|
06
Mayıs 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25454
Maliye Bakanlığından:
Tahsilat Genel Tebliği
(Seri No: 431)
28.12.2003 gün ve Mükerrer 25330 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren 5027 sayılı 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci
maddesi aşağıdaki gibidir.
“Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dahil 8.6.1984 tarihli
ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tâbi iktisadî devlet
teşekkülleri, kamu iktisadî kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı
ortaklıkları, iştirakleri ile büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel
idareleri,
bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel
kişiliğini haiz kuruluşların, Devlete ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve 6183
sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılık olarak, mülkiyeti bu idarelere
ait olan ve üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayan taşınmazlarından genel bütçeye
dahil daireler ile katma bütçeli idarelerce ihtiyaç duyulanlar, 4.1.2002 tarihli
ve 4734 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından
takdir edilecek değeri üzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak,
bütçenin gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca
satın alınabilir.
Bu idarelerin satın alınan taşınmazlarının tapu işlemlerine esas
olan ve yukarıda belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda Devlete
ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçları
terkin edilir.
Bu madde hükmü yukarıda sayılan kuruluşlar dışında kalan, borcunu
ödemede çok zor duruma düştüğü inceleme raporu ile tespit edilen ve Maliye
Bakanlığına bağlı vergi dairelerine 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borcu
bulunan diğer mükelleflerin taşınmazları için de uygulanabilir. Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca
belirlenir”.
Bu Tebliğ ile Kanunun 45 inci maddesinin Bakanlığımıza verdiği
yetkiye istinaden maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
belirlenmiştir.
I- KAPSAM:
A – Mükellefler
2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesi uyarınca, 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına giren borçlarına
karşılık olarak taşınmazları Maliye Bakanlığınca satın alınabilecek olan
mükellefler aşağıda sayılmıştır.
a) Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dahil 8.6.1984 tarihli
ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet
teşekkülleri, kamu iktisadi kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı
ortaklıkları ve iştirakleri.
b) Büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri,
bunlara ait tüzel kişiler veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel
kişiliğini haiz kuruluşlar.
c) Yukarıda sayılanlar dışında kalıp da borçlarını ödemede çok zor
duruma düştüğü inceleme raporu ile tespit edilen diğer mükellefler.
B – Taşınmazlar
6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlara karşılık olmak üzere
satın alınacak taşınmazların;
- Tebliğin I/A bölümünde belirtilen mükelleflerin mülkiyetinde
bulunması,
- üzerlerinde, amme borçları dolayısıyla vergi dairesi tarafından
konulanlar hariç olmak üzere, herhangi bir takyidatın bulunmaması,
- imar planı geçen bölgeler içinde inşa edilmiş ve kamu
hizmetlerinin sunulmasına elverişli bina halinde bulunması ya da bina inşaasına
elverişli arsa olması,
gerekmektedir.
II- UYGULAMA:
6183 sayılı Kanun kapsamında borcu olan mükelleflerin bu
borçlarına karşılık olarak önerdikleri taşınmazların alımı ve borçlarının
terkini aşağıdaki usul ve esaslara göre yapılacaktır.
A- Başvuru Şekli:
2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesinden yararlanmak
isteyen mükellefler ekteki (Ek:1) örneğe uygun bir dilekçe ile bağlı
bulundukları vergi dairesine başvuracaklardır. Birden fazla vergi dairesine
borcu bulunan mükellefler, başvuru tarihi itibarıyla yıllık gelir ve kurumlar
vergisi yönünden bağlı bulundukları yer vergi dairesine başvuruda bulunacaklar,
bu başvurularında, borçlarının olduğu diğer vergi dairelerini de
belirteceklerdir.
Mükellefler, vergi borçlarına karşılık olarak önerdikleri
taşınmazların tapu senetlerinin bir örneği ile taşınmazı tanıtıcı dokümanları
(imar durumunu ve binalar için yapı durumunu gösterir belge, takyidat durumunu
da gösterir tapu kayıt örneği, broşür, fotoğraf vb.) dilekçe ekinde vergi
dairesine vereceklerdir. Diğer taraftan, Tebliğin I/A-c bölümünde belirtilen
mükelleflerden, bilanço esasına göre defter tutan mükellefler başvuru tarihinden
önceki geçici vergi dönemini kapsayan bilançolarını, diğer mükellefler ise Tebliğin
ekinde yer alan (Ek-2) formu da dilekçelerine ekleyeceklerdir.
B- Vergi Dairesince Yapılacak İşlemler:
1- Vergi dairesi mükellefin dilekçesi üzerine, 6183 sayılı Kanun
kapsamına giren borçlarını tespit ederek, bir liste ile mükellefin başvuru
dilekçesini ve eki belgeleri, önerilen taşınmazlara, hizmetlerinin yerine
getirilmesinde genel bütçeli daireler veya katma bütçeli idarelerce ihtiyaç
duyulup duyulmadığının tespit edilmesi amacıyla, bir üst yazı ile Defterdarlık
Gelir Müdürlüğü vasıtasıyla Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğüne
aktaracaktır.
2- Önerilen taşınmazlara genel bütçeli daireler veya katma bütçeli
idarelerce ihtiyaç duyulduğunun Milli Emlak Müdürlüğünce bildirilmesi üzerine,
vergi daireleri, mükellefin amme borçlarını ödemede “çok zor duruma” düşüp
düşmediğinin tespit edilmesi amacıyla dosyayı incelemeye sevkedecektir. Bu
Tebliğin I/A bölümünün (a) ve (b) bentlerinde belirtilen mükelleflerin amme
borçlarını ödemede “çok zor duruma” düşüp düşmediklerine ilişkin her hangi bir
inceleme yapılmayacak, taşınmazın kıymet takdir işlemleri Milli Emlak Dairesi
Başkanlıkları/Milli Emlak Müdürlükleri/Mal Müdürlükleri tarafından
başlatılacaktır.
3- Mükellef nezdinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen rapor
ile, mükellefin amme borçlarını ödemede “çok zor duruma” düştüğünün tespit
edilmesi halinde; vergi dairesi kıymet takdir işlemlerinin başlatılması amacıyla
durumu bir yazı ile Milli Emlak Dairesi Başkanlığına/Milli Emlak Müdürlüğüne
bildirecektir.
Yapılan inceleme neticesinde düzenlenen raporda borçlarını ödemede “çok zor
duruma” düşmediği belirtilen mükelleflerle ilgili olarak bu uygulama
çerçevesinde herhangi bir işlem yapılamayacağı bir yazı ile mükellefe ve Milli
Emlak Dairesi Başkanlığına/Milli Emlak Müdürlüğüne bildirilecektir.
4-Taşınmazın 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesi
hükmüne göre alımının uygun görülmesi halinde Milli Emlak Dairesi
Başkanlığı/Milli Emlak Müdürlüğü/Mal Müdürlüğü tarafından taşınmazın Hazine
adına tescil işlemleri yapılacak ve bu durumun bildirilmesi üzerine vergi
dairesi Tebliğin II/F-2 bölümünde belirtilen usule uygun olarak mükellefin
borçlarının terkin işlemlerini gerçekleştirerek durumu mükellefe
bildirecektir.
C- Kıymet Takdiri:
Taşınmazların kıymet takdir işlemleri, 4734 sayılı Kamu İhale
Kanununun 6 ncı maddesine göre oluşturulacak komisyonlar tarafından
yapılacaktır.
D- Çok Zor Durum Halinin Tespiti:
Tebliğin I/A bölümünün (c) bendinde belirtilen mükelleflerin amme
borcunu ödemede “çok zor durumda” olup olmadıklarının tespitine yönelik
incelemeler vergi denetmenleri tarafından yapılacaktır.
Yapılacak incelemelerde; finansal analiz teknikleri kullanılmak
suretiyle, başvuruda bulunan mükellefin borçlarını ödemede “çok zor duruma”
düşüp düşmediği araştırılacak ve düzenlenen raporda mükellefin borçlarını
ödemede “çok zor duruma düştüğü” veya “çok zor duruma düşmediği” konusunda kesin
kanaat belirtilecektir. Söz konusu incelemeler 1 ay içinde
tamamlanacaktır.
Mükelleflerin “çok zor durumda” olup olmadıklarının tespitinde; mükellefler
itibarıyla aşağıdaki rasyolar kullanılacak ve analiz sonucu bulunan oranların,
Tebliğ ile belirlenen oranlarda ya da daha küçük olması şartı aranılacaktır.
a) Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin çok zor
durumlarının tespitinde aşağıdaki rasyo kullanılacak ve sonucun 0.5 veya 0.5’den
küçük bir değerde olması durumunda bu mükelleflerin “çok zor durumda” oldukları
kabul edilecektir.
Dönen Varlıklar-Stoklar
--------------------------------------------------------------------------------
£ 0.5
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Yukarıda belirtilen rasyoda yer alan hesap sınıfları ve grupları
Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan “Muhasebe Uygulama Genel Tebliğlerinde”
belirtilen esaslara göre tespit edilecektir.
b) (a) bendinde belirtilen mükelleflerin dışında kalan
mükellefler, çok zor durumda olup olmadıklarının tespitinde Tebliğin ekinde yer
alan formu (Ek:2) doldurarak başvurularında teslim etmeleri gerekmektedir. Vergi
Denetmenleri bu formla verilen bilgilerin gerçekliğini araştırdıktan sonra
aşağıdaki rasyoyu kullanmak suretiyle mükellefin durumunu tespit edeceklerdir.
Mükelleflerin çok zor durumda olduklarının kabul edilebilmesi için bulunan
oranın 0.3 veya 0.3’den küçük olması gerekecektir.
Kasa+Banka+Kısa Vadeli
Alacaklar
--------------------------------------------------------------------------------
£ 0.3
Kısa Vadeli Borçlar
Yukarıdaki rasyoda yer alan kısa vadeli alacakların ve kısa vadeli
borçların tespitinde 1 yıllık süre esas alınacaktır.
Yapılan inceleme
sonucunda mükellefin “çok zor durumda” olup olmadığı düzenlenecek bir inceleme
raporuyla Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne aktarılacaktır.
E- Milli Emlak Genel Müdürlüğünce Yapılacak İşlemler:
Milli Emlak Genel Müdürlüğü, Tebliğin II/B bölümünde açıklandığı
şekilde Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlıklarınca/Milli Emlak
Müdürlüklerince aktarılan satın alma taleplerini değerlendirerek, satın alımın
uygun görülüp görülmediğine ilişkin görüşü Defterdarlıklara
bildirilecektir.
F- Taşınmazların Hazine Adına Tescili ve Borçların
Terkini:
Satın alınmasına karar verilen taşınmazların tapu sicillerinde
Hazine adına tescil ettirilmesi ve mükelleflerin borçlarının terkin edilmesi
aşağıdaki şekilde yapılacaktır.
1) Taşınmazların Tescil Ettirilmesi:
Milli Emlak Genel Müdürlüğünden taşınmazın alımının uygun
görüldüğünün bildirilmesi üzerine Milli Emlak Dairesi Başkanlıkları/Milli Emlak
Müdürlükleri/Mal Müdürlükleri tapu işlemlerini yürüterek, taşınmazların Hazine
adına tescil ettirilmesini sağlayacaktır. Tescil işlemi sonucunda düzenlenen
tapu senedinin bir örneği Gelir Müdürlükleri vasıtasıyla mükellefin bağlı
bulunduğu vergi dairesine gönderilecektir.
2) Borçların Terkin Edilmesi:
Taşınmaza ait tapu senedinin bir örneğinin vergi dairelerine
gelmesi üzerine, taşınmazın Hazine adına tapuya tescil ettirildiği tarih
itibarıyla mükellefin tüm borçları hesaplanarak, taşınmaza takdir edilen değer
esas alınmak suretiyle terkin işlemleri yapılacaktır. Toplam borcun tespitinde
gecikme zammı, taşınmazın Hazine adına tescil edildiği tarihe kadar
hesaplanacaktır.
Taşınmazın değerinin mükellefin tüm borçlarını karşılayacak
tutarda olmaması halinde, terkin işlemi mükellefin talebine göre, talebi
bulunmaması halinde 6183 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrasına göre
belirlenen borçlarına karşılık yapılacaktır. Bu durumda, kalan kısım hakkında
6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil işlemlerinin sürdürüleceği
tabiidir.
Önerilen taşınmazın değerinin, mükellefin toplam borçlarından daha
yüksek tutarda olması halinde oluşan fark mükellefe red ve iade edilmeyeceği
gibi taşınmazın Hazine adına tescil tarihinden sonra doğacak borçlarına da
mahsup edilmeyecektir.
Ancak bu durumda bulanan mükellefler oluşan farkı, taşınmazın
Hazine adına tescilinden önce, ortaklık ilişkisi bulunan veya en az bir ortağı
aynı olan mükelleflerin borçlarından terkinini talep etmeleri mümkündür. Bu
takdirde, borçlarından terkin talebinde bulunulan mükelleflerin de Tebliğde
belirlenen esaslar çerçevesinde, Tebliğin I/A bölümünün (a) ve (b) bentlerinde yer
alan mükellefler hariç, çok zor durumda olmaları gerekmektedir.
III- DİĞER HUSUSLAR:
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin (1)
numaralı fıkrası ile “ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin” verginin konusuna girdiği hüküm
altına alınmıştır. Dolayısıyla 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesi
çerçevesinde alımı gerçekleştirilen taşınmazların ticari, sınai, zirai ve
serbest meslek faaliyetinde bulunan işletmenin aktifine kayıtlı veya envanterine dahil bulunması
halinde bunların teslimi katma değer vergisine tabi bulunmaktadır.
Bununla birlikte, ticari, sınai, zirai ve serbest meslek
faaliyetinde bulunmayan mükelleflerden satın alınacak taşınmazların teslimi
katma değer vergisine tabi bulunmamaktadır. Ayrıca, 4046 sayılı Özelleştirme
Kanunu kapsamında 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesine göre Hazineye
devri öngörülen taşınmazların satın alınması, Katma Değer Vergisi Kanununun
Geçici 12 nci
maddesine göre vergiden istisnadır.
Katma değer vergisine tabi taşınmazın alımında, taşınmazın takdir
edilen değerine yürürlükteki katma değer vergisi oranları dikkate alınarak
hesaplanacak katma değer vergisi ilave edilecek ve bu suretle belirlenecek azami
satın alma bedeli terkin edilecek borç miktarının tespitinde dikkate
alınacaktır. Bu şekilde bulunan azami satın alma bedelinden daha düşük bir
bedelle taşınmazın satın alınması halinde, katma değer vergisi dahil satın alma
bedeli, terkin edilecek borç tutarı toplamına eşit olacaktır. Bu durumda satın alma bedeline
dahil olan katma değer vergisi tutarı mükellefe nakden veya mahsuben
ödenmeyecek, sadece borçlardan terkin edilecektir.
Bu işlemde, taşınmaz üzerindeki tasarruf ancak taşınmazın Hazine
adına tescilinden sonra gerçekleşeceği için taşınmazın tescil tarihinin teslimin
gerçekleştiği olay olarak kabul edilmesi ve mükelleflerin bu işlemi kayıtlarında
taşınmaz (bina, arsa) satışı ve yukarıda belirtildiği şekilde kendilerine ödenen
katma değer vergisini ilgili dönem beyannamesinde “Hesaplanan Katma Değer
Vergisi” olarak göstermeleri gerekir.
Diğer taraftan, borçlunun özel mülkiyetinde bulunan (iktisadi
işletmelerine dahil olmayan) taşınmazların teslimi Katma Değer Vergisi Kanununun
kapsamına girmediğinden, taşınmazların yukarıda belirtildiği şekilde tespit
edilecek değeri üzerinden katma değer vergisi hesaplanmayacaktır.
Tebliğ
olunur.
| 
TAHSİLAT
GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO:431)