|
10
Mart 1993 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
21520
SERBEST BÖLGELER UYGULAMA YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
KISIM
GENEL HÜKÜMLER
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki
Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar
Amaç
Madde 1-
(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı Resmi Gazete) Bu Yönetmeliğin
amacı; Serbest Bölgelerin kurulması, yönetilmesi, işletilmesi ve 3218 sayılı
Kanunun 7’nci maddesi ile oluşturulan Özel Hesabı'ın tahsilat ve harcama
esasları ile bu Özel Hesaba ilişkin diğer hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde
2-(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı Resmi Gazete)
Yönetmelik, 1'inci maddede belirtilen amaçlar;
a)Serbest Bölgelerin
yönetilmesi ve işletilmesine dair hususları,
b)Serbest Bölgeler ile
ilgili faaliyetlerin tabi olacağı esasları,
c)Faaliyet ruhsatının
verilmesi veya iptali ile kullanıcıların sınai ve ticari sicillerinin
tutulmasını,
d)Serbest bölgelere
giriş, çıkış ve serbest bölgede ikamet ile ilgili hususları,
e)Serbest bölgelerdeki
çalışma esaslarını,
f)Özel hesaba yapılacak
ödemeler, gelirlerin tahsilatı ve özel ödenekten yapılacak harcamaların tabi
olacağı esasları,
kapsar.
Dış
Ticaret Müsteşarlığı bu kapsam dahilinde kalmak kaydıyla, Yönetmelik
hükümlerinin uygulamada işlerliğini sağlamak amacıyla genelge/tebliğ
çıkarabilir.
Hukuki Dayanak
Madde
3-(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı Resmi Gazete) Bu Yönetmelik, 4059 sayılı Hazine
Müsteşarlığı ile Dış ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun
ile 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun 7 ve 13'üncü maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Kısaltmalar ve
Tanımlar
Madde
4-(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı Resmi Gazete)
Bu Yönetmelikte;
a) Bakanlık; Dış Ticaret
Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakanlığı,
b) Müsteşarlık; Dış
Ticaret Müsteşarlığını,
c) Genel Müdürlük;
Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünü,
d) Bölge Müdürlüğü;
Serbest Bölge Müdürlüğünü,
e) Bölge Kurucusu;
Serbest bölge altyapısının yerli veya yabancı özel sektör veya kamu tarafından
yapılması halinde, altyapıyı yapan kuruluşu,
f) İşletici; Serbest
bölgenin yerli veya yabancı özel sektör veya kamu tarafından işletilmesi
halinde, bölgeyi işleten kuruluşu,
g) B.K.İ.-Bölge Kurucu
ve İşleticisi-; Serbest bölgenin özel sektör tarafından kurulması ve işletilmesi
halinde, bölgeyi kuran ve işleten kuruluşu,
h)
Özel Hesap; Serbest bölge gelirlerinin toplandığı Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası nezdinde açılan özel hesabı,
i) Faaliyet Ruhsatı;
Serbest bölgede faaliyette bulunma ruhsatını,
j) Açık Alan Kullanma
Ruhsatı; Serbest bölgede sınırlı süreli açık alan kullanımına izin verme
ruhsatını,
k) Giriş İzin Belgesi;
Serbest bölgeye Giriş İzin Belgesini,
l) Özel İzin Belgesi;
Serbest bölgeye iş görüşmesi, ziyaret ve benzerleri gibi kısa süreli girişler
için verilen Özel İzin Belgesini,
m) Bölge; Bakanlar
Kurulu Kararı ile yeri ve sınırları belirlenen serbest bölgeyi,
n) Kullanıcı; Faaliyet
Ruhsatı alan ve serbest bölgede belli bir işyeri bulunan gerçek veya tüzel
kişiyi,
o) Tarife; Serbest
bölgede faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilere verilen yer ve hizmet
ücretlerini gösterir tarifeyi,
p) Döviz; Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası'nca alım-satım konusu yapılan, efektif dahil yabancı
paralar ile ödemeyi sağlayan her nevi hesap, belge ve vasıtaları,
r) Kanun; 3218 sayılı
Serbest Bölgeler Kanunu'nu,
s) Yönetmelik; Serbest
Bölgeler Uygulama Yönetmeliği'ni,
t)
Özel Ödenek: Maliye Bakanlığınca serbest bölgelerle ilgili harcamalarda
kullanılmak üzere Müsteşarlık bütçesine aktarılan ödeneği,
ifade eder.
İKİNCİ
KISIM
BÖLGE MÜDÜRLÜKLERİ VE
BÖLGENİN DÜZENLENMESİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Bölge Müdürlükleri,
Bölgenin Sınırları, Alt ve Üstyapı Tesisleri ve
Bunların
Korunması
Bölge Müdürlüklerinin
Kuruluş, Görev, Yetki ve Çalışma Esasları
Madde
5- Bölge Müdürlüklerinin
kuruluş görev, yetki ve çalışma esasları Bakanlar Kurulu'nun 16.8.1985 tarihli
ve 85/9801 sayılı Kararı ile düzenlenmiştir. (Hazine Müsteşarlığı ile Dış
Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında 4059 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girdiği 20.12.1994 tarihinden itibaren 85/9801 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı mülga olmuştur.)
Bölgenin Sınırları
Madde
6- Bölgenin sınırları,
Bakanlar Kurulu'nun ilgili Bölgenin kurulmasına ilişkin Kararnamesinde
belirtilen sınırlarıdır.
Bölge ve Bölge dışındaki
liman rıhtımlarına yanaşarak veya deniz yoluyla lash ve limbo yapmak suretiyle
Bölgeye mal getiren ve götüren gemilerin ve deniz araçlarının, Liman Başkanlığı
ve/veya Liman İşletme Müdürlüğünce belirlenen rıhtım veya yerlerde işgal
ettikleri deniz alanları ile bu yerlerden malların Bölgeye getirilip götürülmesi
için takip edilen yol, gümrük işlemlerinin yapılması açısından, Gümrük
İdaresinin gözetiminde olması şartıyla serbest bölge kabul edilir.
Altyapı
Tesisleri
Madde
7-(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı Resmi Gazete)
Bölgede drenaj, kanalizasyon, arıtma tesisi,
yol, su, elektrik, haberleşme tesisleri gibi altyapı tesisleriyle Bölge
sınırları, kantar, kaçak eşya ambarı, giriş-çıkış kapıları ve sair bina ve
tesisler, ilgili yatırımcı bakanlıklarca inşa ettirilebileceği gibi, İşletici
veya B.K.İ.'ne de yaptırılabilir.
Kamuya ait liman,
havaalanı ve sair tesisler dahilinde serbest bölge kurulması halinde altyapı
için gerekli iş ve işlemler, Genel Müdürlük tarafından, ilgili kurum ve
kuruluşlarla da gerekli koordinasyon sağlanarak ve uygun görüşleri alınarak,
ihtiyaç duyulan yapı ve tesisler hizmete hazır hale getirilir.
Bölgenin B.K.İ.
tarafından kurulup ve işletilmesi halinde B.K.İ., Müsteşarlık ile akdettiği
"Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi"nde belirlenen şartlar çerçevesinde; Bölge için
tahsis edilen arazide faaliyetlerin yürütülmesi için çalışma üniteleri ve diğer
kapalı işyeri inşaatını ve Bölgedeki altyapı ile bu altyapının Bölge dışındaki
altyapıyla bütünleşmesini sağlayacak inşaatları faaliyet ruhsatının
verilmesinden itibaren sözleşmesinde belirtilen süre içinde tamamlamakla,
Bölgeyi yurtiçinde ve yurtdışında tanıtmakla, işyeri talebinde bulunan
müteşebbislere kapalı işyerlerini kiralamakla, Bölge özel arazi üzerinde
kurulduğu takdirde talep halinde satmakla, satılan açık arazilerin altyapısını
arazi bedelleri tahsil olununcaya kadar inşa etmekle, arazilerde Kullanıcı
binalarının yaptırılmasını takip etmekle ve Bölgenin kuruluş ve işletmesi ile
ilgili diğer işleri tamamlamakla, yükümlüdür.
Üstyapı
Tesisleri
Madde 8 ( Değişik;
27.03.2001 tarih ve 24355 sayılı Resmi Gazete)
Bölge için tahsis edilen
Hazineye veya mülkiyeti bir kamu kuruluşuna ait arazi Genel Müdürlük tarafından
üzerine üst yapı yapılmak üzere İşletici veya B.K.İ.’ne bir sözleşme ile tamamen
veya kısmen kiralanabileceği gibi, faaliyet ruhsatı verilmesi uygun bulunan
gerçek veya tüzel kişilere de bir sözleşme ile kiralanabilir.
Bölgedeki bina ve
tesisler; işletici veya B.K.İ.’nin yanında, kullanıcılar tarafından da
yaptırılabilir. Söz konusu bina ve tesisler diğer kullanıcılara kiraya
verilebilir, devredilebilir veya mülkiyeti B.K.İ. ya da kullanıcılara ait olması
durumunda satılabilir.
İnşaat aşamasındaki tüm
onay ve denetim işleri Bölge Müdürlüğü tarafından yapılır. Söz konusu onay ve
kontrollük hizmetleri Bölge Müdürlüğünce B.K.İ.’ne de yaptırılabilir. Ancak,
özellik arz eden tesislerin inşaat projeleri Genel Müdürlük tarafından
onaylanır.
Faaliyet ruhsatı
verilmesi uygun görülenler, İşletici veya B.K.İ. ile kira veya satış sözleşmesi
yaparlar, Bölge Müdürlüğünce onaylanan bu sözleşmeyi müteakiben Genel Müdürlükçe
faaliyet ruhsatı düzenlendikten sonra, bölgede yatırım faaliyetine
başlayabilirler. Bina veya tesis yaptıracak kullanıcılar, projelerini hazırlayıp
üst yapı taahhütlerini yerine getirdikten sonra “İskan Ruhsatı” almak üzere
Bölge Müdürlüğüne başvururlar. İskan ruhsatının verilmesiyle yatırım aşaması
tamamlanarak işletme dönemine geçilmiş olur.
Faaliyet ruhsatı
müracaat formunda belirtilen proje ve inşaatın, belirtilen süreler içerisinde
tamamlanması gerekir. Bu süreler faaliyet ruhsatında belirtilen işletme süresine
ilave edilir. Ancak, proje ve inşaatın kabul edilebilir zorunlu nedenlerle
süresi içerisinde tamamlanamaması
halinde 54 üncü madde hükmüne istinaden ek süre verilebilir. Ek süreler faaliyet
ruhsatı süresine ilave edilmez.
Kullanıcılar, kiralanan
veya satın alınan arazide inşa edilecek bina veya tesisin inşaatı
tamamlanmadan (iskan ruhsatı almadan)
Bölge Müdürlüğünden “Geçici İskan Ruhsatı” alarak binalarında veya kiraladıkları
bir başka işyerinde ticari faaliyete başlayabilirler. Bu takdirde geçici iskan
ruhsatı aldıkları veya kapalı alan kiraladıkları tarihte işletme dönemi başlamış
kabul edilir.
Açık alan kiralanarak
yapılan üst yapılar ilk kullanıcıya tanınan faaliyet ruhsatı süresini aşmamak
kaydıyla Genel Müdürlüğün uygun göreceği diğer bir kullanıcıya devredilebilir.
Arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde İşletici,
B.K.İ. ve kullanıcılar tarafından inşa ettirilen bina ve tesisler, faaliyet
ruhsatı süresinin sona ermesi veya faaliyet ruhsatının iptali halinde Hazineye
intikal eder. Söz konusu bina ve tesislerin kullanılır halde devredilmesi
esastır. İşletici/B.K.İ. ile Bölge Müdürlüğü bu hususta gerekli tedbirleri
birlikte alırlar.
Arazisi özel mülkiyete
ait serbest bölgelerde, kiraladığı arazi üzerinde bina ve tesis yaptıran
kullanıcıların faaliyet ruhsat sürelerinin bitiminde, arazi kira sözleşmesinde
üst yapıların devri için belirtilen süreyi aşmamak kaydıyla adlarına yeni bir
ruhsat düzenlenebilir. Kira sözleşmesinde belirtilen bu sürenin sona ermesi
halinde inşa ettirilen bina ve tesisler B.K.İ.’ye intikal eder. Bu kullanıcılar,
faaliyet ruhsatı süresi içinde faaliyetlerine son vermeleri veya faaliyet
ruhsatlarının iptali halinde bina ve tesislerinin kullanım hakkını sözleşme
süresi sonuna kadar Genel Müdürlüğün uygun göreceği bir gerçek veya tüzel kişiye
devredebilirler. Aksi takdirde, bina ve tesisler B.K.İ.’ye intikal eder.
Arazisi özel mülkiyete
ait serbest bölgelerde satın aldığı arazide yaptırdığı işyerinde faaliyette
bulunan kullanıcılar, faaliyet ruhsat sürelerinin bitiminde yeni bir faaliyet
ruhsatı alabilirler. Bu kullanıcılar, faaliyetlerine son verilmesi veya faaliyet
ruhsatlarının iptal edilmesi halinde arazileri ile üzerindeki bina ve
tesislerini Genel Müdürlüğün uygun göreceği diğer bir gerçek veya tüzel kişiye
satabilirler.
Bölgede
inşa edilecek üst yapıların tabi olacağı yapı ve inşa esasları her bölge için
Genel Müdürlükçe belirlenir. Bölge faaliyete geçmeden önce inşa edilecek üst
yapılara ilişkin projeler Genel Müdürlükçe onaylanır.
Yapı
ve Tesislerin Korunması
Madde
9- Bölge Müdürleri,
Bölgenin alt ve üstyapı tesisleri ile sınırlarının korunması ve değişikliklerin
devamlı gözetim ve denetimi altında yapılmasını ve teslim alınmasını sağlamakla
yükümlüdürler. Kullanıcıların tasarrufta bulundukları yer ve tesislerin
kullanılır halde geri teslim edilmesi ve gerekiyorsa eski durumuna getirilmeleri
maksadıyla Bölge Müdürlüğü tarafından belirlenecek olan tazminatın tahsili için
İşletici veya B.K.İ. ile Bölge Müdürlüğü gerekli tedbirleri birlikte alırlar.
İKİNCİ
BÖLÜM
Faaliyet Konuları,
Faaliyet Ruhsatı, Giriş İzin Belgesi ve Görev Kartı
Bölgelerdeki Faaliyet
Konuları
Madde
10- Serbest Bölgelerde,
Yüksek Planlama Kurulu'nca (Y.P.K.) uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve
hizmetle ilgili faaliyetler yapılabilir.
Faaliyet
Ruhsatının Verilmesi
Madde
11-(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı Resmi Gazete)
Bölgede faaliyette
bulunmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, "Faaliyet Ruhsatı" almak için
"Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu"nu Genel Müdürlüğe doğrudan teslim
edebilecekleri gibi, ilgili Bölge Müdürlüğü kanalıyla veya taahhütlü olarak
posta yoluyla da gönderebilirler. Müracaatın posta yoluyla yapılması halinde
Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu'nun postaya verildiği tarih, Genel Müdürlüğe
teslim tarihi olarak kabul edilir.
Faaliyet Ruhsatı Müracaat
Formu’nun doldurulup, yukarıda belirtilen şekilde verilmesi ve Faaliyet Ruhsatı
Müracaat Ücretinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki Serbest Bölgeler
Özel Hesabına yatırılmasıyla müracaat yapılmış olur. Müracaatın
değerlendirilmesi sonucunda Serbest Bölgede faaliyet göstermek üzere “Faaliyet
Ruhsatı” verilmesi uygun görülenlere, bu durum yazılı olarak bildirilir. Söz
konusu yazıda müracaatçıya kira veya satın alma sözleşmesi yapması için 30
günlük süre tanınır. Bu süre içerisinde kira veya satın alma sözleşmesini yapan
müracaatçı, bu sözleşmeleri Bölge Müdürlüğü’ne onaylatarak bir örneğini Genel
Müdürlüğe gönderir. Sözleşmenin gönderilmesini
müteakip Genel Müdürlükçe Faaliyet Ruhsatı düzenlenir. Bu süre içinde
sözleşme yapmayanlar, Faaliyet Ruhsatı alma hakkını kaybederler.
Genel Müdürlük, Faaliyet
Ruhsatı Müracaat Formu üzerinde gerekli değerlendirmeleri yapar ve koşulların
uygun olmadığının anlaşılması halinde yapılan müracaatı reddedebilir.
Faaliyet Ruhsatı;
müracaatçının talebi, faaliyet konusu, yatırım tutarı ve benzeri diğer hususlar
Bölgeler itibariyle göz önünde bulundurularak değerlendirilir.
Faaliyet ruhsatı süresi,
faaliyet ruhsatı müracaatı, diğer izin belgelerine ilişkin esaslar ve ücretler
Genel Müdürlükçe belirlenir.
Depolama Faaliyet
Ruhsatına sahip Kullanıcılar, diğer Kullanıcıların veya Kullanıcı olmayan gerçek
ve tüzel kişilerin mallarını, düzenledikleri depo kira sözleşmesini Bölge
Müdürlüğüne onaylattıktan sonra, depolama işlemini yapabilirler.
Kullanıcıların Sınai ve
Ticari Sicillerinin Tutulması
Madde
12- Kendilerine "Faaliyet
Ruhsatı" verilen gerçek ve tüzel kişiler, faaliyete başlamadan önce, Bölge
Müdürlüğü Tescil Bürosunda "Sicil Defteri"ne kaydedilirler. Yapılan kayıtta,
ruhsatta bulunan bilgiler ile ilgilinin icra edeceği meslek ve ticari faaliyet
dalı aynen işlenir ve ilgiliye bir ticaret veya sınai sicil numarası ile bunun
da üzerine işlendiği bir "Sicil Belgesi" verilir. İlgilinin faaliyete
başlamasından sonra da, yıllık gelir ve giderleri, bilanço ile kar ve zarar
hesapları sonuçları ile faaliyetlerini belirleyen belli başlı bilgiler kayıtlara
işlenir. İlgili, meslek veya ticari faaliyetinde herhangi bir değişiklik
olduğunda, bu durumu Bölge Müdürlüğüne bildirmek ve dolayısıyla bu tür
değişiklikleri sicil kaydına işletmek zorundadır. İlgili, yıllık faaliyetine ait
bilgi ve belgeleri, her takvim yılı sonundan itibaren en geç dört ay içinde,
talep edilmeksizin, Tescil Bürosuna bildirmek veya vermekle yükümlüdür.
Bölgede faaliyette
bulunan gerçek ve tüzel kişilerin sicilleri, patent, lisans ve know-how gibi
hususlar hariç olmak üzere, Bölge Müdürlüğünün izni ile incelenebilir.
Giriş İzin
Belgesi ve Görev Kartı
Madde
13- "Faaliyet Ruhsatı" alan
gerçek ve tüzel kişiler ve bunların temsilci, görevli ve işçileri ile Bölgede
her türlü iş veya işlemlerini yürüten kişiler, ilgili Bölge Müdürlüğünden "Giriş
İzin Belgesi" almak kaydıyla, Bölgeye girebilirler. Kısa süreli girişler için
Bölge Müdürlüğünce verilen "Özel İzin Belgesi"yle de Bölgeye girilebilir.
"Giriş İzin
Belgesi", Bölge Müdürlüğünce düzenlenir. Üzerinde ilgili Bölge Müdürlüğünü
tanımlayan ibare ve bu Müdürlüğün mührü, tanzim tarihi, taşıyanın resmi, adı ve
soyadı, işyeri ve adresi ile geçerlilik süresi bulunur. Özel İzin Belgesinde
taşıyanın adı ve soyadı bulunmaz. Bu belgeler farklı renklerde düzenlenir ve
Özel İzin Belgesi çıkışta ilgililere iade edilir.
Bölge Müdürlüğü ile
diğer kamu kurumu birimlerinde ve İşletici veya B.K.İ. nezdinde çalışan
görevlilere, "Giriş İzin Belgesi"ndeki bilgileri kapsayan ve Bölge Müdürlüğü
tarafından düzenlenen "Görev Kartı" verilir. Anılan görevliler, ancak bu
kartlarını göstererek Bölgeye girip, çalışabilirler.
Bölgenin kuruluş
aşamasında veya faaliyete geçmelerinden itibaren yapılan inşaat, bakım ve onarım
işleri için İşletici, B.K.İ. ve/veya Kullanıcılar tarafından günlük olarak temin
edilen işçilere hüviyet ibrazı karşılığında Özel İzin Belgesi verilebilir. Bu
duruma göre verilen özel izin belgeleri, çalıştırılan işçi sayısı dikkate
alınarak düzenlenir. İşçi sayısında değişiklik olduğu takdirde, fazla verilen
kartlar geri alınarak iptal edilir, eksik olması durumunda ise yeni kartlar
düzenlenerek ilgililerine verilir.
Faaliyetin Geçici Olarak
Durdurulması ve Faaliyet Ruhsatının İptali
Madde 14 ( Değişik;
27.03.2001 tarih ve 24355 sayılı Resmi Gazete)
a) Aşağıda belirtilen hallerde, Bölge Müdürlüğünce kullanıcının serbest
bölgeden mal çıkışlarına ve bölge içi mal satışlarına ilişkin serbest bölge
işlem formları üç ay süreyle işleme konulmaz;
1) Yönetmelik hükümleri
uyarınca verilmesi gereken belgeler ile Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüğünce
istenilen bilgi ve belgelerin zamanında verilmemesi veya yanlış bilgi verilmesi,
2) Kullanıcı,
yetkili temsilcisi veya görevlileri tarafından bölge tesis, araç-gereç ve
ekipmanlarına veya diğer kullanıcılara zarar verildiğinin tespit edilmesi ve
Bölge Müdürlüğünce yapılan uyarıya rağmen bu durumun düzeltilmemesi ve/veya
zararın tazmin edilmemesi,
3) Kullanıcının
İşletici veya B.K.İ. ile yaptığı kira ve/veya satış sözleşmesi hükümlerine uymadığının tespit
edilmesi,
4) Yazılı
talimatlara uyulmadığının veya bölge düzenini bozucu davranışlarda
bulunulduğunun tespit edilmesi,
5)
Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda beyan ve taahhüt edilen hususlarda meydana
gelen değişikliklerin bildirilmemesi.
Kullanıcı tarafından üç
aylık süre içerisinde, yukarıda belirtilen durumlar düzeltildiğinde, Bölge
Müdürlüğünce işlem formları tekrar işleme konulur.
b)
Aşağıda belirtilen hallerde faaliyet ruhsatı hiçbir uyarıya gerek kalmaksızın
Genel Müdürlükçe iptal edilir;
1) (a) bendinde
belirtilen süre sonunda, aykırı işleme devam edildiğinin Bölge Müdürlüğünce
tutanakla tespit edilmesi,
2) Faaliyet Ruhsatı
Müracaat Formu’nda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan
edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan araştırma ve
incelemeler veya denetimler neticesinde tespit edilmesi,
3) Bölge dışındaki
faaliyetler nedeniyle elde edilen kazanç ve iratların, bölgede elde edilmiş
kazanç ve iratlar gibi gösterilerek muhasebe kayıtlarının birleştirilmesi
ve/veya bu amaçla sahte veya muhteviyatı yanıltıcı belge kullanılması suretiyle
vergi kaçırıldığının belirlenmesi,
4) Genel kabul görmüş
mücbir sebep halleri hariç 1 yıl süreyle hiç bir ticari faaliyette
bulunulmaması, 5) Mevzuata aykırı olarak bölgeye mal getirildiğinin veya
bölgeden mal çıkarıldığının tespit edilmesi, envanter kayıtları ile mevcut
stoklar arasında eksiklik veya fazlalık bulunduğunun tespit edilmesi,
6) Genel kabul görmüş
mücbir sebep halleri hariç, müracaat formunda taahhüt edilen süre içerisinde
proje veya inşaatın bitirilmemesi,
7) Kanun, Yönetmelik,
Tebliğ ve Genelge hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi, Faaliyet ruhsatında
belirtilen sürenin sona ermesi veya ruhsatları yukarıdaki nedenlerle iptal
edilmiş olmasına rağmen faaliyetine devam etme girişiminde bulunanların malları
bölgeye alınmaz. Bölgedeki malları Yönetmeliğin 52 nci maddesine göre tasfiye
işlemine tabi tutulur.
Giriş İzin Belgesi, Özel
İzin Belgesi ve Görev Kartlarının İptali
Madde
15- Faaliyet ruhsatı iptal
edilenler ile yanlarında çalışanların, "Giriş İzin Belgesi" veya "Görev Kartı"
olup da, 14'ncü maddede belirtilen davranışlarda bulunanların bu davranışlarının
Bölge Müdürlüğünce düzenlenen bir tutanakla tesbiti halinde, "Giriş İzin
Belgesi" veya "Görev Kartı" Bölge Müdürlüğünce iptal edilir ve durum ilgiliye
tebliğ edilir. Sözkonusu iptal hallerinin "Özel İzin Belgesi" taşıyanlarda
görülmesi durumunda, görevlilerce belge geri alınır ve bu kişiler Bölge dışına
çıkarılır.
Kullanıcılar, yanlarında
çalışanların işlerine son vermeleri halinde, durumu aynı gün içinde Bölge
Müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdürler. Bu durumda işine son verilenlerin "Giriş
İzin Belgeleri" Bölge Müdürlüğünce iptal edilir. Ancak bu kişilerin Bölgede yeni
bir iş bulmaları ve "Giriş İzin Belgeleri"nin sürelerinin de dolmamış olması
halinde söz konusu belgeleri gerekli değişiklik işlemlerinin tescilinden sonra
iade edilir.
"Giriş İzin Belgesi",
"Görev Kartı" veya "Özel İzin Belgesi" iptal edilen kişi, polis ve gümrük
muhafaza görevlileri tarafından Bölge dışına çıkarılır ve bu kişilerin
yanlarında bulunan gümrüğe tabi eşyaları gümrük mevzuatına ve Bölgede bulunan
malları da Yönetmeliğin 52'nci maddesi hükümlerine göre işleme tabi
tutulur.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bölge Güvenliğinin
Sağlanması ve Çalışma Esasları
Güvenlik
Madde
16- Bölge Müdürleri, Bölge
güvenliği ile ilgili taleplerini, Valiliğe intikal ettirmekle yükümlüdürler.
Valiler, Bölgede asayiş hizmetlerinin polis tarafından yerine getirilmesi için,
özel tedbirler alınması ve Bölge sınırlarında, giriş-çıkış kapılarında yeterli
sayıda polis ve gümrük muhafaza görevlileri bulundurmak suretiyle Bölgenin
güvenliğini sağlamakla yükümlüdürler.
Bölgede faaliyet
gösteren Kullanıcılar da faaliyet gösterdikleri binalarda yeterli sayıda koruma
görevlisi bulundurur ve istihdam ettikleri en az bir koruma görevlisi ile ilgili
bilgileri Bölge Müdürlüğüne bildirirler.
Çalışma
Esasları
Madde
17- Kullanıcılar ve
bunların Bölgedeki işyerleri ile bu işyerlerinde çalışanlar, Bölge
Müdürlüklerinin gözetim ve denetiminde, Türkiye Cumhuriyeti çalışma mevzuatı
hükümlerine tabi tutulurlar.
Türkiye sınırları
içindeki işyerleri için öngörülen asgari ücret ve fazla çalışma esasları, B.K.İ.
veya İşletici ile Kullanıcıların işyerleri için de uygulanır.
Bölgede çalışanlar ile
işverenler arasında yapılan "İş Akdi" üç nüsha olarak düzenlenir ve bir nüshası
Bölge Müdürlüğüne verilir.
Bu
maddenin uygulaması ile ilgili şekil ve usullere ilişkin esaslar Genel
Müdürlükçe çıkarılacak tebliğ/genelgelerle düzenlenir.
Yabancılar İçin Çalışma
İzni
Madde
18- Kullanıcılar, Bölgede
çalıştırma ihtiyacı duydukları yabancı yönetici ve vasıflı personel için
"Çalışma İzni" almak üzere, Bölge Müdürlüğüne veya Genel Müdürlüğe müracaat
ederler.
Müracaat, "Çalışma İzin
Belgesi" almak için hazırlanmış matbu formların ve eklerinin doldurularak
imzalanması suretiyle yapılır.
Yapılan bu talep, Genel
Müdürlük tarafından ilgili mercilerle de koordinasyon sağlanmak suretiyle
değerlendirilir ve uygun görülenlere "Çalışma İzin Belgesi" verilir.
Kullanıcılar, yanlarında
çalıştırdıkları kişilerin Bölge içindeki hareket ve davranışlarından, çalışma
esnasında üçüncü şahıslara veya Bölgeye verdikleri zararlardan müteselsilen
sorumludurlar.
İkamet İzni/Gece Çalışma
İzni
Madde
19- Bölgede ikamet
yasaktır. Ancak, güvenliğin sağlanması için Bölgenin kontrol ve korunmasıyla
görevlendirilmiş olan güvenlik, gümrük muhafaza ve koruma görevlilerinin, keza
yaptıkları işlerin mahiyeti gereği Bölgede ikamet zorunda bulunanlar ile Bölgede
işgününü takip eden gece de çalışmak zorunda bulunanların ikamet/gece çalışma
izinleri, güvenlik ve gümrük idaresine yazılı bilgi verilmek suretiyle, Bölge
Müdürlüğünce verilir. Bölgede verilen ikamet/gece çalışma izinleri sınırlı olup,
ancak yukarıda belirtilen görevliler için hüküm ifade eder. Bu izin hiç bir
şekil ve suretle bu görevlilerin yakınlarını veya ailelerini kapsamaz.
Kullanıcılara verilen
ikamet/gece çalışma izni; Faaliyet Ruhsatı, Giriş İzin Belgesi veya Görev
Kartlarından birinin iptali halinde, ilgili Bölge Müdürlüğünce derhal iptal
edilir.
Bölgelerde, yukarıda
belirtilen nedenler dışında, ikamet izni ile ilgili düzenleme yapmaya
Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakanlık yetkilidir.
Çalışma Saatleri, Giriş
ve Çıkışların Kontrolü
Madde
20- Bölgede günde 24 saat
ve haftada yedi gün çalışma yapılabilir. Ancak, Bölgede yapılacak işler ile yük
alıp vermek ve her türlü Gümrük işlemlerinin normal çalışma saati içinde
yapılması esastır. Normal çalışma saatleri dışında veya tatil zamanlarında
Gümrükle ilgili iş yapılması yazılı olarak istenildiği takdirde bu istek, Bölge
Müdürlüğünce uygun görüldükten ve Gümrük İdaresince kabul edildikten ve fazla
mesai ücretinin yatırılmasını müteakip işin yapılmasına izin verilir.
Bu amaçla, B.K.İ. veya
İşletici, Bölgede resmi çalışma saatleri dışında da Bölge Müdürlüğünün talebiyle
gerekli personeli bulundurmak zorundadırlar. Bölge Müdürlüğü, çalışma
sürelerinin düzenlenmesi konusunda gerekli tedbirleri alır ve duyurur.
Bölge kapılarından giren
kimselerden, gümrük muhafaza veya güvenlik görevlilerine duruma göre "Giriş İzin
Belgesi", "Görev Kartı" veya "Özel İzin Belgesi"nin gösterilmesi talep
edildiğinde, anılan belgelerden ilgisine göre birini gösteremeyenler Bölgeye
alınmaz.
Gümrük muamelelerine
tabi olmaksızın Bölgeye mal giriş ve çıkışlarını önlemek amacıyla, Bölge
kapılarında araç ve kişiler, Gümrük Muhafaza görevlilerince, gerektiğinde
aranabilir, Bölge Müdürlüğünün talebiyle Kullanıcıların işyerleri ve araçlarında
da arama yapılabilir.
Sosyal Güvenlik ve
Sosyal Yardım Esasları
Madde
21- Bölgede faaliyette
bulunan Kullanıcılar ile bunların yanlarında bir iş aktine göre çalışan işçiler
hakkında yabancı uyruklular da dahil olmak üzere, Türkiye Cumhuriyeti Sosyal
Güvenlik Mevzuatı hükümleri uygulanır. Ancak, Türkiye ile diğer ülkeler arasında
sosyal güvenlik konusunda yapılan sözleşmeler varsa, bu sözleşme hükümleri de
tatbik olunur. Sosyal Güvenlik Kurumlarına yükümlülerce sigorta primleri döviz
veya Türk Lirası olarak ödenebilir. Hak sahiplerine tediyeler ise bu kurumlar
tarafından Türk Lirası olarak yapılır.
Bölge İçi Toplum
Hizmetleri İçin Müracaat Mercii
Madde
22- Bölgede faaliyette
bulunan Kullanıcılar ile bunlara yardımcı hizmetleri verenler, gerek duydukları
elektrik, su, gaz, akaryakıt gibi ihtiyaçlarının karşılanması, haberleşme
hizmetlerinin sağlanması, ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerinin yapılması, iş
yerlerinin veya civarlarının temizlenmesi ve temizlikle ilgili aksaklıkların
giderilmesi, sağlık sorunlarının çözümlenmesi, iş kazası ve hastalık hallerinde
ilk yardım müdahalesi ile cankurtaran araç ve gereçlerinin temini gibi
hizmetlerin ücreti mukabilinde yerine getirilmesi için, B.K.İ. veya İşletici
yetkililerine müracaat ederler.
Bölge Müdürlüğü anılan
hizmetlerin B.K.İ. veya İşletici veya diğer kuruluşlar tarafından iyi ve yeterli
şekilde temini için gerekli denetim ve gözetimi yapar ve yazılı talimatlarıyla
uyarılarda bulunur.
Defter ve Kayıtların
Tutulması
Madde
23- Bölgedeki
faaliyetlerin düzenli bir şekilde yürütülmesinin temini amacıyla B.K.İ. veya
İşletici ile Kullanıcılar, kanunen tutmak zorunda oldukları defterlerini Türkçe
düzenlemekle, Bölge Müdürlükleri ile Genel Müdürlükçe yetkili kılınan merci ve
görevlilerce talep edilecek bilgi ve belgeleri zamanında vermekle ve her türlü
defter, belge ve diğer gerekli dokümanı bu merci ve görevlilerin kontrolüne açık
bulundurmakla yükümlü olup, muhasebe kayıtlarına, Bölge dışındaki faaliyetlerine
ilişkin hesaplarını hiçbir şekilde ve surette işleyemezler.
İşletici, B.K.İ.
ve Kullanıcılar, Genel Müdürlükçe belirlenen özel faturayı kullanmakla
yükümlüdürler.
İşletici, B.K.İ. ve
Kullanıcılar fatura ve ticari defterlerini, hesap döneminden önce, Bölge
Müdürlüğüne onaylattıktan sonra kullanabilirler.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
İşletici veya Bölge
Kurucu ve İşleticisi
İşletici veya B.K.İ. ile
İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmeleri
Madde
24- Bölge, Bakanlar Kurulu
Kararına dayanılarak kurulan bir şirket tarafından "İşletme Sözleşmesi"
çerçevesinde işletilebilir ya da Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak kurulan
bir şirketle "Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi" imzalanarak kurulabilir ve
işletilebilir.
Yukarıdaki fıkrada
belirtilen hallerden; birinci durumda yapılan sözleşmeye "İşletme Sözleşmesi",
yetki alan şirkete "Bölge İşleticisi"; ikinci durumda yapılan sözleşmeye
"Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi", yetki alan şirkete ise "Bölge Kurucu ve
İşleticisi" -B.K.İ.- denilir.
İşletici veya B.K.İ.'nin
çalışma esaslarını düzenleyen sözleşmelerde; bu şirketlerin Yönetmelikte
belirtilen mali ve idari yükümlülükleriyle birlikte, yönetim ve denetimlerine
ilişkin esaslar da yer alır.
İşletici veya B.K.İ.'nin
Mali, İdari ve Hizmet Yükümlülükleri
Madde
25- İşletici veya
B.K.İ.'nin mali, idari ve hizmet yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Serbest Bölge olarak
belirlenen Hazine veya kamu kuruluşlarına ait arazinin Müsteşarlık tarafından
İşleticiye İşletme Sözleşmesi imzalanmak suretiyle tahsisi halinde İşleticinin
yükümlülükleri, sözleşmede belirlenir. Bölgedeki Hazineye ait binalar ile,
Kullanıcılar tarafından inşa ettirilen ve bilahare "Faaliyet Ruhsatı" süresinin
sona ermesiyle mülkiyeti kendiliğinden Hazineye geçen bina ve tesislerin
işletilmesinin İşleticinin kullanımına bırakılması halinde, kiralamaya ilişkin
özel ve genel şartların kapsamı Genel Müdürlük ile İşletici arasında yapılan
işletme sözleşmesinde ayrıntılı olarak hüküm altına alınır. Bölgede bina ve
tesis yapıp bilahare "Faaliyet Ruhsatı" süreleri dolan Kullanıcıların, talepte
bulunmaları halinde, faaliyet ruhsatlarını da yenilemiş olmaları kaydıyla aynı
bina ve tesisler, İşletici tarafından kendilerine tercihli olarak kiralanır.
b) B.K.İ.; Bölge
Müdürlüğü, Güvenlik ve Gümrük birimleriyle ihtiyaç duyulan diğer birimler için
inşa edeceği bina veya binalardan inşaat bedeli ve kira talep etmez. Ancak,
Bölgenin Hazine arazisi veya bir kamu kuruluşuna ait arazide kurulması halinde;
altyapı için gerekli giriş-çıkış kapı ve yollar, iç yollar, yeşil sahalar, Bölge
Müdürlüğü, Güvenlik, Gümrük birimleriyle diğer idari bina ve tesislerin
bulunduğu alanlar ve elektrik, su ve doğal gaz gibi altyapı hizmetlerinin
dağıtımında kullanılan araziler için B.K.İ.'nin kira ödeme yükümlülüğü
bulunmamaktadır.
c) İşletici veya B.K.İ.,
İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesiyle işletmesine bırakılan Bölge
alanlarındaki altyapı tesislerinin ziya ve hasarlarından doğan bakım ve onarımı
karşılamakla yükümlüdürler.
d) İşletici veya B.K.İ.
Yönetmelikle belirtilen görevlerle birlikte Müsteşarlık ile arasında akdedilen
İşletme veya Kuruluş ve İşletme Sözleşmesinde öngörülen diğer iş ve hizmetleri
de yerine getirmekle yükümlüdür.
İşletici veya B.K.İ.'nin
Yetki ve Görevleri
Madde
26- İşletici ve B.K.İ.'nin
yetki ve görevleri aşağıda belirtilmiştir:
a) İşletici veya B.K.İ.
olarak Müsteşarlık ile akdettiği "İşletme" veya "Kuruluş ve İşletme Sözleşmesi"
hükümleri doğrultusunda Bölgeyi işletmek. Altyapının kamu tarafından
yapılmayacağının sözleşmede belirtilmesi halinde, Bölgenin altyapı tesislerini
inşa etmek ve parselasyon planına göre inşaat alanlarını yeterli sayıda
Kullanıcıya kiralamak ve/veya satmak,
b) İşletme veya Kuruluş
ve İşletme Sözleşmesinde yeralan esaslar çerçevesinde, Kullanıcıların
faaliyetleriyle ilgili müracaatlarını kabul etmek ve Kullanıcılarla, iskele,
arazi, depo, ambar, hangar ve antrepoların işletilmesine yönelik "Kira
Sözleşmeleri" ve Kullanıcıların Bölge içinde talep edecekleri gemi, liman ve
diğer hizmetlerin yapılması veya kendi sorumluluğunda yaptırılmasını temin
edecek "Hizmet Sözleşmelerini" düzenlemek ve birer örneklerinin gönderildiği
Bölge Müdürlüğünce üç işgünü içinde reddedilmeyen kira sözleşmelerini akdetmek,
reddedilenleri müracaatçılara bildirmek ve akdedilen sözleşmelere istinaden de
ücret ve kiralar ile depozitoları peşin olarak tahsil etmek,
c) Kullanıcılarla
akdedilen sözleşmelerde; kiralanan parsellerde ve diğer yerlerde emniyet ve
sağlık önlemlerinin alınmasına imkan veren, izin alınmaksızın herhangi bir
değişiklik yapılmasını engelleyen, depo, ambar, hangar ve antrepolarda ve diğer
yerlerde Bölge ile ilgili mevzuatta belirtilen veya tebliğ ya da genelgelerle
duyurulan çalışma şekil ve hususlarının dışına çıkılmasını önleyen ve
dolayısıyla Bölge düzeninin titizlikle korunmasını sağlayan hükümlere yer
vermek,
d) Bölge Müdürlüğü,
Liman, Havameydanı, Gümrük, Güvenlik teşkilatları ve diğer kamu birimlerine
Kullanıcılar tarafından verilmesi gereken bilgi ve belgeleri temin etmek,
e) Elektrik, su, gaz ve
akaryakıt teminine ve haberleşme hizmetlerini kesintisiz sağlamaya yönelik
tedbirleri almak ve ilgili kamu ve özel kuruluşlarla bu konuda koordinasyonu
sağlayarak ücretlerin tahsili ve ilgili birimlere tediyesini sağlayıcı
düzenlemeler yapmak,
f) Bölgede yangın
tehlikelerine karşı, Kullanıcıların kiraladığı tüm tesis ve binaların
sigortasını yaptırtmak, yangın önleme ve su boşaltma ekipmanları ile yeterli
ölçüde itfaiye araç ve gereçlerinin hazır bulundurulması, genel güvenlik
önlemlerinin aldırılması, iş ve diğer kazalarda yaralanma veya ani hastalanma
hallerinde gerekecek ilk müdahale, yardım ve cankurtaran teşkilatının kurulması
hususlarında yerel kamu kuruluşlarıyla gerekli koordinasyonu sağlamak,
g) Bölgenin alt ve
üstyapılarına zarar verenleri tespit etmek ve bu zararları tazmin ettirmek,
h) Bölge içinde ihtiyaç
duyulan ulaşım ve taşıma taleplerini karşılamak, planlanan park ve yeşil
alanları oluşturmak, bakım ve korunmalarını sağlamak, umumun ihtiyaçlarına cevap
verecek lokanta, kafeterya, büfe ve benzeri yerleri organize etmek, işletmek
veya işlettirmek ve sahanın tüm temizlik ve genel sağlık konularını
çözümlemek.
Kullanıcılar ile
İlişkiler
Madde 27-(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı
Resmi Gazete)
Kullanıcılar, Bölgedeki faaliyetleri
dolayısıyla yapılmasını istedikleri işlerle ilgili olarak "Serbest Bölge İşlem
Formu"nu doldurarak Bölge Müdürlüğü'ne vermek ve Özel Hesaba ödenmesi gereken
ücreti bölge gelirlerinin toplanması amacıyla açılmış olan özel hesabın
bulunduğu bankalara ödeyip, aldıkları iki makbuz kopyasından birini Bölge
Müdürlüğüne verilen "Serbest Bölge İşlem Formu" nüshasına ekleyerek İşletici
veya B.K.İ. yetkililerine teslim etmek suretiyle, müracaatlarını yaparlar. Özel
Hesab'a ödeme olmadığı hallerde "Serbest Bölge İşlem Formu"nun kalan
nüshalarının Bölge Müdürlüğünden alınıp, İşletici veya B.K.İ. yetkililerine
verilmesiyle müracaat işlemi tamamlanır.
"Serbest Bölge İşlem
Formu", Kullanıcı ile İşletici veya B.K.İ. arasındaki iş ilişkisini belirtilen,
hizmet sözleşmesi niteliğine haiz olup, İşletici veya B.K.İ. yetkililerince bu
formun imzalanarak bir nüshasının Kullanıcıya verilmesiyle sözleşme akdedilmiş
olur.
Kullanıcılar, Bölgeye
gelen ve giden veya Bölgede bulunan mallar için ihtiyaç duydukları yükleme,
boşaltma, taşıma, istifleme ve diğer hizmetlerini ücreti karşılığında İşleticiye
veya B.K.İ.'ne yaptırırlar. Kullanıcıların Bölgedeki faaliyetleri nedeniyle
ihtiyaç duydukları araç, gereç ve ekipmanları İşletici veya B.K.İ. sağlayamadığı
takdirde Kullanıcılar, Bölge Müdürlüğünün izni ve İşletici veya B.K.İ.'nin
koordinasyonu dahilinde, aynı Bölgede faaliyette bulunan diğer Kullanıcılardan
da temin edebilirler. İşletici veya B.K.İ. bu hizmetlerden dolayı Kullanıcıya
bizzat yaptığı koordinasyon hizmeti karşılığında koordinasyon ücreti dışında
başka ücret talep edemez.
Kullanıcının "Serbest
Bölge İşlem Formu", kamu veya özel bir kuruluş tarafından yerine getirilmesi
gereken bir hizmet talebini kapsıyorsa, özel kuruluş tarafından yerine
getirilecek işler için Bölge Müdürlüğünden ön izin alınmak kaydıyla, hizmet
ücretinin İşletici veya B.K.İ. veznesine ödenmesi ve alınan iki makbuz
kopyasından birinin Bölge Müdürlüğünden getirilen "Serbest Bölge İşlem Formu"
nüshasına eklenmek üzere, İşletici veya B.K.İ. yetkilisine verilir.
İşletici veya B.K.İ.
tarafından yürütülen hizmetlere ilişkin tarifeler ve esaslar Genel Müdürlük
tarafından belirlenir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Gümrük ve Vergi
Muafiyeti ile Teşvikler
Gümrük Muafiyeti
Madde
28-(Değişik,17.08.2002 tarih ve 24849 sayılı
Resmi Gazete)
Serbest Bölgeler, gümrük hattı dışındadır.
Serbest Bölgelerde Gümrük mükellefiyetlerine dair mevzuat hükümleri uygulanmaz.
Bölgeye giriş-çıkış noktalarında Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri
uygulanmakla beraber, Bölgeye giren ve Bölgeden yurtdışına çıkan mallar için
gümrük vergisi, resim, harç ve diğer mali yükümlülükler, özel hesaba yapılacak
tahsilat hariç, uygulanmaz.
Serbest bölgelerden
Türkiye'ye İhracatı Teşvik Mevzuatı çerçevesinde yapılacak ihracat ve ithalat
işlemleri, yürürlükteki İhracatı Teşvik Tebliği hükümlerine tabidir.
Vergi ve Diğer
Teşvikler
Madde
29- Serbest Bölgelerde
vergi, resim, harç ve kambiyo mükellefiyetlerine dair mevzuat hükümleri
uygulanmaz.
Türkiye'de yerleşik tam
ve dar mükellef gerçek ve tüzel kişilerin, Bölgedeki faaliyetleri dolayısıyla
elde ettikleri kazanç ve iratları, Türkiye'nin diğer yerlerine transfer
edildiğinin kambiyo mevzuatına göre tevsiki halinde, gelir ve kurumlar
vergilerinden muaftır.
İşletici veya B.K.İ. ile
Kullanıcılar yatırım ve üretim safhalarında, Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek
teşviklerden yararlanırlar.
Hiç
bir gerçek veya tüzel kişi, "Faaliyet Ruhsatı" almaksızın, Serbest Bölge
teşviklerinden yararlanamaz.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Bölgedeki Mallar, Kira
Ve Hizmet Sözleşmeleri Ve Tarifeler
BİRİNCİ
BÖLÜM
İhraç ve İthal Olunan
Mallar ve Transit Mal Taşımacılığı
İhraç Edilen Mallar
Madde
30- Türkiye'den Bölgeye
sevkedilen mallar, dışticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ihraç
edilmiş sayılır. Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında dışticaret
rejimi uygulanmaz. Bölgeden yurtdışına mal gönderilmesi ve hizmet verilmesi
serbesttir.
Dışticaret rejiminde
öngörülen süre içinde, Türkiye'den Bölgeye ihraç edilip tekrar Türkiye'ye geri
getirilen mallardan 41'inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 no’lu alt
bendinde belirtilen ücret alınır.
Bir
parti olarak toplam fatura bedeli 500 A.B.D. Dolarının altında kalmak üzere
Bölge Müdürlüğü veya Bölge Müdürlüğü onayı ile İşletici veya B.K.İ. ya da
Kullanıcı tarafından Bölgeye getirilen Türkiye mahreçli mallar, isteğe bağlı
olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.
Bölgeden çıkartılan
mallar için;
- "Menşe Şahadetnamesi",
Gümrük Kanunu ve buna bağlı Gümrük Yönetmeliğinin ilgili;
- "A.TR. Dolaşım
Belgeleri", 10.01.1979 tarih ve 16515 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "AET
Dolaşım Belgeleri Yönetmeliği";
- "EUR.1 Sertifikası",
22.05.1992 tarih ve 21235 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "EUR.1
Dolaşım Sertifikaları Yönetmeliği"; hükümlerine göre, Ticaret ve Sanayi
Odalarına üyelik şartı aranmaksızın, Bölge Müdürlüğünün yazısına istinaden
mahalli Odalarca verilir.
Serbest Bölge Gümrük
İdareleri, vize edilmek üzere ibraz olunan "A.TR Dolaşım Belgeleri" ve "EUR.1
Sertifikası"nın doğruluğunun kontrolünü ve sözkonusu Belge ve Sertifikada
kayıtlı eşyanın muayenesini yaparak vize eder.
Serbest Bölgelerdeki
malların menşei ve bu mallar için A.TR Dolaşım Belgeleri ve EUR.1 Sertifikası
düzenlenmesiyle ilgili olarak;
Serbest Bölgeler, Gümrük
Kanunu'nun 15'nci maddesi uyarınca, Türkiye siyasi sınırları içinde yer almakla
beraber, vergi ödeme mükellefiyeti açısından gümrük hattı dışındadır. Bölgelerde
üretilen mallar, Gümrük Kanunu'nda belirtilen menşe kriterleri; Türkiye'de elde
edilen Türkiye menşeli ürünler -tümüyle üretilme kriteri- veya tümüyle
Türkiye'de elde edilmemiş yabancı menşeli veya menşei belirsiz girdiler ihtiva
eden eşyanın, Türkiye'de gördüğü değişiklik ve işlem dolayısıyla Türkiye menşeli
sayılması -Esaslı değişim kriteri- çerçevesinde, "Türkiye Menşeli" hüviyetine
haizdir.
Türkiye ile Avrupa
Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık yaratan Ankara Anlaşması'nın 4'ncü
maddesinde belirtilen "Geçiş Dönemi"nin gerçekleşme şartları, usülleri, sıra ve
sürelerini belirleyen Katma Protokol'ün 2'nci maddesi kapsamında, Türkiye veya
Topluluk’da ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi ve eş etkili
vergi veya resimleri tahsil edilmiş ve bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir
iadeden yararlanmamış olan üçüncü ülkeler çıkışlı serbest dolaşım durumunda
sayılan malların, Bölgede ham, yarı mamül veya mamül halde bulunmaları
dolayısıyla veya bunların Bölgede üretilen bir malın bünyesine girmesiyle
üretilerek millileşen eşya için, eşyanın tarife pozisyonunda meydana gelen
değişikliğe bakılmaksızın, düzenlenen A.TR Dolaşım Belgeleri, Serbest Bölge
Gümrük İdareleri'nce vize edilir.
Katma Protokol'ün 3'üncü
maddesinde belirtildiği şekilde, Türkiye veya Topluluk'da elde edilen ve imaline
Türkiye veya Topluluk'da serbest dolaşım durumunda bulunmayan üçüncü ülkeler
çıkışlı maddeler giren mallar için A.TR. Dolaşım Belgeleri düzenlenmesi,
imallerine giren üçüncü ülkeler maddeleri için Ortak Gümrük Tarifesi'nde
öngörülen "Fark Giderici Vergi"nin 2/72 ve 3/72 sayılı Ortaklık Konseyi
Kararları hükümlerine göre ihracatçı ülke Türkiye'de, Serbest Bölge Gümrük
İdaresi'nce tahsil edilmesiyle mümkündür. Sözkonusu mallar için düzenlenen A.TR
Dolaşım Belgeleri, Serbest Bölge Gümrük İdareleri'nce vize edilir.
Türkiye ile EFTA
Devletleri Arasında Akdedilen Anlaşma'ya Ek Protokol B'de yer alan hükümlerin
Türkiye'deki Serbest Bölgelerde yerine getirilmesi ile Türkiye menşei kazanan
ürünler için Menşe Şahadetnamesi ve EUR.1 Sertifikası düzenlenir ve bu sertifika
Serbest Bölge Gümrük İdaresi'nce vize edilir. İthal Edilen Mallar ve
Transit/Aktarma Mal Taşımacılığı
Madde
31- Bölgeden, Türkiye'ye sevkedilen mallar
dışticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ithal edilmiş sayılır. Bölge
ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında dışticaret rejimi uygulanmaz.
Transit/Aktarma taşımaya tabi malların
Bölgeye giriş ve çıkışı Bölge Müdürlüğünün izniyle yapılır.
Yabancı bir memleketten
başka bir yabancı memlekete veya Türkiye'den yabancı bir memlekete gitmek ya da
yabancı bir memleketten Türkiye'ye gelmek üzere Bölgeden geçen/geçirilen eşya,
Bölgede "Transit" halinde sayılır. Transit olarak geçen/geçirilen eşyanın,
Serbest Bölgede aktarma edilmesi, karaya çıkarılması veya bir süre kalması
transit halini değiştirmez.
Yabancı bir ülkeden
deniz, hava, demiryolu ve karayoluyla Serbest Bölge limanına getirilen eşyanın,
deniz yoluyla yabancı bir limana veya diğer bir Serbest Bölge limanına sevki
"Aktarma" sayılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Bölgeye Mal Giriş ve
Çıkışı
Bölgeye Getirilmesi Yasak Olan veya
Özel Düzenek/Yapı Gerektiren Mallar
Madde 32 (
Değişik; 27.03.2001 tarih ve 24355 sayılı Resmi Gazete)-Ateşli silahlar
ve bunların mühimmatının, radyoaktif maddelerin, tehlikeli ve zehirli atıkların
bölgelere getirilmesi yasaktır.
Parlayıcı,
patlayıcı, yanıcı, yanmayı artırıcı veya birarada bulunduğu mallar için
tehlikeli olan maddeler özel düzenek veya yapıların bulunması şartıyla bölgelere
getirilebilir.
Uyuşturucu
maddeler, psikotrop maddeler ve bunlarla ilgili kimyasal maddeler ile bunların
müstahzarlarının serbest bölgelere giriş ve çıkışı Sağlık Bakanlığının
uyguladığı ulusal ve uluslararası mevzuat hükümlerine tabidir.
Malların
Bölgeye Girişi ve Çıkışı
Madde
33- Malların Bölgeye girişi ve çıkışı ile
ilgili usül ve esaslar Genel Müdürlükçe çıkarılacak genelge/tebliğlerle
düzenlenir.
Bölge ile
Diğer Varış Yerleri Arası Mal Akımı
Madde
34- Serbest Bölge adresli olduğu halde herhangi
bir nedenle Bölgeye dahil olmayan bir yere boşaltılan mallar veya Bölgeye ait
olmayan bir varış yerine adres edilmiş, fakat Bölgeye dahil bir yere boşaltılan
mallar, adres edildikleri varış yerlerine Gümrük İdaresinin gözetim ve denetimi
altında en seri şekilde gönderilir. Ancak Bölge adres verilerek gönderilen
mallar en kısa zamanda Serbest Bölgeye intikal ettirilir. Ancak, serbest bölge
adresli malların Bölgeye gelip, yer olmaması nedeniyle Gümrük antreposuna veya
bir başka yere depolanması halinde, geçici kabulle yurtiçine satıldığında veya
sair şekilde yurtiçine sokulduğunda ya da yurtdışına gönderildiğinde bu mallar
serbest bölge hükümlerine tabi olur. Bölge depolarının yeterli olmasıyla bu
uygulamaya son verilir.
Bölge içerisindeki
eşyanın yükleme, boşaltma, nakletme, ve sair işlemleri için gerekli ekipman,
araç ve gereçlerin geçici olarak Bölgeye sokulmasına, Bölge Müdürlüğünün yazılı
talebi doğrultusunda, Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce tutulan "Giriş-Çıkış
Defteri"ne kaydı suretiyle Gümrük İdaresince izin verilir.
Serbest Bölge adresli
veya çıkışlı olup, deniz yoluyla gelen veya giden eşyanın, Bölgenin denize
rıhtımı olmaması veya limanı olmasına rağmen yakın bir limandan getirilmesi veya
götürülmesi durumunda Bölge ile olan bağlantısı, Serbest Bölge Gümrük
Müdürlüğünce tescilli ve Bölge Müdürlüğünce tanzim ve tescilli "Serbest Bölge
İşlem Formu"na istinaden ve "Transit Beyannamesi" düzenlenmesine gerek kalmadan,
Gümrük İdaresince görevlendirilecek memurun refakatinde gemiden doğrudan Bölgeye
alınmasıyla veya Bölgeden gemiye götürülmesiyle sağlanır. Geminin bulunduğu yer
ile Bölge arasındaki koridor, Serbest Bölge olarak addedilir. Bir Serbest
Bölgenin fiziki olarak ayrılmış olan kısımları arasındaki mal sevkiyatı gümrük
gözetiminde yapılır.
Havaalanları içi veya
sınırındaki serbest bölgelere havayoluyla gelen-giden tehlikeli maddelerin özel
kaplar içerisinde getirilerek apronda bekletilmeksizin hazır bulundurulacak
araçlar ile Serbest Bölge hava aracına aktarılması için B.K.İ. veya İşletici,
Havaalanı ve Gümrük İdareleri ile gerekli koordinasyonu
sağlar.
Malların
Satılması veya Devri
Madde
35- Kullanıcılar, Bölgeden yurtdışına veya
Türkiye'ye toptan satış yaparlar. Kullanıcılar ve Bölgede depo kiralayan
firmalar, Bölge Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek kaydıyla, aynı Bölgedeki
diğer Kullanıcılara toptan satış yapabilir veya mallarını toptan
devredebilirler.
Fıkra 2 (Mülga; 20.07.1995 tarih ve 22349 sayılı
Resmi Gazete)
Bölgedeki
Mallardan Sorumluluk
Madde
36- Bölgede faaliyette bulunan Kullanıcılar,
mallarındaki kayıp ya da sayı, çeşit ve ağırlık bakımından meydana gelen
noksanlık ile mal kalitesindeki değişikliklerden dolayı Bölge Müdürlüğüne karşı
sorumludurlar. Kullanıcılar, malların tabiatından ileri gelen bir kayıp ve
noksanlığın varlığını veya mücbir sebepten dolayı bu farklılığın doğduğunu
kanıtlamaları halinde bu sorumluluk ortadan kalkar.
Bölgedeki mallarda; normal işlemler, tabii
aşınma, fire veya benzeri nedenler dışında, bir eksikliğin veya sebebi
açıklanamayan bir fazlalığın tesbit edilmesi halinde, ilgili Kullanıcı, İşletici
veya B.K.İ. bu durumu Bölge Müdürlüğüne yazılı olarak bildirir ve gerekli
yükümlülükleri yerine getirir.
İmha Edilmesi
Gerekli Olan Mallar ve Atıklar
Madde
37- (Değişik,29.06.2003 tarih ve 25153 sayılı Resmi
Gazete)
Kullanım
süresinin dolması, eskime, bozulma, çürüme vb. nedenlerle bölge dışına
çıkarılması gerektiği veya diğer kullanıcıların mallarına zarar verici olduğu ya
da sağlık kurallarıyla bağdaşmadığı Bölge Müdürlüğü’nce tespit edilen malların
bölgede veya bölge dışında imhasına
Bölge Müdürlüğü başkanlığında, Gümrük ve Gümrük Muhafaza Müdürlükleri,
Çevre Bakanlığı ile İşletici veya B.K.İ. yetkilileri ve gerektiğinde Bölge
Müdürlüğünce tayin edilecek ve mallar üzerinde ihtisası olan bir eksperin de
bulunduğu komisyon tarafından karar verilir.
Komisyon
tarafından imhasına karar verilen bu malların imhası Bölge Müdürlüğünce kullanıcıdan yazılı olarak
talep edilir. Bu talebin, tebliğ edildiği tarihten itibaren 24 saat içinde
yerine getirilmeye başlanılması esastır.
Malların
imha işlemine kullanıcı tarafından başlanılmaması halinde, imha işlemi İşletici veya B.K.İ. tarafından yürütülür. Yapılan tüm masraflar
için kullanıcıya rüc’u edilir, yapılan masrafların kullanıcı tarafından
ödenmemesi halinde Yönetmeliğin 14/a maddesine göre kullanıcının ticari
işlemleri durdurulur.
Bölge
içerisinde imha yeri bulunmaması durumunda bu mallar imha edilmek üzere İşletici
veya B.K.İ.nce, veya kullanıcı tarafından Gümrük İdaresi görevlilerinin gözetimi
altında ayniyat kontrolü yapılmak suretiyle bölge dışındaki temizlik hizmetiyle
ilgili kamu görevlilerine veya bu işi yapan
özel kişilere imha edilmek üzere teslim edilir. İmha edilen mallar
kullanıcının envanter kayıtlarından silinir.
Bölgedeki
faaliyetler sonucu ortaya çıkan atıkların bölge dışına çıkarılmasına, Bölge
Müdürlüğü’nün başkanlığında Gümrük ve Gümrük Muhafaza Müdürlükleri, Çevre
Bakanlığı, İşletici veya B.K.İ. temsilcilerinden oluşturulan bir komisyon
tarafından karar verilir. Bölgeden çıkarılmaları uygun görülen atıklar (kap,
ambalaj maddeleri, hurdalar, çöpler, evsel nitelikli atıklar v.b.) İşletici veya
B.K.İ. yetkililerince, Gümrük İdaresi görevlilerinin gözetimi altında bölge
dışındaki temizlik hizmetleriyle görevli kamu görevlilerine veya bu işi yapan
özel kişilere teslim edilir. Şayet bu yetkililerce, atıkların bölgeden uzaklaştırılması için bir
ücret talep edilirse, bu ücretler ilgili kullanıcılar tarafından ödenir. Söz
konusu maddelerin imhasının gerekli olması halinde yukarıdaki fıkralarda
belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde imha işlemi
gerçekleştirilir.
Tehlikeli atıklar ise
Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ndeki hükümlere göre tasfiyeye tabi
tutulur.
Terk Edilmiş
ve Dağınık Mallar
Madde
38- Bölgede, hiç bir Kullanıcıya ait olmayan
parsellere bırakılmış veya terk edilmiş mallar, Bölge Müdürlüğünün gözetim ve
denetimi altında İşletici veya B.K.İ. tarafından toplatılarak, bu konuda
tutulacak kayıt defterine işlenir ve Yönetmeliğin 52'nci maddesine göre tasfiye
edilir.
Yükleme, boşaltma,
taşıma ve sair işlemler esnasında ambalajlarından dağılmış, dökülmüş ve tekrar
ambalajlanmasından sonra arta kalan sahibi belli dağınık mallar, İşletici veya
B.K.İ. tarafından, toplama, süpürme ve tekrar ambalajlama masrafları Kullanıcı
tarafından ödendiği takdirde, sahiplerine teslim edilir. Aksi halde terk edilmiş
mal işlemine tabi tutulur.
Hasarlı
Mallar
Madde
39- Gerek Bölgeye sokulurken veya Bölgeden
çıkartılırken ve gerekse Bölge içinde işleme tabi tutulurken, hasarlı ambalajda
bulunduğu veya kurcalanmış olduğu tesbit edilen şüpheli mallar için Bölge
Müdürlüğünce, İşletici veya B.K.İ.'nin yükleme boşaltma işlerini yapan kişi veya
kuruluş yetkilileri ile gemi kaptanı, acenta ve nakliyecinin veya
temsilcilerinin bulunduğu üç kişilik bir komisyon oluşturularak, mallar
sınıflandırılır, sayılır veya tartılır ve tekrar ambalajlanır. Bu komisyona,
malların nakliye sigortasını yapan sigortacı veya temsilcisi de katılabilir.
Durum, bir tutanakla tesbit edilerek, Bölge Müdürlüğüne bildirilir. Tutanakta,
mallarda tesbit edilen fazlalık veya eksiklikler belirlenir. Eksiklik veya
fazlalık durumunda, duruma göre gemi kaptanı, acenta, nakliyeci veya kullanıcı,
Yönetmeliğin 36'ncı maddesi hükümleri gereğince sorumlu tutulur. Sahipsiz
mallar, terk edilmiş mallar olarak addedilir ve 38'nci madde hükmüne göre işleme
tabi tutulurlar.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Özel Hesap Ve Özel Ödenek, Serbest Bölge
Gelirleri, Kira Sözleşmeleri
| 
SERBEST
BÖLGELER UYGULAMA YÖNETMELİĞİ