|
26
temmuz 2001 tarihli Resmi Gazete
Sayı:
24474
Tarım ve Köyişleri Bakanlığından
:
Tarımsal Amaçlı Kooperatiflere Kullandırılacak Kredilere İlişkin Yönetmelik
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmelik, tarımsal amaçlı kooperatiflerin kalkınma planları ilkelerine ve
politikalarına uygun olarak, tarımsal üretimi ve istihdamı artırıcı, tarımsal
ürünleri pazarlayıcı ve değerlendirici, ortaklarına uygun şartlarla girdi
sağlayıcı, ortakların tarımsal üretim faaliyetlerini artırıcı yatırım
projelerini aynî veya nakdî kredilerle destekleyip kooperatif faaliyetlerini
yönlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam ve Dayanak
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 3476 sayılı
Kanunla değişik 19 uncu maddesi ve Bütçe Kanunlarının ilgili hükümleri gereğince
tarımsal amaçlı kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının birinci maddede belirtilen
nitelikteki projeli faaliyetlerine kullandırılacak kredilerin programlama,
tahsis, geri ödeme, sarf esas ve usulleri ile ilgili hususları kapsar.
Tanımlar
Madde 3 — Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık; Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Genel Müdürlük; Teşkilatlanma ve Destekleme Genel
Müdürlüğünü,
c) İl Müdürlüğü; Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğünü,
d) Banka; T.C. Ziraat Bankasını,
e) Merkez Saymanlığı; Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğünü,
f) Kooperatif; Bakanlık görev alanına giren, 1163 sayılı
Kooperatifler Kanununa göre kurulmuş, tarımsal amaçlı kooperatif ortaklarının en
az %80’i kırsal alanda oturan, fiilen tarımsal üretimde bulunan ve yine
ortaklarının en az %60’ının geçimini kısmen veya tamamen desteklenecek proje
konusunda tarımsal üretimde bulunarak sağlayan kooperatifler ile onların üst
kuruluşlarını,
g) Kırsal Alan; Kalkınma planı ile yıllık programlardaki esaslara
göre Bakanlıkça tespit edilen tanımı,
h) Tarımsal Üretimde Bulunan Ortaklar; Bitkisel ve hayvansal
üretimde bulunan veya istihdamı artırıcı el ve ev sanatları, küçük sanatlar ve
ormancılıkla uğraşan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na göre kurulan
Bakanlığımız görev alanına giren tarımsal amaçlı kooperatif ortaklarını,
i) Proje Tutarı; Proje sabit yatırım tutarı ile işletme sermayesi
toplamını,
j) Kredi; Kooperatiflere verilen nakdî ve aynî
kredileri,
k) Aynî Kredi; Projenin sabit yatırım bölümünün fiilen veya ihale
yoluyla Bakanlıkça gerçekleştirilerek kooperatif ve ortağının
borçlandırılmasını,
ifade eder.
Kredilendirmede Kullanılacak Kaynaklar
Madde 4 — Tarımsal
Kooperatiflerin amaca uygun projeli yatırımlarının kredilendirilmesinde
kullanılacak kaynaklar:
a) Bakanlık bütçesinin ilgili tertiplerine tahsis edilen
ödeneklerden,
b) Kredi geri dönüşlerinden,
teşekkül eder.
Kredi Kullanma Esasları
Madde 5 — Kredi
kullanma esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) 4 üncü maddede belirtilen kaynaklar sabit yatırım ve işletme
sermayesi ile kredinin aynî olarak kullandırılması halinde ortaya çıkan ihale,
taşıma ve benzeri giderleri karşılamak için kullandırılır.
b) Kredi kooperatif tüzel kişiliği adına yapılır.
Ancak;
- Ortağın mülkiyetinde üretimi gerektiren projelerde yer alacak
ferdi üretim üniteleri ile işletme binası ve ekipmanları dışındaki sosyal
tesisler ile diğer menkul ve gayrimenkuller kooperatif tarafından yapılmak ve
kooperatif tüzel kişiliği borçlandırılmak suretiyle,
- Projeyle ilgili ferdi üretim üniteleri ile işletme binaları ve
ekipmanları ortaklar tarafından yapılmak ve her ünite için kooperatif ile ünite
sahibi ortağın müteselsilen borçlandırılması suretiyle,
kredi kullandırılır.
c) Proje uygulaması, yıllara bölünmüş ise her yıla isabet eden
sabit yatırım tutarı, proje tutarı olarak kabul edilir.
d) Uygulaması birden fazla yıllara bölünmüş projelerde, bir yılın
dilimi, Genel Müdürlükçe onaylanmış projeye uygun şekilde gerçekleştirilmeden
onu takip eden dilime kredi verilemez. Ancak, Genel Müdürlükçe bu Yönetmeliğin
15 inci maddesinde yer alan oranlardan daha az kredi verilmişse bu durum dikkate
alınmaz. Uygulaması aksayan dilimler müteakip dilimlerle birleştirilerek
kredilendirilebilir.
e) Kredilerde; kullandırılma yılının birim fiyatları esas alınır.
Yapım ile ilgili olarak düzenlenecek keşiflerde Bayındırlık ve İskan
Bakanlığınca tespit edilen birim fiyatları, işin özelliğine göre diğer kamu
kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları, birim fiyatlarına göre yapılmış
analizler, bu birim fiyatlarında yer almayan kalemler için ise, ilgili
kuruluşlara (Ticaret, Sanayi Odaları v.b.) tasdik ettirilmiş rayiç bedelleri ile
piyasa araştırılması neticesi tespit edilmiş değerler kullanılır.
İKİNCİ KISIM
Programa Alınma Esasları
Şartlar
Madde 6 — Kooperatiflerin kredilendirme programına alınabilmeleri için, kalkınma
planlarında ve yıllık programlar ile icra planlarında yer alan hükümler saklı
kalmak kaydıyla bölgeler arası dengeler de gözetilerek, aşağıdaki şartlar
aranır.
a) Kredi programına alınacak kooperatiflerin kanuni organlarının
teşekkül etmiş olması ve faaliyette bulunması,
b) Projenin gerçekleştirilmesiyle ilgili her türlü tasarrufta
bulunmak üzere genel kurulun yönetim kuruluna yetki vermiş olması, kredi için
yönetim kurulu kararı ile müracaatta bulunulması,
c) Kredi verilecek kooperatif projesinin risturn ilkesine
uygunluğunu sağlamak bakımından; ortakların ürünlerini değerlendiren ve
pazarlayan projelerde ortakların en az %60’ının geçiminin tamamını veya bir
kısmını desteklenecek proje konusunda tarımsal üretimde bulunarak sağlaması
ortaklara üretim girdisi sağlayan projelerde ise sağlanacak girdilerin
ortakların en az %60’ının ihtiyacını karşılayacak miktarda olması,
d) İl Müdürlüklerince düzenlenen sosyo-ekonomik etüdlerin
değerlendirilmesi sonucunda, bu maddenin (c) bendi ile 1 inci madde ve 3 üncü
maddenin (f) bendine uygun proje konusunun belirlenerek Genel Müdürlükçe
hazırlanmış veya uygun görülmüş projesinin bulunması,
e) 10 uncu maddede yer alan projenin gerektirdiği arsa, nakdi
bloke veya fiili gerçekleştirme şartlarının kooperatifçe yerine getirebilecek
durumda olduğunun ve bu konuda gerekli öz kaynak iştiraki sağlanabileceğinin İl
Müdürlüğünce tespit ve Genel Müdürlükçe kabul edilmesi,
f) Kredi verilecek projeye ilişkin ortakların ikamet ettiği
çalışma bölgesinin anasözleşmede tespit edilip Genel Müdürlükçe uygun
görülmesi,
g) Sabit yatırımı, kooperatifin kendi veya bir başka kamu
kuruluşunun finans imkanlarıyla gerçekleştirilmiş veya satın alınmış tesislere
işletme sermayesi sağlamakta veya onlara entegre olacak sabit yatırımların
kredilendirilmesinde, tesisin ekonomik ve teknik geçerliliği ile bu Yönetmeliğin
ve proje
esaslarına uygunluğunun; bu maddenin (c) bendi ile 1 inci madde, 3 üncü maddenin
(f) bendi etüdle tespit ve fizibilitesinin Genel Müdürlükçe kabul edilmesi ve
programa alınmayla ilgili diğer şartların yerine getirilmiş
olması,
h) Kooperatifin, proje kapasitesine göre belirlenecek asgari ortak sayısına ve öz varlığa sahip
olması.
Öncelik Kriterleri
Madde 7 — 6 ncı
maddedeki şartları yerine getiren kooperatifler arasından kredi programına
alınacakların seçiminde sıralama yapılırken aşağıda belirtilen nitelikleri
taşıyanlara öncelik verilir.
a) Kalkınma planlarında ve yıllık programlarda öncelik tanınmış
konularda proje uygulayan,
b) Kalkınmada öncelikli yörelerde proje uygulayan,
c) İhracata yönelik proje uygulayan,
d) Rantabilitesi yüksek olan,
e) Herhangi bir
kuruluştan yardım görmeyen,
f) Bir üst kuruluşa ortak olan,
g) Proje yatırım tutarına göre öz kaynak iştiraki ve ortak sayısı
oranı fazla olanlar,
h) Kooperatif üst kuruluşlarınca uygulanacak bölgesel çapta
projeler,
i) Bakanlığın hizmet politikasına, bakanlıklar arası ve bakanlık
içi kuruluşlarla işbirliğine gidilen projeler.
Öncelik Sıralamasında İstisnai Haller
Madde 8 — Kredi
verilecek proje; tabii afetler ve mücbir sebeplerin vuku bulması halinde, 6 ncı
maddedeki şartları taşımak kaydıyla 7 nci maddedeki öncelik kriterleri
aranmaksızın programa alınabilir.
Program Tespiti
Madde 9 — a)
Yatırım programına alınabilme şartları ve kriterleri ile bütçe imkanları dikkate
alınarak Ocak ayı sonuna kadar Genel Müdürlükçe yapılacak değerlendirmeden
sonra, durumu uygun görülen kooperatifler kredilendirme için programa alınır.
Yıl içinde ortaya çıkan ek kaynaklar ve geri dönüşler için ayrıca program
yapılabilir.
b) İşletme sermayesi için yapılacak programlar Genel Müdürlükçe
belirlenen kriterler dahilinde yılda iki defa yapılır. Geri dönüşlerden işletme
sermayesi olarak kullandırılacak bölümler için aktarma dönemlerinde program
yapılabilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tahsis Şartları, Kullandırılması ve Geri Alınması
Tahsis Şartları
Madde 10 — Kooperatiflere kredi tahsisinin kesinleşebilmesi için:
a) Krediye esas olan konuda kesin projenin Genel Müdürlükçe
onaylanmış olması,
b) Krediye esas olan konuda kesin projelerin onaylanmasından
önce;
- Tüzel kişilikleri adına tapuda tescilli ve üzerinde projenin
uygulanacağı bir arazi bulunması,
- Veya kadastro geçmemiş yerlerde, zilyetlik yoluyla arazi edinmek
durumunda iseler, zilyetliğin mahkeme yoluyla tüzel kişilikleri adına tescil
edilmiş olması,
- Proje için sağladıkları ve halihazır rayiç bedeli satış
bedelinden farklı araziler ile tüzel kişiliklerine hibe edilen araziler için, İl
Müdürünün başkanlığında ilgili kuruluşlardan (Maliye Bakanlığı, T.C. Ziraat
Bankası) teşkil edilecek üç kişilik takdir komisyonunca rayiç bedelinin tespit
edilmiş olması,
- Arazinin tespit
edilen rayiç bedelinin veya gerçek satış bedelinin, toplam proje sabit yatırım
tutarının %5’ini geçmeyecek şekilde, projenin onayı anında bir defaya mahsus
olmak üzere değerlendirmede dikkate alınması,
- Deniz ve göl balıkçılığı konusunda, herhangi bir taşınmaz mal
ilavesini gerektirmeyen şekilde proje uygulayan kooperatiflerde, tapu temin
edilemediğinden, Maliye Bakanlığı ile yapılan kira sözleşmesi dikkate alınarak
değerlendirmenin yapılması,
- Tüzel kişilikleri adına kayıtlı taşınmaz mal bulunmadığı gibi
kamu dışında temin etmenin de mümkün olmadığının Bakanlıkça belirlenmesi halinde
kamu mülkiyetindeki arazi için kooperatif tüzel kişiliğine projenin
hazırlanmasını sağlamak üzere Maliye Bakanlığınca izin verilir. Bu süre
içerisinde proje Bakanlıkça onaylanır ise 10 yıl süreyle Maliye Bakanlığınca kiraya
verilebilir. Yatırımın projeye uygun gerçekleştirildiği tesbit edildiği taktirde
kira süresi 10’ar yıllık dilimler halinde projesinde belirtilen süre kadar
uzatılabilir. Bu durumu belirleyen belgelerin dikkate alınarak değerlendirme
yapılması,
- Tapulu arazi temin etmenin mümkün olmadığının belirlenmesi
şartıyla Köy tüzel kişiliği veya Belediyelerin mülkiyetinde olan arazinin
uygulanan projenin ekonomik ömründen az olmamak ve 49 yılı aşmamak kaydıyla
kooperatif hükmi şahsiyetine irtifak hakkı tesis edildiğini belirleyen
belgelerin (Bunların dışındaki kamu arazileri için Maliye Bakanlığı ile yapılan
kira sözleşmelerinin) dikkate alınarak değerlendirme yapılması,
- Yukarıdaki esasların birine uygun olarak sağlanmış arazinin
projedeki miktara ve teknik şartlara uygunluğunun İl Müdürlüğünce yapılacak
kontrolle tespiti ve Genel Müdürlükçe kabulü.
c) Kooperatiflerin; hukuki, idari, mali ve teknik yönden ilgili
kanun, tüzük, yönetmelikler ve anasözleşmelerinde belirtilen vecibeleri yerine getirmiş olmaları,
d) Ortağın mülkiyetinde ferdi üretimle ilgili kooperatif
projelerinde, Genel Müdürlüğün tespit ettiği esaslar dahilinde krediden
yararlanacak ortakların kooperatifçe tespiti ve İl Müdürlüğünce uygun görülmüş
olması,
e) Nakdi kredilerde, projede herhangi bir sabit yatırım varsa,
Genel Müdürlükçe onaylanmış kesin projedeki sabit yatırım tutarının kalkınmada
öncelikli yörelerde kurulanların % 15, diğerlerinin %20 oranında ve projesine
uygun olarak öz kaynağından fiilen gerçekleştirilmesi, (Yukarıda bildirilen
esaslara göre tespit edilen ve kredilendirilen projeye ilişkin arsa veya arazi
bedeli, deniz ve göl balıkçılığında ise arsa veya arazi kira bedeli fiili
gerçekleşme içinde yer alır.)
f) Aynî kredilerde,
Genel Müdürlükçe onaylanmış kesin projedeki sabit yatırım tutarının kalkınmada
öncelikli yörelerde kurulanların %15’i, diğerlerinin %20’si oranında, öz
kaynaklardan, İl Müdürlüğü adına bankada bloke edilmiş olması, (Yukarıda
bildirilen esaslara göre tespit edilen ve desteklenecek projeye ilişkin arsa değeri veya deniz
ve göl balıkçılığında projenin işletmeye geçmesine kadarki arsa kira bedeli
nakdi bloke kapsamında yer alır.)
g) Çok yıllık projelerde projenin bütün dilimlerine ait özkaynak
katılımları olan %15-20’sinin tamamını ilk yıllarda gerçekleştirerek
kredilendirilen kooperatiflere daha sonra kredi verileceği zaman %15-20 özkaynak
katılımı aranmaz ,
h) Krediden yararlanacak kooperatifin; kredilendirilecek projeyi
kooperatifçilik ilkelerine sadık
kalarak uygulayıp üçüncü şahıslara devretmeyeceğine, projenin
gerçekleştirilmesinde Genel Müdürlükçe uygun görülecek usul ve yapılacak
işlemleri kabul edeceğine; işletme dahil olmak üzere projedeki teknik şartlara
ve yönetmelik hükümlerine aynen uyacağına, bloke hesabından çekilen öz kaynağını ve
krediyi proje amaçlarına uygun olarak zamanında kullanacağına, verilen mal,
malzeme ve tesisi başkasına satmayacağına, Genel Müdürlüğün izni olmadan devir
ve kiraya vermeyeceğine, tesisi ve tesisle ilgili
ekipmanları, taşıtları ve motorlu
tarım araçlarını sigorta ettireceğine, Genel Müdürlüğün projenin özelliğine göre
talimatla belirleyeceği idari ve teknik personeli çalıştıracağına, bunlara
uymadığı takdirde 14 üncü madde hükmünü kabul ettiğine dair bir maddenin borçlanma
sözleşmesinde bulunması, diğer taraftan ferdi üretimle ilgili kooperatif
projelerinde kredilerden yararlanacak ortakların, kredi borcu tamamen bitmeden
kooperatif ortaklığından ayrılmayacağına, projede yer alan şartları zamanında
yerine getireceğine, üretimini kooperatifine teslim edeceğine, proje ile ilgili
menkul ve gayrimenkulleri başkasına satmayacağına, devir ve kiraya
vermeyeceğine, Ortakların Mülkiyetinde Süt veya Damızlık Sığır Yetiştiriciliği
projesi uygulayan ortakların hayvanlarının iktisap tarihinden itibaren 1 yıl,
Ortakların Mülkiyetinde Besi Sığırcılığında 6 ay müddetle sigorta ettirileceğine
bunlara uyulmadığı taktirde 14 üncü madde hükmünü kabul ettiklerinin borçlanma
sözleşmesi ile belirlenmesi.
Kredilerin Gönderilmesi
Madde 11 — Programa
alınan ve gerekli şartları yerine getiren kooperatiflere verilecek krediler;
Bakanlık Bütçe Dairesi Başkanlığı ve Merkez Saymanlığınca, tahakkuk müzekkeresi
ve verile emri ekine kullandırılacak kredi tutarı, krediyi kullanacak kooperatif
ve/veya kooperatif ortakları ve aktarmanın yapılacağı banka hesap numarasını
belirtir Makam Onayı bağlanmak suretiyle, kooperatifin mahalli banka şubesindeki
hesabına aktarılır.
Mahalli banka şubesine intikal ettirilen bu krediler Genel
Müdürlük ile T.C. Ziraat Bankası arasında yapılacak protokol hükümleri
çerçevesinde İl Müdürlüğünce kontrollü olarak kullandırılır.
Programdan Çıkarılma
Madde 12 — Genel
Müdürlükçe yapılacak program değerlendirilmesi sonucunda, bu Yönetmeliğin
şartlarını yerine getirmeyen kooperatifler programdan çıkarılır. Programdan
çıkarılan kooperatiflerin ödeneği yardım talebinde bulunan diğer kooperatiflere
kullandırılabilir.
Kredinin Kullandırılması
Madde 13 — Kredilerin kooperatiflere nakdi mi yoksa aynî mi kullandırılacağı
projenin kapasitesi, proje ve bölge özellikleri, kooperatiflerin durumları ve
imkanları dikkate alınarak Genel Müdürlükçe tespit edilir.
Kredinin kullandırılabilmesi için:
a) Kredi alacak kooperatif ve ferdi üretim için krediden
yararlanacak kooperatif ortağı
Bakanlıkça hazırlanan örneğine uygun olarak düzenlenecek borçlanma sözleşmesinin
aslını Bankaya, birer suretini İl Müdürlüğü ve Genel Müdürlüğe verir.
b) Genel Müdürlük tarafından uygun görülen ve kooperatifçe
uygulanması kabul edilen projede değişiklik yapılmaz. Ancak uygulamadan doğan
zaruri değişiklikler Genel Müdürlüğün izni ile yapılabilir. Tip projelerde bölge
şartlarının gerektirdiği değişiklikler, ilgili İl Müdürlüğünün teklifi ve Genel
Müdürlüğün uygun görmesi halinde yapılır.
Kredi verilen
projelerde konu değişikliği zaruri görülürse, İl Müdürlüğünce yapılacak etüdle
uygun görülecek yeni konuyu Genel Müdürlüğün kabul etmesi gerekir. İlk projenin
sabit yatırım bölümlerinin ikinci projede devamı söz konusu ise, bu bölümler
için önceden kullandırılmış kredilerin muaccel olarak tahsili cihetine gidilmez. Konu
değişikliği dolayısıyla ikinci projede kullanılmayan ve tasfiyesi söz konusu
olan inşaat, alet-ekipmanlar için evvelce yapılmış krediler hazırlanacak yeni
ödeme planında dikkate alınarak bu ödeme planına göre Bakanlık Merkez
Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası Merkez Şubesindeki hesabına kredi geri dönüşü
sağlanır. Proje konusu değişikliği halinde, bu Yönetmeliğe uygun olarak
kooperatifçe verilmiş borçlanma sözleşmesinde gerekli değişiklik yapılır.
c) Genel Müdürlükçe gerekli görüldüğünde, sabit yatırımda yer alan
inşai tesisler, makine, alet-ekipman, canlı demirbaş vesaire sağlanarak
kooperatife aynî kredi verilir. İl Müdürlüklerince görevlendirilecek elemanlar,
ihaleye verilen sabit yatırımların projesine göre uygulama durumunu kontrolle
yetkilidirler.
Genel Müdürlükçe hazırlanacak şartnameler ve diğer hususlar
yapılacak ihalelerde esas alınacaktır.
Tahsis edilen kredi, İl Müdürlüğünce uygun görülen proje bölümleri
için "Durum Raporları" na istinaden kullandırılır. İl Müdürlüğünce ödenecek
meblağ için mahalli bankaya talimat verilir.
d) Genel Müdürlükçe kredinin aynî olarak yapılmasının uygun
görülmesi halinde; alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri
aynî hak tesisi ve taşıma işleri, Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre
yapılır.
e) Projenin sabit yatırım bölümünde yer alan inşaat malzemeleri,
makine, alet-ekipman, canlı demirbaş vesaire alımı ile ilgili olarak,
gerektiğinde; kooperatifin kamu kuruluşları veya firmalarla yaptığı ve Genel
Müdürlükçe de uygun görülen anlaşmalar dahilinde Genel Müdürlüğün talimatı
üzerine, kooperatife tahsis edilen krediden uygun görülen miktarlarda ödeme
yapılabilir.
f) Nakdî ödemeler, yıllık iş programındaki uygulama kademelerinin
projesine uygun gerçekleştirildiği ilgili İl Müdürlüğünce veya gerektiğinde
Genel Müdürlükçe tasdik edildikten sonra, projenin uygun görülen bölümleri için
bankaya talimat verilerek yapılır. Kooperatif yönetim kurulunca kendilerine imza
yetkisi verilen en az iki kişinin müşterek imzaları ile para kooperatif adına çekilir.
g) İşletme sermayesi ile ilgili kredi, iş programının gerçekleşme
durumuna göre, İl Müdürlüğünce bankaya talimat verilerek kullandırılır. İşletme
sermayesi için kredi, kalkınmada öncelikli yörelerde %85’ine, diğer yörelerde
%80’ine kadar verilebilir. Kısmi işletme sermayesi yönünden kredilendirmede de
bu oranlar dikkate alınır.
h) İşletme sermayesi kredisi, proje sabit yatırım bölümünün en az
%80 oranında ve teknik şartlarına uygun gerçekleştirilmesinden sonra
kullandırılır. Ancak, kısmi işletmeye geçebilme özelliği gösteren projelerde,
Genel Müdürlük uygun görürse, gerçekleşen bölümün ihtiyacı kadar kredi, 13 üncü
maddenin (g) bendindeki oranları geçmemek şartıyla
kullandırılabilir.
Kooperatifin vadesi
gelmiş borçlarını zamanında ödemesi ve Genel Bütçeden Bakanlığımıza ayrılan
ödeneklerin elverişli olması, projede yer alan işletme sermayesinin kalkınmada
öncelikli yörelerde %85’ine, diğerlerinin %80’ine kadar kredi verilmesi
şartıyla, işletme
sermayesi en çok bir devre daha verilebilir.
i) Rehabilitasyon programına giren kooperatiflerin daha önce
aldıkları işletme sermayeleri dikkate alınmadan en fazla iki dönem daha işletme
sermayesi için % 80-85 oranına kadar kredi verilir.
Kredinin Durdurulması
ve Geri Alınması
Madde 14 — Genel
Müdürlükçe veya İl Müdürlüğünce yapılan kontrollerde, mahalline aktarılan kredi
ve öz kaynak blokesinin maksada uygun ve zamanında kullanılmadığı, proje
uygulamalarının ve kooperatif işlemlerinin bu Yönetmelikte yer alan esaslara,
ilgili kanunlar ve anasözleşme hükümlerine ve mevzuata aykırı olduğu görülürse,
kooperatife durumunun en çok 45 gün içinde düzeltilmesi için yazılı uyarı
yapılır. Uyarının gereğini yerine getirmeyen kooperatife tanınan
sürenin sonunda,
yapılmakta olan krediler durdurulur ve uyarı tarihinden itibaren kooperatif veya
ortaklara ait toplam borç (anapara + faiz ) o gün cari olan "3095 sayılı Kanuni
Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun" hükmüne göre belirlenecek faizle tahsil
edilerek Bakanlık
Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası Merkez Şubesindeki hesabına
aktarılır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Kredinin Miktarı , Vadesi, Faiz Oranı ve Borcun Tahsili
Kredinin Miktarı
Madde 15 — Kredinin
miktarı aşağıdaki esaslara göre tespit edilir:
a) Kredi, projenin
sabit yatırım ve işletme sermayesi bölümlerinden birinin veya her ikisinin
kalkınmada öncelikli yörelerde kurulanların % 85’ine, diğer yörelerde % 80’ine
kadar verilebilir. Projenin yıllık uygulama dilimleri için de aynı oranlar
geçerlidir.
Bir projeye yukarıdaki oranlardan daha düşük oranda kredi tahsis
edildiğinde, bu kredinin kullanıldığı yıldaki projesine oranlanması sonucu
bulunan miktar, yukarıdaki oranlardan düşülerek, o projeye ayrılabilecek kredi
miktarı hesaplanır. İşletme sermayesi için yapılan kredilerde de bu esas
geçerlidir.
b) Krediler bankaca teminata bağlandığından, bu kredilerde
sorumluluk sınırı aranmaz.
c) Kooperatif kredi alarak projesini gerçekleştirip verimli bir
şekilde işletmeye geçtikten sonra bu projenin büyütülmesi, entegrasyonu veya
rehabilitasyonu Genel Müdürlükçe gerekli görülürse programa alınabilir.
d) Kooperatif, kredi ile uygulamış olduğu projelerini en az iki
yıl üst üste başarılı bir şekilde çalıştırmış olması kaydıyla başka bir proje
uygulamak isterse bu isteğin Genel Müdürlükçe de uygun görülmesi halinde tekrar
programa alınabilir.
Vade
Madde 16 — Sabit
yatırım ve işletme sermayesi için kullandırılan kredilerde vade, projenin
özelliğine göre aşağıdaki gibidir.
a) Sabit yatırım için; borçlanma sözleşmesindeki vade tarihi
itibariyle ilk yılı ödemesiz (ilk yıl için faiz tahakkuk ettirilmez), ikinci
yılı faiz ödemeli, diğer yıllarda taksit ve faiz ödemeli olarak eşit taksitler
halinde olmak üzere ve proje özelliğine göre en çok 12 yıldır.
Ortakların
mülkiyetindeki projelerde ise bu süre en çok 7 yıldır. Ancak çok yıllık
projelerde geri ödeme işletmeye geçtikten sonra başlar.
Özel projelere kullandırılacak kredilerin vadeleri proje özelliği
dikkate alınarak Genel Müdürlükçe tespit edilir.
b) İşletme sermayesi için; ilk yıl faiz ödemeli ikinci ve üçüncü
yıllarda taksit ve faiz ödemeli olarak 3 yıldır. Taksitler eşit olarak
alınır.
Tahsis edilen kredilerin mahalli Bankaya intikalini takip eden 1
ay içinde borçlanma sözleşmesinin yapılması ve bu sözleşme tarihinden itibaren 6
ay içinde de kullanılması zorunludur. Bu sürelerde faaliyet gösterilmemesi
halinde verilen kredi tenkis edilerek Bakanlık Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat
Bankası Merkez Şubesindeki hesabına aktarılır. (Tenkis edilen kredi
için faiz
alınmaz.) Ancak kredinin kullandırılmasında Genel Müdürlükçe uygun görülen
mücbir sebeplerin bulunmasında 6 aylık süre bir defaya mahsus olmak üzere ikinci
bir 6 ay daha uzatılabilir.
Faiz
Madde 17 — a) Kredi Faizi; Kooperatiflere
verilecek krediler için uygulanacak
faiz oranı; piyasa fiyat hareketleri, ekonomik durum ile mevduat ve kredi
faizlerindeki gelişmeler dikkate alınarak, bankanın küçük ve orta ölçekli
tarımsal işletme tanımına giren üreticilere doğrudan açtığı kredilere uyguladığı
faizin 1/2 -
1/4’ü arasında Bakanlıkça belirlenen faiz oranı uygulanır. Hesaplamada
küsuratlar tama iblağ edilir. (Bakanlıkça belirlenen faiz oranı Maliye
Bakanlığına bildirilir.) Bankanın yıl içerisinde faiz oranlarında yapacağı
değişiklik, daha önce yapılmış borçlanma sözleşmelerinde dikkate alınmaz.
Ayrıca, kredi uygulama hizmetleri için tahakkuka esas kalan borç
üzerinden bankayla yapılan protokolde belirlenen oranda masraf payı, masraf payı
matrahı üzerinden de Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi oranında vergi
tahakkuku ve tahsili ilgili kooperatiften banka tarafından yapılır. Masraf payı
bu işle ilgili olarak yapılacak bütün banka işlemlerinin (İpotek belgelerinin
Tapu Dairesine verilmesi ve gerekli ipotek işlemlerinin sonuçlandırılması ile
borcun muaccel
hale gelmesi durumunda gayrimenkulun paraya çevrilmesi işlemleri dışında)
gerektirdiği giderleri kapsar.
b) Temerrüt Faizi; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine
İlişkin Kanun gereği o gün geçerli olan faiz oranıdır.
Borcun Tahsili
Madde 18 — a)
Borcun tamamına borçlanma tarihinden vade tarihine kadar geçen günler için
borçlanma sözleşmesindeki faiz oranı üzerinden faiz tahakkuk ettirilir. Taksit
miktarıyla, tüm alacağa tahakkuk ettirilmiş olan faiz ve diğer masraflar
toplamı, taksit vadesinde tahsil edilir.
b) Borcun vadesinde tahsil edilememesi durumu; Borcun vadesinde
ödenmemesi halinde, yapılacak ödeme için 3 aylık bekleme süresi verilir. Bu süre
içinde tahsil edilmesi halinde borç toplamına bu süre için ayrıca herhangi bir
faiz tahakkuku yapılmaz.
c) Borcun 3 aylık bekleme süresi sonunda tahsil edilememesi
durumu; Borcun vadesinden sonraki 3 aylık bekleme süresi sonunda da ödenmemesi
halinde borç muaccel hale gelir ve bakiye borcun tamamı icraya intikal
ettirilir.
Bu durumda ;
1) Krediye vade
tarihine kadar sözleşme faizi oranında faiz tahakkuk ve kapitalizesi
yapılır.
2) Birinci maddeye göre tespit edilen borca, 3 aylık bekleme
süresi için sözleşme faizi üzerinden faiz tahakkuk ve kapitalizesi yapılır.
3) İkinci maddeye göre tespit edilen borç, 3 aylık bekleme süresi
sonu ile kredinin tahsil edildiği tarihe kadar geçen günler için cari olan
temerrüt faiziyle birlikte tahsil edilir.
d) Sadece faiz ödenmesi öngörülen (ödemesiz dönemli) vadelerde,
ödemesiz dönem faizi taksit gibi
kabul edilerek yukarıdaki açıklamalara göre işlem yapılır.
e) Ortaklar mülkiyetindeki projelerde muacceliyet hükümleri,
borcunu yukarıda belirtilen esaslara göre ödemeyen ortaklar için uygulanır.
Borcunu zamanında ödeyen ortaklar için muacceliyet hükümleri
uygulanmaz.
f) Ortaklar mülkiyetindeki projelerde kooperatif tüzel kişiliğine
açılan kredilerin yukarıda belirtilen esaslara göre ödenmemesi ve muaccel olması
halinde yalnızca kooperatif tüzel kişiliğine açılan krediye muacceliyet
hükümleri uygulanır.
g) Muacceliyetin Kaldırılması; Herhangi bir sebeple muaccel duruma
gelmiş bir kooperatif veya ortağın, muacceliyet sebebinin giderilmiş olması,
işletme faaliyetini sürdürmesi ve üç aylık bekleme süresinin sonundaki ödenmesi
gereken borcun o tarihteki toplam borç miktarı üzerinden ödeme tarihine kadar
geçen günler için tahakkuk ettirilen temerrüt faizi ile birlikte tahsil edilmesi
kaydıyla borçların muacceliyet hesaplarından çıkarılarak tekrar vadesi gelmeyen
hesaplara aktarılması, İl Müdürlüğünün teklifi ve Bakanlığın onayı ile mümkün olabilir.
BEŞİNCİ KISIM
Borcun Tespiti, Teminatı, Ertelenmesi ve Tahsilat
Havalesi
Borcun Tespiti
Madde 19 — Kredi alan kooperatiflerin
borcu;
a) Tahsis edilen krediden, (Gerek kooperatif, gerekse kooperatif
ortaklarına müteselsil kefaletle kullandırılan kredi)
b) Faiz ve masraf payı ve bunlarla ilgili gider vergisinden,
c) Yatırımın sigorta giderlerinden, (Sigorta Bankaca yapılmış
ise)
d) İhale yoluyla Bakanlıkça gerçekleştirilmiş projenin bütün
masraflarla birlikte maliyetinden,
e) Ayni krediyle sağlanan malzemenin bütün masraflarla birlikte
maliyetinden,
f) Muacceliyet kesbeden borcun takibi ile malın paraya
çevrilmesine ilişkin giderlerden,
oluşur.
Teminat
Madde 20 — Krediden yararlanacak
kooperatif ve ferdi üretim için
kooperatif kanalıyla kredi kullanacak ortaklardan aşağıdaki teminatlar
alınır.
a) Yatırım yapılacak arsa ve tesis. (Genel Müdürlükçe onaylanmış
projedeki yatırım bedelleri üzerinden)
b) Yatırım yapılacak tesisle ilgili diğer menkul ve
gayrimenkuller. (Genel Müdürlükçe onaylanmış projedeki veya rayiç bedeller
üzerinden)
(a) ve (b) bentlerindeki teminatlar yetmediği takdirde aşağıdaki
teminatlardan biri alınır.
- (a) ve (b) bentlerinde sayılmayan diğer menkul ve
gayrimenkuller.
- Kooperatifin elindeki
veya üreteceği emtianın rayiç bedeli.
- Yönetim kurulu üyelerinin veya ortakların müteselsil
kefaleti.
- Üst kuruluşlar için, ortak kooperatiflerin menkul ve
gayrimenkulleri.
- Ortakların mülkiyetindeki projelerde ortağa kullandırılan
krediler için en az iki ortak ve kooperatif tüzel kişiliğinin müşterek borçlu ve
müteselsil kefaleti.
Yukarıda belirtilen karşılıkların ipotek veya rehini banka lehine
yapılır. İpotekte birinci derece birinci sıra dikkate alınır. Gayrimenkuller
başka bir kuruluşa ipotekli veya başka bir kuruluştan kredi almış ise birinci
derece ikinci sırada ipotek tesis edilebilir.
Bankaca yapılacak ipotek işlemleriyle ilgili giderler kooperatifçe
ödenir.
Borcun Ertelenmesi
Madde 21 — Deprem,
toprak kayması, kuraklık, taşkın, dolu gibi tabii afet veya mücbir sebeplerle
vade bitiminde borçlarını ödeyemeyen kooperatiflerin tahakkuk eden borçları
(taksit ve faiz) ertelenebilir. Ertelenen borç nedeniyle sözleşmedeki taksit
vadeleri birer yıl kaydırılır, o yıla tahakkuk eden faiz bir yıl sonraki vade
borcuyla birlikte tahsil edilir. Bu erteleme sebebiyle borçlanma sözleşmesinde
değişiklik yapılmaz.
Mücbir sebeplerle ödeme zorluğuna düşen kooperatiflerin borç
ertelemeleri İl Müdürlüklerinin gerekçeli raporları Genel Müdürlükçe
değerlendirildikten sonra yapılır. Erteleme işlemleri her program için ayrı ayrı
değerlendirmeye tabi tutulur, birden fazla ve muaccel hale gelen borçlara
erteleme yapılamaz.
Deprem, toprak kayması, kuraklık, taşkın, dolu v.b. gibi tabii
afetler sebebiyle sıkıntıya düşen kooperatiflerin borçları (2090 sayılı Afet
Yasası çerçevesinde il ve ilçelerde kurulan hasar tesbit komisyonlarının
kararları doğrultusunda) Bakanlar Kurulu kararıyla
ertelenebilir.
Tahsilat Havalesi
Madde 22 — Tahsil
edilen kredi taksit ve faizleri ile muacceliyet hükümlerine göre alınacak diğer
paralar mahalli bankada kooperatif adına açılan hesapta toplanarak
bekletilmeksizin Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası nezdinde bu amaçla
açtırılan hesabına aktarılır. Bu hesapta toplanan tutarlar her ayın sonunda
Merkez Saymanlığının T.C. Merkez Bankasındaki hazine hesabına aktarılır ve
Saymanlıkça T.C.
Merkez Bankasından gelen ekstrelere dayanılarak bütçeye gelir kaydını müteakip
ilgili tertiplere ödenek kaydı yapılmak üzere belgelerin birer nüshası Bütçe
Dairesi Başkanlığına gönderilir.
Tahsilatın takibi ve Merkezdeki hesaba intikalinden Banka
sorumludur. Ayrıca bu konu İl Müdürlüğünce de takip edilir.
Bankayla yapılan protokolde belirlenen oranda masraf payı, Banka
ve Sigorta Muameleri Vergisi ile muacceliyet kesbeden borcun takibine ilişkin
giderler dışında, bu Yönetmeliğe göre yapılacak işlemler için Bakanlıktan ve
borçludan hiçbir masraf alınmaz.
Ödenemeyen kredi borçları 13 üncü maddenin (b) bendinde
belirtildiği şekilde proje konusu değişikliği sebebiyle ödenmesi gereken kredi
borçları ve devamında Bakanlıkça yarar görülmediği için uygulanmasından
vazgeçilen projelere evvelce kullandırılan kredilerin, Bakanlığın uygun görmesi
halinde 5 yılı geçmemek şartıyla yeni bir ödeme planına bağlanarak tahsili
cihetine gidilir.
ALTINCI KISIM
Son Hükümler
Madde 23 — Milli Güvenlik Kurulunca uygulanması öngörülen kooperatif yatırımlarına
kullandırılacak kredilerin tahsis ve sarf işlemlerinde Bakanlık bu Yönetmelik
hükümlerine bağlı kalıp kalmamakta serbest olup, uygulama esaslarını
ihtiyaçlarına göre Maliye Bakanlığı ile birlikte tespite yetkilidir.
Madde 24 — 30/4/1990 tarihli ve 20504 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan " Tarımsal
Kooperatiflerin Yatırım Faaliyetlerine Yapılacak Devlet Yardımı Yönetmeliği"
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde — Bu
Yönetmeliğinin yürürlüğe girmesinden önce kredi tahsis işlemi yapılmış
kooperatifler 24’üncü maddeyle kaldırılan Yönetmelik hükümlerine; daha önce
yatırım bütçelerinde yer almış, fakat kredi tahsis işlemi yapılmamış
kooperatifler bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.
Yürürlük
Madde 25 — Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan
bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 26 — Bu
Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
| 
TARIMSAL
AMAÇLI KOOPERATİFLERE KULLANDIRILACAK KREDİLERE
İLİŞKİN YÖNETMELİK