır.

 

            Buna göre, sözkonusu yönetmeliğin 34 üncü maddesinde belirtilen mesleki personelden en az ikisi tam zamanlı, 35 inci  maddede belirtilen mesleki personelden de en az ikisi part-time olarak toplam dört mesleki personelin çalıştırılması zorunlu bulunmaktadır. Merkez vereceği hizmetin niteliği ve kapasitesine göre zorunlu personel dışında istediği mesleki personeli tam yada part-time olarak çalıştırabilme olanağına sahiptir.

 

            Öte yandan, Özürlü Çocukların Gelişim ve Eğitimine İlşkin Yardımlar konusunda ünitemizce çıkarılan 31.12.2002 tarihli, 929963 sayılı Genel Yazımızda,Sorumlu Müdürün  idari işleyişi aksatmamak koşuluyla meslek ünvanına ve görev tanımına uygun programlarda günde en fazla 3 seans bireysel eğitim ya da 2 seans bireysel + 1 seans grup eğitimi olmak üzere toplam 3 seans eğitime, yalnız grup eğitimi verecek ise günde en fazla 2 seans grup eğitimine girebileceği,

 

            Ayrıca, Sorumlu Müdürün yerine vekalet edecek olan meslek elemanının da vekalet süresince Sorumlu Müdürün girebileceği seans sayısı kadar eğitime girmesi gerektiği, açıklanmıştır.

 

            Ayrıca, Yönetmeliğin 36 ncı maddesinde ise”sorumlu müdür; merkezin idari, mali, hukuki, mesleki ve diğer tüm işlerini hizmetin amacına ve mevzuata uygun olarak yürütür. Merkezde hizmet verilen özürlülerin değerlendirilmesi, rehabilitasyon ve eğitim planının hazırlanması ve programının izlenmesinden birinci derecede sorumludur. Sorumlu müdür, il müdürlüğü ve diğer kurum ve kuruluşlara karşı merkezi temsil eder. Mesleği ile ilgili programların uygulanmasında görev alır. Bir kişi birden fazla merkezin sorumlu müdürü olamaz. Başka bir işte çalışamaz”. denilmekte;

 

            Yönetmeliğin 24 ncü maddesinde de, sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izine ayrılması halinde,merkezde çalışan bir meslek elemanı vekil bırakılır,

 

            İfadesi yer almaktadır.

 

            Bu duruma göre, Sorumlu Müdürün günde en fazla üç seans eğitim vermesi, Sorumlu Müdüre vekalet edecek olan mesleki personelinde vekalet süresince en fazla üç seans eğitim vermesi mümkündür.

 

             Yönetmeliğin 37 nci maddesinde , “stajyer öğrencilerin mesleki personel ile birlikte gözlem ve uygulama yapmalarına izin verilir. Stajyer öğrenciler tek başına uygulama yapamazlar, merkezde meslek elemanlarının yerine istihdam edilemezler.” denilmektedir.

 

Bu itibarla,mesleki personelle birlikte stajyer öğrencinin de bireysel ve grup eğitimine yardımcı personel olarak girmesi mümkün bulunmakta, ancak stajyer öğrenciye seans karşılığı ücret ödenmemesi gerekmektedir.

 

            Yönetmeliğin 34 ncü maddesinin ( g ) şıkkında, 21 yaş üzeri özürlülere mesleki rehabilitasyon alanında hizmet veren rehabilitasyon merkezlerinde; mesleki eğitim fakültesi mezunları, ev ekonomisi yüksek okulu mezunları, fizyoterapist, rehber öğretmen veya psikoloğun merkezde çalıştırılması zorunlu meslek elemanları arasında yer aldığı,

 

            Yönetmeliğin 66 ncı maddesinde,

 

            a) 21.3.1986 tarihli ve 19034 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Spastik Çocuklar Özel Rehabilitasyon Merkezleri Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin,

 

            b) 13.2.1988 tarihli ve 19724 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliğinin

 

            c) 6.2.1994 tarihli ve 21841 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşitme ve Konuşma Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliğinin

 

            yürürlükten kaldırıldığı ifade edilmektedir.

 

Bu nedenle, Spastik Çocuklar Özel Rehabilitasyon Merkezleri Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmeliği, Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği, İşitme ve Konuşma Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldığından bundan böyle sözkonusu yönetmeliklerin dikkate alınmaması gerekmektedir.

 

Ayrıca, Zihinsel özürlülere, otistik bireylere, görme özürlülere, işitme ve konuşma özürlülere, bedensel özürlülere ve 21 yaş üzeri özürlülere mesleki rehabilitasyon hizmeti veren rehabilitasyon merkezlerinde rehabilitasyon süreci devam eden özürlülerde yaş sınırı kaldırılmış bulunmaktadır.

 

Diğer yandan, Yönetmeliğin 38 nci maddesinde;

           

            Bireysel eğitim: Özürlü birey için hazırlanmış rehabilitasyon ve eğitim planı doğrultusunda bir mesleki personel ile bire bir yapılan ve özürlü bireyin tüm gelişim alanlarının bir bütün olarak desteklendiği en az bir saatlik çalışmadır.

 

            Seanslı grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine yakın olan, en fazla sekiz çocuk ile yapılan en az bir saatlik çalışmadır.

 

            Yarım günlük grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine yakın olan, en fazla oniki çocuk ile yapılan en az üç saatlik çalışmadır.

 

            Tam günlük grup eğitimi: Gruptaki her birey için belirlenen gereksinimler doğrultusunda bir mesleki personel ile yaş ve gelişim özellikleri birbirine yakın olan, en fazla oniki çocuk ile yapılan en az altı saatlik çalışmadır.

 

            İfadesine yer verilmiştir.

 

Ayrıca,yukarıda sözüedilen 31.12.2002 tarihli, 929963 sayılı Genel Yazımızda ise Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce,” Özel Rehabilitasyon Merkezlerinde; Uzman personelin bir günde en fazla 7 seans bireysel eğitim verebileceği görüşünün dayanağı, 1 günün 8 saat çalışma süresi olması nedeniyle 1 seans süresinin 45 dakika olması, seans aralarında uzman personelin bir önceki eğitimi değerlendirmesi ve sonraki seansa hazırlaması gözönüne alınarak 7 seans bireysel eğitime girmesi, eğitimde verimlilik açısından uygun olduğu düşünülerek Genel Müdürlükleri görüşü olarak belirlenmiştir”. denilmektedir.

 

Yönetmeliğin 38 nci maddesinde  bahsedilen bir saatlik çalışma ifadesi bir seans anlamında kullanılmış olup bir seansın süresi de  45 dakikadır.

 

            Ayrıca, Özel Rehabilitasyon Merkezlerine Ait Düzenlemeler ile ilgili Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’nün 06.07.2001 tarihli,2001/13 sayılı genelgesinin Personele ilişkin işlemler başlıklı kısmının 6 ncı maddesinde aynı personelin  birden fazla merkez de çalışamayacağı,

 

            Sözkonusu yönetmeliğin birden fazla özür grubuna hizmet verecek merkezlere ilişkin 18 nci maddesinin ( d ) fıkrasında ise, hizmet verilecek özür grubuna uygun çalıştırılması zorunlu personele ait gerekli belgelerin hazırlanacağı,

 

            Belirtilmektedir.

 

              Bu nedenle, birden fazla özür grubuna hizmet veren merkezler her farklı özür grubu için zorunlu mesleki personeli çalıştırması gerekmektedir.

 

           

Öte yandan, 506 sayılı Kanunun Ek-37 nci maddesi hükmüne göre, zihinsel, bedensel, ruhsal ve duygusal özür veya özür gruplarından dolayı Kurumumuzca ödeme yapılmakta olup, bedensel özür grupları içerisinde (Görme-işitme-konuşma ) yer almaktadır.

 

Yönetmeliğin 34 ncü maddesinde bedensel özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon merkezi dışında, işitme ve konuşma özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezi ile görme özürlülere hizmet verilen rehabilitasyon ve eğitim merkezinde çalıştırılması zorunlu meslek elemanları ayrı ayrı bildirildiğinden, sözkonusu yönetmeliğin 34 ncü maddesinde belirtilen özür gruplarında çalıştırılması zorunlu meslek elemanlarının özürlü sayısı ile personel sayısının orantılı olması ve gerekli programların bulunması koşuluyla ödeme yapılması,

 

Dikkat eksikliği, hiperaktive bozukluğu, yaygın gelişimsel bozukluk, özgül öğrenme güçlüğü, okul uyum problemleri de ruhsal ve duygusal özür kapsamında yer aldığından eğitim bedellerinin ödenmesi mümkün bulunmaktadır.

 

Diğer taraftan, yönetmeliğin 38 nci maddesinde;

 

“Aile eğitimi: Anne-babaların çocuklarının özellikleri hakkında bilgi sahibi olabilmeleri, çocuklarına beceri öğretebilmeleri, var olan problem davranışlarla başa çıkabilmeleri, çocuğu daha iyi kontrol edebilmeleri ve çocukla ilişkilerini olumlu yönde geliştirebilmeleri hedeflenen bireysel ve/veya grup olarak yapılan çalışmalardır.

              Aile danışmanlığı: Anne-babaların kendilerinin ve çocuğun duygu, düşünce ve tepkilerini anlayabilmeleri, kendi duygularıyla yüz yüze gelmeleri, çocuklarıyla ilgili beklenti ve duygularını paylaşarak problemlerine gerçekçi çözümler üretebilmeleri hedeflenen bireysel ve/veya grup olarak yapılan çalışmalardır”. denilmekte ise de, 506 sayılı Kanunun Ek-37 nci maddesi uyarınca sözkonusu yönetmeliğin 38 nci maddesinde belirtilen Aile Eğitimi ve Aile Danışmanlığından dolayı verilen eğitime ait düzenlenen faturalara istinaden Kurumumuzca ödeme yapılmasına  imkan bulunmamaktadır.

 

            Yönetmeliğin 54 ncü maddesinin ( f ) şıkkında “komisyon tarafından onaylanan taban ücretlerin altında olmamak koşuluyla merkezler, verecekleri hizmet türlerine göre uygulayacakları ücretleri, kendi maliyet hesaplarına göre belirler ve İl Müdürlüklerine bildirirler”.denilmektedir.

Buna göre, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumundan ruhsat alan özel eğitim merkezlerinin belirleyecekleri taban ücret esas alınarak fatura düzenlemeleri gerekmektedir.

 

Yönetmeliğin Geçici 4 ncü maddesinde, “Bir yıllık süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmayan ve İl Müdürlüğüne bilgi vermeyen merkezlerin faaliyetleri sürekli olarak durdurulur”. ifadesi yer aldığından,

 

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden ruhsat alan özel eğitim merkezlerinin bir yıllık süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmamaları ve İl Müdürlüğüne bilgi vermemeleri halinde, anılan madde hükmünde öngörülen bir yıllık sürenin dolduğu 13.03.2006 tarihinden sonra özel eğitim merkezlerine verilen eğitimden dolayı herhangi bir ödeme yapılmaması gerekmektedir.

 

Bilgi edinilmesini ve özürlü çocukların gelişim ve eğitimine ilişkin yardımlar konusunda yukarıda açıklanan hususlara ve sözkonusu Yönetmeliğe göre işlem yapılmasını rica ederiz.

 

Dr. Özkan DALBAY                                Sait ERSOY

Genel Müdür Yardımcısı V.                     Genel Müdür

                                                         Kurum Başkan V.