|
12
Ağustos 2003
REMZİ SOYLU
SMMM
BİLANÇO VE GELİR TABLOLARININ ÖZET GÖRÜNTÜLERİ
Bilanço ve Gelir Tablolarının anlaşılabilmesi için bu tabloları basite indirgeyeceğim.
Bildiğiniz gibi Bilanço Aktif (Varlıklar) ve Pasif (Kaynaklar) diye ikiye bölünmüştür. Sol taraf Varlıkları sağ taraf ise Kaynakları gösterir.
Varlıklar da Dönen ve Duran Varlıklar olmak üzere ikiye ayrılır.
Dönen Varlıklar;
A-
Hazır Değerler
Kasa ve bankadaki nakitlerden oluşur. Kısa vadede yerine getirilecek ödemeler için en ideal miktarı bulmak gerekir. Hazır Değerlerin Kısa Vadeli Borçlara olan oranı likiditeyi gösterir.
B-
Menkul Kıymetler
C-
Ticari Alacaklar
D-
Diğer Alacaklar
E-
Stoklar
Üretimde kullanılan İlk Madde ve Malzemeler, Yarı Mamuller, Mamul hale gelmiş üretimler ile Ticari Malların tümü stokları oluşturur.
F-
Gelecek Aylara ait gider ve Gelir tahakkukları
G-
Diğer Dönen Değerler
A 'dan G 'ye kadar olan değerlerin toplamı Dönen Değerleri verir. Dönen Değerlerin Kısa Vadeli Borçlara olan oranı ise Cari Oranın ne olduğunu gösterir. Bu oranın 1 (Bir) çıkması idealdir. Birden çok yukarılarda çıkması elde nakit, stok fazlası veya şişkin alacakların olduğunu, birden daha aşağılarda çıkması ise, kısa vadeli borçların ödenmesinde zorlanmaların olacağının bir ifadesidir.
Duran Varlıklar;
D- Maddi Duran Varlıklar (Sabit Kıymetler, Demirbaşlar)
Diğer Hesap grupları genelde kullanılmadığından alınmamıştır.
Kaynaklar ise, Kısa Vadeli Yabancı Kaynak ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynak ve Özkaynaklar olarak üçe ayrılır.
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar;
A-
Mali Borçlar
B-
Ticari Borçlar
C-
Diğer Borçlar
D-
Alınan Avanslar
E-
Ödenecek Vergi ve Yükümlülükler
F-
Borç ve Gider Karşılıkları
G-
Gelecek Aylara ait Gelirler ve Gider Karşılıkları
H-
Diğer Kısa Vadeli Kaynaklar
Uzun Vadeli Kaynaklar;
Bölünmesi Kısa Vadeli Kaynaklara uygundur.
Özkaynaklar;
A-
Ödenmiş Sermaye
B-
Sermaye Yedekleri
C-
Kar Yedekleri
D-
Geçmiş Yıl Karları
E-
Geçmiş Yıl Zararları
F-
Dönem Karı veya Zararı
Gelir Tablosunun bölümler ise;
A-
Brüt Satışlar
B-
Satış İndirimleri
C-
Net Satışlar
D-
Satışların Maliyeti
Brüt satış Karı
F-
Faaliyet Giderleri
Faaliyet Karı
F-
Diğer Faaliyet Gelirleri
G-
Diğer Faaliyet Giderleri
H-
Finansman Gideri
Olağan Kar veya Zarar
I-
Olağandışı Gelir ve Karlar
J-
Olağandışı Gider ve zararlar
Dönem Karı veya Zararı
K-
Vergi ve Yükümlülük Karşılığı
Dönem Net Kar veya Zararı
BİLANÇONUN YORUMLANMASI
Özet haline getirilmiş bilançonuzda;
1-
Dönen Değerler / Kısa Vadeli borçlar oranı 1 (bir) den büyük olmalıdır. Birden küçük oranlarda borçlanma yüksek, birden çok büyük oranlarda borçlanma düşük ve elde atıl değer tutuluyor demektir.
2-
Dönen değerler içinde Hazır değerlerin oranı çok iyi oluşturulmalıdır. Hazır değerlerin çok yüksek olması fazla likit olmayı ve bazı maliyetlere katlanmayı gerektirir. Hazır değerlerin çok düşük olması ise kısa vadeli ödemelerde güçlükler yaratabilir anlamına gelmektedir.
3-
Kısa ve Uzun Vadeli Borçlar arasında da şirketin durumuna göre bir oran tutturulmalıdır. Özkaynaklar yeterli değilse zorunlu yatırımların uzun vadeli borçlar ile karşılanması yoluna gidilmelidir.
4-
Kısa vadeli krediler ile yatırıma kalkışmayınız. Bu yol seçildiğinde bir yıldan uzun bir süre alan yatırımlarda, yatırım uzun sürede gelire döneceğinden, eldeki tüm fonların yatırıma kanalize edilmesini gerektirir Şirket faaliyetlerini sürdürebilmek için gerekli fonları bulamaz hale gelir.
5-
Kısa vadeli borçlar içinde yer alan satıcılara olan borçlar bir maliyete katlanılmaksızın yükseltilebiliyorsa, alımlar dolayısiyle ödeme vadeleri uzayacak ve şirkete avantaj sağlayacaktır.
6-
Alacakların oranının yüksek olması, alacak tahsil süresinin uzunluğunu gösterir. Bu da şirkete bir maliyet yükler.
7-
Mamul stoklarının satışlara, hammadde stoklarının Hammadde kullanımlarına olan oranları yüksek ise stok tutma süreleri uzun demektir. Şirkete bir maliyet yükler. Bu oranın şirketin sektörel durumuna ve mevsimsel dalgalanmalara göre ideal ne olduğunun daha önceden bilinmesi gerekmektedir.
GELİR TABLOSUNUN YORUMLANMASI
1-
Satış indirimlerinin Brüt satışa olan oranı, ıskonto ve iadelerin miktarını gösteriri. Yüksek bir oran çıktığında araştırılması gerekir.
2-
Satışların Net Satışa olan oranı, brüt karlılığı belirler.
3-
Brüt karlılığı olan bir şirketin şişkin bir faaliyet gideri varsa faaliyet karlığı çok aşağılara düşer. Bu durumda satılan malların maliyetlerindeki unsurlar ile, pazarlama, satış ve genel yönetim giderlerinin incelenmesi gerekir.
4-
Finansman giderleri içindeki kısa vadeli borçlanma giderleri ele alındığında, faaliyet karı olan bir şirket zarara dönüyorsa tehlike çanları çalıyor demektir. Bu şirket kullandığı kısa vadeli krediler nedeniyle yüklendiği finansman giderini karşılayamıyor durumuna gelmiştir.
5-
Finansman giderleri içinde kısa vadeli borçlanma giderleri, faaliyet karından düşüldüğünde kalan bedel ile uzun vadeli borçlanma giderleri de karşılanabiliyorsa, bu durumda şirket yatırımlarını faaliyetlerinden elde ettiği karlar ile finanse ediyor demektir.
6-
Finansman giderlerinden sonra, ödenecek vergi ve fonlar çıkarıldıktan sonra kalan bir kar mevcut ise, bu da kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakların elde olunan kar ile ödeneceğinin bir işarettir.
7-Olağandışı gelir ve giderlerinizi ileriye dönük hesaplamalarınıza dahil etmeyiniz. Adlarından da belli olduğu gibi bu gelir ve giderler devamlılık göstermezler.
UNUTULMAMASI GEREKENLER
1-
İlk kuruluş yıllarında işin anayasasını (İşyeri Yönetmeliği) yazılı hale getirin.
2-
Bu anayasada görevleri tarif edin, bu görevlerin yetki ve sorumlulukları nedir? Tarif edin.
3-
İşin devamında Aile fertlerinden oluşan bir grup kurun. Bu grupta kimler yer alacak önceden belirleyin.
4-
Bu grubun bir araya ne sıklıkla geleceğini belirleyin. Yılda iki kez toplantı başlangıçta yeterlidir. İleriki yıllarda toplantıların sıklığı kendiliğinden ortaya çıkacaktır.
5-
Bu grubun görevi icra değildir. İcra görevini görecek Yönetim Kurulu vardır.
6-
Şirketin hisselerinin devri ile ilgili olarak, esas mukaveleye konacak olan oranın hesabını iyi yapın.
7-
Yönetimin seviyesinde çalışanların tümü aile bireylerinden oluşmamalıdır. En az birisinin bir profesyonel olmasında yarar vardır.
8-
İşler çıkılmaz hale gelmeden, yönetim değişiklikleri nasıl olacaktır mutlaka belirleyin.
9-
Muhasebeye ve finansa çok önem verin. Belirli bir büyüklüğe ulaşıldığında muhasebenizi kendi bünyenize alın. Para hareketlerini çok sıkı denetleyin. Aile ferlerinin ellerini kasadan çektirin.
10-
Bütçe yapma alışkanlığı edinin. Yaptığınız bütçeyi yıl içinde fiili durum ile karşılaştırın. Sapma nedenlerini ilgili yöneticilerden sorun.
11-
Maliyetlerinizi çok sıkı kontrol edin. Çok iyi bir maliyet çalışması yapın ve tasarrufa önem verin.
12-
Yatırım yaparken çok ani karar vermeyin. Ülkede 2-3 ay sonrasını bile görmek pek mümkün olmamaktadır.
13-
Kısa vadeli banka kredileriyle yatırıma başlamayın veya başlamış yatırımlarınızı kısa vadeli kredinizle finans etmeyin.
14-
Bilanço ve Gelir tablosu ne ifade ediyor bunu öğrenmeye çalışın. Çıkarılan Bilanço ve Gelir Tablosu yalnızca Maliye için değildir. Sizin kullanımız için hazırlandığını unutmayın.
15-
Organizasyonu kurarken profesyonellerden yardım alın. Ekleme pozisyonlar yaratmayın.
16-
Küçük bir aile şirketinde Genel Müdür Pozisyonunda bir aile ferdi ile birlikte ona bağlı olarak Muhasebe, Teknik ve Üretim Bölümleri, Orta bir aile şirketinde Muhasebe, Personel, Teknik, Üretim ve Satış Bölümleri ve daha büyük bir aile şirketinde Genel Müdüre bağlı Teknik/Üretim , Pazarlama ve İdari İşler Genel Müdür Yardımcısı ve bunlara bağlı olarak birim müdürlükleri oluşturulmalıdır.
17-
Alış, satış ve personel ile ilgili yönetmeliklerinizi yazılı hale getirin. Daha sonra bir ISO 9000 belgesi almağa bakın.
18-
Kredi kullanıyorsanız, kullandığınız kredilerin yıllık maliyetlerini çok iyi hesaplayın.
Enflasyonist ortamda reel faizlerin oranı çok yüksek olmaktadır.
19-
Kullandığınız krediler ile ilgili olarak vereceğiniz teminatlarda çok dikkatli olun. Alacağınız kredi işiniz ile ilgili olduğundan, yalnızca işinizin mevcutlarından teminat verin.
20-
Vereceğiniz teminatlar işiniz dışına taşıyor, şahsi kefalet ve şahsi mal varlığına yöneliyorsa çok dikkat edin. Bu durumda kredi veren sizi çok riskli addediyordur. Bu aşamada hesaplarınızı tekrar tekrar gözden geçirin.
21-
Çalışanlar için çok iyi bir ücret sistemi geliştirin. Bu ücret sistemi verimli çalışana hak ettiği ücreti almasını sağlasın. Verimsiz çalışan personeli ikaz edin, ikazlar netice vermiyorsa onunla çalışmayın.
22-
İşyerinde çalışanların gelişimini sağlayacak eğitimler verin. Bu eğitimlerin devamlı olmasını sağlayın.
23-
Son olarak kendinizi de eğitin. Öğrenmenin yaşı yoktur derler. Araştırın, okuyun, toplantılara, seminerlere katılın. Yeniliklere açık olun, bazı konular hariç tutucu olmayın. Bilmediğiniz bir konuyu sormaktan çekinmeyin.
Aile şirketinizin sizden sonra da devam etmesini arzu ediyorsanız, erken yol almağa bakınız.
| 
ÜLKEMİZ
AİLE ŞİRKETLERİNİN YAPISI (SON BÖLÜM)