SSK BİLGİ - 1   

 

SSK Açısından Kimler İşverendir?

İşyerlerinde bir hizmet akdine dayanarak sigortalı çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler SSK açısından işveren sayılmaktadır.

İşyeri Nedir?

Sigortalıların işlerini yaptıkları ile işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve
bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyeridir.

İşçi Çalıştırmaya Başlamanız Halinde Neler Yapmalısınız?

İşçi çalıştırmaya başlayacağınız tarihten önce bağlı bulunduğunuz SSK Sigorta İl Müdürlüğüne ya da Sigorta Müdürlüğüne “işyeri bildirgesi” düzenleyip vermelisiniz.

Ayrıca, çalıştıracağınız her işçi için, işe alma tarihinden önce “sigortalı işe giriş bildirgesi” düzenlemeniz ve Kuruma vermeniz gereklidir.

Eğer işyeriniz “inşaat” işyeri ise, sigortalı işe giriş bildirgesini, işçilerinizi çalıştırmaya başladığınız gün içerisinde verebilirsiniz.

Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde işe alınan işçiler için en geç bir ay içinde bildirim yapmak zorundasınız.

Söz konusu bildirgeleri, doğrudan Kuruma verebileceğiniz gibi, aynı süreler içerisinde iadeli taahhütlü olarak da gönderebilirsiniz.

Bir işverene ait olan her işyeri ayrı ayrı Kuruma bildirilir ve tescili yaptırılır.

Bir İşyerini Devralan İşveren Ne Yapmalıdır?

Bir işyerini devralacak işveren, işyerini devralmadan önce, Kuruma el değişikliğini bildiren işyeri devir bildirgesi vermek zorundadır.

Bir İşyeri Kendisine İntikal Eden İşveren Ne Yapmalıdır?

Bir işyeri kendisine intikal eden işveren eğer mirası açık olarak kabul ederse irade beyanının yapıldığı tarihi intikal tarihi olarak, mirasçıların açık irade beyanı ile mirası kabul ettiklerini bildirmemeleri halinde ise işverenin ölüm tarihinden itibaren geçecek üç aylık süreninin son gününün, işyerinin intikal tarihi olarak kabul edilmesi ve işyeri bildirgesinin bu tarihlerden en az bir gün önce Kuruma verilmesi gerekmektedir.

İşyerinin Devredilmesi veya İntikal Etmesi Halinde Yeni İşverenin Sorumluluğu Nedir?

Sigortalı çalıştırılan işyerini devralan veya bu tür işyeri kendisine intikal eden işveren, eski işverenin Kuruma olan sigorta primi ile gecikme zammı ve faiz borçlarından müteselsilen sorumludur.

Sigortalılarınız İş Kazasına Uğrarsa Ne Yapmanız Gerekir?

İş kazasına uğrayan sigortalıya, Kurumca işe el konuluncaya kadar, sağlık durumunun gerektirdiği sağlık yardımlarının işveren tarafından yapılması gereklidir.

İş kazası, işveren tarafından o yer yetkili zabıtasına (polis veya jandarma) derhal ve Kuruma da kazadan sonraki iki gün içinde yazı (veya vizite kağıdı) ile bildirilmek zorundadır.

Sigortalılarınız Meslek Hastalığına Tutulursa Ne Yapmanız Gerekir?

Bir sigortalınızın meslek hastalığına tutulduğunu öğrendiğinizde ya da durumu sigortalının size bildirmesi durumunda, öğrendiğiniz günden başlayarak iki gün içinde vizite kağıdı ile Kuruma bildirim yapmanız icap eder.

İşverenin İşçilerin Sağlığını Koruma Ve İş Güvenliği İle İlgili Mevzuatta Öngörülen Sorumlulukları Var mıdır?

İşveren, çalıştırdığı sigortalılarını iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı korumak için, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerinde belirtilen tedbirleri almak ve bu tedbirlerin uygulanmasını devamlı surette izlemekle yükümlü kılınmıştır.

İşçinizi Neden Sigortalı Çalıştırmalısınız?

Çalıştıranlar işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olurlar. Bu konuda işverenin de çalışanın da aksini uygulama hakları bulunmamaktadır.

Sosyal Sigorta uygulamasında deneme süresi yoktur.

Çalışanların, işe alındıkları tarih itibariyle sigortalı yapılmaları kanunen zorunludur. Bunun aksine sözleşmeler geçerli değildir.

SSK’nca Verilen İşkolu Kodu ve Tehlike Sınıfı Nedir?

İş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası prim oranı, yapılan işin iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre tespit edilir.

İşkolları, tehlikenin ağırlığına göre sınıflara, bu sınıflarda özel iş şartlarına ve tehlikeyi önlemek için alınmış tedbirlere göre derecelere ayrılır. Hangi işkollarının hangi tehlike sınıfına girdiği tehlike sınıf ve derecelerine ait prim oranlarının ve tehlike derecelerinin belli edilmesinde uygulanacak esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuş tarife ile tespit edilir.

İşkolu kodu, Kurumca işyerine verilen işyeri sicil numarasının tek haneli mahiyet kodundan sonra gelen dört haneli rakamla bildirilmektedir.

İşyerinizde Yapılmakta Olan İşte Tehlike Sınıf ve Derecesini Etkileyebilecek Değişiklik Olduğunda Ne Yapmalısınız?

Tehlike sınıf ve derecesini etkileyebilecek her türlü değişiklikleri bir ay içinde Kuruma yazılı olarak bildirmeniz gerekmektedir.

İşyerine Verilen Tehlike Sınıf ve Derecesinin Yanlış Olduğunu Düşünen İşveren Ne Yapmalıdır?

İşverenler, Kurumca verilen tehlike sınıf ve derecesinin yapılan işe uymadığını düşünüyorlarsa, takvim yılından en az iki ay önce Kuruma yazılı olarak başvuruda bulunmalıdırlar. Bu durumda Kurumca verilecek karar, takvim yılı başından itibaren yürürlüğe girer.

İşverenler itirazlarını, işkolu kodu tehlike sınıf ve derecesine ait prim oranları Kurumca kendilerine yazılı olarak bildirildiği tarihten sonra bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, bir ay geçtikten sonraki itirazlarını ise Kuruma yapabilirler.

Sigorta Primine Esas Kazanç (SPEK) Ne Demektir?

Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödeyecekleri primleri hesabında:

a) Sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretlerin,

b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,

c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin,

Brüt toplamı esas alınır.

Sigortalılar için ödenecek sigorta priminin hesaplanacağı bu tutara sigorta primine esas kazanç denir.

Sigorta primine esas kazanç alt sınırının altında ücret almakta olan sigortalılar ile ücret almaksızın çalışan sigortalılar, SPEK alt sınırı üzerinden; SPEK üst sınırının
üstünde ücret alan sigortalılar da SPEK üst sınırı üzerinden prime tabi tutulurlar.

Prim Belgeleri Nelerdir?

Prim belgeleri denildiğinde şu üç belge kastedilmektedir:

  • Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi
  • Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosu
  • Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primi Bordrosu

Prim Belgeleri Hangi Sürelerde Kuruma Verilecektir?

  • Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi, ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar,
  • Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosu, ait olduğu dönemi takip eden ayın sonuna kadar,belirtilen sürelerin son gününün resmi tatile rastlaması halinde takip eden ilk iş gününün mesai saati sonuna kadar,
  • Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primi Bordrosu da, ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar

Kuruma verilmek zorundadır.

Bu belgelerden Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosu ile Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primi Bordrosunun işyerinde sigortalıların rahatlıkla görebilecekleri bir yere asılması zorunludur.

Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların 30 günden az çalıştıklarını açıklayan bilgi ve belgelerin işverenlerce prim belgelerine (Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosu, Aylık Sosyal Güvenlik Destek Prim Bordrosu) eklenmesi zorunludur.

Primler Ne Zaman Ödenir?

İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden hesaplanacak prim tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kendisine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdur. Ödeme ile ilgili sürenin son gününün resmi tatile rastlaması halinde,bunu takip eden ilk iş gününün mesai saati bitimine kadar ödeme yapılabilir.

Sigorta Primleri Kuruma Ödenmezse Ne Olur?

Kuruma zamanında ödenmeyen primler için gecikme zammı uygulanmaktadır.

Sigorta Kolları Nelerdir ve Prim Oranları Ne Kadardır?

Sigorta kolları iki grupta toplanmaktadır:

  • Kısa Vadeli Sigorta Kolları: İş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası, hastalık sigortası ve analık sigortası
  • Uzun Vadeli Sigorta Kolları: Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası.

01.06.2000 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanılacak olan İşsizlik Sigortası Prim oranları ise, işçi payı %2, işveren payı %3 ve devlet payı %2'dir.
Sosyal Güvenlik Destek Priminin oranı, %7.5 işçi payı ve %22.5 işveren payı olmak üzere %30’dur.
Kurumca Yersiz ve Yanlış Olarak Alınan Primler Ne Yapılır?

Yersiz ve yanlış alındığı anlaşılan primler, alındıkları tarihten itibaren 10 yıl geçmemiş ise, işveren ve sigortalının talebi üzerine hisseleri oranında Kurumca geri verilir.

506 Sayılı Kanunda Belirtilen Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyen İşverenlere Uygulanacak Yaptırımlar Nelerdir?

Prim belgeleri ile işyeri ve sigortalı işe giriş bildirgelerini öngörülen sürelerinde Kuruma vermeyen, Kuruma verdiği Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosu ile Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primleri Bordrosunun Kurumca onaylı nüshalarını işyerine asmayan işverenler hakkında idari para cezası uygulanır. Yine gerektiği halde vizite kağıdı vermeyen işveren hakkında idari para cezası uygulanır.

İşverenin kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi yahut suç sayılabilir bir hareketi sonucunda meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle Kurumun sigortalıya veya hak sahiplerine yapacağı harcamalar ve ödemelerin peşin sermaye bedeli işverenden tahsil olunur.

İdari Para Cezalarının Miktarı Nasıl Belirlenir?

İşyeri bildirgesini yasal süresi içinde Kuruma vermeyenlere aylık asgari ücretin üç katı tutarında,
Sigortalı işe giriş bildirgesini yasal süresi içinde Kuruma vermeyenlere, her bir sigortalı için aylık asgari ücret tutarında,
Prim belgelerini yasal süreleri içinde Kuruma vermeyenlere her bir fiil için ayrı ayrı aylık asgari ücretin iki katı tutarında,
Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosunu ve Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primi Bordrosunu yönetmelikle belirlenen sürede sigortalıların görebilecekleri bir yere asmayan işverenlere aylık asgari ücretin iki katı tutarında,
Vizite Kağıdını Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen üç gün içinde vermeyen işverenlere aylık asgari ücret tutarında,
SSK Başkanlığı Sigorta Müfettişince istenilmesine rağmen, işyeri yasal kayıt ve belgelerini (zorunlu bir neden olmaksızın) teftişe ibraz etmeyenlerle, ibraz etmekle
beraber, ilgili mevzuat hükümlerine uygun düzenlemediği anlaşılanlara;
*Bilanço usulüne göre defter tutmak zorunda ise aylık asgari ücretin on iki katı,
*Diğer defterleri tutmakla yükümlü ise aylık asgari ücretin altı katı,
*Defter tutmakla yükümlü değilse aylık asgari ücretin üç katı tutarında İdari para cezası verilir.

İdari para cezalarının uygulanmasında, 1475 sayılı İş Kanunun 33 üncü maddesine göre, sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için fiilin oluştuğu tarihte uygulanan asgari ücret esas alınır.
İşverenler, düzenledikleri vizite kağıdındaki bilgilerin doğruluğundan da Kuruma karşı sorumludurlar.

Not:Bu bilgiler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı internet sayfasından alınmıştır.