SSK BİLGİ - 2   

SİGORTALI KİME DENİR?
Bir hizmet akdine istinaden bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılırlar.

İş Kanunundaki deneme süresi içinde sizin SİGORTALI olma hakkınız var mı?
Sosyal Sigortalar Kanununda deneme süresi yoktur.Çalışanlar işe başlamalarıyla sigortalı olurlar.

Sigortalı olmak bir hak mıdır?
Sigortalı olmak hak olduğu gibi aynı zamanda kanuni bir yükümlülüktür.


Sigortalılığınız ne zaman başlar?
İşe alınmanızla birlikte sigortalılığınız başlar.Çalıştırılan sigortalılar ile işverenleri bakımından hak ve yükümlülükler sigortalının işe alındığı tarihte başlar.Çalıştırılanlar ile işverenleri arasında sosyal sigorta yardımlarını ve yükümlülüklerini azaltmak konusunda anlaşma yapılamaz.Yapılan anlaşmalar geçersizdir.

Sigortalı olduğunuzu nasıl anlarsınız?
1-İşverenin SSK'ya vermek zorunda olduğu ve Kurum kaşeli dört aylık sigorta primleri bordrosu olarak adlandırılan ve çalışanların görebilecekleri bir yere asmak zorunda olduğu bu belgeden isminizi,çalıştığınız gün sayısını ve Kuruma bildirilen ücretlerinizi kontrol ederek anlayabilirsiniz,
2-İşyerinizin bağlı olduğu Sigorta Müdürlüğünden çalışmalarınızın SSK'ya bildirilip bildirilmediğini öğrenebilirsiniz.
3- Sigortalı hizmetlerle ilgili bilgisayar dökümü yapılabilen ünitelerden, bilgisayar çıktısı alabilirsiniz.


Sigortasız çalıştırıldığınızı anladığınızda ne yapmalısınız ?
1-Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı Sigorta Teftiş Kurulu Başkanlığına bağlı Grup Başkanlıklarına,
2-İşyerinin bağlı olduğu Sigorta Müdürlüklerine veya Sigorta il Müdürlüklerine bir dilekçe ile başvurabilirsiniz.
3- Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde yetkili mahkemeye başvurabilirsiniz.


İşyerinde işe başladığınızda ne yapmalısınız?
İşe girdiğiniz günden itibaren çalıştığınızı bir ay içinde ilinizdeki Sigorta İl Müdürlüğüne (ilde birden fazla sigorta müdürlüğünün bulunması durumunda işyerinin bağlı olduğu sigorta müdürlüğüne)bir dilekçe ile bildirmeniz gerekmektedir.Bu sizin sigortasız çalıştırılmanızı önleyecektir.


SSK emeklisi, bir başka işte çalışabilir mi? Şartları nedir?
506 sayılı Kanuna tabii bir işte, Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primi ödemek şartıyla, çalışabilirler.


SSK Emeklisi yeniden çalışmaya başlarsa ne yapmalıdır?
Emekli olduktan sonra bir işyerinde çalışmaya başladığınızda çalıştığınızı bir ay içinde bir dilekçe ile İlinizdeki Sigorta İl Müdürlüğüne veya Sigorta Müdürlüğüne bildirmek zorundasınız.Aksi taktirde emekli maaşınız kesilir ve çalışmaya başladığınız tarihten itibaren almış olduğunuz emekli aylığınız yasal faizi ile birlikte geri alınır.


İşveren muayene için belge vermek zorunda mıdır?
İşveren iş kazası,meslek hastalığı hastalık ve analık hallerinde sigortalıya vizite kağıdını hazırlayıp vermek zorundadır. İşverenin vizite kağıdını vermekten kaçınması halinde sigortalının Sigorta veya İl Müdürlüğüne başvurma hakkı vardır.Bu durumda Kurumca işverene tebligat yapılarak, üç gün içinde vizite kağıdının verilmesi istenilecek, bu süre içinde vizite kağıdı verilmezse işverene bir asgari ücret tutarında idari para cezası verilecektir.


SSK açısından işveren kimdir?
İşyerlerinde sigortalı çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler SSK açısından işveren sayılacaktır.


Kime işveren Vekili denir?
İşveren nam ve hesabına işin yönetim görevini yapan kimselere "işveren vekili" denir. İşveren vekili 506 sayılı Kanunda belirtilen yükümlülüklerinden dolayı aynen işveren gibi sorumludur.


İşyeri nedir?
 Sigortalıların işlerini yaptıkları yerler ile işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek eğitim yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ve araçlarda işyeridir.


İşçi çalıştırmaya başlayan işveren neler yapmalıdır?
 İşçi çalıştırmaya başlayacak işverenin,işçi çalıştırmaya başlanılacak tarihten önce bu işyerinin bağlı bulunduğu Sigorta Müdürlüğüne veya Sigorta İl Müdürlüğüne işyeri bildirgesi düzenleyip vermesi gerekmektedir
 Ayrıca;çalıştırılacak her işçi için  İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİ DÜZENLEYİP  işe başlatmadan önce Kuruma vermesi gerekmektedir.
 Eğer çalışılan işyeri inşaat işyeri ise; çalıştırılacak sigortalılar çalıştırılmaya başlandıkları gün itibariyle Kuruma bildirilecektir.
 İlk defa tescil edilecek işyerleri bakımından sigortalı işe giriş bildirgesinin sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde verilebilmesi mümkündür.


 İşyerini devralan işveren ne yapmalıdır?
 Bir işyerini devralan işveren işyerini devralmadan önce Kuruma işyeri devir bildirgesini vermek zorundadır.


 İşyeri kendisine intikal eden işveren ne yapmalıdır?
 Bir işyeri kendisine intikal eden işveren eğer mirası açık olarak kabul ederse irade beyanının yapıldığı tarihin açık irade beyanı ile mirası reddetmeleri halinde ise işverenin ölüm tarihinden itibaren geçecek üç aylık sürenin son gününün, işyerinin intikal tarihi olarak kabul edilmesi kaydıyla işyeri bildirgesini bu tarihlerden asgari bir gün önce Kurumumuza verilmesi gerekmektedir.


İşyerinin devredilmesi veya intikal etmesi halinde yeni işverenin sorumluluğu nedir?
 Sigortalıların çalıştırıldığı işyerini devralan veya bu tür işyeri kendisine intikal eden işveren, eski işverenin Kuruma olan sigorta primi ile gecikme zammı ve faiz borçlarından müteselsilen sorumludur.


Çalışanın sigortalılığı işverenin ve sigortalının istemesine mi bağlıdır?
Çalıştırılanların işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, kanunda hüküm altına alınmıştır. Bu sigortalı bakımından bir hak, işveren açısından bir yükümlülük gibi görünse de sigortalı bakımından da bir yükümlülüktür. Hiçbir sigortalı bu hakkından vazgeçemeyeceği gibi sigortalılık hakkını devredemez. İşveren de sözleşmelere bu hakkı ortadan kaldırıcı daraltıcı maddeler koyamaz, koysa dahi geçersiz sayılır.


SSK'ca verilen işkolu kodu ve tehlike sınıfı nedir?
İş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası primi, yapılan işin iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre değişir/tespit edilir.
İş kolları tehlikenin ağırlığına göre sınıflara, bu sınıflarda özel iş şartlarına ve tehlikeyi önlemek için alınmış tedbirlere göre derecelere ayrılır. Hangi iş kollarının hangi tehlike sınıfına girdiği tehlike sınıf ve derecelerine ait prim oranlarının ve tehlike derecelerinin belli edilmesinde uygulanacak esaslar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın teklifi üzerine Bakanlar kurulu kararı ile yürürlüğe konulacak bir tarife ile tespit edilir.


İşyerinde yapılan işte tehlike sınıf ve derecesini etkiliyebilecek değişiklik olduğunda ne yapılmalıdır?
Tehlike sınıf ve derecesine etkiliyebilecek her türlü değişiklikleri bir ay içinde Kuruma yazı ile bildirmeniz gerekmektedir. İşverenler işkolu kodu tehlike sınıf ve derecesine ait prim oranları Kurumca kendilerine yazılı olarak bildirildiğinde, bildiriyi aldıkları tarihten sonra bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, bir ay geçtikten sonraki itirazlarını ise Kuruma yapabilirler.


Sigorta Primine esas kazanç ne demektedir?
Sigortalı çalışanlar ile işverenlerinin bir ay için ödeyecekleri primlerin hesabında;
1-Sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretlerin,
2-Prim, İkramiye ve bu nitelikteki her çeşit ödemeden sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,
3-İdare ve adli mercilerce verilen karar gereğince bir ve ikinci maddelerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
Sigortalı olarak çalışan kişilerden sigorta primi kesilmesine esas olan kazançlar toplamına sigorta primine esas kazanç denir.


Prim belgeleri nelerdir?
Prim belgeleri, aylık sigorta primleri bildirgesi,dört aylık sigorta primleri bordrosu ve aylık sosyal güvenlik destek prim bordrosudur.


Prim belgelerinin verilme süresi nedir?
Prim belgelerinden,
a) Aylık sigorta primleri bildirgesi ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar,
b) Dört aylık sigorta primleri bordrosu ait olduğu dönemi takip eden ayın sonuna kadar,
c) Aylık sosyal güvenlik destek prim bordrosu da ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar
Belirtilen sürelerin son günün resmi tatile rastlaması halinde takip eden ilk iş gününün mesai saati sonuna kadar
Kuruma verilmek zorundadır.
Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların 30 günden az çalıştıklarını açıklayan bilgi ve belgelerin işverenlerce prim belgelerine (ilgili dönem bordrosuna) eklenmesi zorunludur.


İşveren prim belgelerini zamanında vermezse ne olur?
İşveren prim belgelerini zamanında Kuruma vermezse Sosyal Sigortalar Kanununun 140.maddesi gereği idari para cezası ödemek zorunda kalır.


Primler ne zaman ödenir?
İşverenler, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden, prim tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kendisine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdurlar.
Ödeme ile ilgili sürenin son gününün resmi tatile rastlaması halinde, bunu takip eden ilk iş gününün mesai saati bitimine kadar ödeme yapılabilir.


Primlerin zamanında ödenmemesinin yaptırımı nedir?
Primlerin zamanında Kuruma ödenmemesinin yaptırımı gecikme zammı uygulanmasıdır.


Tecil faizi nedir?
Kurumumuzca yasal süresi içinde ödenmeyen sigorta primlerinin tahsili işlemleri, 1.10.1994 tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre düzenlenmektedir.
Kurum alacaklarının vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi, Kurum borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak koşuluyla, Kurum Yönetim Kurulunca veya yetkili kılacağı makamlarca Kurum alacağı Maliye Bakanlığının belirlediği tecil faizi esas alınarak tecil olunabilir.


Tecil ve taksitlendirme şartları nelerdir?

a) Borç tutarı kadar teminat almak (para, menkul veya g.menkul mal, hisse senedi veya devlet tahvili, kıymetli mücevher gibi)
b) Borçlu tarafından öngörülmüş olan ödeme planı
c) İlk taksiti peşin yatırılması
d) Cari ay sigorta primlerini zamanında yatırılması
e) İşyeri kayıtları manyetik ortamda tutuluyorsa dönem bordrolarının manyetik ortamda kuruma verilmesi
f) Yazılı başvurunun olması


Neler teminat kabul edilebilir?
 6183 sayılı Kanunun 10.maddesinde sayılan kıymetler teminat olarak kabul edilebilir.
 Söz konusu madde hükmüne göre
1- Para
2- Banka tarafından verilen teminat mektupları
3- Hazine tahvil ve bonoları
4- Milli esham ve tahvilat
5- İlgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından gösterilen ve alacaklı tarafından haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar


Sigorta kolları ve primleri nelerdir?

Sigorta kolları ikiye ayrılır :
1-Kısa vadeli sigorta kolları ; İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Sigortası, Hastalık Sigortası ve Analık Sigortası,
2-Uzun vadeli sigorta kolları ; Malullük, Yaşlılık ve Ölüm sigortası
Kısa ve uzun vadeli sigorta kollarında prim oranları ise; İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları sigortasının priminin tamamı işverenler tarafından verilir.Bu prim nispeti %1,5 'tan az, %7'den fazla olamaz.Hastalık sigortası primi, sigortalının kazancının %11'idir.Bunun %5'i sigortalı hissesi, %6'sı işveren hissesidir.3.üncü maddenin (II/3) fıkrasında belirtilen çıraklar için ise kazancının %4'dür.Bunun %2'si sigortalı, %2'si işveren hissesidir.Analık sigortası primi %1'dir.İşveren tarafından ödenir.Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi sigortalı kazancının %20'sidir.Bunun%9'u sigortalı hissesi, %11 işveren hissesidir.
Ayrıca ;
Sosyal güvenlik Destek Primine Tabi olarak çalışanlar için %7,5 sigortalı ve %22,5 işveren payı olmak üzere %30 luk bir prim oranı vardır.


Kurumca yanlış ve yersiz olarak alınan primler hakkında yapılacak işlem nedir?
Yersiz ve yanlış alındığı anlaşılan primler alındıkları tarihten itibaren 10 yıl geçmemiş ise işveren ve sigortalının talebi üzerine hisseleri oranında kurumca geri verilir.


506 Sayılı Kanunda Belirtilen Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyen İşverenlere Uygulanacak Yaptırımlar Nelerdir?
Prim belgeleri ile işyeri ve sigortalı işe giriş bildirgelerini öngörülen sürelerinde Kuruma vermeyen, Kuruma verdiği Dört aylık Sigorta Primleri Bordrosu ile Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primleri Bordrosunun Kurumca onaylı nüshalarını işyerine asmayan ve işyeri kayıtlarını yazılı ihtara rağmen verilen süre içinde ibraz etmeyen veya etmekle beraber kayıtlarını yasalara göre düzenlememiş olan işverenler hakkında idari para cezası uygulanır.Yine Kurumca istenildiği halde vizite kağıdı vermeyen işveren hakkında idari para cezası uygulanır.


İşverenler defter, kayıt ve belgelerini kaç yıl süresince saklamak zorundadır?
İşverenler ve aracılar, işyerleri ile ilgili tüm defter ve belgeleri, istenilmesi halinde Sigorta Müfettişine göstermek üzere 10 yıl süreyle saklamak zorundadırlar.


İdari Para Cezalarının Miktarı Nasıl Belirlenir?

İşyeri bildirgesini yasal süresi içinde Kuruma vermeyenlere aylık asgari ücretin üç katı tutarında,
Sigortalı işe giriş bildirgesini yasal süresi içinde Kuruma vermeyenlere, her bir sigortalı için aylık asgari ücret tutarında,
Prim belgelerini yasal süreleri içinde Kuruma vermeyenlere her bir fiil için ayrı ayrı aylık asgari ücretin iki katı tutarında,
Dört Aylık Sigorta Primleri Bordrosunu ve Aylık Sosyal Güvenlik Destek Primi Bordrosunu yönetmelikle belirlenen sürede sigortalıların görebilecekleri bir yere asmayan işverenlere aylık asgari ücretin iki katı  tutarında,
Vizite Kağıdını Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen üç gün içinde vermeyen işverenlere aylık asgari ücret tutarında,
SSK Başkanlığı Sigorta Müfettişince istenilmesine rağmen, işyeri yasal kayıt ve belgelerini (zorunlu bir neden olmaksızın) teftişe ibraz etmeyenlerle, ibraz etmekle beraber, ilgili mevzuat hükümlerine uygun düzenlemediği anlaşılanlara ;
*Bilanço usulüne göre defter tutmak zorunda ise aylık asgari ücretin on iki katı
*Diğer defterleri tutmakla yükümlü ise aylık asgari ücretin altı katı *Defter tutmakla yükümlü değilse aylık asgari ücretin üç katı tutarında
İdari para cezası verilir.
İdari para cezalarının uygulanmasında, 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre, sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için fiilin oluştuğu tarihte uygulanan asgari ücret esas alınır.

             Not:Bu bilgiler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı internet sayfasından alınmıştır.