ENFLASYON DÜZELTMESİNDE SORUNLAR     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

20 Temmuz 2004

Ş. Ramis SAVAŞ

Yeminli Mali Müşavir

(Eski Maliye Başmüfettişi)

(21. Dönem Sakarya Milletvekili)

savasymm@ttnet.net.tr

ENFLASYON DÜZELTMESİNDE SORUNLAR

16 Temmuz 2004 Cuma sabahı T.B.M.M.’de kabul edilen 5228 sayılı Kanun ile, 5024 sayılı enflasyon muhasebesi olarak anılan Kanunda değişiklik yapılarak; 30 Haziran 2004 tarihi itibariyle en geç 10 Ağustos 2004 (ikinci dönem geçici vergi beyanının son günü) tarihine kadar yapılacak enflasyon düzeltmesi; 2003 yılı aktif toplamı  7,5 trilyon Türk Lirasını, 2003 yılı cirosu 15 trilyon Türk Lirasını, aşmayan firmalar açısından ihtiyari olarak 31.12.2004 tarihine ertelendi.

Yapılan bu değişiklikle muhasebeci ve mali müşavirler ile yeminli mali müşavirler biraz olsun rahatladılar. Esas olarak da yukarıdaki hadlerin altında kalan firmalar rahatladı. Çünkü düzeltmeye tabi aktif değerleri, düzeltmeye tabi pasif değerlerinden yüksek olan firmaların tamamında enflasyon düzeltmesi nedeniyle ilave geçici vergi matrahı oluşacaktı.   

Gece yarısı yapılan bu düzenleme ile sorunlar çözüldü mü? Kesinlikle hayır. Aksine enflasyon düzeltmesinin yarattığı sorunlar yumak gibi büyümeye başladı.

Bir kere Anayasal sorun var ortada!.. 5228 sayılı Kanunla yapılan düzenleme Anayasanın vergide eşitlik ve adalet prensiplerine aykırılık taşıyor. 2004 yılı ikinci geçici vergi döneminden başlayarak enflasyon düzeltmesi yapacak olanların belirlenmesinde firmaların 2003 yılı verilerinin (aktif toplamı veya ciro) esas alınması benimsenmiştir.

Vergi matrahı faaliyette bulunulan dönemin sonuçlarına göre tespit edilir. 5228 sayılı Kanunla yapılan düzenleme, 2004 yılı bilanço ve gelir tablosu verileri aynı olan iki firmanın vergi matrahlarının, farklı usullerle tespitine yol açacaktır. 2004 yılı altı aylık faaliyetleri birbirinin aynı olan iki firmada, enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmamasına göre vergiye tabi matrah değişik çıkacaktır.

Şu da bir gerçektir ki; yapılan düzenlemenin Cumhurbaşkanı tarafında veto edilmesi veya Anayasaya Mahkemesi tarafından iptali kaosu daha da artıracaktır. Bu durumda bilanço usulünde defter tutan bütün firmalar ikinci geçici vergi dönemi için enflasyon düzeltmesi yapmak durumuyla karşı karşıya kalacaklar, mahkeme sürecinin işlemesi halinde ise süreler de geçmiş olacaktır.

Konunun en kestirme çözümü bu uygulamayı tüm mükellefler açısından 2004 sonuna kadar ertelemek şeklinde olmalıydı. Kazanılan zaman içinde 5024 sayılı Kanun yeniden düzenlenebilirdi.  Maalesef bu yapılmadı. Halen Bakanlar Kurulu Kararı ile, enflasyon düzeltmesi yapılması şartı olan son 12 aylık enflasyon oranı % 10’un üzerine çekilerek tüm mükellefler düzeltme yapmaktan kurtarılabilir. Ancak bu yapılsa bile mevcut karmaşıklık çözülmeyecektir.

2004 yılı ikinci ve müteakip geçici vergi dönemi matrahlarını enflasyon düzeltmesi yaparak belirlemek zorunda olanlar ile enflasyon düzeltmesi yapmak zorunda olmayanların uygulayacakları hükümlerin karşılaştırılması.

Enflasyon Düzeltmesi Yapacak Olanlar

1- 31.12.2003 bilançosu düzeltilecek.

2- Düzeltilmiş 31.12.2003 bilanço değerleri taşıma katsayısı ile 30.06.2004’e taşınacak.

3- 2004 yılı içinde aktife veya pasife giren parasal olmayan kıymet ve kaynaklar 30.06.2004 tarihi itibariyle düzeltilecek.

4- 01.04.2004 tarihinden itibaren yeniden değerleme yapılmayacak, maliyet artış fonu hesaplanmayacaktır.

5- 31.12.2003 tarihine kadar aktife giren amortismana tabi iktisadi kıymetler için eski hükümlere göre amortisman ayrılmaya devam edilecektir. Kanaatimizce 31.03.2004 tarihine kadar aktife giren amortismana tabi iktisadi kıymetler için de eski hükümlere göre amortisman ayrılacaktır.

6- 01.04.2004 tarihinden sonra aktife giren iktisadi kıymetler için 20 Nisan 2004 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 333 Seri No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’ndeki amortisman oranlarını kullanılacaktır.

Enflasyon Düzeltmesi Yapmak Zorunda Olmayanlar

1- 31.12.2003 bilançosu şu anda değil 31.12.2004 tarihinde düzeltilecek, 2004 yılı enflasyon düzeltmesi geçici vergi dönemlerinde değil dönem sonunda yapılacak.

2- Eskiden olduğu gibi yeniden değerleme yapılacak, maliyet artış fonu hesaplanacaktır. Yeniden değerleme yapıldıysa gider kısıtlaması da hesaplanacaktır.

3- 31.12.2003 tarihine kadar aktife giren amortismana tabi iktisadi kıymetler için eski hükümlere göre amortisman ayrılmaya devam edilecektir. Kanaatimizce 31.03.2004 tarihine kadar aktife giren amortismana tabi iktisadi kıymetler için de eski hükümlere göre amortisman ayrılacaktır.

4- 01.04.2004 tarihinden sonra aktife giren iktisadi kıymetler için eski hükümlere göre mi, 333 Seri No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde belirlenen oranlara göre mi amortisman ayrılacağı konusu tereddütlüdür. Maliye Bakanlığı’nca yayınlanacak Tebliği beklemekte yarar bulunmaktadır.

2003 yılı cirosu 14,9 trilyon olması nedeniyle geçici vergi matrahını enflasyon düzeltmesi yapmadan belirleyecek bir firma ile 2003 yılı cirosu 15,1 trilyon olması nedeniyle geçici vergi matrahını enflasyon düzeltmesi yaparak belirleyecek bir firma arasında geçici vergi matrahını belirlemede ne kadar farklı hükümlerin uygulanacağını açıklıkla görebiliyoruz.

5228 sayılı Kanunla yapılan düzenleme Anayasaya aykırı demekle haksız mıyım?