|
B.02.2.TCM.0.61.00.00-83
T.C. ADALET BAKANLIĞI
ANKARA
Bilindiği üzere,
28/1/2004 tarih ve 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para
Birimi Hakkında Kanun ile 1/1/2005 tarihinden itibaren Türkiye Cumhuriyeti
Devletinin para birimi Yeni Türk Lirası (YTL) olarak kabul edilmiştir.
Buna göre, 1/1/2005
tarihinden itibaren Kanunlarda ve diğer mevzuatta, idari işlemlerde, yargı
kararlarında, her türlü hukuki muamele, kıymetli evrak ve hukuki sonuç doğuran diğer
belgeler ile ödeme ve değişim araçlarında,
kaydi ve nakdi ödemelerde Yeni Türk Lirası kullanılması esas olacaktır.
Durum böyle olmakla
birlikte, 5083 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinde, halen tedavülde bulunan Türk
Lirası banknotlar ile madeni paraların 1/1/2005 - 31/12/2005 tarihleri arasında Yeni
Türk Lirası banknotlar ve madeni paralarla birlikte tedavül edeceği; 3. maddesinde, Kanunlarda ve diğer
mevzuatta, idari işlemlerde, yargı kararlarında, her türlü hukuki sonuç doğuran
diğer belgeler ile ödeme ve değişim araçlarında Türk Lirası'na veya liraya
yapılan atıfların, 2. maddede belirtilen değişim oranında Yeni Türk Lirası'na
yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Bu nedenle, 1/1/2005
- 31/12/2005 tarihleri arasındaki bir yıllık geçiş döneminde,
Türk Lirası da tedavülde ve Borçlar Kanunu'nun 83. maddesi anlamında
memleket parası niteliğini haiz olduğundan,
31/12/2005 tarihine
kadar (bu tarih dahil) her türlü hukuki muamele, kıymetli evrak, hukuki sonuç doğuran diğer
belgeler ile ödeme ve değişim araçları Türk Lirası üzerinden düzenlenebilecek, kaydi
ve nakdi ödemeler ise Türk
Lirası veya bu atıflar bir milyon Türk Lirası eşittir bir Yeni Türk Lirası değişim oranında Yeni Türk Lirası'na yapılmış
sayılarak, Yeni Türk Lirası üzerinden
gerçekleştirilebilecektir.
Yukarıda özetlenmeye
çalışılan hukuki çerçeve içerisinde; Yeni Türk Lirası'na geçiş sürecinde çalışmaların
zamanında sonuçlandırılması, eşgüdümün sağlanması, ortaya çıkabilecek
sorunların giderilmesi ve uygulamaya yön verilmesi amaçlarıyla ilgili bakanlık ve
kurumların yetkililerinin katılımıyla oluşturulan YTL Üst Komitesi ve alt
çalışma grupları toplantılarında, Türkiye Bankalar Birliği'nden gelen ve ekte
sunulan görüşlerin de değerlendirilmesi sonucunda, Yeni Türk Lirası'na geçiş
ile birlikte özellikle ileri keşide tarihi nedeniyle çeklerde ve kısmen senet
uygulamalarında bazı hukuki tereddütlerin doğabileceği görülmüştür.
Bu kapsamda,
Bakanlığınızın da katılım sağladığı 27/9/2004 tarihli toplantıda,
"2005 yılında Yeni Türk Lirası ve Türk Lirasının yasal para olmanın hukuki
nitelikleri kabul edilen değer ölçüsü olma ve zorunlu tedavül kabiliyeti
vasıflarını haiz olduğu" temelinden hareketle;
1-
2005 yılında TL üzerinden düzenlenen sözleşmelerin
hukuken geçerli olduğu
Nakdi ödeme
yapılırken TL veya YTL banknot - Ykr madeni para kullanılmasında seçimlik hakkın
ödemede bulunana ait olacağı, TL banknotun kabul edilmemesinin alacaklının temerrüdüne
yol açacağı, ancak bankaların TL banknotların süratle piyasadan çekilebilmesi amacıyla
mümkün olduğunca YTL üzerinden ödeme yapmasının uygun olacağı,
2- 2005 yılında TL üzerinden düzenlenen poliçe, bono
ve çekleringeçerli olduğu, bu bağlamda;
a)
1/1/2005
tarihinden sonra da eski çek karnelerinin kullanılmasınahukuki bir engel bulunmadığı, eski çek karnelerinin TL ve Türk Lirası
ibareleri keşideci tarafından YTL ve
Yeni Türk Lirası'na göre düzeltilerek, paraflanmak suretiyle de
kullanılabileceği,
b) Türk Ticaret Kanunu'nun 588. maddesine kıyasen, çek, TL ve YTL olarak birlikte düzenlenmiş ve aynı tutarı gösteriyorsa bu çekin geçerli olduğu
ve fakat aynı tutarı
göstermiyorsa kural olarak yazı ile ifade edilen değere itibar
edileceği,
3-
1/1/2005'den önce Yeni Türk Lirası (YTL) üzerinden
keşide edilen bir
çek,
1//2005'den önce ibraz
edilirse; YTL, tedavülde
olmadığından bankalarca
bu çeke ödeme yapılamayacağı; ancak çekin geçersizliğinin
kabulü
yerine iyiniyetli çek hamillerinin haklarını koruyabilecek bir
çözümün
benimsenmesinin uygun olacağı,
4-
1/1/2005'den (bu tarih dahil) sonraki keşide tarihli, YTL üzerinden keşide edilmiş bir çek, 1/1/2005'den önce
ibraz edilirse; YTL, tedavülde
olmadığından
bankalarca söz konusu çeke ödeme yapılamayacağı, aynı
şekilde
çekin geçersizliğinin kabuiü yerine iyiniyetli çek hamillerinin
haklarını
koruyabilecek bir çözümün benimsenmesinin uygun olacağı,
5- 1/1/2005'den önce TL üzerinden
keşide edilen bir
çek,
1/1/2005'den(bu tarih
dahil) sonra ibraz edilirse; Kanun'un 3.maddesi uyarınca kıymetli evrak ve hukuki sonuç
doğuran diğer belgeler ile
ödeme ve değişim araçlarında TL'ye
yapılan atıflar 2. maddede belirtilen
değişim oranında YTL'ye yapılmış sayılacağından, çekin YTL üzerinden
işlem göreceği,
6-
1/1/2005'den
önce YTL üzerinden
keşide edilen bir
çek,
1/1/2005'den (bu tarih dahil) sonra süresi içinde ibraz
edilirse; YTL
olarak
ödenebileceği,
7- 1/1/2005'den (bu tarih dahil) sonraki keşide tarihli,
TL üzerinden
keşide edilmiş bir çek,
1/1/2005'den önce ibraz edilirse; çeklerin ibraz
edildiğinde ödenmesi kuralı
ve söz konusu dönemde tedavül gücüne
sahip tek para biriminin TL olması karşısında
bu çekin TL olarak
ödeneceği,
8-
1/1/2005'den(bu tarih dahil) sonra YTL üzerinden
keşide edilen bir
çek,
1/1/2005'den (bu tarih dahil)
sonra ibraz edilirse; bu çekin Kanun
uyarınca YTL üzerinden işlem
göreceği,
9-
1/1/2005'den(bu tarih dahil) sonra TL üzerinden
keşide edilen bir
çek, 1/1/2005'den (bu tarih dahil) sonra ibraz edilirse; Kanun'un 3.maddesi
uyarınca
kıymetli evrak ve hukuki sonuç doğuran diğer belgeler ile
ödeme
ve değişim araçlarında TL'ye yapılan atıflar 2. maddede belirtilen
değişim
oranında YTL'ye yapılmış sayılacağından, anılan çekin YTL
üzerinden işlem göreceği,
yönündeki Bankamız görüşleri sunulmuştur.
Sonuç
olarak, hukuki belirliliğin önceden sağlanamaması halinde uygulama
birliğinin gerçekleştirilememesi, iyiniyetli lehdarın kötüniyetli keşideciye
karşı korunamaması, mahkemelerin iş yükünün daha da artması gibi
olumsuz hukuki sonuçlarla karşılaşılabilecek ve YTL'ye geçişten beklenen
ekonomik fayda da istenilen düzeyde sağlanamayabilecektir.
Bu
nedenlerle, konuya ilişkin uygulamanın, Bakanlığınızın görüşleri doğrultusunda
şekillendirilmesinin yukarıda değinilen olumsuzlukların önüne geçebileceği,
bu kapsamda Bakanlığınızın konuya ilişkin diğer görüşlerinin de yol
gösterici olacağı düşünülmektedir.,
Bilgi
ve değerlendirmelerine saygılarımızla arz ederiz.
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
İdare Merkezi
Şükrü Binay Mustafa K.Mennan
Başkan Yardımcısı Baş
Hukuk Müşaviri
ve Hukuk İşl. Gn.Md.
| 
TÜRKİYE
CUMHURİYET MERKEZ BANKASI'NIN ADALET BAKANLIĞI'NA GÖNDERMİŞ
OLDUĞU YAZI