|
Resmi Gazete No 23621
Resmi Gazete Tarihi 24/02/1999
1. Gelir Vergisi Kanununun sakatlık indirimine yönelik hükümlerine ilişkin
olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
1. AMAÇ
2. Özürlü vatandaşların, içinde bulunduğu zor koşulların giderilmesine
katkıda bulunmak ve özürlüler ile özürlü olmayanlar arasındaki rekabet eşitsizliğini
gidermek amacıyla öteden beri vergi hukukunda çeşitli düzenlemeler yer almıştır.
Bunlardan birisi de özürlü ücretlilerin gelir vergisi matrahlarının
hesaplanmasında dikkate alınan sakatlık indirimi uygulamasıdır.
3. 4369 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişikliklerle,
sakatlık indiriminin kapsamı genişletilmiş, aşağıda da açıklanacağı
üzere sakatlık indiriminden yararlananların içine; hizmet erbabının
bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler, özürlü serbest meslek erbabı
ve serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler ile
basit usulde vergilenen bazı esnaf ve sanatkar da dahil edilmiştir.
2. SAKATLIK İNDİRİMİ İLE İLGİLİ KANUN MADDELERİ
4. Gelir Vergisi Kanununun sakatlık indirimi ile ilgili hükümleri aşağıdaki
gibidir:
Madde 31
“...
2. Sakatlık İndirimi: Çalışma gücünün asgari % 80’ini kaybetmiş
bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari % 60’ını kaybetmiş
bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, asgari % 40’ını kaybetmiş
bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece sakat sayılır ve aşağıda
belirtilen sakatlık indiriminden faydalanırlar.
Sakatlık indirimi özel indirim tutarının;
- Birinci derece sakatlar için sekiz katı,
- İkinci derece sakatlar için dört katı,
- Üçüncü derece sakatlar için iki katıdır.
Sakatlık derecelerine göre tespit edilecek indirimler, özel indirime
eklenerek hizmet erbabının ücretinden indirilir.
Sakatlık derecelerinin tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller
Maliye ve Gümrük, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile
tespit edilir.
Aile reisinin, eşinin ve çocuklarının her birinin gerçek usulde tespit
edilen ücret gelirine bu maddede yer alan özel indirim ve sakatlık indirimi
uygulanır.”
Madde 89
“Mükellefler yıllık beyanname ile bildirecekleri gelirlerden aşağıdaki
indirimleri yapabilirler:
…..
3. Mesleki faaliyet icra eden veya basit usulde vergilendirilenlerden tüccar ve
ücretli durumuna girmeksizin yapılan imalat, tamirat ve küçük sanat işleriyle
uğraşan özürlülerin gelir vergisi matrahına esas kazançlarına, bu
Kanunun 31 inci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan esaslara göre
hesaplanan yıllık indirim uygulanır. Bu indirim, bakmakla yükümlü olduğu
özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı ve ücret geliri elde edenler için
de uygulanır. İndirim, hizmet erbabının tevkifat matrahına uygulanır.”
3. SAKATLIK İNDİRİMİNDEN YARARLANACAK OLANLAR
5. Sakatlık indirimi;
- Özürlü hizmet erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi
bulunan hizmet erbabına,
- Özürlü serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi
bulunan serbest meslek erbabına,
- Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin,
imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan (ilk madde ve yardımcı
malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi)
özürlülere,
uygulanmaktadır.
4. SAKATLIK İNDİRİMİNDEN YARARLANACAKLARIN YAPACAKLARI İŞLEMLER
6. Sakatlık indiriminden yararlanmak isteyenlerin bir dilekçe ve aşağıda
belirtilen belgelerle birlikte; illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne, bağımsız
Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde
Malmüdürlüğüne başvurması gerekmektedir.
7. Sakatlık indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracağı
belgeler şunlardır:
Özürlü hizmet erbabı için;
a) Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir
belge,
b) Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Hizmet erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için;
a) Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir
belge,
b) Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğrafı,
c) Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olunduğunu gösteren belge.
Özürlü serbest meslek erbabı için;
a) Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b) Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için;
a) Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b) Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğrafı,
c) Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olunduğunu gösteren belge.
Sakatlık indiriminden yararlanma hakkına sahip basit usulde vergilendirilen özürlüler
için;
a) Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b) Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
5. MALİYE BAKANLIĞINCA YAPILACAK İŞLEMLER
8. Defterdarlık Gelir Müdürlükleri, Vergi Dairesi Müdürlükleri ve Malmüdürlükleri
kendilerine başvuran özürlülerin kişisel bilgilerini, Özürlülere
Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmeliğin(1) eki Yönetmelik
18/3/1998 tarihli ve 23290 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. eki rapor
formuna yazacaklar ve bu formları bir yazıya ekleyerek, özürlüleri yetkili
sağlık kurulundan en yakınına sevk edeceklerdir.
9. Yetkili sağlık kuruluşunca verilecek raporlar ilgili müdürlüklerce
Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünde oluşturulan Merkez Sağlık
Kuruluna gönderilecektir. Bununla birlikte, bu Tebliğin yayımı tarihinden önce
ödevlilerce ilgili müdürlüklere müracaat etmeden alınan raporların,
yetkili sağlık kuruluşu tarafından verilmesi, sağlık kurulunun iç hastalıkları,
genel cerrahi, göz, kulak burun boğaz, nöroloji ve/veya psikiyatri uzmanından
oluşması halinde bu raporlar işleme konulacak ve varsa diğer eksikliklerinin
de tamamlaması şartıyla incelenmek üzere Merkez Sağlık Kuruluna gönderilecektir.
10. Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kurulu, sağlık kuruluşları tarafından
düzenlenen raporları inceleyerek, başvuru sahibinin çalışma gücünün ne
kadarını kaybettiğine karar verecektir. Bu şekilde sakatlık dereceleri
belli olanlara ilişkin raporlar, ücretlilerde işverenine, diğerlerinde
kendilerine verilmek üzere ilgili Defterdarlığa gönderilecektir.
11. Sakatlık derecelerine veya raporlarda yer almayan bulgular gibi sebeplere
dayanan itiraz ve şikayet mahiyetindeki başvurular da ilgili müdürlüklere
yapılacak ve yukarıda açıklandığı şekilde işlem görecektir.
6. SAKATLIK İNDİRİMİ UYGULAMASI
6.1. Özürlü Hizmet Erbabı ile Bakmakla Yükümlü Olduğu Özürlü Kişi
Bulunan Hizmet Erbabında Uygulama
12. Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kurulunca tespit edilen çalışma gücü
kayıp oranının asgari;
- % 80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece,
- % 60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece ,
-% 40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı üçüncü derece ,
sakat sayılmakta ve sakatlık indirimi, özel indirim tutarının(2)
- Birinci derece sakatlar için sekiz katı,
- İkinci derece sakatlar için dört katı,
- Üçüncü derece sakatlar için iki katı,
olarak uygulanmaktadır. Sakatlık indiriminden yararlanacak birden fazla kişinin
bulunması halinde, bu hesaplama her biri için ayrı ayrı yapılacak ve
indirim uygulanmasında toplu olarak dikkate alınacaktır.
13. Bu şekilde hesaplanan sakatlık indiriminin aylık tutarının hizmet erbabının
aylık tevkifat matrahından indirilmesi gerekmektedir. Sakatlık indirimi tutarına
ayrıca özel indirim tutarının ilave edileceği açıktır.
14. Muhtelif yerlerden ücret alanlarda, sakatlık indirimi özel indirimin
uygulandığı ücret gelirine uygulanacaktır.
15. Farklı özel indirim tutarı belirlenen illerde çalışan özürlü hizmet
erbabı ile bunların bakmakla yükümlü olduğu özürlülerin yararlanabileceği
sakatlık indirimi tutarının hesaplanmasında bu illerde uygulanan özel
indirim tutarı(3) dikkate alınacaktır.
6.2. Özürlü Serbest Meslek Erbabı İle Bakmakla Yükümlü Olduğu Özürlü
Kişi Bulunan Serbest Meslek Erbabında ve Basit Usülde Vergilendirilenlerde
Uygulama
16. Özürlü serbest meslek erbabı ile serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü
olduğu özürlü kişi bulunması halinde bir önceki bölümde açıklanan şekilde
hesaplanan sakatlık indiriminin yıllık tutarı, serbest meslek erbabının
beyan edeceği serbest meslek kazancından düşülecektir. İndirimden
yararlanma hakkına sahip basit usülde vergilendirilen özürlülere
uygulanacak sakatlık indiriminin yıllık tutarı ise, 215 Seri No.lu Gelir
Vergisi Genel Tebliğinde esasları belirlenen vergi tarhına esas kazançlarından
indirilecektir. İndirim, beyan edilecek serbest meslek kazancı ve basit usulde
vergilenen kazanç tutarı ile sınırlı olup, kazancın yetersiz olması
halinde sonraki yıla devredilmeyecektir.
17. Farklı özel indirim tutarı belirlenen illerde faaliyet gösterenlerin
yararlanabileceği sakatlık indirimi tutarının hesaplanmasında bu illerde
uygulanan özel indirim tutarı dikkate alınacaktır.
7. SAKATLIK İNDİRİMİ UYGULAMASINDA BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLMA TABİRİ VE BU
DURUMUN BELGELENDİRİLMESİ
18. Sakatlık indirimi uygulamasında bakmakla yükümlü olunan kişi
tabirinden; özürlü kişinin tabi olduğu çalışma mevzuatı veya bağlı
bulunduğu sosyal güvenlik kurumunun mevzuatına göre bakmakla yükümlü sayılan
anne, baba, eş ve çocukları anlaşılacaktır. Çocuklarda yaş sınırlamasına
gidilmeksizin işlem yapılacaktır.
19. Bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan;
- Hizmet erbabı, çalıştığı işyerinden veya duruma göre kayıtlı olduğu
sosyal güvenlik kuruluşundan aldığı özürlü kişiye ait sağlık
karnesinin kimlik bilgilerini içeren sahifelerinin bir örneğini,
- Serbest meslek erbabı, kayıtlı olduğu sosyal güvenlik kuruluşundan aldığı
özürlü kişiye ait sağlık karnesinin kimlik bilgilerini içeren
sahifelerinin bir örneğini,
bakmakla yükümlü olduğuna dair belge olarak ilgili müdürlüklere
verecektir.
Tebliğ olunur.
|
GELİR
VERGİSİ KANUNU GENEL TEBLİĞİ -222-