TÜRK LİRASININ KISA TARİHİ VE BAZI ÖNERİLER    

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

05.03.2004

REMZİ SOYLU

SMMM

rsoylu@yahoo.com

TÜRK LİRASININ KISA TARİHİ VE BAZI ÖNERİLER

Banknot olarak ilk defa 5.12.1927 tarihinden itibaren 1. Emisyon olarak 1, 5, 10 , 50, 100, 500 ve 1000 Türk Liralık olarak basılmıştır. Bu emisyon döneminde basılan paralar 1937 ile 1939 yıllarına kadar tedavülde kalmıştır.

Takip eden emisyon dönemleri şöyle gerçekleşmiştir.

2. Emisyon dönemi olan 1937 ile 1939 yılları arasında 50 Krş. 1, 2 ½, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 Türk Lirası olarak basılmış ve bu emisyon grubu da 1946 ve 1952 yıllarına kadar tedavülde kalmıştır. İkinci emisyon döneminde dikkat edilirse ilk defa kuruş da banknot olmuştur.

3.Emisyon dönemi olan 1942 ile 1947 yılları arasında 2 ½, 10, 50, 100, 500 ve 1000 Türk Liralık banknotlar basılmış, bu banknotlar 1946 ile 1953 yıllarına kadar tedavülde kalmıştır.

4. Emisyon dönemi olan 1947 ile 1948 yılları arasında yalnızca iki adet banknot basılmış, bunlar da 10 ve 100 Türk Liralarıdır. Bu paralar da 1947 ile 1953 yıllarına Kadar tedavülde kalmıştır.

5. Emisyon dönemi olan 1951 ile 1953 arasında 2 ½ , 5, 10, 50 , 100, 500 ve 1000 Türk Liralık banknotlar basılmış, bunlar da 1966 ile 1979 yıllarına kadar tedavülde kalmıştır.

6. Emisyon dönemi olan 1966 ile 1983 yılları arasında 5, 10, 20, 50, 100, 500 ve 1000 Türk Liralık banknotlar basılmış. Bunlar da 1981 ile 1987 yıllarına kadar tedavülde kalmıştır.

7. Emisyon dönemi olan ve 1979 yılından başlayarak günümüze kadar süren bu dönemde Cumhuriyet tarihinin en çok parası basılmıştır. Bu emisyon döneminde en küçüğü 10 Türk Lirası olmak üzere sırası ile 100, 500, 1.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 250.000, 500.000, 1.000.000 , 5.000.000 , 10.000.000 , 20.000.000 Türk Liralarından, 10 Türk Lirası 1987, 100 Türk Lirası 1989 , 500 Türk Lirası 1989, 1000 Türk Lirası 1992, 5.000 Türk Lirası 1994, 10.000 Türk Lirası 1995, 20.000 Türk Lirası 1997, 50.000 Türk Lirası 1999 ve 100.000 Türk Lirası 2001 yılının Kasım ayında tedavülden kaldırılmıştır.

2005 yılı başından itibaren Yeni Türk Lirası ile birlikte bir müddet daha cebimizde taşıyacağımız yine de, 250.000 , 500.000 , 1.000.000 , 5.000.000 , 10.000.000 , 20.000.000 Türk Liralarımız olacaktır. Tabi ki bu paralarımızın da 2005 yılı başından itibaren satın alma güçleri sırasıyla, 0.25 , 0.50 , 1 , 5 , 10 , 20 Yeni Türk Lirasına eşitlenecektir.

Daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi, Yeni Türk Lirası düşük enflasyon olduğu sürede satın alma gücünü aşırı kaybetmeyecek ve uzun süreler tedavülde kalacaktır.

Ayrıca, eskiden olduğu gibi bozuk para gözü de olan cüzdanları da kullanmaya başlayacağız.

YENİ TÜRK LİRASININ FİYATLARI YUKARIYA ÇEKMESİ

Yeni Türk Lirasına geçişte, bazı kişilere göre yuvarlama dolayısıyla fiyatların az da olsa yukarıya yuvarlanacağı görüşü vardır. Perakende piyasasında fiyatlar genelde 4 – 6 sıfırlı rakamlar ile ifade edilmektedir. Altı sıfırlı rakamların Yeni Türk Lirasına geçişte hiçbir yuvarlamaya gerek kalmaksızın olduğu gibi alınacağı bellidir. Dört ve beş sıfırlı rakamlarda Yeni Türk Lirasına geçişte virgülden sonra gelen ilk iki rakam olacağından yuvarlama yine gerekmeyecektir.

Toptan piyasada ise, sanayici ve tüccar kesimi hesabını gayet iyi bilmektedir. Yukarıya doğru yuvarlamaları kabul etmeyeceğini tahmin ediyorum. Bir de eski alışkanlık olarak, fiyatların döviz kuruna bağlanmış olduğu sektörler vardır. Burada döviz kurlarında sıfır kullanılmaması dolayısiyle sanki yukarıya yuvarlama olacakmış hesabı yapılabilir. Fakat döviz kurları da, 2005 yılı başından itibaren bir milyona bölüneceğinden kanımca sorun çözülmüş olacaktır. Döviz kurlarında bir ihtimal TCMB virgülden sonra dört hane kullanabilir. Bu durumda dolar fiyatı ile çalışan sektörlerde yuvarlamalar olabilir. Fakat yine de illa ki, fiyatların yukarıya yuvarlanır düşüncesinde değilim.

KAYITLAR NASIL OLMALI

30 yılı aşkın bir süreden bu güne kadar muhasebe ve idarecilik yaptım. Bu süre zarfında edindiğim bilgiler ışığında 2004 yılı sonunda yapılması gereken işlemler ile 2005 yılında her iki paranın da tedavülde olması nedeniyle, yumurta kapıya gelmeden nasıl bir yol izlenmeli bu konuyu kendi fikrim olarak kamu oyunun tartışmasına açıyorum.

2004 Yılı Sonunda Kayıtlar:

Yıl sonunda tüm tablolar ( Bilanço, Gelir Tablosu, Performans Değerleme Tablosu, Satışların Maliyet Tablosu, Nakit Akım Tablosu, Kar Dağıtım Tablosu vs. ) Enflasyondan arındırılmış hale kadar getirilecektir. Bu son duruma gelmiş olan tablolar direkt olarak 1.000.000 na bölünecek ve bulunan rakamın virgülden sonra gelen sağdaki iki hanesi Yeni Türk Lirasının yüzdesel ifadesi olacaktır. Burada virgülden sonra gelen iki haneden sonraki üçüncü rakam 5 ve 5 ten büyükse virgülden sonraki ikinci rakama 1 ilave edilecektir. 5 ten küçük bir rakam ise herhangi bir işlem yapılmayacaktır. Bu şekilde oluşturulan rakamlar Yeni Türk Lirasına uydurulmuş olacaktır. Takip eden yıl başındaki açılış bilançonun rakamları bu tablodaki rakamlar olacaktır. Yıl sonundaki mizanda yer alan değerler de aynı işleme tabi tutulacaktır.

Bu anlatılanları basit bir örnek ile açıklamak gerekirse;

31.12.2004 tarihli Bilanço (Enf. Düzeltilmesi yapıldıktan sonraki bilançomuz);

Yukarıda izah edilen 1.000.000 na bölme işlemi yapıldığında ortaya çıkan bilançomuz ise aşağıdaki gibi olacaktır.

2005 YILINDAKİ PARASAL KAYITLAR

Yeni yıla girildiğinde tanzim olunacak tüm belgeler yeni paraya göre olacağından kayıtlar da bu değerler üzerinden oluşturulacaktır.

Burada özellik gösteren bazı belgeler bulunacaktır. Bunlar da, bir önceki yıldan devreden eski para sistemli çekler, senetler vs. gibi belgelerdir. Bu belgeler için oluşturulacak kayıtta açıklama bölümüne eski parayı belirtip, bu tutarı yukarıda değinildiği gibi 1.000.000 na bölüp yuvarlamaktır.

Buna da bir örnek vermek gerekirse, devreden çekin tutarı 14.456.200.000 TL. olduğunu varsayarsak. Bu çeki bankadan 14.456,20 Yeni Türk Lirası olarak tahsil edeceğimizden kayıt da bu değerden yapılacaktır. Bu tutardaki bir çeki ciro ettiğimizde ise, düzenlenecek belgenin açıklama kısmında çekin üzerindeki değer, Tutar kısmında ise, 14.456,20 Yeni Türk Lirası yer alacaktır. Açılış bilançosundaki rakam da bu olduğundan herhangi bir tutarsızlık olmayacaktır.

Bu kayıtları yaparken geriye dönüp de ilk kaydın yuvarlatılmış değerinin ne olduğunu kontrol etmekte fayda vardır. Yoksa daha sonra mizan tutturmada kuruş aramakta zaman kaybedilebilir. Bilgisayarların olmadığı dönemlerde, yani 1980 li yıllardan önce elle tutulan kayıtlarda yapılan hataları şeritli hesap makineleri yardımı ile kuruşları arardık. Fakat günümüzde artık muhasebe işlemleri bilgisayarlar vasıtasıyla yapıldığından, yukarıda bahsedilen bölme ve yuvarlama işlemleri çok kolay ve kısa sürede gerçekleştirilecektir.

Kaynak: Emisyonlar ile ilgili bilgiler http://www.tcmb.gov.tr den alınmıştır.