|
08
Eylül 2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25223
Devlet Bakanlığından:
Sigorta Ve Reasürans Şirketlerinde Bağımsız Denetim Yapılmasına İlişkin Yönetmelik
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç ve Kapsam
Madde 1- Bu
Yönetmeliğin amacı, Türkiye'de kurulmuş sigorta ve reasürans şirketleri ile
yabancı ülkelerde kurulmuş sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiye'deki
şubeleri tarafından sigortacılık mevzuatı dahilinde yayımlanacak mali
tablolarını denetleyecek bağımsız denetim kuruluşlarının; niteliklerine,
faaliyetlerine yetkilendirilmelerine, bu yetkilerinin geçici veya sürekli olarak kaldırılmasına
ve bağımsız denetim sözleşmesinin içeriği ile bağımsız denetim sözleşmesinin
taraflarının yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Hukuki Dayanak
Madde 2- Bu
Yönetmelik, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanununun 39 uncu maddesinin dokuzuncu
fıkrasının (7) numaralı bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen;
Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,
Şirket: Türkiye'de kurulmuş sigorta ve reasürans şirketleri ile
yabancı ülkelerde kurulmuş sigorta ve reasürans şirketlerinin Türkiye'deki
şubelerini,
Kuruluş: Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre şirketlerde denetim
yapma yetkisi verilen bağımsız denetim kuruluşlarını,
Denetçi: Bu Yönetmelik kapsamındaki kuruluşların, kuruluş adına denetlemeyle görevlendirilmiş
yetkili meslek personellerini,
Birlik: Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri
Birliğini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bağımsız Denetim Kuruluşlarının Niteliklerine,
Yetkilendirilmelerine ve
Faaliyetlerine İlişkin Esaslar
Bağımsız Denetim Yapabilecek Kuruluşların
Nitelikleri
Madde 4- Bu
Yönetmelik hükümleri dahilinde şirketler nezdinde bağımsız denetim yapacak
kuruluşların;
a. 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve/veya 4389 sayılı
Bankalar Kanunu ile bu Kanunlara dayanarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve
tebliğler uyarınca bağımsız denetim yapma izni almış olmaları,
b. 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış olmakla
birlikte, Şirketler nezdinde denetim yapmakla görevli;
1. Sorumlu ortak baş denetçi ve/veya baş denetçinin Müsteşarlıkça
belirlenen kurum veya kurumlar tarafından verilen sigortacılık eğitimini
tamamlamaları,
2. Kıdemli denetçi ve/veya denetçilerden en az birisinin
Müsteşarlıkça belirlenen kurum veya kurumlar tarafından verilen sigortacılık
eğitimini tamamlamaları ve bu eğitim sonunda yapılan sınavda başarılı
olmaları,
şarttır.
Başvuru Sırasında Gerekli Bilgi ve
Belgeler
Madde 5- Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sigorta ve reasürans
şirketlerinde bağımsız denetim faaliyetinde bulunmak isteyen kuruluşlar,
Müsteşarlığa verdikleri başvuru dilekçelerine,
a. Kuruluşun sözleşmesi,
b. 4 üncü maddede yer alan hususlara ilişkin bilgilerin tevsikini
sağlayan belgeler,
c. Ortakların ve denetçilerin, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik,
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu hükümleri
uyarınca yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir unvanını
aldığını ve ilgili meslek odasına kayıtlı olduklarını gösterir belgeler,
d. Denetçilerin 6 ncı maddede belirtilen iş tecrübelerine sahip
olduklarını gösteren belgeler,
e. Ortakların ve denetçilerin birden fazla kuruluşta ortaklığının
bulunmadığına (EK:1) ve ayrıca bankalarda, sigorta ve reasürans şirketlerinde
veya Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketlerde bağımsız denetim yapma yetkisi
iptal edilmiş kuruluşlarda ortak veya yetki iptaline neden olan denetim
faaliyetinde denetçi sıfatı ile yer almadığına (EK:2) dair beyanları,
f. Birer örneği ekte
yer alan “Kuruluşa İlişkin Bilgi Formu” (EK:3), "Ortaklara ve Denetçilere
İlişkin Bilgi Formu" (EK:4) ve "Arşiv Kayıtlarını İçeren Adli Sicil
Belgeleri"(EK:5),
bentlerinde istenen bilgi ve belgeleri ekler.
Meslek Mensubu Unvanları
Madde 6- Bağımsız denetim kuruluşunda çalışan denetçilerin
alabilecekleri unvanlar kıdem sırasına göre; sorumlu ortak baş denetçi, baş
denetçi, kıdemli denetçi, denetçi ve denetçi yardımcısıdır.
Sorumlu ortak baş denetçi, bağımsız denetim kuruluşunda pay sahibi
olup baş denetçi unvanını haiz ve denetim çalışmasını kuruluş adına kendi
kişisel sorumluluğu ile yürüten ve kuruluş adına bağımsız denetim raporlarını
imzalamaya yetkili olan kişidir.
Baş denetçi unvanının kazanılması için fiilen en az 10 yıl,
kıdemli denetçi unvanının kazanılması için fiilen en az 6 yıl, denetçi unvanının
kazanılması için fiilen en az 3 yıl mesleki deneyim şarttır. Denetçi
yardımcılığında geçen süre bu hesaplamada dikkate alınır. Bilgi, deneyim ve
yetenekleri bir üst kıdemin gerektirdiği nitelikte olmayanlar sürelerini doldursalar
dahi bağımsız denetim kuruluşunun yetkili organlarınca bir üst unvana terfi
ettirilemezler.
Denetçiler, yukarıda
belirtilen unvanların yanında 3568 sayılı Kanuna göre aldıkları ve kuruluşun
temsili ile ilgili olarak sahip oldukları unvanları
kullanabilirler.
Şirketlerde Bağımsız Denetim Yapma Yetkisinin
Verilmesi
Madde 7-
Müsteşarlık, şirketlerde bağımsız denetim yapma yetkisi almak isteyenlerin
başvurusu üzerine, kendisine sunulan bilgi ve belgelerle ilgili gerekli inceleme
ve değerlendirmeleri yaptıktan sonra, bu Yönetmelikte belirtilen koşulları
taşıyanlara şirketlerde bağımsız denetim yapma yetkisi verir.
Müsteşarlık, bağımsız denetim yapma yetkisi alan kuruluşları
Birlik vasıtasıyla şirketlere duyurur.
Bu madde ile denetim yetkisi verilen kuruluşların, bu Yönetmelik
hükümlerinin uygulamasını ilgilendiren; kuruluşları, adresleri, ortakları,
yöneticileri ve denetçilerine ilişkin her türlü değişikliği, değişikliği takip
eden bir ay içerisinde, Müsteşarlığa bildirmeleri şarttır.
Faaliyet Esasları
Madde 8- Şirketlerdeki çalışmalar, sorumlu ortak baş denetçi
başkanlığında, kuruluşta istihdam edilen, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik,
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre
ruhsat almış meslek mensupları tarafından yapılır.
Kuruluşlar, çalışmalarını bu Yönetmelik ve Sigortacılık Bağımsız
Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelik, mezkur yönetmeliklerde hüküm bulunmayan
hallerde, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik
ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ve bu Kanuna
ilişkin yönetmelik ve tebliğ
esaslarına göre yürütmek zorundadır.
Denetçilerin, sigortacılık mevzuatını sürekli olarak takip
etmeleri ve bilgilerini güncelleştirmeleri şarttır.
Reklam Yasağı
Madde 9- Kuruluşlar
dolaylı veya dolaysız reklam sayılabilecek faaliyetlerde bulunamazlar ve iş
öneremezler.
Ancak; kuruluşlar, tanıtıcı bilgiler içeren broşürler hazırlayıp
dağıtabilirler, kendileri veya müşterileri için eleman aramaya yönelik ilanlar
verebilirler, mesleki konularda bilimsel nitelikte yayın
yapabilirler.
Haksız
Rekabet
Madde 10-
Kuruluşlar ve denetçiler, diğer düzenlemelerde yer alan haksız rekabet halleri
saklı kalmak kaydıyla, denetim faaliyetinin niteliğini herhangi bir suretle
olumsuz yönde etkileyebilecek veya meslektaşlarına zarar verebilecek tarzda ve
ölçüde rekabete giremezler; özellikle denetim ücreti, personel ve iş alma gibi
konulardaki mesleki kurallar ile mesleki denetim ve kurallarına aykırı
davranışlarda bulunamazlar.
Görev Kabulünde Sorumluluk
Madde 11- Kuruluşlar sahip bulundukları organizasyon, personel veya mesleki
uzmanlıklar ile sonuçlandıramayacakları bir bağımsız denetim hizmetini
üstlenemezler. Bağımsız denetim hizmeti sırasında kuruluş dışındaki uzman
kişilerden görüş alınması ve ek araştırma yaptırılması, kuruluşun yeterli
organizasyona sahip bulunmadığı veya denetçinin yeterli uzmanlığa sahip olmadığı
anlamına gelmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Özellikleri ve
Sözleşmenin Taraflarının Yükümlülükleri
Bağımsız Denetim
Sözleşmesi Öncesinde Dikkat Edilecek Hususlar
Madde 12- Şirketler, bağımsız denetim faaliyeti yapacak kuruluşu seçerken,
kuruluşun imkanlarını, uzmanlığını ve deneyimini dikkate almak
zorundadırlar.
Kuruluşlar, şirketlerle
bağımsız denetim sözleşmesi yapmadan önce, üstlenecekleri bağımsız denetimin
kendilerine getirebileceği riski tespit etmek amacıyla, bağımsız denetimin
kapsamı ile planlamasını belirlemek ve gerekli ön araştırmayı yapmak
zorundadırlar.
Ön araştırma kapsamında, denetim sürecini olumlu ya da olumsuz
etkileyebilecek hususların varlığı ve kuruluş değişikliğinin nedenleri ile
ilgili olarak önceki dönemlerde denetimi üstlenen kuruluşlardan bilgi talep
edilebilir. Şirketler, önceki kuruluşa cari dönem için sözleşme yapacağı
kuruluşun unvanını bildirir ve talep edilen bilgilerin verilmesi için
yetkilendirirler. Önceki kuruluşlar, bu kapsamda kendilerinden talep edilen
bilgileri vermek zorundadırlar.
Bağımsız Denetim Sözleşmesi
Madde 13- Bağımsız
denetim faaliyeti, kuruluş ile şirket arasında yapılacak yazılı sözleşme
çerçevesinde yürütülür. Bağımsız denetim sözleşmesi, yapılacak denetimin kapsam
ve içeriği üzerinde taraflar arasında tam bir mutabakat sağlandığının bir
göstergesidir.
Bağımsız denetim sözleşmelerinde bulunması gereken asgari unsurlar
şunlardır;
a. Denetimde görevlendirilecek sorumlu ortak baş denetçi, baş
denetçi, kıdemli denetçi, denetçi ile bunların yedekleri ve yardımcıları,
b. Bağımsız denetimin amacı, kapsamı ve varsa özel nedenleri,
c. Kuruluş tarafından anlaşma kapsamında sunulacak hizmetler,
d. Tarafların sorumlulukları ve yükümlülükleri,
e. Denetim ekibinde görevlendirilenlerin unvanları, öngörülen
çalışma süreleri ve her biri için uygun görülen ücret tutarının ayrıntılı
dökümünü de içerecek şekilde bağımsız denetim ücreti,
f. Denetimin başlama ve sona erme tarihi,
g. Denetim raporunun teslim edileceği tarih.
Şirketlerin
Yükümlülükleri
Madde 14- Şirketler, her yılın Kasım ayı sonunu geçmemek üzere, o hesap dönemi için
denetim yaptıracakları kuruluşla yaptıkları sözleşmeleri ile eklerini ve
sonradan sözleşme de yapılabilecek değişiklikleri; sözleşmenin imzalanması ve
değişikliğin yapılmasını takip eden altı iş günü içerisinde Müsteşarlığa
göndermek zorundadırlar. Ancak Müsteşarlık, bütün branşlardaki ruhsatları iptal edilen
şirketler ile yeni sigorta ve reasürans sözleşmesi yapma yetkisi kaldırılan
şirketlerin bağımsız denetim yaptırmamalarına karar verebilir.
Şirketler aynı kuruluşla birbirini izleyen azami beş hesap dönemi
için sözleşme imzalayabilirler. Şirketin aynı kuruluş ile tekrar bağımsız
denetim sözleşmesi imzalayabilmesi için en az iki hesap döneminin geçmesi
zorunludur.
Seçilen kuruluş ile yapılan bağımsız denetim sözleşmesi, şirket
yönetim kurulunca imzalanarak yürürlüğe girer.
Şirketler, kuruluşlara karşı olan yükümlülüklerini, Sigortacılık
Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde
yerine getirmek zorundadırlar.
Kuruluşların Yükümlülükleri
Madde 15- Sigorta
ve reasürans şirketlerinin mali tablolarının denetlenmesi ve bağımsız denetim
raporunun düzenlenmesi kuruluşlarca yapılır. Kuruluşlar, hazırlayacakları yıllık
bağımsız denetim raporlarını, hesap dönemlerini takip eden on hafta içerisinde
tamamlamak zorundadırlar.
Düzenlenen bağımsız
denetim raporlarının bir nüshası, 18 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen
süre de göz önüne alınarak, kuruluşu temsil ve ilzama yetkili olanların imzasını
taşıyan bir yazı ekinde şirket yönetim kurulu başkanlığına ve aynı usulde
hazırlanmış iki
nüshası da şirkete gönderilen tarihte Müsteşarlığa gönderilir.
Şirketlerin Bağımsız Denetim Sözleşmesini
Feshetmesi
Madde 16-
Şirketler, bağımsız denetim sözleşmesine aykırı hareket edildiği ve/veya
denetimin denetim ilkelerine göre yapılmadığı hallerde gerekçe göstererek,
kanıtlarıyla birlikte Müsteşarlığa başvurmak ve onayını almak suretiyle,
sözleşmeyi feshedebilirler. Bu durumda şirketler, sözleşme yapacağı yeni
kuruluşu, Müsteşarlığa bildirir ve yeni kuruluşun denetim yapabilmesi için de
Müsteşarlığın onayını alır.
Şirketin denetim sözleşmesini feshetmek istemesi halinde, kuruluş
da denetim sözleşmesinin fesih nedenlerini Müsteşarlığa bildirir.
Kuruluşun Bağımsız Denetim Sözleşmesini Feshetmesi
Madde 17- Denetçinin çalışma alanının önemli ölçüde sözleşme hükümlerine aykırı
olarak sınırlandırılması, mali tablolara ilişkin bilgi ve belgelerin elde
edilememesi veya benzeri durumların oluşması halinde sözleşme, yazılı gerekçe
gösterilmesi koşuluyla, kuruluş tarafından sona erdirilebilir. Kuruluş
bu durumu,
denetimden çekilme gerekçeleriyle birlikte derhal Müsteşarlığa bildirir. Çekilme
halinde, kuruluşun çalışma kağıtlarını ve gerekli tüm bilgileri, yerine geçecek
olan kuruluşa devredilmek üzere Müsteşarlığa vermesi zorunludur.
Kuruluşun denetimden çekilmesi halinde şirket, çekilmenin
nedenlerini ve sözleşme yapacağı yeni kuruluşu Müsteşarlığa bildirir ve yeni
kuruluşun denetim yapabilmesi için Müsteşarlığın onayını
alır.
Raporların İlanı
Madde 18- Bağımsız
denetim görüşü, ilgili mali tablolar ile birlikte, mali tabloların
yayımlanmasına ilişkin mevzuat hükümleri çerçevesinde
yayımlanır.
Yıllık denetim sonucu düzenlenen bağımsız denetim raporları, Türk
Ticaret Kanununun 362 nci maddesi uyarınca, ilgili bulunduğu yıla ilişkin
denetime esas mali tabloların görüşüleceği genel kurul toplantısından en az on
beş gün önce pay sahiplerinin emrine hazır bulundurulur ve bağımsız denetçi
görüşü anılan genel kurulda okunur.
Kuruluşlar denetledikleri ve görüş bildirdikleri mali tabloların
aynen ilan edilip edilmediğini tespit etmek zorundadırlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Bağımsız Denetimin
Geçerliliği
Madde 19- Bağımsız
denetimin geçerli olabilmesi için Sigortacılık Bağımsız Denetim İlkelerine
İlişkin Yönetmeliğe uyulması zorunludur.
Sigortacılık Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmeliğe
aykırılığı giderilemeyen durumların varlığı halinde, yapılmış olan bağımsız
denetim geçersiz sayılır.
Geçersiz sayılan bağımsız denetime ilişkin bağımsız denetim
raporunun daha önce mali tablolarla birlikte ilan edilmiş olması halinde,
bağımsız denetimin geçersiz sayıldığı hususu ilgili mali tablolarla birlikte
aynı usul ve esaslar dahilinde ilan edilir.
Hukuki ve Cezai Sorumluluk
Madde 20- Bağımsız
denetimin, Sigortacılık Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmeliğe uygun
olarak yapılmaması nedeniyle, Şirketler veya üçüncü şahıslara karşı doğacak
zararlardan, genel hükümler saklı kalmak kaydıyla, kuruluşlar ile bağımsız
denetim sözleşmesinde gösterilen ve bağımsız denetim raporunu imzalayan sorumlu
ortak baş
denetçiler birlikte sorumludurlar.
Şirketlerde Bağımsız Denetleme Yapma Yetkisinin
Kaldırılması
Madde 21- Bu
Yönetmelik ve/veya Sigortacılık Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelik
hükümlerine aykırı hareket ettikleri tespit edilen kuruluşların, tespit edilen
aykırılıkların mahiyetine bağlı olarak, sigorta ve reasürans şirketlerinde
bağımsız denetim yapma yetkisinin geçici veya sürekli olarak kaldırılması
Müsteşarlıkça gerçekleştirilir.
Aşağıdaki durumların bir veya birkaçının varlığının tespiti
halinde, Müsteşarlıkça yapılan değerlendirme üzerine, kuruluşun sigorta ve
reasürans şirketlerinde denetim yapma yetkisi geçici veya
sürekli olarak Müsteşarlık
tarafından kaldırılır;
a) Mali tablolara ilişkin olarak şirketlerin gerçek durumunu
yansıtmayan; eksik, yanlış veya yanıltıcı rapor düzenlenmesi,
b)Yapılan denetimlerde, Müsteşarlığa bildirilenler dışında denetçi
görevlendirilmesi,
c) Kesintisiz olarak beş hesap dönemi itibariyle şirketlerde
bağımsız denetim faaliyetinde bulunulmaması durumunda, bu Yönetmeliğin 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan eğitim şartının tekrar
yerine getirilmemesi,
d) Sigortacılık Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelik
hükümlerine uygun denetim yapılmaması veya meslek ilkelerine
uyulmaması,
e) Müsteşarlıkça uyarı konusu yapılan hususların tekrar edilmesi,
f) Bankalarda veya Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketlerde
bağımsız denetim yapma yetkisinin geçici veya sürekli olarak
kaldırılması,
g) Bu Yönetmeliğin diğer maddelerinde belirtilen düzenlemelere
aykırı işlemlerin tespit edilmesi.
Bağımsız denetim yapma yetkisi geçici olarak kaldırılan
kuruluşlar;
a. Yetkinin münhasıran Müsteşarlıkça kaldırılması durumunda,
yetkinin kaldırılmasını takip eden iki hesap dönemi boyunca,
b. Yetkinin Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumu veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından
kaldırılması üzerine Müsteşarlıkça kaldırılması durumunda, bu Kurumlar
tarafından belirlenen süre boyunca,
şirketlerde bağımsız denetim yapamazlar.
Bağımsız denetim yapma yetkisi, Müsteşarlıkça geçici veya sürekli
olarak kaldırılan kuruluşlar, Birlik vasıtasıyla şirketlere
duyurulur.
Yetkileri geçici veya sürekli olarak kaldırılan kuruluşlar ve
yetkilerinin kaldırılma gerekçeleri; mesleki ahlak ve disiplin yönünden
incelenmek üzere ilgili meslek odasına ve ayrıca Sermaye Piyasası Kurulu ile
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna bildirilir.
Yürürlükten Kaldırılan Hükümler
Madde 22-
4/6/1996 tarihli ve 22656 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Sigorta ve
Reasürans Şirketlerinin Bağımsız Dış Denetim Kuruluşlarınca Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu
Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce usulüne göre yetkilendirilmiş kuruluşlar,
durumlarını bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde
bu Yönetmelikle tespit edilen yeni koşullara uygun hale getirirler. Uygunluğun
sağlandığını Müsteşarlığa belgeleriyle tevsik edemeyen kuruluşların yetkisi
başka bir işleme gerek kalmaksızın kaldırılmış olur.
Yürürlük
Madde 23- Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 24- Bu
Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan
yürütür.
EKLER
| 
SİGORTA
VE REASÜRANS ŞİRKETLERİNDE BAĞIMSIZ DENETİM YAPILMASINA
İLİŞKİN YÖNETMELİK