|
İstanbul
06 Aralık 2004
Talha
APAK
Yeminli
Mali Müşavir
t.apak@superonline.com
İMALATÇI-İHRACATÇILAR, ÜRETİMDE GEREKLİ
OLAN GİRDİLERİ DAHİLDE İŞLEME REJİMİ KAPSAMINDA DÜŞÜK MALİYETLERLE TEMİN
EDEBİLMEKTEDİRLER
I. GİRİŞ:
Dünya piyasa fiyatlarından
hammadde temin etmek suretiyle ihracatı arttırmak, ihraç ürünlerine uluslar
arası piyasalarda rekabet gücü kazandırmak, ihraç paylarını geliştirmek ve
ihraç ürünlerini çeşitlendirmek, imalatçı-ihracatçıya ihracat yapacağı ürünün
girdilerinin yurt dışından temininde avantaj sağlanması amacıyla, Yüksek
Planlama Kurulu’nun 23.12.1999 tarihli ve 99/77 sayılı Raporu üzerine, Bakanlar
Kurulu’nca 23.12.1999 tarih, 99/13819 sayılı karar ile çıkarılan, Dahilde İşleme Rejimi Kararı (1) günümüzde de Türkiye ekonomisinin iç ve dış
ticaretinde önemini korumaktadır.
Bakanlar Kurulu’nun 99/13819 sayılı Kararına
istinaden, Hazine Müsteşarlığı’nca çıkarılan 2002/6 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (2)
ile; Dahilde İşleme Tedbirlerinin uygulama usul ve esasları ile, ihraç
ürünlerinin üretiminde kullanılan, ithali vergiye tabi ürünlere yönelik olarak
uygulanacak Dahilde İşleme Tedbirleri açıklanmıştır.
KDV oranlarının yüksek olduğu ülkemizde dolaylı bir
vergi olan KDV, hem iç ticaret hem de dış ticarette önemli bir parametre olarak
kalmaya devam etmektedir. İhracat teşvik uygulamalarından Dahilde İşleme
Rejiminde de önceden ihracat karşılığında yapılabilen sonradan ithalatlarda
sorun haline gelmekte ve sorunlu hale dönüştürülmektedir. (3)
II. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ KARARI GEREĞİ DÜZENLEMELER VE TEBLİĞİ İLE UYGULAMA USUL VE ESASLARI:
1. Karar ile Getirilen Bazı Tanımlar
a) Topluluk: Avrupa Topluluğu,
b) Üçüncü Ülke: Avrupa
Topluluğu’na üye ülkeler dışındaki ülkeleri,
c) Serbest Dolaşımda Bulunan
Eşya: Türkiye’nin taraf olduğu uluslar arası anlaşmalara
ait hükümler saklı kalmak kaydıyla, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi
tutularak Türkiye Gümrük Bölgesine giren eşya ile üretiminde kullanılan
girdilerin yerli olup olmadığına bakılmaksızın Türk menşeli sayılan eşyayı,
d) İşleme Faaliyeti: Eşyanın
üretilmesi, montajı, işlenmesi, yenilenmesi, tamir edilmesi ile benzeri
işlemleri,
e) İşletme Malzemesi: İhracı
taahhüt edilen işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılan ancak ürünün
bünyesinde yer almayan ve sabit tesislerin çalışabilir durumda olmasını temin
eden, yatırım malı makine ve teçhizat niteliğinde olmayan malzemeleri,
f) Döviz Kullanım Oranı: Dahilde İşleme İzin Belgesinde
öngörülen CIF ithal tutarının FOB ihraç
tutarına olan yüzde oranını,
g) Önceden İthalat: İşlem görmüş ürünlerin ihracından önce bu
ürünlerin üretiminde kullanılacak
eşyanın ithalini,
h) Önceden İhracat: İthal
eşyasının şartlı muafiyet sisteminde ithal edilmesinden önce, eşdeğer eşyadan
elde edilmiş işlem görmüş ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest
bölgelere ihraç edilmesini,
ı) Eşdeğer Eşya: İşlem
görmüş ürünlerin imalinde ithal eşyasının yerine kullanılan ve ithal eşyası ile
8-12 (sekiz-oniki)’li bazda gümrük tarife istatistik pozisyonu, ticari kalite
ve teknik özellikleri itibariyle aynı kalite ve nitelikleri taşıyan serbest
dolaşımda bulunan eşyayı,
i) Dahilde İşleme
İzin Belgesi: İhracat ile İhracat sayılan satış ve teslimlerde
gümrük muafiyeti
ithalat ve/veya yurtiçi alımlara imkan sağlayan
Müsteşarlıkça
düzenlenen belgeyi,
j) İmalatçı-İhracatçı: İhraç
mamulünü üreten ve ihracatını kendisi veya aracı ihracatçı vasıtasıyla
gerçekleştiren Dahilde İşleme İzin Belgesi sahibi firmayı,
k) Aracı İhracatçı: Dahilde
İşleme İzin Belgesinde taahhüt edilen ihracatı, belge sahibi firmadan
tedarik
ettiği şekliyle gerçekleştirilen belge sahibi olmayan firmayı,
İfade eder.
2. Dahilde İşleme Tedbirleri
a) Şartlı Muafiyet Sistemi
Dahilde
İşleme İzin Belgesi kapsamında ihracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünlerin
üretiminde gerekli olan ve serbest dolaşımda bulunmayan hammadde, yardımcı
madde, yarı mamul, mamul ile ambalaj ve işletme malzemelerinin, Türkiye Gümrük
Bölgesinde (serbest bölgeler hariç) yerleşik firmalarca ithaline, Ticaret
Politikası Önlemlerine tabi tutulmaksızın ve bu ithalattan doğan vergi kadar
teminat alınarak izin verilir.
İşlem
görmüş ürünlerin üretiminde gerekli olan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul,
mamul ve ambalaj malzemeleri, birinci fıkra hükmüne göre ithal edilebileceği
gibi, bu konuda yapılan düzenlemeler çerçevesinde yurtiçinde de temin
edilebilir. Ancak, işlem görmüş ürünün, ihracatının gerçekleştiğinin
belgelenmesi kaydıyla yurt içi alıma izin verilen hallerde, süresi sona eren
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında da yurt içi alım yapılabilir. (22 Eylül 2001 tarih ve 24531
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2001/2971 sayılı Kararla değişen şekli)
b) Teminat ve
İndirimli Teminat Uygulaması
Bu kapsamda yapılacak
ithalattan doğan vergi, 6183 sayılı Amme Alacalarının Tahsili Hakkında Kanunda
belirtilen esaslar çerçevesinde teminata tabidir. Teminat, ithalatta alınması gereken vergi, yurt içi alımlarda ise
Müsteşarlık ve/veya ilgili kuruluşlarca belirlenen tutar üzerinden alınır.
Ancak, Dış Ticaret Sermaye
Şirketleri ile Sektörel Dış Ticaret Şirketlerinin müracaat tarihinden önceki
takvim yılı içerisinde gerçekleştirdikleri ihracat ve imalatçı-ihracatçı
firmalar ile son üç takvim yılı itibariyle ihracatları her bir yıl için 5 (beş)
milyon ABD Dolarını geçen veya son beş takvim yılı itibariyle ihracatları her
bir yıl için 1 (bir) milyon ABD Dolarını geçen ihracatçı firmaların, müracaat
tarihinden önce dört yıl içerisinde düzenlenmiş ve ihracat taahhüdü kapatılmış
belgeler kapsamında toplam 2 (iki) milyon ABD Dolarından az olmamak üzere
gerçekleştirdikleri ihracat kadar Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında
yapacakları ithalatlarına; bu ithalattan doğacak verginin % 10’unun teminat
olarak yatırılması kaydıyla müsaade edilir. İnceleme veya soruşturmaya konu
belge sahibi firmalar adına düzenlenen veya düzenlenecek belgelere ilişkin
indirimli teminat uygulaması talepleri inceleme veya soruşturma sonuçlanıncaya
kadar değerlendirmeye alınmaz. (3 Kasım 2000 tarih ve 24219 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 2000/1432 sayılı Kararla değişen şekli)
c) Türkiye Gümrük Bölgesi Dışında veya
Serbest Bölgelerde Yapılacak İşleme Faaliyetleri
Dahilde İşleme İzin Belgesi
kapsamında, işlem görmüş ürünlerin veya değişmemiş eşyanın tamamı ya
da bir kısmı,
Hariçte İşleme Rejimi hükümleri çerçevesinde daha ileri düzeyde işlenmek üzere
Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere geçici olarak ihraç
edilebilir. Bu kapsamda işlem görmüş ürünlerin ithaline, Hariçte İşleme Rejimi
hükümlerine göre tahsili gereken vergi kadar teminat alınarak izin verilir.
d) Geri Ödeme Sistemi
Serbest dolaşımda bulunan ithal
eşyasının işlem görmüş ürünler şeklinde ihracı halinde, ithalat sırasında
alınan vergi geri ödenir. Bu Sistemden yararlanabilmek için, Dahilde İşleme
İzin Belgesi alınması ve eşyanın geri ödeme sistemi kapsamında olduğunun gümrük
idarelerince ithalat esnasında gümrük beyannamesine kaydedilmesi zorunludur.
Ayrıca, Gümrük idarelerince Dahilde İşleme İzin Belgesi ile ilgili bilgiler
gümrük beyannamesi üzerinde belirtilir ve belgenin bir örneği gümrük
beyannamesine eklenir. (22 Temmuz 2000
tarih ve 24117 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2000/894 sayılı Kararla
değişen şekli)
Geri ödeme sistemi çerçevesinde
düzenlenen Dahilde İşleme İzin Belgesi ihracat taahhüdünün bu karar hükümlerine
göre kapatılmasını müteakip 3 (üç) ay içerisinde, ithalat sırasında ödenen
vergilerin iadesi için ilgili gümrük idaresine müracaat edilmesi zorunludur. Bu
verginin ilgilinin müracaat tarihinden itibaren 3 (üç) ay içerisinde geri
verilmemesi halinde, bu sürenin bitiminden itibaren 6183 sayılı Kanunun tecil
faizine ilişkin hükümleri uygulanır.
3.
Müracaatların Değerlendirilmesi ve Belge Düzenlenmesi
Türkiye Gümrük Bölgesinde (Serbest Bölgeler Hariç) yerleşik
firmalar tarafından, bu Karara istinaden yayımlanacak tebliğde belirtilen bilgi
ve belgelerle Dahilde İşleme İzin Belgesi alabilmek için Müsteşarlığa yapılan
müracaatlar:
- İthal eşyasının işlem görmüş ürünlerin üretiminde
kullandığının tespitinin mümkün olması (işletme malzemeleri hariç),
- Türkiye Gümrük Bölgesindeki (Serbest Bölgeler Hariç)
üreticilerin temel ekonomik çıkarlarının olumsuz etkilenmemesi,
- İşleme faaliyetini, katma değer yaratan ve kapasite
kullanımını arttıran bir faaliyet olması yanında, mamulün rekabet edebilirliği
ile ihraç potansiyelini arttıran koşullar yaratıyor olması,
-
Firmaların, Dahilde İşleme İzin Belgeleri kapsamında
gerçekleştirildiği performansı, kriterleri çerçevesinde değerlendirilir.
Belge kapsamında ithaline müsaade edilecek işletme malzemesi
değerinin ihracat taahhüdüne oranı % 2’yi geçemez. Dahilde İşleme İzin Belgesi
süresi sonundan itibaren 3 (üç) ay içerisinde ,
belge ihracat taahhüdünün
kapatılması için müracaat etmeyen firmaların yeni belge talepleri
değerlendirmeye alınmaz.
Dış Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış
Ticaret Şirketleri ve sermayesinin en az % 51’i imalatçı firmanın hissedarlarına
ait olan ihracatçı firmalar hariç olmak üzere işlenmiş gıda ürünleri ihracı
için imalatçı olmayan ihracatçı firmalar adına belge düzenlenmez.
4. Dahilde
İşleme İzin Belgelerinin Süreleri, Ek Süreler Ve Revizesi
Dahilde İşleme İzin Belgelerinin süreleri sektörüne göre
azami 12 (oniki) aya kadar tespit edilebilir. Ancak, bu Karara istinaden
Müsteşarlıkça yayımlanacak tebliğ ile belirlenen özellik arz eden faaliyet
ve/veya ürünlerin ihracına ilişkin düzenlenen belgelerin süresi,
proje süresi
kadar tespit edilebilir. Süresinin başlangıcı, Dahilde İşleme İzin Belgesinin
tarihidir. Süre sonu ise, belge süresi bitiminin rastladığı ayın son günüdür.
Belge kapsamında ilk ithalatın yapıldığı tarihe kadar azami 3 (üç) ay olmak
üzere Dahilde İşleme İzin Belgesi süresi uzatılabilir. (Haklı ve mücbir sebep
ile fevkalade haller hariç)
Haklı ve mücbir sebep ile fevkalade hallerin
belgenin geçerlilik süresi içinde vukuu halinde, belirtilen sürelere ilave
olarak Dahilde İşleme İzin Belgelerine süre verilebilir; Deprem, sel, don,
fırtına, kasırga, yangın vb. ile ilgili mücbir sebep ile fevkalade haller
nedeniyle; Belge kapsamında ithal edilen eşyanın yerine konulamayacak şekilde
telef veya kaybının mahkeme kararı ile tespit edilmesi durumunda, bu ithalata
tekabül eden ihracatın gerçekleştirilmesinin aranmayacağı hususu Müsteşarlıkça
(İhracat Genel Müdürlüğü), ilgili mercilere bildirilir.
Dahilde İşleme İzin Belgeleri, ilgili firma tarafından
gerekli bilgi ve belgelerle yapılacak müracaata istinaden revize edilebilir.
5.
İhracatın
Gerçekleştirilmesi, Gerçekleştirilememesi ve Taahhüdün Kapatılması
a)
İhracatın gerçekleştirilmesi
İhracatın gerçekleştirilmesi, Dahilde İşleme İzin
Belgesinde ihracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünlerin, bu Karar ile İhracat
Rejimi ve Gümrük Mevzuatına uygun şekilde gümrük hattından bir üçüncü ülkeye,
serbest bölgeye veya Avrupa Topluluğu’na üye ülkelere ihraç edilmesidir. İhraç
bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin esaslar Kambiyo Mevzuatı hükümlerine
tabidir. İhraç bedelleri, döviz olarak veya mal olarak getirilebilir. Ancak,
ihraç bedelinin mal olarak getirilmesi halinde, bu mallar Dış Ticaret Mevzuatı
hükümlerine tabidir.
b) İhracatın
Gerçekleştirilememesi
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithal edilen ancak
süresi içerisinde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere, belgede
belirtilen miktar, değer ve oranda fiilen ihracı gerçekleştirilemeyen eşyaya ilişkin
daha önce alınmayan vergi, bu karar
hükümlerine göre tahsil edilir. Kararın ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla,
ikincil işlem görmüş ürünlerin ihraç edilmemesi halinde, ithal eşyasına ilişkin
beyannamenin tescil tarihindeki kur ve vergi oranı veya işlem görmüş ürünün
ihraç edilen kısmı oranında ikincil işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma
girişine ilişkin beyannamenin tescil tarihindeki kur ve vergi oranı esas
alınarak hesaplanan verginin, ilgili gümrük idaresine yatırıldığının tevsiki
aranır. Aksi takdirde, kararın ilgili madde hükümlerine göre işlem yapılır.
c)
İhracat Taahhüdünün kapatılması
Dahilde İşleme İzin Belgesi sahibi firmaların belge süresi
sonundan itibaren 3 (üç) ay içerisinde gerekli bilgi ve belgelerle birlikte,
belge ihracat taahhüdünü kapatmak için müracaat etmeleri zorunludur. Belirtilen
süre içerisinde kapatma müracaatında bulunmayan firmalara, İhracatçı Birlikler
Genel Sekreterliklerince bu Karara istinaden yayımlanan tebliğde belirlenen
sürede ihracat taahhüdünü kapatma müracaatında bulunulması bildirilir. Bu süre
içerisinde kapatma müracaatında bulunmayan firmalar adına düzenlenen Dahilde
İşleme İzin Belgeleri İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerince müeyyide
uygulanarak, resen kapatılır.
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ihraç edilen
mamullerin herhangi bir sebeple alıcısı tarafından belge süresi içerisinde geri
gönderilmesi halinde; ilgili gümrük idarelerince, İhracat Rejimi ve Gümrük
Mevzuatı çerçevesinde, bu maddelerin ithal ve ihracına müsaade edilir ve bu durum,
ihracat taahhüdünün kapatılması sırasında değerlendirilmek üzere ilgili
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine bildirilir
Belge kapsamında, ihraç edilen malların alıcısı tarafından
geri gönderilmesi halinde yapılacak işlemler ve ihracı taahhüt edilen
mamullerin belge sahibi bir başka firmaya yurtiçinde teslimine ilişkin usul ve
esaslar ile bu hallerde ihracat taahhüdünün kapatılmasına ilişkin hususlar
Müsteşarlıkça yayımlanan tebliğ ile düzenlenir. (22 Eylül 2001 tarih ve 24531 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 2001/2971 sayılı Kararla değişen şekli)
6.
Vergisel İşlemler ve Kısmi Teminat İadesi
a)
Telafi Edici Verginin Ödenmesi
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamındaki ihracatın, A.TR
dolaşım belgesi eşliğinde Avrupa Topluluğu’na üye ülkelere yapılması durumunda;
İşlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılan üçüncü ülke menşeli hammadde,
yardımcı madde, yarı mamul ve mamul maddelere ilişkin vergi, kaynak ülkelerle
varolan Anlaşmalardaki lehte hükümler saklı kalmak kaydıyla ödenir. Ancak,
belge kapsamında, işlenmiş tarım ürünlerinin A.TR dolaşım belgesi eşliğinde
Avrupa Topluluğu’na üye ülkelere ihracında, bu ürünlerin üretiminde kullanılan
üçüncü ülke menşeli sanayi ürününe ilişkin vergi, kullanılan girdi işlenmiş
tarım ürünü ise bu üründeki sanayi payına ilişkin vergi ödenir.
İşlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılan vergiye konu
eşyanın tespitinde firma beyanı esas alınır. Aksine bir durumun tespiti
halinde, ödenmeyen ya da eksik ödenen telafi edici vergi, ihracata ilişkin
gümrük beyannamesinin tescil tarihi itibariyle 6183 sayılı Kanun hükümlerine
göre takip ve tahsil edilir.
b)
Verginin Geri Verilmesi
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ödenmemesi gerektiği
halde ödenmiş olduğu belirlenen vergi, ilgili firmanın talebi üzerine nakden geri
verilir. Belge kapsamında fazla yatırıldığı tespit edilen verginin geri
verilmesi için, bu verginin tebliği tarihinden itibaren 3 (üç) yıl içerisinde
tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ilgili gümrük idaresine müracaat
edilmesi gerekir.
Fazla yatırıldığı tespit edilen verginin, ilgili firmanın
gerekli bilgi ve belgeleri tamamlayarak müracaatı üzerine, geri verme kararının
alındığı tarihte itibaren 3 (üç) ay içerisinde geri verilmemesi halinde, bu
sürenin bitiminden itibaren 6183 sayılı Kanunun tecil faizine ilişkin hükümler
uygulanır. (22 Eylül
2001 tarih ve 24533 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2001/2971 sayılı Kararla
değişen şekli)
c) Kısmi Teminat İadesi
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithal edilen eşyanın
işlem gördükten sonra partiler halinde ihraç edilmesi halinde, ilgili firmanın
belge geçerlilik süresi içerisindeki talebi üzerine, ithalat sırasında alınan
teminatlar gerçekleşen ihracata tekabül eden oranda iade edilir. Ancak, iade
edilen teminat tutarı, belge kapsamında alınan teminatın % 90’ını geçemez.
Bakiye teminatlar ise, belge ihracat taahhüdünün kapatılmasını müteakip firmaya
iade edilir. Bu Kararda belirtilen indirimli teminat uygulaması çerçevesinde
düzenlenen Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında yapılan ithalatlar için kısmi
teminat iadesi yapılmaz.
7. Belgenin İptali ve Tedbirlerine
Uyulmaması ve Müeyyidesi
a)
Belgenin İptali
Bu Karar ve bu Karara istinaden yayımlanacak tebliğ ve
genelge hükümlerine uyulmadığının, Dahilde İşleme İzin Belgesinin düzenlenmesi
veya rezivesi için ibraz edilen bilgi ve belgeler ile belge kapsamında yapılan
işlemlerin gerçekdışı olduğunun ve ilgili belge üzerinde tahrifat yapıldığının
tespiti halinde; ilgili belge Müsteşarlıkça iptal edilir ve ilgililer hakkında
kanuni işlem yapılır.
Bu
Kararda belirtilen sürede ihracat taahhüdünün kapatılması için müracaat
edilmemesi üzerine, ihracatçı birlikleri genel sekreterlikleri tarafından
ilgili firmaya belge kapsamında yapılan işlemlerin gerçekdışı olduğunun ve
ilgili belge üzerinde tahrifat yapıldığının tespiti halinde; ilgili belge
Müsteşarlıkça iptal edilir ve ilgililer hakkında kanuni işlem yapılır.
b) Dahilde İşleme Tedbirlerine
Uyulmaması
a)Tedbirlere Uyulmaması
Dahilde İşleme Tedbirlerini,
Dahilde İşleme Rejimi ve belgede belirtilen esas ve şartlara uygun olarak
yerine getirmeyenlerden;
- Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithal edilen
ve Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere fiilen ihracı
gerçekleştirilmeyen eşyanın ithali esnasında alınmayan vergi,
- Belgede kayıtlı miktarın üzerinde ithalat
yapıldığının belge ihracat taahhüdünün kapatılması esnasında tespiti halinde,
bu kısma tekabül eden ithalattan doğan vergi,
- Bu Karara istinaden yayımlanacak tebliğle getirilen
istisnalar saklı kalmak üzere, belge kapsamında ithal edilen eşyanın tamamı
ihraç edilen mamulün bünyesinde kullanılmış olsa dahi döviz kullanım oranının
% 80’i geçmesi halinde, bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili
alınmayan vergi,
- Belge kapsamında ithal edilen işletme malzemesinin
CIF ithal tutarının, gerçekleşen FOB ihraç tutarının % 2’sinden fazla olması
halinde, bu oranı aşan kısma tekabül eden ithalatla ilgili alınmayan vergi,
- Dahilde İşleme İzin Belgesinin iptal edilmesi
halinde, belge kapsamında alınmayan vergi,
İthal tarihi itibariyle 6183 sayılı
Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Kapatma esnasında ibraz edilen gümrük
beyannamesi ve eki belgelerin sahte olması veya üzerinde tahrifat yapılmış
olması durumunda, bu beyanname kapsamı ihracata tekabül eden ithalata ilişkin
vergi, birinci fıkra hükümleri çerçevesinde tahsil edilir ve ilgililer hakkında
kanuni işlem yapılır.
Bu karar çerçevesinde ibraz
edilen gümrük beyannamesinde kayıtlı bulunan aracı ihracatçı, beyanname konusu
eşya nedeniyle daha önce alınmayan vergiden belge sahibi firma ile birlikte
müştereken ve müteselsilen sorumludur. İnceleme veya soruşturma sonucunda,
iştiraki tespit edilen belge sahibi firma ve/veya sahte gümrük beyannamesinde
kayıtlı aracı ihracatçı firmaya ait Dahilde İşleme İzin Belgelerine (bu
firmaların bir başka firmaların belgesinde yan sanayici olması da dahil) 1
(bir) yıl süreyle indirimli teminat uygulanmaz ve Dahilde İşleme İzin Belgesi
düzenlenmez. (23 Haziran 2004 tarih ve 25501 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 2004/7451 sayılı Kararla değişen şekli)
c) Müeyyide
Dahilde İşleme İzin Belgesi
kapsamında ithal edilen ve süresi içerisinde ihracı gerçekleştirilmeyen eşyaya
ilişkin gümrük vergileri karar hükümlerine göre tahsil edilir. Ayrıca, bu
verginin 2 (iki) katı para cezası alınır.
8. Denetim ve Yetki
a) Denetim
Tüm
kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar, Dahilde İşleme İzin Belgesinin ibrazı
üzerine Dahilde İşleme İzin Tedbirlerini, Dahilde İşleme Rejimi ve belgede
belirtilen esas ve şartlara uygun olarak tatbik ederler. Müsteşarlık, bu
Kararda belirtilen tedbirlerin uygulanmasına ilişkin her türlü denetimi ve
düzenlemeyi yapabilir, ilgili firma, kamu kurum ve kuruluşları ile bankalardan
bilgi ve belge isteyebilir ve gerekli önlemleri alabilir.
b) Yetki
Müsteşarlık bu Karar
hükümlerine istinaden, Dahilde İşleme Rejimi ile ilgili usul ve esaslara
ilişkin tebliğ ve genelgeler çıkarmaya, izin ve talimat vermeye, özel ve
zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya ve uygulamada ortaya çıkacak
ihtilafları idari yoldan çözümlemeye yetkilidir. Dahilde İşleme İzin
Belgelerinin revize edilmesi ve taahhüt hesabının kapatılması ile ilgili görev
ve yetkiler Müsteşarlıkça İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerine kısmen
veya tamamen devredilebilir.
III. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:
Devletin nakit akımı ve likidite
şeklinde varolan ve finansman kaynağından mahrum kalması yanında iç piyasada haksız rekabete yol açma yönünde de
konunun başka bir boyutudur. İhracı zorunlu olmayan eşdeğer eşya kullanımı
karşılığı ithal edilen mal KDV’si nakden tahsil edilemezse, iç piyasada aynı
girdiyi temin ve kullanan sektör açısından oluşan (finansman) maliyet farkı
nedeniyle haksız bir rekabet oluşturur. (3)
Türk girişimcileri dahilde işleme rejimine karşı
büyük ilgi duymakta ve sistemden yararlanmak için başvurular birbirini
izlemektedir. Bu uygulama küçük ve orta çaplı imalat sanayiini canlandırmakta
ve dolayısıyla ihracatı teşvik etmektedir. Ancak rejim işleyişinde iş sahipleri
bürokratik mekanizma yüzünden gümrüklerde büyük zorluklarla karşılaşmaktadır.
Dahilde işleme rejimi daha kolay ve rahat çalıştığı takdirde, küçük ve orta boy
imalat sanayiine yurtdışından iş almak ve ihracat yapma olanakları da
açılacaktır. (4)
Üretici firmalar ihraç edilmek şartıyla belirli bir
zaman içerisinde işlemek zorunda oldukları ürünlerin üretiminde ihtiyaç
duydukları maddeleri dahilde işleme rejimi kapsamında ithalatta alınan
vergileri ödemeden yani bu vergilerden muaf olarak ve sonuçta düşük maliyetle
ithalatlarını gerçekleştirmektedirler.
Bu şekilde ithal edilen hammaddelerle üretilen ürünler
de düşük maliyetli olmakta bu da ihracatçılarımıza dış piyasada rekabet gücü
kazandırmaktadır. Bu rejim özellikle küçük ve orta boy imalat sanayini
geliştirmek, ihracatı teşvik ederek dünya pazarına açılmasını sağlamaktadır.
Ancak, dahilde işleme rejimi uygulamasındaki
bürokratik engeller ve karmaşık prosedürler en kısa zamanda ortadan
kalkmalıdır. Dahilde işleme rejimi uygulaması, bürokratik engellerin tamamen
ortadan kalkması, özellikle gümrüklerde zorlukların yaşanmaması ile daha
sağlıklı bir yapıya kavuşacağına inanıyoruz.
DİPNOT VE KAYNAKLAR:
(1) 31
Aralık 1999 tarih ve 23923 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
(2) 27 Eylül 2002 tarih ve 24889 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanmıştır.
(3) Abdurrahman
DEMİR, Gümrük Başmüfettişi, Dahilde İşleme Rejiminde Önceden İhracat-Sonradan
İthalat Uygulamaları, Vergi Dünyası Dergisi, Sayı 264, Ağustos 2003
(4) Selahattin TUNCER, Prof.Dr.YMM,
Dahilde İşleme Rejimi, Yaklaşım Dergisi, Sayı 123, Mart 2003
|