Türk KDV sisteminde genel ilke,
bir vergilendirme döneminde satın alınan mal ve hizmetlere ödenen KDV’nin,
tahsil edilen KDV’den büyük olması halinde, indirilemeyen kısmın bir sonraki
dönemde bir sonraki dönemde indirilmek üzere sonraki döneme devredilmesidir. Konuya
ilişkin yasal düzeleme KDV Kanununun 29/2 maddesinde düzenlenmiştir. “Bir vergilendirme döneminde indirilecek
katma değer vergisi toplamı, mükellefin vergiye tâbi işlemleri dolayısıyla
hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark
sonraki dönemlere devrolunur ve iade edilmez.”
5035 sayılı Kanunla yapılan
değişiklik sonucu yukarıdaki cümlenin hemen devamında genel ilkenin dışına
çıkılarak, indirimli orana tabi işlemlere ilişkin olarak yüklenilen KDV’nin
aylık bazda mahsuben, yıllık bazda da nakden iade edileceği hüküm altına
alınmıştır. “Şu kadar ki, 28 inci madde
uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen teslim ve
hizmetlerle ilgili olup teslim ve hizmetin gerçekleştiği vergilendirme
döneminde indirilemeyen ve tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı
aşan vergi, bu mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve
katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli
kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya
özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet
bedellerine ilişkin borçlarına mahsuben ödenir. Yılı içinde mahsuben iade
edilemeyen vergi nakden iade edilir.”
Ayrıca kanunun 32 nci maddesinde İstisna
Edilmiş İşlemlerde İndirim başlığı
altında, “Bu kanunun 11, 13, 14, 15 inci
maddeleri uyarınca vergiden istisna edilmiş bulunan işlemlerle ilgili fatura ve
benzeri vesikalarda gösterilen Katma Değer Vergisi, mükellefin vergiye tabi
işlemleri üzerinden hesaplanacak Katma Değer Vergisinden indirilir. Vergiye
tabi işlemlerin mevcut olmaması veya hesaplanan verginin indirilecek vergiden
az olması hallerinde indirilemeyen Katma Değer Vergisi, Maliye ve Gümrük
Bakanlığınca tespit edilecek esaslara göre bu işlemleri yapanlara iade olunur.”
Hükmü ile düzenleme yapılmıştır.
Yukarı belirtilen düzenlemelere göre KDV Kanunu, tam istisnalar kapsamına
giren işlemler ile indirimli orana tabi işlemlere ilişkin yüklenilen KDV’nin
indirilememesi halinde bu işlemleri yapanlara iade edilmesini öngörmüştür. KDV
Kanunun 32 nci maddesinde sayılan ve “Tam İstisna” olarak adlandırılan işlemler
şunlardır;
1.
İhracat
(Madde 11)
2.
Deniz,
hava, demiryolu taşıma araçlarının imali, inşası, teslimi, tadili, bakımı,
onarımı (Madde 13/a)
3.
Liman ve
hava meydanlarında araçlar için yapılan hizmetler (Madde 13/b)
4.
Teşvik
belgeli makine teçhizat teslimleri (Madde 13/c)
5.
Değerli
madenler ve petrol arama faaliyetlerinde bulunanlara yapılan teslim ve
hizmetler (Madde 13/d)
6.
Liman ve
hava meydanı inşası ve yenilenmesine ilişkin teslim ve hizmetler (Madde
13/e)
7.
Güvenlik
kuruluşlarının ve tedarikçilerinin silah, cihaz ve sistem alışları ve
yatırım harcamaları (Madde 13/f)
8.
Uluslar
arası taşımacılık (Madde 14)
9
Diplomatik
temsilcilik ve konsolosluklar ile uluslar arası kuruluşlara ve
mensuplarına yapılan teslim ve hizmetler (Madde 15)
İHRAÇ KAYDIYLA
YAPILAN TESLİMLER
Bu yazımızın konusu yukarıda belirtilen ve KDV Kanunun 11 nci maddesinin
özellikli konularından bir tanesi olan İHRAÇ KAYDIYLA YAPILAN TESLİMLER olacaktır.
KDV Kanununun 11/1 maddesine 3297 sayılı Kanunla eklen (c) bendi hükmüyle, “İhraç edilmek şartıyla imalatçılar
tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait katma değer vergisi,
ihracatçılar tarafından ödenmez. Mükelleflerce tahsil edilmeyen ancak ilgili
dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu vergi, vergi dairesince tarh ve
tahakkuk ettirilerek tecil olunur.
Söz konusu malların,
ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç
edilmesi halinde, tecil edilen vergi terkin olunur.
İhracatın yukarıdaki şartlara
uygun gerçekleştirilmemesi halinde, tecil olunan vergi tahakkuk ettirildiği
tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun
51'inci maddesine göre belirlenen (4842 sayılı Kanunun 21'inci maddesiyle
değişen ibare Yürürlük; 01.05.2003) gecikme zammıyla birlikte tahsil
olunur. Ancak, ihraç edilmek şartıyla teslim edilen malların Vergi Usul
Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle ihraç edilmemesi halinde, tecil
edilen vergi tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48'inci maddesine göre ilgili dönemler için
geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir.
Tecil veya terkin edilen bu
vergiler hakkında ihracatçılar bakımından bu Kanunun 32'inci maddesi hükmü
uygulanmaz.
İhracatçılara mal teslim eden
imalatçılara iade edilecek Katma Değer Vergisi (5228 sayılı Kanunun 59/2-b
maddesiyle değişen ibare. Yürürlük: 31.07.2004) ihraç edilen mala ilişkin
imalatçı satış bedeline göre hesaplanan vergiden imalatçı aleyhine matrahta
meydana gelen değişikliğe ilişkin verginin düşülmesinden sonra kalan tutardan
fazla olamaz.
İhracatçılara mal teslim eden
imalatçılara iade edilmesi gereken Katma Değer Vergisi ihracat işlemlerinin
tamamlanmasından sonra yapılır. İade veya tecil olunacak vergi miktarı
mükellefin ilgili dönem beyannamesinde yer alan bilgiler mukayese edilmek
suretiyle hesaplanır.
(4842 sayılı Kanunun 21'inci maddesiyle eklenen bent Yürürlük;
01.05.2003) İhracatın mücbir sebepler veya beklenmedik
durumlar nedeniyle üç ay içinde gerçekleştirilememesi halinde, en geç üç aylık
sürenin dolduğu tarihten itibaren onbeş gün içinde başvuran ihracatçılara,
Maliye Bakanlığınca veya Bakanlığın uygun görmesi halinde vergi dairelerince üç
aya kadar ek süre verilebilir. “
3297 sayılı Kanun 20.06.1986 tarihli ve 19140 sayılı Resmi Gazetede
yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Konumuza ilişkin ilk düzenleme ve açıklamalar
23 Seri Nolu KDV Genel Tebliği ile açıklanmıştır. Bu tebliğde yer alana
açıklamalara göre; Bu maddenin uygulanmasında imalatçı deyimi; bir maddenin
şeklini, niteliğini veya terkibini; makina, alet veya el emeği yardımı ile
kısmen veya tamamen değiştirilmesini sağlayanları ifade eder. Satın aldıkları
malları işledikten sonra ihraç edenler, imalatçı-ihracatçı sayıldıklarından, bu
malları vergi ödenmeksizin satın almaları mümkün değildir. Sanayi ve Ticaret
Bakanlığının 6948 sayılı Kanun çerçevesinde yaptığı imalatçı tanımı neticesi 27
Seri Nolu KDV Genel Tebliği ile 1.1.1988 tarihinden geçerli olarak imalatçılar
tarafından ihraç kaydıyla teslim edilen mallarla ilgili tecil ve terkin
uygulaması yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme sonucu;
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yapılan tanıma göre imalatçının;
1. Sanayi siciline kayıtlı ve sanayi sicil belgesini haiz olması,
2. Sanayi Odası, Ticaret Odası ve Esnaf ve Sanatkar Derneklerine kayıtlı
bulunması,
3. İmalat işinde en az 5 işçi çalıştırması,
4. Sanayi sicil belgesinde yer alan üretim konusunda gerekli araç parkına
sahip olması,
5. Bu şartları topluca taşıyan imalatçıların kendi üretimine ilave olarak
aynı zamanda fason imalat da yaptırmaları halinde,
a) Fason imalatı sadece, sanayi sicil belgesinde yazılı üretim dallarında
yaptırmaları,
b) Fason olarak yaptırılan imalatta işin riskini ve organizasyonu
üstlenmeleri,
c) Fason olarak imal ettirilen mallarla ilgili ham madde ve yardımcı
maddeleri temin etmeleri,
gerekmektedir.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının yaptığı tanım kapsamına giren
imalatçılardan, ihraç edilen nihai ürünün imalat safhalarından bir bölümünü
bizzat yapan, diğer imalat safhalarını ise ham ve yardımcı maddelerini
sağlayacak işin riskini ve işletme organizasyonunu üstlenip, başka firmalara
fason ücreti karşılığında yaptıran mükellefler de imalatçı sayılacaklardır.
Ancak, işin riskini ve işletme organizasyonunu üstlenmek ve ham ve
yardımcı maddeleri sağlamakla beraber, sanayi sicil belgelerinde yer alan
üretim konusu dışında başka malları fason olarak imal ettirenler, bu mallar
dolayısıyla imalatçı sayılmayacaklardır.
İmalatçılar tarafından bu kapsamda yapılan teslimlerle ilgili olarak
düzenlenen faturalarda, hesaplanan katma değer vergisi, mal bedelinden ayrı
olarak gösterilecektir. Ancak faturaya "3065 Sayılı Katma Değer Vergisi
Kanunu hükümlerine göre, ihraç edilmek şartıyla teslim edildiğinden, Katma
Değer Vergisi tahsil edilmemiştir" ibaresi yazılacaktır.
Katma
Değer Vergisi Kanununun 11/1-c maddesinde düzenlenen tecil – terkin sistemi
ile ilgili olarak yayımlanan 27
Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin 7. bölümündeki
açıklamalara göre, ihracatçının ihraç kaydıyla aldığı malı değiştirmeden, başka
bir deyişle imalatçının teslim ettiği şekilde ihraç etmesi gerekmektedir.
Ancak, ihraç edilecek mal ile bu malın eklentisi veya ayrılmaz parçası
niteliğindeki malların ihraç kaydıyla teslim edilmesi ve bunların ihracının tek
bir mal olarak gerçekleştirilmesi halinde, asıl malın yanı sıra eklenti veya
ayrılmaz parça niteliğindeki malların yurt dışındaki müşteriye kesilen faturada
ve gümrük beyannamesinde ayrıca yer almasına bağlı olarak tecil-terkin sistemi
kapsamında işlem yapılması mümkündür. Bu şekilde gerçekleşen işlemlere ait
gümrük beyannamelerinde ihracatçılara ihraç kaydıyla mal teslim eden
imalatçı-tedarikçi firmaların isim ve unvanlarının yer alması gerektiği de
tabiidir.
İmalat işinde en
az 5 işçi çalıştırması
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 6948 sayılı Kanun çerçevesinde yaptığı
imalatçı tanımında yer alan şartlardan birisi olan “imalat işinde en az 5 işçi çalıştırmak” hususu, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığının halen yürürlükte olan SGM 96/128-129 sayılı sanayi sicil tebliği
ile 1983 yılında yayımlanan asgari personel şartını getiren Sanayi Sicil
Tebliği iptal edilmiştir. Adı geçen tebliğ 28.12.1996 tarih ve 22861 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Bununla
birlikte; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (Tebliğ
No: SGM 2005/17) Sanayi Sicil Tebliğini 5 Temmuz 2005 tarih ve 25866 sayılı
Resmi Gazetede yayınlamıştır. Bu tebliğ ile “6948 sayılı Sanayi Sicil Kanununun 1 inci maddesi kapsamında
değerlendirilen ve en az bir işçi çalıştıran sanayi işletmeleri; Ankara,
İstanbul, İzmir, Bursa, Kayseri,Yalova, Kocaeli, Erzurum, Eskişehir, Konya,
Samsun, Mersin, Erzincan, Antalya, Gaziantep, Diyarbakır ve Adana illerinde
1/9/2005 tarihinden itibaren, kalan diğer İllerde 1/10/2005 tarihinden
itibaren, sanayi siciline kayıt olacaklardır.” Denilmektedir.
Konuya ilişkin olarak T.C. MALİYE BAKANLIĞI Gelir İdaresi Başkanlığı
B.07.1.GİB.0.54/5411-2530 sayı ile 9.8.2005 tarihinde bir özelge düzeltmesi
yapmıştır. Bu yazıda;
T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
SAYI : B.07.1.GİB.0.54/5411-2530 9.8.2005/38101
KONU :
BALIKESİR VALİLİĞİ
(Defterdarlık: Vasıtalı Vergiler Gelir Müdürlüğüne)
İLGİ: 20.06.2005 tarih ve B.07.4.DEF.0.10.10-1-107-764/6502
sayılı yazınız.
İlgide
kayıtlı yazınız ve ekleri incelenmiş olup, Defterdarlığınızca

TABLO-1 TEVKİFAT UYGULANMAYAN İŞLEMLER bölümündeki 6,8,10,12 no.lu satırlarında
herhangi bir KDV li teslim gibi ve oranına göre tasnifli olarak diğer KDV li
teslimlerle toplanmak suretiyle gösterilir. Hizalarındaki 7,9,11,13 no.lu
satırlarda ihraç kayıtlı teslim faturasında gösterilen ve müşteriden tahsil
edilmeyen KDV tutarları da yine oranlarına göre ayrımlı olarak ve hesaplanan
diğer KDV ler ile toplanmak suretiyle gösterilir. Bunun sonucunda ihraç kayıtlı
teslimlerle ilgili KDV ler, 31 inci satırdaki KDV toplamına dahil olur. Bundan
37 nci satırdaki indirimler toplamı düşüldüğünde pozitif bir rakam çıkarsa, bu
pozitif rakamın ihraç kayıtlı teslim KDV si kadar kısmı 38 inci satırdaki tecil
edilecek KDV tutarını oluşturur. Şayet fark ihraç kayıtlı teslim tutarının
altında ise bu farkın tamamı tecil edilir, Tecil olunan tutar ile ihraç kayıtlı
teslim KDV leri toplamı arasındaki fark mükellefe iade edilecek KDV yi oluşturur.
37 inci satırdaki indirimler toplamı 31 inci satırdaki toplam KDV den fazla
ise, bu takdirde ihraç kayıtlı teslim KDV sinin tamamı iade edilecek demektir.
İhraç kayıtlı teslimle ilgili tecil edilecek ve/veya iade edilecek KDV
nin tespiti, beyannamenin arka yüzündeki “Tablo
10 İHRAÇ KAYDIYLA TESLİMLER”
bölümünde yapılmaktadır. Söz konusu bölümün dolduruluşu şöyledir:

Bu satırlarda KDV Kanunu 11/1-c ve Geçici 17 nci maddeleri kapsamında
İHRAÇ KAYDIYLA yapılan teslim bedelleri KDV oranlarına göre ayrımlı olarak
gösterilecek ve hizalarında hesaplanan (fakat müşteriden tahsil edilmeyen) KDV
tutarları yer alacaktır.
Bilindiği üzere, %1 veya %8 orana tabi malların ihraç kaydıyla tesliminde
tecil edilecek KDV çıkmamışsa iade tutarı teslim KDV si olan %1 veya %8 oranla
hesaplanmış meblağdan ibaret kalmaktadır. Satıcının bu teslimle ilgili
yüklendiği KDV, %1 veya %8 oranla hesaplanan teslim KDV sinden fazla ise bu
fazlalık da iade konusu olabilmektedir. Şayet böyle bir durum varsa, 85 ve 87
no.lu satırlara %1 veya %8 oranlı olup
ihraç kaydıyla teslim edilmiş mallar için yüklenilmiş olan ve teslim KDV
sinden daha büyük tutarda bulunan KDV tutarları yazılacak, böyle bir durum
yoksa boş bırakılacaktır.
84, 86 ve 88 no.lu satırlarda yazılı olan ihraç kayıtlı teslimlerle ilgili olarak hesaplanmış (fakat
müşteriden tahsil edilmemiş) KDV tutarlarının toplamı bu satıra yazılır.
89 uncu satırdaki rakamdan 38 inci satırdaki rakam çıkarıldığında bulunan
fark bu satıra yazılır.
(38 inci satıra yazılması gereken rakam ise şöyle tespit edilmektedir: 31
inci satırdaki toplam hesaplanan KDV den 37 nci satırdaki indirimler toplamı
düşüldüğünde bulunan fark pozitif ise bu fark 89 uncu satırda yazılı rakam ile
mukayese edilir. Bunlardan küçük olan rakam (31-37 farkı veya 89 dan hangisi
küçükse) 38 inci satıra yazılır. 37 nci satırdaki indirimler toplamı, 31 inci
satırdaki hesaplanan KDV den fazla ise, tecil edilecek KDV yoktur. 38 inci
satır boş kalır ve ihraç kaydıyla teslim KDV sinin tamamı, 90 ıncı satırda iade
hakkı olarak yer alır.)
40 no.lu satırdaki iade
edilmesi gereken KDV tutarına, ihraç kayıtlı teslimden kaynaklanan iade rakamı
dahil edilmez. İhraç kayıtlı teslimden kaynaklanan iade tutarı sadece 90 no.lu
satırda gösterilir.
95 no.lu KDV Tebliğ’i ile ihraç kayıtlı teslimden kaynaklanan iadelerin
belli bir ayda ihracı gerçekleşen teslimlere isabet eden kısmının KDV
Beyannamesinin 83 no.lu satırında gösterilmek suretiyle aylık periyotlar
halinde istenmesi uygulamasına 95 no.lu Tebliğ ile son verilmiştir. Bundan
böyle KDV beyannamelerinin 83 no.lu satırı hiç kullanılmayacak, hep boş
bırakılacaktır.
BASİTLEŞTİRİLMİŞ ÖRNEK OLAY ÇÖZÜMÜ
İmalatçı konfeksiyon firması ABC,
ihracatçı dış ticaret şirketi XYZ aracılığı ile ihraç kayıtlı mal satışında
bulunmuştur. İmalatçı ABC’nin Ağustos/2005 vergilendirme dönemindeki faaliyet
bilgileri şöyledir;
|
ALIŞLAR
|
TUTAR
|
KDV
|
|
Kumaş Alışları
|
620.000.-
|
111.600.-
|
|
Diğer Girdiler
|
117.000.-
|
21.060.-
|
|
TOPLAM
|
737.000.-
|
132.660.-
|
|
SATIŞLAR
|
|
|
|
Yurtiçi Satışlar
|
580.000.-
|
104.400.-
|
|
İhraç Kaydıyla Satışlar
|
350.000.-
|
63.000.-
|
|
TOPLAM
|
930.000.-
|
167.400.-
|
Mükellefin önceki dönemden
devreden 15.700.- YTL indirilecek KDV’si bulunmaktadır.
ABC’nin Ağustos/2005
vergilendirme dönemindeki KDV Beyannamesi doldurulduğunda 19.040.-YTL Tecil
Edilecek KDV ve 43.960.- YTL İadesi Gereken KDV çıktığı görülecektir.
Mükellef isterse ihraç kayıtlı
teslimden doğan iade hakkını, kendi vergi borçlarına, kendi SKK borçlarına,
kendi gümrük vergisi borçlarına, ortaklarının ve mal veya hizmet temin ettiği
diğer mükelleflerin vergi, gümrük vergisi ve SSK borçlarına, rakamsal sınır
olmaksızın, teminat mektubu ve inceleme gerekmeksizin mahsup suretiyle
kullanabilir. (Mal veya hizmet alınan mükelleflerin borçlarına mahsup
istenebilmesi bakımından, alımın tutarının veya döneminin ne olduğu önemli
değildir.)
İhraç kayıtlı teslimden doğan KDV
nin nakden veya mahsup yoluyla iadesinde vergi daireleri 84 no.lu KDV
Tebliği’nin I/1.1.3.v bölümünde sayılan belgeleri istemektedir. Bu belgeler
şunlardır :
“v. İhraç kaydıyla satışlarda
- Gümrük beyannamesi (aslı
veya noter, gümrük idaresi ya da yeminli mali müşavirce
onaylı örneği),
- İhraç kayıtlı teslimin
gerçekleştiği döneme ilişkin olarak indirilecek katma değer vergisi listesi,
- İhraç kaydıyla satışlara
ilişkin fatura fotokopisi veya liste,
- Bavul ticareti kapsamında
ihracat yapanlara satış yapılması halinde, ihracatçıdan temin edilen ve
münhasıran 4389 sayılı Bankalar Kanunu hükümlerine göre faaliyette bulunan
bankalar veya özel finans kurumlarınca düzenlenmiş döviz alım belgesi aslı veya
ilgili banka veya özel finans kurumu şubesince onaylanmış örneği .”