SSK GENELGESİ 16/334.EK

SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI

SİGORTA İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Sigorta Primleri Daire Başkanlığı

KONU: 4958 sayılı Kanun Uyarınca Kurum Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması

Bilindiği gibi, 4958 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrası uyarınca Kurum alacaklarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin usul ve esasların açıklandığı 16-295 Ek sayılı Genelgenin (A) Bölümünün “8. Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesi” başlıklı maddesinde; “Yeniden yapılandırma anlaşması yapılan borçluların taksitlendirme süresi içinde tahakkuk edecek cari ay prim borçlarını veya yeniden yapılandırılan borçları ile ilgili ödemelerini bir takvim yılı içinde ard arda üç defa yerine getirmemeleri halinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkını kaybedecekleri” açıklanmış bulunmaktadır.

Ancak, Sigorta İl / Sigorta Müdürlüklerimizce Genel Müdürlüğümüze intikal ettirilen yazılardan; üst üstte iki taksitin veya cari ay borçlarının aksatılması halinde, sözkonusu taksit tutarlarının üçüncü taksitle birlikte ödenip ödenmeyeceği, yalnızca bir taksitin veya bir aylık cari ay borcunun ödenmesi halinde yapılandırmanın bozulup bozulmayacağı, takvim yılı ifadesinden ne anlaşılması gerektiği, yeniden yapılandırmanın bozulması halinde mahsup işleminin nasıl yapılacağı, taksitlerin veya cari ay borcunun eksik ödenmesi halinde, ödeme yükümlülüğünün ihlal edilmiş olup olmayacağı gibi hususlarda tereddüde düşüldüğü anlaşılmıştır.

Bu nedenle, tereddüde düşülen hususlarla ilgili olarak yürütülecek işlemlere esas olması bakımından, aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.

4958 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrasının beşinci bendinin “......uygulamaya ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye Kurum Yönetim Kurulu yetkilidir.” hükmü uyarınca, Yönetim Kurulumuzun 30.12.2004 tarih, VIII-2259 sayılı Kararı ile yeniden yapılandırma işlemlerinde, aşağıda belirtilen usul ve esaslara göre işlem yapılması uygun görülmüştür.

İşverenlerce, 4958 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrası uyarınca yapılan taksitlendirme anlaşmasında; cari ay borçları düzenli ödenirken, aylık asgari ödeme tutarı ( taksit) ile ilgili ödeme yükümlülüğü bir takvim yılı içerisinde ard arda iki ay yerine getirilmeyerek üçüncü aya gelindiğinde, o ay içinde bir aylık asgari ödeme (taksit) tutarı kadar ödeme yapılması halinde, işverence asgari ödeme yükümlülüğü yerine getirilmiş olacağından (ödeme yükümlülüğünün ard arda üç defa yerine getirilmemesi ihlalinin yapılmamış olması nedeniyle) yapılandırma işlemi bozulmayacaktır.

Ancak, işverence bir takvim yılı içerisinde birbirini izleyen üç ayın asgari ödeme tutarının (taksitin) ödenmemesi halinde, bu defa aylık asgari ödeme tutarı (taksit) yönünden ödeme yükümlülüğü ard arda üç defa yerine getirilmemiş olacağından, yeniden yapılandırma işlemi bozulacaktır.

Örneğin: 2005/Ocak, Şubat aylarının asgari ödeme (taksit) tutarları ödenmemiş iken, işverence, 2005/Mart ayı içerisinde bir aylık asgari ödeme tutarı kadar ödeme yapılmış ise, ard arda üç defa ödeme yükümlülüğü ihlali kesilmiş olacağından, yapılandırma işlemi bozulmayacaktır. Bununla birlikte, 2005/Ocak ve Şubat aylarındaki aylık asgari ödeme tutarlarını ödemeyen işverenin 2005/Mart ayında da bir aylık asgari ödeme tutarı kadar ödeme yapmaması halinde, bu defa ödeme yükümlülüğü ard arda üç defa ihlal edildiğinden, yapılandırma işlemi bozulacaktır.

Yine, söz konusu (K) fıkrası uyarınca, yeniden yapılandırma anlaşması yapılan borçluların tahakkuk edecek cari ay borçlarını da ödeme yükümlülüğü bulunduğundan, işverenlerce, yapılandırma anlaşmasından sonra aylık asgari ödeme tutarları (taksitler) ödenir iken, tahakkuk eden iki ayın cari ay borcu ödenmeyerek, üçüncü ay içerisinde cari ay borçlarına karşılık ödeme yapılması halinde, bu ödeme, 6183 sayılı Kanunun 47 inci maddesi hükmü uyarınca öncelikle ödeme vadesi geçmemiş cari ayın borcuna mahsup edilecek ve bu ödeme ile de ard arda üç defa ödeme yükümlülüğü ihlali kesilmiş olacağından, yapılandırma işlemi bozulmayacaktır.

Ancak, işverence bir takvim yılı içerisinde birbirini izleyen üç ayın aylık asgari ödeme tutarları (taksitler) ödenir iken, bu aylardaki cari ay borçlarının ödenmemesi halinde, cari ay borçları yönünden ödeme yükümlülüğü ard arda üç defa yerine getirilmemiş olacağından yeniden yapılandırma işlemi bozulacaktır.

Örneğin: 2005/Ocak, Şubat aylarında ödenmesi gereken 2004/Aralık ve 2005/ Ocak ayı bildirgesinden kaynaklanan borçları ödenmemiş iken, 2005/Mart ayına gelindiğinde, bu ay içinde cari ay prim borçlarına karşılık bir ödeme yapılması halinde, yapılacak ödeme tutarı 6183/47 inci maddesi uyarınca 2005/Mart ayı sonuna kadar ödeme vadesi olan 2005/Şubat ayı bildirgesinden kaynaklanan borçlarına mahsup edileceğinden, yapılan ödeme 2005/Şubat ayına ilişkin olarak düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden borçların tümünü karşılıyor ise, ard arda üç defa ödeme yükümlülüğü ihlali kesilmiş olacağından, süresinde ödenmeyen 2004/Aralık ve 2005/Ocak ayı bildirgesinden kaynaklanan borçları 2005/Mart ayı sonuna kadar ödenmemiş olsa dahi yapılandırma işlemi bozulmayacaktır. Ancak, işverence 2004/Aralık ve 2005/Ocak ayı bildirgesinden kaynaklanan borçlarının yanı sıra, 2005/Şubat ayı bildirgesinden kaynaklanan borcun da yasal süresi içinde tamamının ödenmemiş olması halinde yeniden yapılandırma işlemi bozulacaktır.

Bununla birlikte, işverenlerce ard arda iki ayın cari ay borçlarının ödenmeyip içinde bulunulan cari ay borçlarının ödenmesi nedeniyle yapılandırma işlemi bozulmamakla birlikte, bu şekilde ödeme alışkanlığını sürdüren, dolayısıyla yeni borç birikimine neden olan işverenler hakkında teraküm eden borçların tahsilini teminen bu işverenler hakkında 6183 sayılı Kanunun tüm cebri icra hükümleri uygulanacaktır.

Öte yandan, yeniden yapılandırma (taksitlendirme) anlaşması yapılan borçlularca, gerek aylık asgari ödeme (taksit) tutarları, gerekse cari ay borçlarına ilişkin ödeme yükümlüğü ard arda iki ay yerine getirilmeyerek üçüncü aya gelindiğinde, o ay içinde bir aylık asgari ödeme tutarı (taksit) ile birlikte, vadesi geçmemiş cari ay borcunun ödenmemesi halinde, yapılandırma işlemi bozulacaktır.(www.alomaliye.com)

II-TAKVİM YILI VE TAKVİM YILININ DEĞİŞMESİNDE ÖDEME YÜKÜMLÜLÜKLERİ:

Bir takvim yılı ifadesinden, Ocak ayının birinci günü başlayıp, Aralık ayının son günü biten süre anlaşılacaktır.

2.2- Takvim Yılının Değişmesi Durumunda Ödeme Yükümlülüklerinin İhlali:

Bir takvim yılının son iki ayında (Kasım/Aralık) ödeme yükümlülüğü ard arda iki defa yerine getirilmemiş iken, takip eden yılın ilk iki (Ocak,Şubat) ayında da ödeme yükümlülüğü yerine getirilmemiş olsa bile, takvim yılı değiştiğinden, ödeme yükümlülüğü ihlalinin Ocak ayı başlangıç kabul edilerek yeniden hesaplanması ve Mart ayına gelindiğinde bir aylık asgari ödeme tutarı kadar ödeme ile birlikte, cari ay borçlarının da ödenmesi halinde yapılandırma işlemi bozulmayacaktır.

İşverence, 2004/Ekim ayı aylık asgari ödeme tutarı (taksiti) ödenmiş iken, 2004/Kasım ve Aralık ayları asgari ödeme tutarları (taksitleri) ödenmeyerek, 2005 yılına geçildiğinde; 2005/Ocak ve Şubat aylarında aylık asgari ödeme tutarları (taksitleri) ödenmemiş olsa da yapılandırma işlemi bozulmayacaktır.

Ancak, işverence, 2005/Mart ayı içerisinde de aylık asgari ödeme tutarı kadar ödeme yapılmaması halinde, ödeme yükümlülüğü (2005/Ocak, Şubat ve Mart aylarında) ard arda üç defa yerine getirilmemiş olacağından, yapılandırma işlemi bozulacaktır.

Buna karşın, 2005/Mart ayı içerisinde işverence bir aylık asgari ödeme tutarı kadar ödeme yapılır ise, ard arda üç defa ödeme yükümlülüğü ihlali kesilmiş olacağından, yapılandırma işlemi bozulmayacaktır.

İşverence, 2004/Ekim ayında ödenmesi gereken 2004/Eylül ayı bildirgesinden kaynaklanan cari ay borçları ödenmiş iken, 2004/Kasım-Aralık aylarında ödenmesi gereken (2004/Ekim ve Kasım ayı bildirgelerinden kaynaklanan) cari ay borçları ile birlikte 2005 yılına geçildiğinde; 2005/Ocak -Şubat aylarında ödenmesi gereken (2004/Aralık ve 2005/Ocak ayı bildirgelerinden kaynaklanan) cari ay borçları ile ilgili herhangi bir ödeme yapılmaması halinde yapılandırma işlemi bozulmayacaktır.

Ancak, işverence, 2005/Mart ayı içerisinde de o ay içinde ödenmesi gereken (2005/Şubat ayı bildirgesinden kaynaklanan) cari ay borcunun tamamının yasal süresi içinde ödenmemesi halinde, ödeme yükümlülüğü (2005/Ocak, Şubat ve Mart aylarında) ard arda üç defa yerine getirilmemiş olacağından, yapılandırma işlemi bozulacaktır.

Buna karşın, işverence, 2005/Mart ayı içerisinde cari ay borçlarının (2005/Şubat ayı bildirgesinden kaynaklanan) ödenmesi halinde, ard arda üç defa ödeme yükümlülüğü ihlali kesilmiş olacağından, yapılandırma işlemi bozulmayacaktır.

Bilindiği ve 16-295 Ek sayılı Genelgede de açıklandığı üzere, 4958 sayılı Kanun kapsamına giren tüm borçların yeniden yapılandırılması mümkün olduğu gibi, işverenler sadece talep ettikleri işyerlerinin borçları veya borç türlerini seçerek anılan Kanun hükümlerinden yararlanabileceklerdir.

Yine, işverenlerin yeniden yapılandırma kapsamında aylık asgari ödeme tutarları, yapılandırma kapsamında talep ettikleri borç tutarlarının toplamı üzerinden, 2003/Mayıs ayı için bildirilen prime esas kazanç tutarı veya en son verilen prim belgelerinin 2003/Mayıs ayındaki prime esas kazancın aylık alt sınırı ile çarpılarak güncellenmesi sonucu bulunmuş tutar esas alınmak suretiyle aylık asgari ödeme tutarı tespit edilmekte, birden fazla borç türü için yapılandırma talebinde bulunulmuş ise, toplam borca karşılık ödenmesi gereken aylık asgari ödeme tutarı borç türlerine garame edilmek (oranlamak) suretiyle, borç türü bazında da aylık asgari ödeme tutarı belirlenmektedir.

Görüldüğü üzere, işverenlerin borçlarının yeniden yapılandırılması, işyeri ve borç türü bazında ayrı ayrı yapıldığından, ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, aylık asgari ödeme yükümlülüğü hangi işyeri ve hangi borç türünde ihlal edilmiş ise, o işyeri ve o borç türü bazında yeniden yapılandırma işleminin bozulması gerekmektedir.

Diğer taraftan,borç türü bazında yapılandırma işleminin bozulması durumunda, yapılandırma anlaşması bozulmamış borcun veya borç türlerine ilişkin aylık asgari ödeme tutarının veya toplamının prime esas kazancın % 15’inden aşağı olmaması gerekmektedir.

olmak üzere toplam 16.100.100.000 TL borcu için (2003/Mayıs ayı S.P.E.K. tutarının 1.965.000.000 TL ve 16-295 Ek sayılı Genelge eki 3 nolu tablo gereği % 36’lık dilimde olması nedeniyle 1.965.000.000 X 36 % = 707.400.000 TL) tespit edilen 707.400.000 TL aylık asgari ödeme tutarının aşağıdaki formül uygulanarak borç türlerine göre dağılımı yapılmıştır.

Prim= Prim X Asgari ödeme tutarı = 10.180.000.000 X 707.400.000 TL = 447.284.924 TL

İşsizlik= İşsizlik X Asgari Ödeme Tutarı = 1.600.00.000 X 707.400.000 TL = 70.300.184 TL

İPC= İPCX Asgari Ödeme Tutarı = 4.320.100.000 X 707.400.000 TL =189.814.892 TL

Buna göre; işverenin prim borcu için 447.284.924 TL, işsizlik sigortası prim borcu için 70.300.184 TL, idari para cezası borcu için 189.814.892 TL aylık asgari ödeme tutarı tespit edilmiş iken, işverenin prim borcuna ilişkin 2004/Ocak, Şubat, Mart aylarına ait asgari ödeme tutarlarını ödememesi halinde, yalnızca bu borç türü için yeniden yapılandırma işlemi bozulacaktır.

Diğer taraftan, yapılandırma işlemi devam eden işsizlik sigortası ve idari para cezası borç türleri için 4958 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrası uyarınca, yapılandırma anlaşmasının başlangıcında belirlenmiş olan aylık asgari ödeme tutarı (189.814.892+70.300.184=260.115.076) toplamının (A) İşvereninin 2003/Mayıs ayı S.P.E.K. tutarının % 15 nin (294.750.000.-TL’nin) altında olması nedeniyle, bu defa S.P.E.K tutarının %15’i olan 294.75.-YTL dikkate alınmak suretiyle işsizlik sigortası primi ve idari para cezası borçlarına ilişkin yeniden tespit edilen aylık asgari ödeme tutarının borç türlerine göre dağılımı ise aşağıdaki gibi olacaktır.

İşsizlik = İşsizlikXAsgari Ödeme Tutarı = 1.600,00 X 294,75 YTL. = 79,66 YTL

Aynı işverenin, söz konusu üç borcu da (prim+ipc+işsizlik) yapılandırılmış iken, bu defa idari para cezası ve işsizlik sigortası prim borçlarına ilişkin aylık asgari ödeme tutarlarının ödenmemesi nedeniyle, bu iki borç türünden dolayı yapılandırma işleminin bozulması durumunda, prim borcu için daha önceden tespit edilmiş olan aylık asgari ödeme tutarı (447.28 YTL) S.P.E.K.tutarının (1.965.000.000.TL.) % 15’nin altına düşmediğinden, yeniden aylık asgari ödeme tutarı hesaplanmaksızın aynı asgari ödeme tutarı üzerinden aylık ödemelerinin tahsiline devam edilecektir.

Öte yandan, yapılandırma işleminin hangi borç türleri için hangi gerekçeler ile bozulduğunun ve yapılandırma anlaşması bozulmamış borç türleri için yeniden tespit edilen aylık asgari ödeme tutarları, işverenlere imza karşılığı veya 7201 sayılı Kanuna göre tebliğ edilmek suretiyle bildirilecektir.

Bu nedenle, yeniden yapılandırma anlaşması kapsamında borç türü bazında aylık asgari ödeme tutarı ile ilgili ödeme yükümlülüklerini ihlal eden işyerlerinin ivedilikle tespit edilerek, bu işyerlerinden yeniden yapılandırma anlaşması devam edecek borç türleri için belirlenecek olan yeni aylık asgari ödeme tutarları üzerinden tahsilata devam edilecektir.

Bilindiği gibi, 4958 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrasında, “.......yeniden yapılandırılan borçların ödeme süresi içinde her ay için bir önceki aya ait Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak Türk Lirası cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizinin bileşik bazda uygulanacağı,

Taksitlendirme anlaşması yapılan borçluların, tahakkuk edecek cari ay borçlarını veya taksitlendirilmiş borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim yılı içinde ard arda üç defa yerine getirmemeleri halinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanma haklarını kaybedecekleri, bu halde, kalan tutar için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 80 inci maddesi hükümlerinin uygulanacağı,”

Yine, anılan Kanunun 38 inci maddesi ile 506 sayılı Kanunun 80.maddesinin beşinci fıkrası değiştirilerek, 01.10.2003 tarihinden itibaren Kurumun prim ve diğer alacaklarının süresinde ödenmemesi halinde, önceden belirlenmiş oranlar üzerinden gecikme zammı uygulanmasından vazgeçilerek Hazine Müsteşarlığınca açıklanan Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizinin bileşik bazda uygulanmasına başlanılmıştır.

Dolayısıyla, yeniden yapılandırma anlaşmasında işverenlerin ödedikleri asgari ödeme tutarları, 16-180 Ek sayılı Genelgeye göre mahsup edilerek, kalan borcun 506 sayılı Kanunun 80 inci maddesine göre takip ve tahsiline devam edilecektir.

Toplam borcu 5.986.000.000.TL, aylık asgari ödeme tutarı 235.860.000.TL. tespit edilen (A) işvereninin, 2004/Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ait asgari ödeme tutarlarını (taksitlerini) ödediği halde, cari aylara ilişkin primlerini ödememesi durumunda, ödenen aylık asgari ödeme (taksit) tutarları ödeme tarihi itibariyle borç aslı, gecikme zammı ve faize orantılı olarak mahsup edildikten sonra, kalan borç bakiyesinin ve ödenmeyen cari ay prim borçlarının işverenden cari usul ve esaslara göre takibine devam edilmesi gerekmektedir.

Yeniden yapılandırma sistemi içerisinde, gerek aylık asgari ödeme (taksit) tutarı, gerekse bu süre içindeki cari ay borçları ile ilgili yapılan ödemelerin, eksik olması halinde, o aydaki ödeme yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılacaktır.

İşverenlerin, 4958 sayılı Kanunla getirilen ödeme kolaylığı çerçevesinde yeniden yapılandırılan borçları ile birlikte cari ay borçlarını ödememeleri durumunda, Kurum alacaklarının sürüncemede kalmaması ve yeni borç birikimine neden olunmaması için, teminat olarak alınan menkul ve gayrimenkul malların derhal nakde çevrilerek, kalan borç tutarı üzerinden 6183 sayılı Kanun uyarınca takip işlemlerine geçilmesi gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini, buna göre işlem yapılmasını, uygulamada doğacak tereddütler hakkında ise, Genel Müdürlüğümüzden talimat istenilmesini rica ederiz.