DOLAR'IN REEL DEĞERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA      

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

11 Mayıs 2004

REMZİ SOYLU

SMMM

rsoylu@yahoo.com  

 

DOLAR’IN REEL DEĞERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

 

Son iki üç yıldır dövizde önemli değişiklikler meydana gelmekte ve bu değişiklikler paramızın değerini aşağı ve yukarıya doğru hareketlendirmektedir. Bu değişimlerin yaşanmasında iki önemli etken rol oynamaktadır. Birincisi, güçlü bir para birimi olan EURO karşısında DOLAR’ın değer kaybetmesi, ikincisi ise Amerikan ekonomisi ile ilgili alınan değişik kararlardır.

 

Çalışmamda DOLAR’ın reel değerini hesaplarken, Euro Dolar paritesini ve Amerika’daki ve ülkemizdeki yıllık enflasyon oranlarını da dikkate alacağım. Bu nedenle hesaplamalarda kullanılacak olan endekslere göz atacak olursak;

 

ENFLASYON ORANLARI TABLOSU

Yıllar

Türkiye

Amerika

1994

126,00

2,67

1995

78,80

2,54

1996

79,64

3,32

1997

98,57

1,70

1998

69,78

1,61

1999

68,70

2,20

2000

39,00

3,40

2001

68,50

2,80

2002

29,70

1,60

2003

18,40

2,00

2004

12,00

1,60

 

Not: Amerika’daki 2003 ve 2004 enflasyon oranları ile Ülkemizin 2004 yılı oranı tahminidir.

 

EURO DOLAR DEĞERLERİ VE PARİTELERİ TABLOSU

Yıllar

DOLAR

EURO

€ / $ Paritesi

1998

314.230

367.956

1,1710

1999

544.702

544.711

1,0000

2000

673.198

621.544

0,9233

2001

1.446.510

1.274.231

0,8809

2002

1.642.384

1.711.693

1,0422

2003

1.402.537

1.753.489

1,2502

2004/4

1.447.074

1.713.033

1,1838

 

1998 yılı sonunda 1 Euro 1,17 Dolar ile başlayan serüven, yıllar sonra yaklaşık olarak yine aynı seviyeye gelmiştir.

 

Bu tabloları verdikten sonra, aşağıda hesaplama tablosunda, yıl sonu fiili kur, ülkemizdeki ve Amerika’daki enflasyon oranları gözetilerek hazırlanmış yıl sonu kurları ve en sonunda da hem enflasyondan ve hem de Euro Dolar parite oynamalarından arındırılmış Dolar kuru bulunmaktadır.

 

Yıllar

Fiili Kur

Enflasyon Düzeltmeli Kur

Enflasyon ve Parite Düzeltmeli Kur

1993

14.487

 

 

1994

38.495

35.773

 

1995

61.361

58.077

 

1996

108.045

105.456

 

1997

205.740

199.629

 

1998

314.230

304.813

 

1999

544.702

489.835

488.029

2000

673.198

633.356

686.045

2001

1.446.510

1.176.776

1.335.728

2002

1.642.384

1.520.395

1.459.112

2003

1.402.537

1.701.322

1.361.058

2004/Nisan

1.447.074

1.850.301

1.564.075

 

Tablonun başlangıcı, görüldüğü gibi 1993 yılı sonudur. 1994 yılı başlarında ekonomideki bozukluk kurlara yansımış ve 1994 yılı sonunda kur bir önceki yıla göre % 165'lik bir artış kaydetmiştir. Fiili kur ile enflasyon düzeltmeli kur arasında 1994, 1995, 1996, 1997 ve 1998 yıllarında önemli bir sapma gözükmemektedir. Daha sonra Avrupa para birimi Euro’nun değerinin saptanması ile 1999 yılında % 11 , 2000 yılında % 6 , 2001 yılında % 23 ve 2002 yılında % 8 lik artışlar ile yıl sonları getirilmiştir. Takip eden 2003 yılında artışlar eksilişlere dönmüş ve 2003 yılında % 21 , 2004 yılı Nisan ayı itibariyle ise % 28 lik düşüş olmuştur.

 

Filli kur ile Enflasyon ve paritelerden arındırılmış kurlara baktığımızda ise,

1999 yılında % 11 artış,

2000 yılında % 2 düşüş,

2001 yılında % 8 artış,

2002 yılında % 12 artış,

2003 yılında % 3 artış ve 2004 yılı Nisan ayı itibariyle % 7 düşüş olmuştur.

 

Tablolardan da anlaşılacağı gibi en doğru reel kuru, enflasyon ve paritelerden kaynaklanan artış ve eksilişlerin düzeltildiği tablo vermektedir. Bu nedenle de, Dolar kuru olması gereken 1.570.000 Türk Lirasına ulaşmaktadır.

 

Fakat bu yükseliş ılımlı olmadığından ekonomideki taşlar yerinden oynamaktadır. Son bir ay içindeki artış oranı yaklaşık % 15 i bulmuştur. Bu kadar kısa sürede oluşan bu artış kanımca devalüasyon demektir.

 

Daha önceki yazılarımda belirttiğim gibi en küçük bir hatada duvara toslamaktayız!