MAHSUBEN İADELERDE GECİKME ZAMMI YANLIŞ YORUMLANMAKTADIR     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

İzmir, 15.10.2004

Şadi Çetin
YMM

MAHSUBEN İADELERDE GECİKME ZAMMI YANLIŞ YORUMLANMAKTADIR

Bazı vergi daireleri;  ilgili KDV genel tebliğlerine atıfta bulunarak 2 milyar lirayı aşan ve teminat gösterilmeyen tekstil ve konfeksiyon sektöründeki fason işçiliğe ilişkin iade taleplerinin inceleme sonucunda düzenlenecek raporun (YMM raporu veya inceleme raporunun) vergi dairesine intikal ettiği tarihte kesinleşmiş sayılacağından hareketle,  mahsubu talep edilen verginin vade tarihinden YMM raporu veya inceleme raporunun vergi dairesi kayıtlarına intikal ettiği tarihe gecikme zammı uygulamaktadırlar.

Tekstil ve konfeksiyon sektöründeki fason işçiliğe ilişkin tevkifat uygulamasından doğan KDV iadesine 72 seri nolu KDV Genel  Tebliği ile başlanmış ve sadece mükelleflerin kendi vergi borcuna mahsup imkânı sağlanmıştır. Söz konusu iadeler mahsuben yapılmakta,  nakden yapılmamaktadır. İade için istenen belgeler; mahsup talep dilekçesi ve tevkifat uygulanan işleme ait faturaların onaylı örnekleri veya bu faturaların şirket yeklililerince kaşe ve imzalı (onaylı) listesidir. İncelemesiz ve teminatsız iade limiti olan 2 milyar liranın aşılması halinde; mükelleflere teminat mektubu veya yeminli mali müşavir (YMM) raporu veya inceleme sonucunun beklenmesi  şeklinde 3 ayrı seçimlik hak tanınmıştır. Teminat mektubunun maliyetli olması, çözümünün zaman alması ve teminat mektubunun çözümü için yine rapor gerekiyor olması nedeniyle, mükellefler tercihini YMM raporu yazılmasından veya incelemeye sevk edilmesinden yana kullanabilmektedirler.

İncelemenin ne kadar sürede tamamlanacağını kestirmek mümkün değildir. Diğer taraftan mükelleflerin yeminli mali müşavir veya Maliye Bakanlığı inceleme elemanlarına incelemenin çabuk sonuçlanması konusunda bir baskı yapması ya da incelemenin süresine herhangi bir şekilde tesir etmesi mümkün değildir. İncelemenin süresi, inceleme elemanın elindeki işlerin azlığı veya çokluğuna, yapılan karşıt incelemenin çokluğuna ve uzaklığına, vergi daireleri ile olan yazışmaların hızına vb. nedenlere bağlı olarak değişebilmektedir. Bu nedenle incelemenin ne zaman sonuçlanacağını inceleme elemanlarının kendileri dahi bilememektedir.

Bazı durumlarda incelemelerin zaman aşımına kadar gecikmesi mümkün olabilmektedir. Eğer inceleme raporunun vergi dairesine intikaline kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanacak olursa, bu durumdaki mükelleflere 5 yıllık gecikme zammı uygulanacak demektir. Böyle bir uygulama akla, mantığa ve hukuka uygun değildir. Mükellefler YMM veya diğer inceleme elemanlarının insafına terkedilemez. Cezanın şahsiliği prensibinden hareketle kişi ancak kendi kusurundan sorumlu tutulabilir. Eğer inceleme sonucunda bir fark çıkarsa bu farka gecikme zammı uygulanması normaldir. Böyle bir fark çıkmadığı halde, sadece rapor tesliminde geçen süreyi hesaplayarak gecikme zammı uygulanamaz. Asıl olan iadeye esas olan belgerin doğruluğu ve ilgili mevzuata uygunluğudur. İncelemeden maksat da zaten bunları araştırmaktır. İnceleme ödemeye ilişkin unsurlar içermez.

6183 sayılı Amme Alacaklarının tahsil usulü Hakkında Kanunun 51. maddesinde, Amme alacaklarının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı gecikme zammı tatbik olunacağı hükme bağlanmıştır. Mükelleflerin kusurundan kaynaklanmayan ve başkalarının görev alanı içinde kaldığı için müdahale imkânı olmayan işlemler sonucunda meydana gelen gecikmeye ilişkin gecikme zammı hesaplanmasını anlamak mümkün değildir. Mükellef zaten daha fatura aşamasında tevkifat yoluyla iadeye konu vergiyi tahsil etmeyerek ödemiştir. Bundan sonraki tüm işlemler verilen belgelerin doğruluğunun araştırılmasına yöneliktir. Dolayısıyla doğruluk araştırmasında geçen sürenin 6183 sayılı Kanuna göre alınan gecikme zammına bağlanması mümkün değildir. Zira ödemenin gecikmesi veya herhangi bir hazine zararı söz konusu değildir. Ancak, raporda iadesi uygun bulunmayan tutarlar için gecikme zammı uygulanabilir.

Mahsup işlemi, "Raporun vergi dairesine intikal ettiğinde yapılacaktır" cümlesi doğru bir yorumdur. Bu durumda mahsup işleminin yapılması için inceleme sonucu bekleniyor demektir. Fakat, "Raporun vergi dairesine intikaline kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanır" cümlesi yanlış bir yorum olur. Yanlış hesap Bağdat'tan döner ama, yargının bugünkü işleyişine bakılırsa dönmesi yıllar alabilir.