GECİKME ZAMMI DEĞİŞMELİ   

İzmir, 10.10.2003

Şadi Çetin YMM

sadicetin@turmob.org.tr


GECİKME ZAMMI DEĞİŞMELİ


Gecikme Zammı Ödemeyi Geciktirmenin Cezasıdır.

Bilindiği üzere; amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 7 gecikme zammı uygulanmaktadır. Gecikme zammı uygulanırken ay kesirleri tam ay olarak hesap edilmektedir. Gecikme zammı; 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan vergi ziyaı cezalarında bu madde uyarınca belirlenen oranda, mahkemeler tarafından verilen ve ceza mahiyetinde olan âmme alacaklarında ise bu oranın yarısı ölçüsünde uygulanmaktadır. Bakanlar Kurulu, gecikme zammı nispetlerini aylar itibariyle topluca veya her ay için ayrı ayrı, % 10 una kadar indirmeye yetkilidir. Gecikme zammı amme alacağının ödenmesinin geciktirilmesinin cezasıdır. Diğer taraftan tahakkuku geciktirmenin cezası olarak da Vergi Usul Kanunu Md. 112 uyarınca; 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanmaktadır. Gecikme zammından farklı olarak, gecikme faizinin hesaplanmasında ay kesirleri dikkate alınmamaktadır.

Gecikme Zammı Oranı Yüksektir.

Mükelleflerin vergilerini zamanında ödemeleri için, ödenecek vergiyi alternatif finansman imkanı olarak değerlendirmesinler diye gecikme zammı oranı özellikle yüksek tutulmaktadır. Ancak gecikme zammı oranı ekonominin bugünkü genel durumuna göre çok yüksektir. Bu oran mutlaka düşürülmelidir. Faizler devamlı olarak düşmektedir. Özel bankalar bile her geçen gün mevduata uyguladıkları faiz oranlarını ve kredi faiz oranları düşürmektedirler. Merkez Bankası 08.10.2003 tarihinden geçerli olmak üzere; vadesine en çok 3 ay kalan senetler karşılığında yapılacak reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto faiz oranını yıllık %43, avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranını ise yıllık % 48 olarak tespit etmiştir (aylık %4'ler seviyesinde). Demek ki faiz oranları özellikle enflasyonun düşüş eğilimine paralel olarak gerilemektedir. Bu durumda gecikme zammı oranı da düşürülmelidir. Zaten borcunu ödeyebilen mükellef gecikmeye düşmeksizin vergisini ödememektedir. Yüksek gecikme zammı oranı, vergisini ödemekte zorlanan mükellefin durumunu daha da ağırlaştırmaktadır. Gecikme zammı oranı bankaların kredi faiz oranlarından mutlaka yüksek olmalıdır (verginin geciktirilmemesi ve alternatif finans imkanı olarak kullanılmaması için). Ancak bu günkü haliyle gecikme zammı oranı her türlü ölçünün çok üstündedir. Yani kantarın topuzu kaçmıştır.

Gecikme Zammı Oranı Otomatiğe Bağlanabilir.

Gecikme zammı oranı otomatiğe bağlanabilir. Böyle yapıldığı takdirde gecikme zammının yüksek ya da düşük kaldığına dair tartışmalar ortadan kalkar. Örneğin geçici vergi için açıklanan yeniden değerleme oranı veya TEFE veya devlet iç borçlanma senetlerinin faiz oranları gibi değerler esas alınabilir. Hatta gecikme zammı oranı, bu oran ve değerlerin birkaç puan  fazlası olarak tespit edilebilir veya bütün bunların yerine TCMB avans işlemlerinde uygulanan faiz oranı aynı zamanda gecikme zammı oranı olarak ilan edilebilir. Bu konuda yukarıda sayılan örneklere benzer daha pek çok öneri ve model ortaya çıkacaktır. Yeter ki böyle bir uygulama yapılmak istensin.

Gecikme Zammında Ay Kesirleri Gün Olarak Dikkate Alınmalıdır.

Yukarıda belirtildiği üzere; gecikme zammı uygulamasında ay kesirleri tam ay olarak uygulanmakta, gecikme faizi uygulamasında ise ay kesirleri hiç dikkate alınmamaktadır. Bunların her ikisi de yanlıştır. Adaletli bir uygulama için hem gecikme zammında, hem de gecikme faizinde ay ve gün tam olarak dikkate alınmalıdır. Öyle iki mükellef düşünün ki biri diğerine göre 29 gün geç ödediği halde aynı oranda gecikme zammını ödemektedirler. Bu adaletli bir uygulama değildir. Gecikme zammında ay kesirleri tam ay olarak uygulandığından,  bir günlük gecikme için dahi %7 gecikme zammı  ödenmesi gerekmektedir. Bu yanlıştır.Gecikmenin cezası, tıpkı bankalarda olduğu gibi günlük olarak hesaplanmalıdır. (hatta valör bile uygulanabilir). Vergisini vaktinde ödeyemeyen mükellef ödeme imkanına kavuştuğunda, bir an evvel vergisini ödemeye özendirilmelidir. Nasıl olsa bir ay içinde sonuç değişmeyecek diye ödemeyi bekletmemelidir.

Gecikme zammı oranını indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bakanlar Kurulu yetkisini kullanarak gecikme zammı oranını ekonomideki gidişata uygun olarak düşürmelidir. Her gün televizyonlarda enflasyonun ve faizlerin düştüğünü övünerek söyleyen Bakanlarımız gecikme zammı oranının düşürülmesi konusunda üzerlerine düşeni yapmalıdırlar.

(Not: Bize göre gecikme zammı oranı en çok aylık % 4 olmalıdır).