ÜNİVERSİTELERDE ÖDENEN GELİŞTİRME ÖDENEKLERİNDE SON DURUM

Sosyo-ekonomik açıdan az gelişmiş yörelerdeki yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına geliştirme ödeneği verilmesini öngören Bakanlar Kurulu Kararında ismi geçmeyen Yüksek Öğretim Kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına bu ödemelerin yapılması konusunda ortaya çıkan sorunlar bu yazının konusunu oluşturmaktadır.

2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 14 üncü maddesinde, “Diğer yüksek öğretim kurumlarına göre sosyo-ekonomik açıdan daha az gelişmiş yerlerde öğretim yapan ve/veya yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan yükseköğretim kurumları ile bunların bölümlerinde görevli öğretim elemanlarına; almakta oldukları aylık gösterge ve ek gösterge toplamının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın beş katına kadar geliştirme ödeneği ödenebilir. Geliştirme ödeneği verilecek yükseköğretim kurumları, ödeneğin verilmesine ilişkin usul ve esaslar ile oran veya miktarları, bu ödenekten yararlanma süresi ile yararlanamayacak olanlar ve diğer hususlar Yükseköğretim Kurulu ile Milli Eğitim Bakanlığının görüşü ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilir.” hükmü yer almaktadır.

95/6509 sayılı Geliştirme Ödeneği Ödenmesine Dair Kararın birinci maddesine göre gelişmesinde güçlük çekilen yükseköğretim kurumlarının yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan fakülte, anabilim, anasanat, bilim ve sanat dallarında görevli öğretim elemanlarına almakta oldukları aylıklarının (ek gösterge dahil) % 50 sini, kalkınmada öncelikli yörelerde görevli öğretim elemanlarına ise almakta oldukları aylık, ek gösterge, üniversite ödeneği, idari görev ödeneği ve makam tazminatı brüt tutarının, birinci derecede öncelikli yörelerde % 75 ini, ikinci derecede öncelikli yörelerde % 45 ini geçmemek üzere geliştirme ödeneği ödenebilir.

Karara ekli listeye göre üniversiteye bağlı fakülte, yüksek okul, meslek yüksekokulu ve enstitülerde listede belirtilen oranlar üzerinden geliştirme ödeneği ödenebilir. Kararın dördüncü maddesine göre geliştirme ödeneğine bu ödeneğin verilmesi gereken yüksek öğretim kurumlarında göreve başlanıldığı tarihten itibaren hak kazanılır.

Üniversitelere bağlı Fakülte, Meslek Yüksek Okulu ve Yüksek Okullar ile Enstitülere listede belirtilen oranlarda geliştirme ödeneği verilmekle birlikte yukarıda zikredilen Bakanlar Kurulu Kararından sonra kurulan fakülte ve yüksekokullarda görev yapan öğretim elemanlarına geliştirme ödeneği ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse hangi oran üzerinden ödeneceği sorun oluşturmuştur.

Halihazırdaki uygulamada anılan kararda isimleri yer almayan yüksek öğretim kurumlarında görevli öğretim elemanlarına anılan Bakanlar Kurulu Kararında ismi geçmediği halde geliştirme ödeneği verilmektedir. Bakanlar Kurulu Kararında ismi geçmeyen yüksek öğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına yapılan ödemeler idare ile öğretim elemanları arasında yargısal ihtilaflara neden olmuştur. Mahkemeler, sadece anılan Bakanlar Kurulu Kararında adının yer almadığı gerekçesiyle öğretim elemanlarına geliştirme ödeneğinin verilmemesinin mümkün bulunmadığına karar vermiştir.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 2003/3637 esas ve 2004/1075 numaralı kararı ile davacı öğretim üyesinin, görevli olduğu ......... Meslek Yüksekokulunun mezkur Bakanlar Kurulu Kararında ismi geçmediği için, almış olduğu geliştirme ödeneğinin kişi borçları hesabına kaydedilmesi işlemini iptal eden ......... İdare Mahkemesinin 08.04.2003 tarih ve E.2002/1497, K.2003/421 sayılı kararı temyizen onanmıştır.

Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından verilen kararlardan sonra Atatürk Üniversitesine bağlı olup ismi Bakanlar Kurulunda geçmeyen yüksek okullarda görev yapan öğretim elemanları tarafından da Erzurum İdare Mahkemesi nezdinde dava açılmış olup, bu davalar da idare aleyhine sonuçlanmıştır. Erzurum İdare Mahkemesi kararında “sadece anılan Bakanlar Kurulu Kararında adının yer almadığı gerekçesiyle davacıya geliştirme ödeneğinin verilmemesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Nitekim Danıştay Sekizinci Dairesinin 05.03.2004 gün ve E:2003/3635, K:004/1073 sayılı kararı da benzer yöndedir.” denilmektedir.

2575 sayılı Danıştay Kanununun 40 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasına göre Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararları bağlayıcı olsa da daire ve idare mahkemesi kararlarının davacı dışında kalan benzer durumdaki kimselere etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle öğretim görevlilerinin tamamı ayrı ayrı dava açma yolunu seçmişlerdir.

Sonuç olarak anılan yüksek okullarda görevli olan öğretim elemanlarına geliştirme ödeneği ödenmesine devam edilmekte, Bakanlar Kurulu Kararında ismi yer almayan tüm yüksek okullar için en düşük oran üzerinden ödeme yapılmaktadır.

Sosyo-ekonomik açıdan az gelişmiş yörelerde görev yapan öğretim elemanlarına geliştirme ödeneği verilmesini öngören Bakanlar Kurulu Kararında ismi yer almayan Yüksek Öğretim Kurumlarında görevli öğretim elemanlarına geliştirme ödeneği ödenmemesinin hakkaniyete aykırı olduğu açıktır. Mahkemelerin vermiş olduğu kararlar da bu yöndedir. Bu sebeplerle konu yeniden değerlendirilmeye ve bu adaletsizliğin giderilmesine ihtiyaç duymaktadır.

[1] MALİYE VE SİGORTA YORUMLARI DERGİSİNİN 15 ARALIK 2004-430 NUMARALI SAYISINDA YAYIMLANMIŞTIR.

GİRİŞ