SORU 1- Malülen Emekli Olmak İçin  Aranan Şartlar Nelerdir? Malüllük Aylığı Hangi Hallerde Kesilir?

YANIT1:Malülen emekli olabilmek için önce Sosyal Sigortalar Kurumu hastanelerinin sağlık kurullarından  malül  olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu alınması şarttır. Bunun dışında  sigortalının en az 1800 gün veya beş yıldan beri sigortalı olup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak en az 180 gün prim ödemiş olması gerekir.
Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malül sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunanlar bu hastalık veya arızaları nedeniyle malüllük  sigortası yardımlarından yararlanamazlar.
Birden fazla sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olarak çalışan  sigortalıların malüllük aylığının Sosyal Sigortalar  Kurumunca bağlanması sigortalının son çalışmalarının Sosyal Sigortalar  Kurumuna tabi  olarak geçmesi kuralına bağlı  bulunmaktadır.
Malûllük aylığı, sigortalının yeniden Sosyal Sigortalar  Kurumuna tabi bir işte çalışmaya başlaması veya kontrol muayenesi sonucunda  malûllük  durumunun ortadan kalktığının tespit edilmesi ile kesilir.

Soru 2-  Yaşlılık Aylığına Hak Kazanma Şartları Nelerdir? Yaşlılık Aylığı Hangi Hallerde Kesilir?

YANIT2:Yaşlılık aylığından yararlanma şartları genel ve özel şartlar olmak üzere iki grupta toplanabilir. Diğer sosyal güvenlik kurumlarına (T.C.Emekli Sandığı , Bağ-Kur, özel emekli sandıkları) tabi hizmetleri bulunan sigortalılara gerek genel, gerekse özel koşullara göre yaşlılık aylığı bağlanabilmesi son 7 yıllık fiili hizmet süresi içinde fazlasının Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi geçmesi koşuluna bağlıdır.
Yaşlılık aylığı alanların, sigortalı bir işte çalışmaya başlamaları halinde, aylıkları çalışmaya başladıkları tarihten itibaren kesilmekle birlikte,  bunlardan çalışmaya başladıkları tarihi izleyen ayın sonuna kadar istekte bulunanlar,  sosyal güvenlik destek primine tabi tutularak aylıklarının ödenmesine devam edilir.
a) Genel Şartlar
08/09/1999 tarihinde yürürlüğe giren 4447 sayılı Kanunla değiştirilmeden önce sigortalının  yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi için;
-    Kadın ise 50, erkek ise  55 yaşını doldurmuş olması  ve en az 5000 gün,
- Kadın ise 50, erkek ise  55 yaşını doldurmuş olması, 15 yıldan beri sigortalı bulunması
      ve en az 3600 gün,
- Kadın ise 50, erkek ise  55 yaşını doldurmamış olmakla beraber kadın ise 20, erkek ise
      25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 5000 gün,
prim ödemiş olması gerekmekte idi.
4447 sayılı Kanunla  08/09/1999 tarihinden sonra işe başlayanların yaş şartı aranmadan emekli olma  hakkı kaldırılmış, bu tarihten önce emeklilik hakkını kazananlarla emekliliklerine  iki yıldan az süre kalan  sigortalıların değişiklikten önceki hükümlere göre yaşlılık aylığından  yararlanma hakları korunmuş, diğer sigortalıların yapılan değişiklikten hemen etkilenmelerini önlemek amacıyla  kademeli geçiş süreci öngörülmüştür. Buna göre:
08/09/1999  tarihinden sonra ilk defa çalışmaya başlayan sigortalılar ;
- Kadın ise 58,  erkek ise 60 yaşını doldurmak  ve en az 7000 gün veya,
- Kadın ise 58, erkek ise 60  yaşını doldurmuş olmak, 25 yıldan beri sigortalı bulunmak ve
   4500 gün,
prim ödemiş olanlar  yaşlılık aylığından yararlanırlar.
08/09/1999  tarihi itibariyle önceki hükümlere göre yaşlılık aylığına hak kazananlar bu tarihten sonra diledikleri zaman, kadın sigortalılardan 18, erkek sigortalılardan 23 yıllık sigortalılık sürelerini dolduranlar ise bu tarihten önceki şartları yerine getirecekleri  tarihte emekli olabilirler.
08/09/1999  tarihinde sigortalılık süresi  18 yıldan az olan kadın sigortalılarla, sigortalılık süresi 23 yıldan az olan erkek  sigortalılar,  aşağıdaki tabloda  belirtilen  şartları yerine  getirmeleri halinde  yaşlılık aylığına  hak kazanırlar.

Sigortalılık Süresinin Başlangıç Aralıkları (Dahil-Dahil) 08/09/1999 TarihindekiSigortalılık Süresi Tahsis Talep Tarihinde Aranılan En Az
  SigortalılıkSüresi Yaşı Gün Sayısı
  Kadın Erkek Kadın Erkek Kadın Erkek
   Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını   doldurma, 15 yıldan beri sigortalı bulunma ve en az 3600 gün prim ödemiş olma şartlarını 08/09/1999 tarihinde yerine getirenler  bu tarihten sonra diledikleri zaman, bu  şartları 08/09/1999 tarihinde yerine  getiremeyenlerden kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını  doldurmuş olma,  15 yıldan beri sigortalı bulunma ve en az 3600 gün prim ödemiş olma şartını tamamlayanlara talepte bulunmaları halinde  yaşlılık aylığı bağlanır.
 b) Özel Şartlar
Maden İşyerlerinin Yer Altı İşlerinde Çalışanlar :
- Sigortalılık süresi en az 20 yıl ve  primi ödenmiş çalışmalarının en az 5000 gününü  maden işyerlerinin yer altı işlerinde,
- Sigortalılık süresi en az 25 yıl ve primi ödenmiş çalışmalarının en az 4000 gününü maden işyerlerinin yeraltı  münavebeli  (gruplu) işlerinde,
geçiren sigortalılar herhangi bir yaş koşulunu yerine getirmeden yaşlılık aylığına hak kazanırlar.
Sigortalı Olmadan Önce Malül Olanlar :  Sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihten önce malül sayılacak derecede hastalık veya arızası bulunan ve bu nedenlerle malüllük aylığından yararlanamayan sigortalılar yaşları ne olursa olsun en az 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödemiş olmaları halinde  yaşlılık aylığına hak kazanırlar.
Sakatlığı Nedeniyle Vergi İndiriminden Yararlananlar : Gelir vergisi Kanununa göre sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanan sigortalılar en az 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödemiş olmaları halinde  yaşlılık aylığına hak kazanırlar.
Erken Yaşlanan Sigortalılar : 50 yaşını dolduran ve Kurumca erken yaşlanmış olduğu tespit edilen sigortalılar en az 7000 gün veya, 25 yıl sigortalılık süresi ve en az  4500 gün prim ödemiş olmaları halinde  yaşlılık aylığına hak kazanırlar.

 SORU 3-  Ölüm Aylığına Hak Kazanma Şartları Nelerdir? Hak Sahipleri Kimlerdir?

YANIT3:Ölen sigortalıların hak sahiplerine aylık bağlanması sigortalıya ve hak sahiplerine ilişkin şartların yerine getirilmesine bağlıdır.
a) Sigortalıya İlişkin Şartlar :
Ölüm aylığı ;
- Sigortalının malüllük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölmesi,
- Sigortalı aylık bağlanmadan önce ölmüşse, toplam olarak 1800 gün   veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün prim ödemiş durumda iken ölmesi,
hallerinde bağlanır.
b) Hak Sahiplerine ilişkin Şartlar:
Hak sahibi  kavramına, sigortalının ölümü ile geride bıraktığı ve aşağıdaki şartları taşıyan eş, çocuk ve ana-babası girer.
- Eş: Ölüm tarihinde sigortalı ile aralarında evlilik bağı bulunması şartı ile sigortalının ölümü ile dul kalan eşe aylık bağlanır.
- Erkek Çocuklar :  Sigortalının erkek çocuklarından  öğrenci değilse 18, orta öğrenim yapması halinde 20, yüksek öğrenim yapması halinde ise  25 yaşını doldurmamış ayrıca, çalışamayacak durumda malül olanlara aylık bağlanır.
- Kız Çocuklar : Sigortalının kız çocuklarından evli olmayan, evli olmakla birlikte sonradan dul kalan ve sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi bir işte çalışmayan ayrıca bu kuruluşlardan kendi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almayanlara aylık bağlanır.
- Ana ve Baba : Ana ve babaya aylık bağlanabilmesi için sigortalının öldüğü tarihte eşine ve çocuklarına bağlanan aylıklarının  toplamından artan miktarın bulunması ve ana-babanın geçiminin sigortalı tarafından sağlandığının belgelenmesi  gerekir.

SORU 4-  Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları Primleri Hangi Hallerde Toptan Ödeme Yoluyla İade Edilir?

YANIT4:Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları aşağıda açıklanan koşullarla evlenme, yaşlılık ve ölüm toptan ödemesi şeklinde  geri  verilir.
a)  Evlenme Toptan Ödemesi : Evlenme dolayısıyla işinden ayrılan kadın sigortalıya kendisinin ve işverenlerinin ödediği  primlerin yarısı, yazılı talepleri üzerine, toptan deme şeklinde verilir. İşinden ayrıldıkları tarihten itibaren bir yıl içinde evlenmiş veya evlendikleri tarihten itibaren bir yıl içinde işinden ayrılmış olan kadın sigortalılar, evlenme dolayısıyla işten ayrılmış sayılırlar.
b) Yaşlılık Toptan Ödemesi : Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılan ve malüllük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş bulunan, 50 yaşını doldurmuş bulunan ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen, sigortalıya kendisinin ve işverenlerinin ödediği, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin toplamı, yazılı isteği üzerine toptan ödeme şeklinde ödenir.
 c) Ölüm Toptan Ödemesi : Sigortalının ölümü ile ölüm aylığı bağlanmasına ilişkin koşullar oluşmadığı takdirde , sigortalının ve işverenlerinin ödedikleri primlerin toplamı toptan ödeme şeklinde hak sahiplerine verilir.

SORU 5-  İsteğe Bağlı Sigortaya Kimler Hangi Koşullarla Devam Edebilir? Prim Tutarı Nasıl Hesaplanır?

YANIT5:İsteğe bağlı sigorta,  herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi  olmayanların sosyal güvenlik haklarını devam ettirebilmelerine imkan sağlayan  bir sigorta koludur.   İsteğe bağlı sigortaya devam edilebilmek için;
a) Sosyal Sigortalar Kurumana tabi bir işte çalışması nedeniyle tescil edilmiş olması,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışmaması ve buralardan aylık bağlanmamış olması,
c) İsteğe bağlı  sigortaya devam isteğine ilişkin yazılı talepte bulunması
şarttır.
İsteğe bağlı sigorta, başvuru dilekçesinin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar.  İsteğe bağlı sigorta priminin her ay 30 gün üzerinden ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar  ödenmesi gerekir. Süresinde ödenmeyen primler  gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsil edilir.
İsteğe bağlı sigorta primi  prime esas kazancın alt ve üst sınırlarına göre  hesaplanan asgari  ve azami prim tutarları  arasında olmak kaydıyla istenilen miktar üzerinden ödenir.  01/04/2000  -31/03/2001  süresi için ödenmesi gereken en düşük prim 30.000.000 TL, en yüksek prim ise 120.000.000 TL'dir.  Prime esas günlük kazancın artması halinde ödenecek prim tutarları da buna bağlı olarak yükseltilmektedir.
İsteğe bağlı sigorta,
- Sigortalının Kurumumuza veya diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına  tabi  bir işte çalışmaya başladığı tarihten,
- Ölen sigortalıların ölüm tarihinden,
- Tahsis talebinde bulunanların aylığa hak kazandıkları tarihten,
- İsteğe bağlı sigortaya devam etmek istemediklerini yazılı olarak bildirenlerin primi ödenen son ayın  sonundan,
İtibaren sona erer.
İsteğe bağlı sigortaya devam edenler ile bunların hak sahiplerine Kurumumuzca aylık bağlandığı takdirde sağlık yardımlarından yararlanırlar.

SORU 6-  Sigortasız Geçen Süreler Borçlanılabilir Mi? Askerlik Süresi Hizmet Olarak Nasıl Değerlendirilir?

YANIT6:Sigortasız geçen günlerin  borçlandırılmasına imkan veren bir yasa yürürlükte bulunmadığından bu sürelerin borçlanma yoluyla değerlendirilmesi  söz konusu değildir. Ancak, sigortalılar ile bunların hak sahipleri isterlerse askerlik borçlanması yapabilirler. Askerlik hizmeti yedek subay olarak yapılmışsa yedek subay okulunda geçen süre, er olarak yapılmışsa askerlik süresinin tamamı veya bir bölümü borçlanılabilir.
Askerlik borçlanması bedeli   prime esas asgari günlük kazancın % 20'sinin borçlanılacak gün sayısı ile çarpımı sonucu hesaplanacak miktarıdır. 01/04/2000 -31/03/2001  süresi için prime esas en düşük günlük kazanç 5.000.000 TL,'dir.
Örneğin, iki yıl (720 gün) askerlik yapmış ve 01/04/2000 -31/03/2001  süresinde borçlanma yapmak için talepte bulunan sigortalının  askerlik borçlanma tutarı :
5.000.000 x 720  x % 20 =  720.000.000.- TL.dir.
Günlük kazancın artması halinde hesaplanacak askerlik  borçlanma tutarı da buna bağlı olarak artacaktır.
İlgililerin borçlanma yapmak için talepte bulundukları tarihten itibaren en çok üç ay içinde  taksitle veya bir defada borç tutarını ödemeleri gerekir. Üç ay içinde hiç ödeme yapılmazsa borçlanma işlemi geçersiz sayılmakla birlikte, üç ay içinde borcun bir bölümü ödenmişse askerlik süresinin ödenen miktarla orantılı bölümü geçerli sayılır.
Diğer taraftan, borçlanılan askerlik süresi sigortalının hizmetlerine ilave edildiğinden, sigortalılara emekli aylığı veya hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için tamamlanması gereken eksik hizmetler askerlik borçlanması ile tamamlanarak ilgililere aylık bağlanmasını sağlar.

SORU 7- Emekli Aylıklarının Ödeme Tarihleri Nelerdir?

YANIT7:Emekli, dul ve yetimlerin aylıkları;
- Tahsis numarasının son rakamı 9, 7 ve  5  olanlara her ayın 19 uncu gününden,
- Tahsis numarasının son rakamı 3, ve 1  olanlara her ayın 21 inci gününden,
- Tahsis numarasının son rakamı 8, 6 ve 4  olanlara her ayın 22  inci gününden,
- Tahsis numarasının son rakamı 2 ve 0  olanlara her ayın 23 üncü gününden,
itibaren birer aylık dönemler halinde ve peşin olarak ödenir.
Ödeme günlerinden herhangi birisinin hafta tatili veya resmi tatil günlerine  rastlaması halinde ödemelerin hangi tarihlerde yapılacağı  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenerek ilan edilir.
İkinci grubun  ödeme gününün tatil gününe rastlaması nedeniyle emekli, dul ve yetimlerimizin OCAK/2001 ödeme dönemine ait gelir ve aylıkları, tahsis numarasının son rakamı;
- Tahsis numarasının son rakamı 5, 7 ve  9  olanlara 19 Ocak 2001 Cuma gününden,
- Tahsis numarasının son rakamı 1 ve 3  olanlara 22 Ocak 2001 Pazartesi gününden,
- Tahsis numarasının son rakamı 4, 6 ve 8  olanlara 22 Ocak 2001 Pazartesi gününden,
- Tahsis numarasının son rakamı 0 ve 2  olanlara  23 Ocak 2001 Salı gününden,
itibaren ödenecektir.

SORU 8- Cenaze Masrafı  Karşılığı Kimlere, Hangi Koşullarla Ne Kadar Ödenir?

YANIT8:Cenaze masrafı karşılığı, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı ile sigortalı olarak çalışmakta veya Kurumdan aylık almakta iken veyahut çalıştığı işten ayrıldığı tarihten sonra bir yıl geçmeden vefat eden sigortalının ailesine yapılan ödemedir. Cenaze gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırılırsa belgelendirilmesi koşuluyla cenaze masrafı, bunlara ödenir. Yapılan masraflar bu miktardan az olursa artanı sigortalının ailesine ödenir.
Cenaze yardımının miktarı 5000 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımı suretiyle hesaplanır. 01/01/2001 tarihinden itibaren memur maaş katsayısı 18240 olduğuna göre bu tarihten sonra ölen sigortalılar için cenaze yardımı tutarı 5000 x 18240 = 91.200.000.- liradır.

SORU 9- Evlenme Yardımı Nedir? Kimlere,  Hangi Koşullarla Ne Kadar Ödenir?

YANIT9:Sigortalının ölüm aylığı alan kız çocukları evlenirlerse yazılı talepte bulunmaları şartıyla  sosyal yardım zammı hariç evlendikleri tarihteki  aylıklarının iki yıllık tutarı kendilerine evlenme yardımı olarak verilir. Evlenme yardımı alan kimse bu iki  yıllık süre içinde boşanır veya dul kalırsa iki yıl doluncaya kadar yeniden aylık bağlanmaz. Diğer hak sahiplerinin aylıktaki hisseleri iki yıl sonunda yeniden belirlenir. Evlenme yardımı istemeyen kız çocuğun iki yıl içinde dul kalması ve yazılı müracaatta bulunması halinde dul kaldığı tarihi izleyen dönemden itibaren aylık bağlanır.

SORU 10- Sigortalı, Emekli, Dul ve Yetimler Hangi İşlem İçin Hangi Belgelerle Nereye Başvurmalıdır?

YANIT10:  Tahsis işlemleri genel olarak sigorta müdürlüklerince yürütülmekte olup, bağlanan dosyalar daha sonra Genel Müdürlüğe intikal ettirildiğinden sonraki işlemler Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü Tahsisler Daire Başkanlığınca yapılmaktadır. Buna göre; sigortalı, emekli, dul ve yetimlerinin Sosyal Sigortalar Kurumu ile ilgili olan işlemleri  konusunda hangi belgelerle nereye başvuracakları aşağıda belirtilmiştir.