A-
VERGİ
BORÇLANMALARI
Bilindiği üzere; 1479 sayılı
Kanuna 619 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnamenin geçici 1 inci (Anayasa Mahkemesinin 26/10/2000 tarihli
2000/34 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.) ve 4956 sayılı Kanunla eklenen geçici 18 inci
maddelerine göre; sigortalılık niteliği taşıdıkları halde Bağ-Kur’a kayıt ve
tescilini yaptırmamış olanların tescillerinin 04/10/2000 tarihi itibariyle
başlatılacağı, bu şekilde sigortalı olanların 20/04/1982-04/10/2000 tarihleri
arasındaki vergi mükellefiyet sürelerini belgelemek ve hesaplanan borcu tebliğ
tarihinden itibaren bir yıl içinde ödeme tarihinde bulundukları gelir
basamağının yürürlükte olan prim tutarı üzerinden ödemek kaydıyla, borçlandırılarak
belirtilen sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği hükme
bağlanmıştır.
Diğer taraftan, 2829 sayılı
Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi
Hakkında Kanun’la sigortalıların birden fazla sosyal güvenlik kuruluşlarına
tabi geçen hizmetlerinin hangi esaslar dahilinde birleştirileceği düzenlenmiş
olup, Kanun gereği kurumlardan herhangi birine ilk defa sigortalı olunan tarih sigortalılık
süresinin başlama tarihi olarak kabul edilmekte, birleştirilen hizmet süreleri
üzerinden bağlanacak aylığın miktarının tespitinde, diğer kurumlardaki prime
esas kazanç tutarları (emekli keseneğine esas aylıklar) dikkate alınmakta ve bu
Kanun uyarınca aylıkların bağlanmasında aylığı bağlayan kurum mevzuatındaki
esaslar uygulanmaktadır.
Buna göre, Bağ-Kur’ca bildirilen
vergi borçlanma süreleri tahsis işlemlerinde aşağıda belirtilen şekilde
değerlendirilecektir.
1. Vergi borçlanmasına ilişkin hizmet süreleri 2829 sayılı Kanunun 8 inci
maddesi gereğince son yedi yıllık fiili hizmet süresi içerisinde
değerlendirileceği gibi borçlanılan sürelerden önce herhangi bir sosyal
güvenlik kurumuna tabi hizmetin bulunmaması halinde, vergi borçlanması yapılan
sürenin başlangıç tarihi, sigortalılık süresinin başlangıç tarihi olarak
dikkate alınacaktır.
2. Sigortalılara 20/04/1982-04/10/2000 süresi vergiye tabi sürelerini
talepte bulunarak borçlanma hakkı tanındığından, bu haktan yararlanarak
borçlanma yapanların bu tarihler arasında varsa Kurumumuza tabi çakışan hizmet
süreleri iptal edilecektir.
3. Vergi borçlanması yapılan sürelere ilişkin prim
ödeme gün sayıları toplam prim ödeme gün sayısına ilave edilecek, prime esas
kazançları aylık bağlama işlemlerinde dikkate alınacaktır. Bağ-Kur hizmet
bildirme yazılarında vergi borçlanmasına esas kazanç, sigortalıların borçlarını
ödedikleri tarihteki gelir basamağının aylık prim miktarı olarak
bildirilmektedir. Buna göre, sigortalının vergi borçlanmasına esas
yılların prime esas kazançlarının hesabı, borcun ödendiği tarihteki basamak
değerinin, söz konusu yıllardaki aylık prime esas kazanç tutarları üzerinden
yapılacaktır.
Borcun ödendiği tarihteki
basamak değerinin, borçlanılan yıllarda karşılığının bulunmaması halinde, bu
yıllar için prime esas kazançlar, borçlanılan yılların en yüksek basamak değeri
üzerinden hesaplanacaktır.
Örnek 1- Sigortalı 01/11/1983-31/12/1984 süresi hizmetleri
için vergi borçlanması yapmış ve borçlanma tutarını 02/02/2002 tarihinde
bulunduğu 9 uncu basamak değeri üzerinden ödemiştir. Sigortalının söz konusu
sürelerde başka kurumlara tabi hizmeti bulunmamaktadır. Bu durumda 1983 yılı
prim ödeme gün sayısı 60, 1984 yılı ise 360 gün olarak dikkate alınacaktır. Sigortalı
borçlanma bedelini 9 uncu basamak karşılığı prime esas (www.alomaliye.com)
kazançlar üzerinden
ödediğinden 1983 ve 1984 yılları prime esas kazançları hesaplanırken 9 uncu
basamak değerleri kullanılacaktır. Buna göre;
- 01/11/1983-31/12/1983
süresinde 9 uncu basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 16.320.-TL
olup, 1983 yılı prime esas kazanç tutarı 16.320 x 2 = 32.640.-TL,
- 01/01/1984-30/06/1984
süresinde 9 uncu basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 21.200.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 21.200 x 6 =127.200.-TL
- 01/07/1984-31/12/1984
süresinde 9 uncu basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 21.730.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 21.730 x 6 =130.380.-TL,
olarak hesaplandığından,
1983 yılı 32.640.-TL, 1984 yılı 257.580.-TL olarak dikkate alınacaktır.
Örnek 2- 21/05/1987-30/06/1988 süresi hizmetleri için vergi
borçlanması yapan sigortalı borçlanma bedelini 04/05/2004 tarihinde bulunduğu
14 üncü basamak karşılığı prim üzerinden ödemiştir. Söz konusu yıllarda başka
kurumlara tabi hizmet bulunmamaktadır. Bu durumda 1987 ve 1988 yıllarına ait
prime esas kazançlar belirlenirken 14 üncü basamak değerlerinin kullanılması
gerekmektedir. Ancak, 21/05/1987-31/07/1987 tarihleri arasında 12 inci basamak
değeri üstünde bir değer bulunmadığından söz konusu süre için o tarihte en
yüksek basamak değeri yani 12 nci basamak değeri kullanılacaktır. Buna göre;
- 21/05/1987-30/06/1987
süresinde 12 nci basamak karşılığı aylık prime esas kazanç 44.800.-TL olup, bu
süre için prime esas kazanç tutarı 44.800 x 1 ay 10 gün = 59.733.-TL,
- 01/07/1987-31/07/1987
süresinde 12 nci basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 47.600.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 47.600 x 1 = 47.600.-TL,
- 01/08/1987-31/12/1987
süresinde 14 üncü basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 106.400.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 106.400 x 5 =532.000.-TL
- 01/01/1988-30/06/1988
süresinde 14 üncü basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 127.680.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 127.680 x 6 =766.080.-TL,
olarak hesaplandığından,
1987 yılı 639.333.-TL, 1988 yılı 766.080.-TL olarak dikkate alınacaktır.
Bağ-Kur 20/04/1982-04/10/2000
süresi gelir basamakları ve karşılığı aylık prime esas kazanç tutarlarını
gösterir tablo ilişiktedir.
4. Bağ-Kur hizmet bildirim yazılarında borçlanma yapılan sürelere ilişkin
primlerin ödenme tarihinin sigortalıların tahsis talep tarihinden sonraki bir
tarih olması durumunda sigortalıların;
a) Bağ-Kur hizmetleri olmaksızın Kurumumuz hizmetleriyle aylığa hak
kazanmaları halinde 2829 sayılı Kanun gereği hizmetler birleştirilmeden aylık
bağlama işlemleri sonuçlandırılmayacak ve aylık, tahsis talebini takip eden aybaşından
itibaren başlatılacaktır.
b) Bağ-Kur vergi borçlanması hizmetleri olmadan aylığa
hak kazanılamaması ve hizmetlerin geçerlilik tarihinin tahsis talebinden
sonraki bir tarih olması durumunda, yeni bir talep alınmaksızın aylıklar, vergi
borçlanma tutarının son olarak ödendiği tarihi takip eden aybaşından
başlatılacaktır.
5. Bağ-Kur vergi borçlanmasına ilişkin hizmetlerin
aylık bağlama işlemi tamamlandıktan sonra temin edilmesi durumunda yukarıdaki 4
üncü maddede belirtilen hususlar dikkate alınarak, aylıkların artırılması,
azaltılması veya kesilmesi işlemleri aylık başlangıç tarihi itibariyle yapılacaktır.
B- DİĞER İŞLEMLER
1. Bağ-Kur’ca 1479 sayılı Kanuna tabi olarak bildirilen hizmet süreleri
değerlendirilirken; hizmet süresinin başlangıcı diğer bir ifadeyle
sigortalılığın başladığı gün sigortalılık süresinden sayılacak, sigortalılığın
bitiş tarihi olan gün ise sigortalılık süresinden sayılmayacaktır.
Örneğin
01/06/1985-25/12/1988 süresinde Bağ-Kur hizmeti olan sigortalının bu süreler
içerisinde geçen hizmeti 3 yıl 6 ay 24 gün, hizmetin başlangıç tarihi 01/06/1985,
bitiş tarihi ise 24/12/1988 olarak dikkate alınacaktır.
2. Bağ-Kur’a yapılan ve Bağ-Kur tarafından
bildirilen askerlik hizmeti borçlanma sürelerinin tahsis işlemlerinde nasıl
değerlendirileceği 01/12/1993 tarih 870354 sayılı Genel Yazımızın “B. Askerlik
Borçlanması” başlıklı bölümünün 3 üncü maddesinde talimatlandırılmış olup, Bağ-Kur’a
borçlanılan askerlik süreleri, sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki
süreleri kapsıyorsa, sigortalılık süresi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye
götürülecektir.
3. 2829 sayılı Kanuna
göre sosyal güvenlik kurumları arasında hizmet isteme ve bildirme işlemleri
14/10/1998 tarihli 12-89.Ek Genelge eki Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Geçen
Hizmetlerin Birleştirilmesiyle Bu Kurumlar Arasındaki Diğer İşlemlere İlişkin
Protokol’daki usul ve esaslar doğrultusunda yürütülmektedir.
Sosyal güvenlik
kurumları arasında yapılan hizmet birleştirme işlemlerinde çeşitli nedenlerden
kaynaklanan usulsüzlükler ve sahte hizmet bildirimleri tespit edilmiş olup, sahte
hizmet bildirimlerinin önlenmesi için söz konusu Protokol’ün 7 ve 8 inci
maddelerinde yer alan hizmet bildirme ve isteme yazılarında; sigortalıların
T.C. kimlik numaraları, bu bilginin temin edilememesi durumunda doğru nüfus
bilgilerine yer verilecektir.