|
24
Mart 2005
Şükrü
Şenalp
YMM
Galatasaray Üniversitesi Öğretim Görevlisi
YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI
Dar mükellefiyete tabi
olanlar dahil, ticari veya zirai kazançları bilanço esasına göre tespit edilen
vergiye tabi mükellefler (adi ortaklıklar, kollektif ve adi komandit şirketler
ile kurumlar vergisi mükellefleri dahil) faaliyetlerinde kullanmak üzere satın
aldıkları veya imal ettikleri amortismana tabi iktisadi kıymetlerin maliyet
bedellerinin % 40’ını vergi matrahlarının tespitinde ilgili kazançlarından
yatırım indirimi istisnası olarak indirebileceklerdir.
Konuya
ilişkin olarak yapılan düzenlemeler, GVK Md.19; GVK Geçici madde 61; GVK Geçici
madde 65; GV Sirküleri/1; GV Sirküleri/22; GV Sirküleri/23, GVGT 249, 2004/8295
sayılı BKK ve son olarak Gelir Vergisi
Sirküleri/32’de yapılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu
maddesinin (4) numaralı fıkrasının üçüncü bendinde 5228 sayılı Kanunla yapılan
değişiklik sonrasında özel maliyet bedeli niteliğindeki harcamalar ile binalara
ilişkin harcamalarda ve Vergi Usul Kanununun mükerrer 290 ıncı maddesi uyarınca
finansal kiralama sayılan hallerde yatırım indirimi istisnası uygulamasına
yönelik açıklamalar sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.
Yatırım İndirimi İstisnası Hangi
Kazançlara Uygulanacaktır
Yatırım indirimi istisnası, bilanço esasına göre tespit
edilen ticari veya zirai kazançlara uygulanır. Diğer bir ifade ile
İşletme Hesabı Esası veya Basit Usulde tespit edilen ticari veya zirai kazanca
yatırım indirimi istisnası uygulanması mümkün değildir.
Mükelleflerin bilanço esasına göre tespit edilen birden fazla
şahsi işletmesi varsa, yatırım indirimi “ticari kazançlar toplamına”
uygulanacaktır. Ancak, bilanço esasına göre tespit edilen hem ticari hem de
zirai işletmesi olan bir mükellefin ticari faaliyeti ile ilgili olarak yaptığı
yatırımdan dolayı hak kazandığı yatırım indirimini, zirai faaliyetinden
sağladığı kazançtan indirmesi mümkün değildir.
Yatırım indirimi uygulaması açısından adi şirketler ile
kollektif ve adi komandit şirketler, bağımsız birer ünite olarak kabul
edilmişlerdir. Bu nedenle, bunların yaptıkları yatırımlara ait indirim,
ortaklığın bünyesi içinde kalacak ve dolayısıyla ortaklar hisselerine isabet
eden indirim tutarlarını, vermiş oldukları yıllık beyannamelerinde yalnızca bu
ortaklıktan elde etmiş oldukları ticari kazançlarına uygulayabileceklerdir.
Kurumlar vergisi mükellefleri uygulamaya hak kazandıkları
yatırım indirimini kurum kazancından indireceklerdir. Kurumlar vergisi
mükelleflerinin yatırım indirimi uygulanacak kazançlarının tespitinde, kazancın
türü bakımından herhangi bir ayırım söz konusu değildir.
Yatırım
İndirimi Hesaplanmayacak İktisadi Kıymetler
Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasında
sayılan yatırım indirimi hesaplanmayacak iktisadi kıymetlere ilişkin tereddüt
edilen konular aşağıda açıklanmıştır.
Bedeli 5 milyar liradan (01/01/2004
tarihinden itibaren 6 milyar liradan) az olan iktisadi kıymetler
(iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz eden iktisadi kıymetler haddin aşılıp
aşılmadığının tespitinde bir bütün olarak dikkate alınır.).
İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz eden iktisadi
kıymetler, bir işletmede belli bir fonksiyon etrafında birleşerek bir üretimde
bulunan veya üretime her hangi bir aşamada bir değer kazandıracak nitelikteki
bir fonksiyonu birbirini tamamlayarak yerine getiren iktisadi kıymetler
topluluğu olarak tanımlanabilir.
Örneğin;
- Bir bilgisayar sistemini oluşturan donanım malzemeleri ,
- Bir tekstil işletmesinde yeni bir üretim bandı
oluşturulmasında kullanılan makineler,
Konuya ilişkin olarak verilen bir özelgede (22.04.2004 tarih
ve 612 Sayılı); Satın alınan iktisadi kıymetlerin bedellerinin fatura bazında 6
milyar liranın altında olması, ancak bu iktisadi kıymetlerin iktisadi ve teknik
bakımdan bütünlük arz etmesi durumunda, yatırım indirimi istisnasının
uygulanmasında bir hesap dönemi içinde alımların muhtelif firmalardan ve
muhtelif zamanlarda yapılmış olup olmadığına bakılmaksızın iktisadi kıymetlerin
toplam bedelinin 6 milyar lirayı aşıp aşmadığına bakılacaktır. Başka bir
deyişle, iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz eden iktisadi kıymetler hesap
dönemi içinde farklı firmalardan ve farklı zamanlarda alınmış olsa da, toplam
bedellerinin o yıl için geçerli olan haddi aşması durumunda, başkaca olumsuzluk
yoksa söz konusu iktisadi kıymetlerin yatırım indirimi istisnasına konu olması
mümkündür.
- Yazar kasalar ve barkot okuyucu cihazlar,
- Okul sıra ve masaları,
- Turistik otel için alınan yatak, yorgan ve battaniyeler,
- Lokanta işletmesi için alınan tabak, çatal, bıçak ve
bardaklar,
aynı fonksiyona hizmet ettiklerinden, iktisadi ve teknik
bakımdan bütünlük oluşturmaktadır.
Söz konusu iktisadi kıymetlerin yenilenmesi halinde de
yapılan harcamalar topluca değerlendirilecek ve tutarı belirlenen limiti aşması
halinde (2004 yılı için 6 milyar ) yatırım indirimine konu edilecektir.
Örneğin, sistem bilgisayarlarının bir kısmının ekranlarının değiştirilmesi
durumunda, yatırım indirimi uygulamasında satın alınan ekranların toplam bedeli
dikkate alınacaktır.
Gayri maddi haklar
Gayri maddi haklardan sadece, yatırım indiriminden yararlanan
iktisadi kıymetlerin kullanılabilmesi için gerekli olan bilgisayar programları
yatırım indirimine konu edilebilecektir. Bu nedenle, bilgisayar programlarının
yatırım indiriminden yararlanabilmesi için;
-Programların kullanılacağı iktisadi kıymetlerin yatırım
indiriminden yararlanması,
-Programların, iktisadi kıymetlerin kullanılabilmesi için
gerekli olması,
koşullarının aynı anda sağlanmış olması gerekmektedir.
Bilgisayar programları, işletim sistemleri ve uygulama
programları olarak ikiye ayrılabilir. İşletim sistemleri, bilgisayarın
kullanılması için mutlaka bulunması gereken programlardır. Uygulama programları
ise bilgisayarın kullanımına bağlı olarak çeşitli fonksiyonları yapabilecek
programlar olup, bilgisayarların kullanılabilmesi için zorunlu olmamakla
birlikte, bazı uygulama programlarının kullanılması, bilgisayar yatırımı
yapılarak hedeflenen sonucun elde edilmesi için gerekli olabilir.
Örneğin; bir özel sağlık işletmesinin hasta giriş ve
çıkışları ile tıbbi malzeme kayıtlarının izlenmesi amacıyla satın aldığı
bilgisayar programları, bilgisayar sisteminin yatırım indirimine konu olması
halinde istisna kapsamında değerlendirilecektir. Çünkü işletmenin sözkonusu
yatırımı yapma amacının gerçekleştirebilmesi için bu programın alınması
gerekmektedir. Ancak, aynı işletmenin satın aldığı grafik tasarımı programı
veya oyun programları ise sistemi oluşturan bilgisayarların kullanılması için
gerekli olmadığından yatırım indirimi kapsamı dışındadır.
Mal ve hizmet üretimi ile doğrudan ilgili olmayan;
alet, edevat, mefruşat ve büro demirbaşları
Alet, edevat, mefruşat ve büro demirbaşlarının mal ve hizmet
üretimi ile doğrudan ilgili olup olmadığının işletmelerin faaliyetlerine göre
ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. İşletmede sürekli olarak kullanılmasına
rağmen üretim sürecine doğrudan katılmayan masa, sandalye, televizyon, daktilo,
mutfak ve temizlik aletleri, telefon, faks vb. alet ve araçlar bu kapsamdaki
iktisadi kıymetlere örnek olarak sayılabilir. Ancak bazı işletmeler için söz
konusu alet ve araçlar, mal veya hizmet üretimi ile doğrudan ilişkili olabilir.
Örneğin, otel işletmeciliğinde kullanılan televizyon, masa, sandalye vb.
demirbaşlar hizmet üretimi ile doğrudan ilişkili bulunduğundan yatırım indirimi
istisnasından yararlanacaktır.
Satın alma suretiyle iktisap edilen veya inşa edilen
binalar
Bina harcamalarının yatırım indirimine konu edilebilmesi için
mal ve hizmet üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa edilmiş olması
şartı aranmaktadır.
Bu nedenle, satın almak suretiyle iktisap edilen binalar mal
ve hizmet üretim yeri olarak kullanılsa dahi yatırım indiriminden yararlanamaz.
Arazi veya arsalar her ne kadar binanın maliyet unsuru
içerisinde yer alsa da, 19 uncu maddenin 4/7 nci bendinde yatırım
indiriminden yararlanamayacak iktisadi kıymetler arasında sayıldığından,
binalar için yatırım indirimi uygulanırken arsa bedeli hariç değerleri dikkate
alınacaktır.
Teşvik belgesi kapsamında olmayan, 24/04/2003
tarihinden önce mal ve hizmet üretim yeri olarak inşaatına başlanılan ve bu
tarih itibariyle inşaatı tamamlanmamış bulunan binalar için bu tarihten sonra
yapılan harcamalara yatırım indirimi istisnası uygulanacaktır. Ancak, bu
tarihten önce yapılan harcamalar istisnadan yararlanmayacaktır.
Mal veya hizmet üretim yeri olarak kullanılmakta olan veya
başka amaçla inşa edilmiş olmasına rağmen, mal veya hizmet üretim yerine
dönüştürülen binalar için yapılan tadilat, tamirat harcamalarına yeni bir bina
inşa edilmemiş olduğundan yatırım indirimi uygulanamaz. Ancak mevcut üretim
yerinin genişletilmesi amacıyla yapılan ilave binalara yatırım indirimi
uygulanır .
Özel Maliyet Bedeli
Niteliğindeki Harcamaların Yatırım İndirimi İstisnası Karşısındaki Durumu
5228 sayılı Kanunla Gelir
Vergisi Kanununun 19 uncu maddesinin (4) numaralı fıkrasının üçüncü bendinde
yer alan “Gayri maddi haklar” ibaresi, “Gayri maddi haklar ile ekonomik ömrü 5
yıldan daha kısa olan özel maliyet bedelleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Yapılan değişiklikle, gayri
maddi haklar ile ekonomik ömrü 5 yıldan daha kısa olan özel
maliyet bedeli niteliğindeki harcamalar için yatırım indirimi istisnası
uygulanamayacaktır.
Söz konusu düzenleme, 31.07.2004 tarihinden itibaren
geçerli olduğundan uygulamada bu tarihin esas alınması gerekmektedir.
Özel Maliyet Bedeli
Niteliğindeki Harcamaların İstisnadan Yararlanma Koşulu
Anılan düzenleme ile 31.07.2004
tarihinden itibaren gerçekleştirilen özel maliyet bedeli niteliğindeki
harcamalar, bu harcamaların ekonomik ömrünün 5 yıl ve daha uzun olması
kaydıyla, yatırım indirimine konu olabilecektir.
Dolayısıyla, 5228 sayılı
Kanunun yürürlüğe girdiği 31.07.2004 tarihinden sonra ekonomik ömrü 5 yıldan
daha kısa olan özel maliyet bedeli niteliğindeki harcamalarla ilgili olarak
yatırım indirimi istisnasından yararlanma imkânı bulunmamaktadır.
Özel Maliyet Bedeline
İlişkin Ekonomik Ömrün Tespiti
Yatırım indirimi istisnası,
ekonomik ömrü 5 yıl ve daha fazla olan özel maliyet bedeli niteliğindeki
harcamalara uygulanabileceğinden, ekonomik ömrün hesabında dikkate alınacak
sürenin belirlenmesi gerekmektedir.
Özel maliyet bedeline
ilişkin ekonomik ömrün hesabında süre, yatırımın tamamlanıp aktife
alınması ve kullanılmaya hazır hale getirilmesinden itibaren başlatılacaktır.
İşletmenin tamamladığı ve özel maliyet bedeli olarak aktifleştirdiği yatırıma
ilişkin harcamalar için yatırımın tamamlanmasından sonraki kullanım süresinin 5
yıldan fazla olması şartıyla, yatırım indirimi istisnası
uygulanabilecektir.
Diğer bir anlatımla, yatırım
dönemi olarak adlandırılan ve iktisadi kıymetin meydana getirilmesi için geçen
süre, iktisadi kıymetin ekonomik ömrüne dahil edilmeyecektir. Bu nedenle,
yatırım indirimi istisnasından yararlanmaya harcamaların yapıldığı yıldan
itibaren başlanacak olmakla birlikte; özel maliyet bedeline ilişkin ekonomik
ömür, yatırımın tamamlanıp aktife alınması ve kullanılmaya hazır hale
getirilmesinden itibaren hesaplanacaktır.
Kira Süresinin Uygulamaya
Etkisi
Özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamalar, belirli bir yatırım süresi içerisinde
gerçekleştirildiğinden ve ekonomik ömrün tespitinde yatırımın tamamlanmasından
sonraki süre dikkate alınacağından, uzun süreli kira sözleşmelerinde yatırım
tamamlandıktan sonraki kullanıma ilişkin sürenin 5 yıl ve daha fazla olması
şartıyla yatırım indirimi istisnasından yararlanılabilecektir.
Yatırımın tamamlanıp özel
maliyet bedelinin aktife alınması ve kullanıma hazır hale gelmesinden sonraki
kullanıma ilişkin sürenin 5 yıldan az olması durumunda, daha önce indirim
konusu yapılan istisna tutarı nedeniyle haksız yere kazançtan indirim söz
konusu olduğundan, indirimden yararlananlar hakkında genel hükümlere göre
cezalı tarhiyat yapılacağı tabiidir.
Örnek 1: 49 yıllığına kiralanan bir kamu arazisi üzerine 5
yılda inşa edilen bir otel binasına ilişkin harcamalar, yatırımın tamamlandığı
tarihten sonraki kullanıma ilişkin kira süresi 5 yıldan uzun olduğundan,
yatırım indirimi istisnasına konu edilebilecektir.
Örnek 2: 10 yıllığına kiralanan bir arsa üzerine mal ve hizmet
üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa edilen bir bina, 6 yılda
tamamlanmıştır. Bu binanın kullanım süresi (ekonomik ömrü), kira sözleşmesine
göre 10 yıldan arta kalan 4 yıldır.
Örneğimize göre özel maliyet
bedelinin ekonomik ömrünün 5 yıldan az olması nedeniyle, söz konusu
harcamaların yatırım indirimi istisnasından yararlandırılması mümkün değildir.
Dolayısıyla, mükellef hakkında, söz konusu bina için yapılan ve önceki
dönemlerde yatırım indirimi istisnasına konu edilen özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcama toplamı nedeniyle, haksız yere kazançtan indirime neden
olduğundan dolayı, genel hükümlere göre cezalı tarhiyat yapılacaktır.
Bina İnşasına İlişkin
Özel Maliyet Bedeli Niteliğindeki Harcamalarda İstisnadan Yararlanma Koşulu
Özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamaların bina inşasına ilişkin olması halinde, söz konusu
harcamalarla ilgili yatırım indirimi istisnasından yararlanılabilmesi için anılan
binanın mal ve hizmet üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa edilmesi
gerekmektedir.
Yatırım İndirimi
İstisnası Kapsamı Dışındaki Binalar
· Mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılsalar dahi satın alma suretiyle iktisap edilen binalar için
yapılan harcamalar,
· Mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılmayan binaların inşası için yapılan harcamalar,
· Mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılmakta olan veya başka amaçla inşa edilmiş olmasına karşılık mal
veya hizmet üretim yerine dönüştürülen binalar için yapılan tadilat, tamirat
harcamaları,
· Özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamalardan Sirkülerin 2. bölümündeki koşullara uymakla
birlikte, kiralanmış mevcut bir bina için Vergi Usul Kanununun 272 nci maddesi
kapsamında yapılan harcamalar,
· Fabrika binası ve
müştemilatının bulunduğu alan dışında ayrı bir yerde inşa edilen lojman ve
idari binalarla, üretime katkısı bulunmayan spor salonu ve sosyal alanlara
ilişkin harcamalar
yatırım indirimi istisnasına
konu edilemeyecektir.
Enflasyon
Düzeltmesi
Enflasyon düzeltmesinin uygulandığı yılda düzeltilmiş değer
üzerinden yatırım indirimi hesaplanması sadece Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu maddesi
kapsamında yararlanılan yatırım indirimi istisnası açısından geçerlidir. Geçici 61 veya 65 inci maddeler gereğince tercihlerini
değiştirmeyen mükellefler, yatırım indirimi istisna tutarlarının tespitinde,
enflasyon düzeltmesi uygulaması sonucu yatırım indiriminden yararlanan iktisadî
kıymetlerle ilgili olarak oluşan düzeltme farklarını dikkate alamazlar.
Geçici vergilendirme döneminin ilgili olduğu hesap dönemi
içinde yapılan harcamalar, enflasyon düzeltmesinin uygulandığı dönemlerde,
düzeltilmiş değerleri üzerinden yatırım indirimi istisnasına konu edilecektir.
Yeminli
Mali Müşavir Tasdik Zorunluluğu
35 Sıra No’lu Serbest Muhasebecilik, Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği
ile yatırım indirimi tasdik işlemlerinde uyulması gereken usul ve esaslar ile
tasdik zorunluluğuna ilişkin hadler belirlenmiştir. Buna göre;
· Yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyanname ve eklerinin
tasdiki (tam tasdik) için sözleşme düzenlemiş olan mükelleflerin, yatırım
indirimi istisnasından yararlanmaları için ayrıca yatırım indirimi istisnası
tasdik raporu ibraz etmelerine gerek bulunmamaktadır.
· Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 19 uncu maddesi
kapsamında 2004 yılı içinde yaptıkları 250 milyar lirayı aşan yatırım
harcamalarının istisnadan yararlanabilmesi için, bu işlemlerini yeminli mali
müşavirlere tasdik ettirmeleri zorunludur.
· Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 61 inci maddesinin
birinci fıkrası hükmü uyarınca, 24/04/2003 tarihinden önce yürürlükte bulunan
hükümlere göre yatırım indirimi istisnasından yararlanmaya devam etmek isteyen
mükelleflerin de, 2003 yılı içinde yaptıkları 250 milyar lirayı aşan yatırım
harcamalarının istisnadan yararlanabilmesi için bu işlemlerini yeminli mali
müşavirlere tasdik ettirmeleri zorunludur.
Hem 24/04/2003 tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümlere
hem de bu tarihten sonra yürürlüğe giren hükümlere göre istisnadan
yararlanılacak yatırımı bulunan ve her iki gruba ilişkin yatırımı indirimi
istisnasından da aynı dönemde yararlanacak olan mükellefler için de, yatırım
indirimine konu toplam harcama tutarının 250 milyar lirayı aşıp aşmadığına göre
tasdik yapma zorunluluğu belirlenecektir.
35 Sıra No’lu Serbest Muhasebecilik, Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğin
1/4 bölümünde “ Tasdik raporlarının ilgili yıl gelir veya kurumlar vergisi
beyannameleri ile birlikte veya beyannamenin verildiği ayı takip eden iki ay
içerisinde verilmesi gerekir.” açıklaması yer almaktadır.
Buna göre Yeminli Mali Müşavirlerce 2004 yılına ilişkin
olarak düzenlenecek olan yatırım indirimi tasdik raporu veya içerisinde yatırım
indirimi istisnasının değerlendirildiği tam tasdik raporlarının; beyanname
verme konusunda kendilerine süre verilip verilmediğine bakılmaksızın,
· Gelir Vergisi mükellefleri için Mayıs ayı sonunu kadar,
· Kurumlar Vergisi mükellefleri için ise Haziran ayı sonuna
kadar
ilgili vergi dairelerine verilmesi gerekmektedir.
YEMİNLİ
MALİ MÜŞAVİRLERİN YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI KONUSUNDA YAPACAKLARI ARAŞTIRMA VE İNCELEMELER
3568 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin 2 nci fıkrası hükmü ile
tasdike ilişkin usul ve esasların belirlenmesi yetkisi Maliye Bakanlığına
verilmiş ve bu yetkinin çıkarılacak yönetmeliklerle kullanılacağı hüküm altına
alınmıştır. Tasdik işlemi ile ilgili araştırma ve incelemelerin planlanması,
kanıtların toplanması, denetim teknikleri ve tasdike ilişkin diğer usul ve
esaslar Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları,
Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te açıklanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde yeminli mali
müşavirlerin tasdik çalışmasının yürütülmesi sırasında tasdik konusu ve kapsamı
ile ilgili yeterli miktarda güvenilir kanıtları toplamak zorunda oldukları
belirtilmiş ve kanıt miktarının yeterli olup olmadığının belirlenmesinde,
kanıtın nitelik ve nicelik açısından önemi, hatalı veya hileli olma riski,
güvenilirliği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı açıklığa
kavuşturulmuştur. Maddenin devamında ise kanıt toplamanın amacı açıklanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 15 inci maddesinde ise yeminli mali
müşavirlerin tasdik çalışmalarının yürütülmesinde kanıtları hangi tekniklerle
toplayacakları konusu düzenlenmiş olup bu düzenleme uyarınca yeminli mali müşavirlerin
kanıtları; sayım ve envanter incelemesi, belge incelemesi, bilgi toplama,
doğrulama, karşılaştırma ve puantaj, analitik inceleme ve benzeri tekniklerle
toplamaları gerekmektedir.
Belirtilen bu hükümler uyarınca, yeminli mali müşavirler
yatırım indirimi istisnası tasdik incelemeleri yaparken yeterli miktarda
güvenilir kanıtı toplamakla yükümlüdürler. Bu yükümlülüğün yerine
getirilebilmesi için, diğer kanıt toplama ve denetim teknikleri yanında, rapor
dispozisyonunda yer alan hususlar da dikkate alınarak aşağıda belirtilen
araştırma ve incelemelerin yapılması zorunludur.
Karşıt inceleme
Yeminli mali müşavirlerin yatırım indirimi istisnası tasdiki
çalışmalarında karşıt inceleme yapmaları zorunludur. Karşıt incelemelerin 27 ve
29 Sıra No’lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve
Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar
çerçevesinde yapılması gerekmektedir.
Üretici veya ithalatçı firma bilgileri ile diğer
belgeler
a-Yeminli mali müşavirler yatırım indirimi istisnası
incelemelerinde satın alınan amortismana tabi iktisadi kıymeti üreten veya
ithal edilmiş ise ihraç eden firmaya ilişkin; firma ünvanı, adres, telefon,
faks, varsa e-posta, internet ağı gibi bilgileri araştıracaklardır. Yurtdışındaki
ihracatçının iktisadi kıymeti bir başka ülkeden alarak ihracat yapıyor olması
halinde ihracatçı bilgileri yanında menşe ülkedeki üreticinin belirtilen
bilgilerini de elde etmeye çalışacaklardır.
b-Yatırımla ilgili varsa; fizibilite raporu ve üretici belgesi,
taşıma belgesi, montaja ilişkin bilgi ve belgeler ile ithal edilmiş ise eşyanın
gümrük hattından geçiş belgesi örneklerinin doğruluğu araştırılacak ve raporun
ilgili bölümlerinde bu konuda yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilecektir.
Yatırım harcamalarına ilişkin borçlanma ve/veya ödeme
bilgi ve belgeleri
İktisadi kıymetlere ilişkin olarak yapılan ödeme ve/veya
borçlanma bilgi ve belgeleri (sözleşme, banka havalesi, çek vb) ile borç-alacak
ilişkileri irdelenerek birbirlerini doğrulayıp doğrulamadıkları
araştırılacaktır. Ayrıca, tevsik zorunluluğu kapsamında bulunan ödemelerin
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 inci maddesi hükmü uyarınca yayımlanan 320,
323 ve 324 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri hükümlerine uygun
olarak yapılıp yapılmadığı kontrol edilecektir. Kayıtlara yansıtılan
harcamalarla fiili yatırımlar arasındaki uygunluk kontrol edilecektir.
Kullanıma hazır halde bulunma
Yatırım indirimi istisnasına konu iktisadi kıymet, yatırımın
yapıldığı yerde fiziki olarak gözlem suretiyle kontrol edilecek, iktisadi
kıymetin yeni olduğu, kullanıma hazır olduğu veya kullanılmaya başlanıldığı
tespit edilecektir.
Harcamalarla ilgili diğer belgelerin incelenmesi
Yatırım indirimi istisnasına konu harcamalarla ilgili karşıt
inceleme yapılması zorunlu olmayan belgeler ile diğer belgelerin de hukuki
geçerliliği ve gerçek durumu yansıttığı tespit edilecek ve şüphelenilen
durumlarda ilgili mükellefler hakkında vergi daireleri ve diğer kamu
idarelerinden bilgi alınarak gerekli araştırma yapılacaktır.
| 
YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI