SSK PRİM TABANI KALDIRILSIN   

 

İzmir, 5 Kasım 2003

 

Şadi Çetin

YMM

sadicetin@turmob.org.tr

 

SSK PRİM TABANI KALDIRILSIN.

Yasal düzenleme:

506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun "Günlük Kazanç   Sınırları" başlıklı 78'inci Maddesinde: " Bu Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı 4.000.000 TL., üst sınırı ise alt sınırın üç katıdır. Üst sınırı alt sınırın beş katına kadar yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Günlük kazanç alt sınırı her yıl, ilk olarak Nisan ayında bir önceki yılın Aralık ayı ile  ondan önceki yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayri safi yurtiçi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar artırılarak belirlenir. Bu şekilde belirlenecek günlük kazanç alt sınırının belirlenmesinde 1000 liranın kesirleri 1000 liraya tamamlanır.  


Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.  

 

Sigortalının kazancı alt sınırın altında ise, bu kazanç ile alt sınır arasındaki farka ait sigorta primlerinin tümünü işveren öder.  
Aynı zamanda birden fazla işverenin işinde çalışan sigortalıların ücretlerinden kesilen primler, bu madde uyarınca tespit edilen üst sınır üzerinden hesaplanacak miktarı aşarsa, fark, sigortalının müracaatı üzerine hissesi oranında kendisine geri verilir." Hükmü yer almaktadır.

Yukarıdaki Kanun hükmüne uygun olarak; 26 Nisan 2003 Tarih ve 25090 sayılı  Resmi Gazetede yayımlanan 2003/5471 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 78 inci maddesi uyarınca alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı; 01/04/2003 - 30/06/2003 tarihleri arasında uygulanmak üzere 13.103.332.- TL, 01/07/2003 - 31/03/2004 tarihleri arasında uygulanmak üzere 15.267.194.- TL olarak tespit edilmiştir. Bu Karar 01/04/2003 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup halen bu tutarlar uygulanmaktadır. Bugün itibariyle uygulanmakta olan aylık SSK prim tabanı 458.015.820.-TL'dir ve bu alt sınır Mart/2004 sonuna kadar uygulanacaktır.

SSK Prim Tabanının Yol Açtığı Sıkıntılar:

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), verilerine göre, yüzde 36.1 artış göstererek 4.9 milyar dolara ulaşan 2003/Ekim ayı Türkiye ihracatı, Cumhuriyet tarihinde bir ayda gerçekleştirilen en yüksek ihracat rakamı olmuştur, bu bir rekordur. TİM verilerine göre 12 aylık bazda bakıldığında Türkiye'nin toplam ihracatının 45.9 milyar doları bulduğu ve yıl sonu için hedeflenen 46 milyar dolarlık ihracatın rahatlıkla yakalanacağı anlaşılmaktadır. İhracattaki bu başarının en önemli aktörlerinden biri tekstil ve konfeksiyon sektörüdür. İhracatçılara destek verildiği takdirde önümüzdeki yıllarda 100 milyar dolarlık ihracat hedefi hayal değildir. İhracatçıya gerçekten bir destek sağlanmak isteniyorsa, işçinin eline geçen ücreti azaltmadan  işçilik maliyetlerini azaltacak bir çare bulunması gerekmektedir. Bunun için ücretin işverene maliyeti içindeki vergi ve SSK yükünün azaltılması sağlanmalıdır. Bu nedenle SSK taban matrahı uygulaması kesin olarak terk edilmelidir.

Emek yoğun bir sektör olduğu için tekstil ve konfeksiyon sektörünün istihdama olan katkısı oldukça yüksek düzeylerdedir. Muhtelif verilere göre sektör  2,5 milyon kişiye doğrudan, 10 milyon kişiye de dolaylı olarak istihdam sağlamaktadır. Sektörün en önemli sorunu kayıt dışı istihdamdır. Sektörde çalışan kayıt dışı istihdamın (asgari ücret üzerinden) meydana getirdiği yıllık vergi ve SSK kaybı katrilyonları bulmaktadır. Kayıt dışı ekonomi ile mücadelede için kayıt dışı istihdamda da etkili olunmalıdır. Kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması ancak paranın takibiyle mümkündür. Paranın kayıt altına alınması için ilk tedbir bankadan geçen paranın vergi dairesi  numarası ile Maliye Bakanlığı bilgisayarına aktarılması ve denetimi ile mümkündür. Bu konuda Maliye Bakanlığı tarafından bazı önemli düzenlemeler yapılmaktadır.

Türkiye'de kayıtlı işçi sayısına yakın kayıtsız işçi (kayıt dışı istihdam) olduğu iddiaları vardır. Bütün prim ve ücretten alınan vergilerin sadece kayıtlı işçilerden alınıyor olması devletin büyüklüğüne yakışmamaktadır. Devlet kayıt dışı istihdamı önlemek için kayıtlı işçiliği cazip hale getirmelidir. Devletin SSK prim tabanı uygulamasını kaldırması ilk bakışta Devlete ek bir yük gibi görünse de, kayıtlı işçiyi teşvik edip, kayıtlı çalışan sayısının artmasına neden olacağından SSK primi, gelir vergisi ve işsizlik sigortası priminde önemli artışlar olacaktır. Geçiş döneminde meydana gelebilecek prim kayıpları devlet tarafından karşılanmalıdır. Gelecekte üyesi olmaya çalıştığımız AB ülkelerinde  çalışanların sigorta primlerine devletin belirli bir katkısı olduğu bilinmektedir.Kayıt dışı istihdamın azalması; gelir vergisi, KDV, kurumlar vergisi gibi diğer kalemlerde de ek gelir artışlarına yol açabilecektir.

SSK Prim tabanı uygulaması bu günkü haliyle kayıtlı istihdama özen gösteren işverenler aleyhine HAKSIZ REKABET  yaratmaktadır. Bu nedenle SKK priminin gerçek yüklenicisi durumunda olan herkes SSK prim oranlarının düşürülmesini istemektedir. SSK prim tabanı kaldırılmadığı sürece kayıt dışı istihdamın sınırları her geçen gün artacaktır. SSK prim tabanı asgari ücret düzeyine çekilmeli ve böylelikle kayıtlı sektör işgücü maliyeti azaltılmalıdır. SSK prim tabanının kaldırılması halinde; ekonomide işsizliğin azalması, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması ve vergi gelirleri ile SSK prim gelirlerinin artması yönünde önemli  bir adım atılmış olacaktır.

Sonuç:

Dünyada ve ülkemizde yaşanan krizler sonrasında, devlete  ve yasalara karşı tüm vecibelerini eksiksiz yerine getiren, kayıt altındaki firmalar, sigortasız işçi çalıştıran, gelir veya kurumlar vergisi, muhtasar, vb. ödemeyen kayıt dışı çalışan firmalar karşısında HAKSIZ REKABETE maruz kalmıştır. Bunun önüne geçilebilmesi için;  kayıt dışı ekonomi kayıt altına alınmalı ve kayıt altındaki firmaların kayıt dışına çıkmaları önlenmelidir. Türkiye'nin "kayıt dışı istihdam,  kayıt dışı ekonomi ve haksız rekabet cenneti" olduğuna dair imaj silinmelidir. Bu cümleden olarak; SSK prim tabanını otomatik olarak arttıran hüküm değiştirilmeli ve SSK prim tabanı asgari ücretten düşük olmamak üzere gerçekten ödenen ücret neyse onun üzerinden hesaplanmalıdır. Bu günkü haliyle SSK priminin alt sınırı, brüt asgari ücretin yaklaşık 1,5 katıdır. Bu durum SSK prim tabanını sanal hale getirmiştir. Primler gerçekçi bir tabana oturtulmalıdır. Prim tabanı asgari ücret tabanı ile eşitlenmelidir. Bunun için 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 78'nci maddesindeki "Bu Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı 4.000.000 TL." ibaresinin asgari ücretin brüt tutarı olarak değiştirilmesi  ve üst sınırın asgari ücretten hareketle tespit edilmesi gerekmektedir.