ELLİ VEYA DAHA FAZLA İŞÇİ ÇALIŞTIRAN İŞYERLERİNDE ÖZÜRLÜ, ESKİ HÜKÜMLÜ VE TERÖR MAĞDURU ÇALIŞTIRMA ZORUNLULUĞU   

 

18 Haziran 2003

Elli Veya Daha Fazla İşçi Çalıştıran İşyerlerinde Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru Çalıştırma Zorunluluğu

10 Haziran 2003 tarihli ve 25134 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu gereğince elli ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu yeniden düzenlenmiştir. Buna göre;

İşverenlerin işyerlerinde çalıştırmak zorunda oldukları özürlü ve eski hükümlü oranları, her yılın Ocak ayı başından itibaren yürürlüğe girecek şekilde Bakanlar Kurulunca belirlenecektir.  (1475 sayılı kanun gereğince Özürlü işçi oranı: % 3, Eski hükümlü oranı  % 3  ve Terörle Mücadele Kanununun Ek 1 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca istihdamı zorunlu olan terör mağduru oranı ise % 2 olmak üzere toplam oran % 8 olarak uygulanmaktaydı.)

İşverenler İş Kanunu ve Terörle Mücadele Kanununun Ek 1 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca istihdam etmek zorunda oldukları özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmak zorundadırlar.

Çalıştırılacak özürlü, eski hükümlü ve terör mağdurları toplam oranı % 6'dır. Ancak özürlüler için belirlenecek oran, toplam oranın yarısından az olamaz.

Yeni iş kanununda işveren lehine olmak üzere, toplam oran % 2 azaltılmıştır.

Aynı il sınırları içerisinde birden fazla işyeri bulunan işverenlerin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Örneğin: Bir işverenin Ankara/Keçiören semtinde bulunan işyerinde 10, Ankara/Ostim semtinde bulunan işyerinde 45 işçisi çalışıyorsa toplam işçi sayısı 55 olduğu için, özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu vardır.

"Oranların hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.

İşyerinin işçisi iken sakatlanan, eski hükümlü ya da terör mağduru olanlara öncelik tanınır.

İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar"  İş Kanunu md.30

İşverenler Türkiye İş Kurumu dışından temin etmiş oldukları özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru işçileri Türkiye İş Kurumuna tescil ettirmek zorundadırlar.

Yer altı ve su altı işlerinde özürlü işçi çalıştırılamaz oranların hesabında yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.

İş Kanununun 30. maddesinde işverenleri özürlü ve eski hükümlü istihdam etmeye teşvik etmek amacıyla prim katkısı sağlanacağı bildirilmektedir.

İş Kanunu Md. 30: "...Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranların üstünde özürlü ve eski hükümlü ve terör mağduru çalıştıran işverenlerin kontenjan fazlası işçiler için özürlü ve eski hükümlü çalıştırmakla yükümlü olmadıkları halde özürlü çalıştıran veya çalışma gücünü yüzde seksenden fazla kaybetmiş özürlüyü çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir özürlü için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre ödemeleri gereken işveren sigorta prim hisselerinin yüzde ellisini kendisi, yüzde ellisini Hazine öder..." denmektedir.

Elli veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde özürlü, eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna uymayan işverenlere İş kanununun 101 maddesi gereğince çalıştırmadığı her özürlü ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için 750.000.000.- Tl. (yediyüzellimilyon) lira para cezası verilir

Şaban Abacı/Yönetici