ADALET BAKANLIĞI'NIN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI'NIN YAZISINA VERDİĞİ CEVAP

( KEŞİDE EDİLEN ÇEKLER VE YTL İLE İLGİLİ)        

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

T.C

ADALET BAKANLIĞI

Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü

SAYI : B030HİG0000003-401-2004

KONU: Yeni Türk Lirasına Geçiş

TARİH: 18.10.2004 / 19920

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI BAŞKANLIĞINA

İLGİ: 04.10.2004 tarih ve B.02.2.TCM.0.61.00.00.83 sayılı yazınız.

Kanunlar Genel Müdürlüğünün 11.10.2004 tarih ve 1277 sayılı yazısı ekinde Genel Müdürlüğünüze intikal ettirilen 28.01.2004 tarih ve 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun gereğince 01.01.2005 tarihinden itibaren kanunlarda ve diğer mevzuatta, idari işlemlerde, yargı kararlarında her türlü hukuki muamele, kıymetli evrak ve hukuki sonuç doğuran diğer belgeler ile ödeme ve değişim araçlarında kaydi ve nakdi ödemelerde Yeni Türk Lirası kullanılması esas olacağından, Yeni Türk lirasına geçiş sürecinde çalışmaların zamanında sonuçlandırılması eşgüdümün sağlanması, ortaya çıkabilecek sorunların giderilmesi ve uygulamaya yön verilmesi amacıyla ilgili bakanlık ve kurum yetkililirenin katılımıyla oluşturulan YTL Üst Komitesi ve alt çalışma grupları toplantılarındaki görüşler ile Türkiye Bankalar Birliğinin görüşlerinin değerlendirilmesi sonucunda, Yeni Türk lirasına geçiş ile birlikte özellikle ileri keşide tarihli çeklerde ve kısmen senet uygulamalarında bazı hukuki tereddütlerin doğabileceği görüldüğünden uygulamada karşılaşılabilecek sorunların çözümlenmesi hususunda görüş istemini içeren ilgi yazınız ile ekleri ve konu incelendi.

28.01.2004 tarih ve 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde Türkiye Cumhuriyeti Devletinin para biriminin Yeni Türk Lirası olduğu belirtilmiş, yürürlüğe ilişkin 6 ncı maddesinde de Kanunun 4 üncü maddesi ile geçici 1 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının yayım tarihinde, diğer hükümlerin ise 01.01.2005 tarihinde yürürlüğe gireceği öngörülmüştür.

Aynı Kanunun 3 üncü maddesinde "Kanunlarda ve diğer mevzuatta, idari işlemlerde, yargı kararlarında, her türlü hukuki muamelelerde kıymetli evrak ve hukuki sonuç doğuran diğer belgeler ile ödeme ve değişim araçlarında Türk Lirasına veya liraya yapılan atıflar, 2 nci maddede belirtilen değişim oranında Yeni Türk Lirasına yapılmış sayılır." hükmü yer almaktadır.

01.01.2005 tarihinden itibaren Yeni Türk Lirasının kullanılması esas olmakla birlikte sözü edilen Kanunun 1 inci maddesine göre halen tedavülde bulunan Türk Lirası banknotlar ile madeni paralar 01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında Yeni Türk Lirası banknotlarla ve yeni çıkarılacak madeni paralarla birlikte tedavül edecektir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler dikkate alındığından;

Türk Lirası esas alınarak düzenlenen sözleşmelerin 2005 yılında geçerli olacağı,

Borçlar Kanunun 71 inci maddesinde hukuki ilişkiden aksi anlaşılmadıkça, seçim hakkının, kural olarak borçluya ait olduğu belirtilmiş olup, bu hüküm göz önüne alınarak para borçlarının ödenmesinde Türk Lirası veya Yeni Türk Lirası kullanılmasında seçim hakkının ödemede bulunana ait olacağı, Türk Lirasının kabul edilmesi halinde alacaklının temerrüdünün söz konusu olacağı,

2005 yılında Türk Lirasına göre düzenlenecek olan poliçe, bono ve çeklerin geçerli olacağı,

01.01.2005 tarihinden sonra eski çek karnelerinin kullanılması mümkün olacağı gibi eski çek karnelerindeki Tl ve Türk Lirası ibarelerinin keşideci tarafından YTL ve Yeni Türk Lirası olarak düzeltilip paraflanmak suretiyle de kullanılabileceği,

Poliçe, bono veya çekin Türk Lirakıs ve Yeni Türk Lirası olarak birlikte düzenlenmesi halinde tutar aynı değil ise Türk Ticaret Kanunun 588 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Poliçe bedeli hem yazı ve hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa yazı ile gösterilen bedele itibar olunur." hükmü göz önüne alınarak yazı ile belirtilen değere itibar edileceği,

01.01.2005 tarihinden önce veya bu tarihten sonra Türk Lirası üzerinden keşide edilen bir çekin 01.01.2005 tarihinde veya sonrasında ibraz edilmesi durumunda anılan Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca kanunlarda ve diğer mevzuatta, idari işlemlerde, yargı kararlarında, her türlü hukuki muamelelerde, kıymetli evrak ve hukuki sonuç doğuran diğer belgeler ile ödeme ve değişim araçlarında Türk Lirasına veya liraya yapılan atıflar 2 nci maddede belirtilen değişim oranında Yeni Türk Lirasına yapılmış sayılacağından çekin Yeni Türk Lirası üzerinden işlem göreceği,

Keşide tarihi 01.01.2005 ve sonrası olan bir çek Türk Lirası üzerinden keşide ediler ve 01.01.2005 tarihinden önce ibraz edilirse, bu durumda çek karşılığının Türk Lirası olarak ödeneceği,

01.01.2005 tarihinden sonra Yeni Türk Lirası üzerinden keşide edilen bir çekin 01.01.2005 tarihinde veya sonrasında ibraz edilmesi durumunda Yeni Türk Lirası üzerinden işlem göreceği,

01.01.2005 tarihinden önce Yeni Türk Lirası üzerinden keşide edilen bir çekin 01.01.2005 tarihinden önce ibraz edilmesi halinde ise çekte belirtilen para birimi tedavülde bulunmadığından imkansızlık nedeniyle bankalarca çek karşılığının ödenemeyeceği; söz konusu ödeme imkansızlığının, çek hamilinin alacağını hiç tahsil edemeyeceği anlamına gelmediği, gerekirse hamilin alacak davası açarak çek karşılığını tahsil edebileceği; kaldı ki, karşılaşılacağı varsayılan bu sorunun, henüz yaşandığına ilişkin şimdiye kadar bankalar tarafından iletilmiş bir bilgi bulunmadığı; diğer yandan çeki kabul eden kişinin, çekin zorunlu yasal unsurları ihtiva edip etmediği hususunda göstermesi gereken dikkat ve özeni bu hususta da göstermesi gerektiği,

Keşide tarihi 01.01.2005 ve sonrası olan bir çek Yeni Türk Lirası üzerinden keşide edilir ve 01.01.2005 tarihinden önce ibraz edilirse, bu durumda da çekte belirtilen para birimi tedavülde bulunmadığından imkansızlık nedeniyle bankalarca çek karşılığının ödenemeyeceği; hamilin 01.01.2005 tarihine kadar bekleyerek bu tarihten itibaren çek ibraz etmesinin gerekeceği; çek keşide eden ve çeki kabul eden kişilerin, çekte vade olamayacağı çekin görüldüğünde ödeneceği ve keşide tarihinden önce ibraz olunursa çekin ibraz gününde ödeneceği hususunu göz önünde bulundurarak buna göre hareket etmeleri, aksi halde basiretsiz davranışlarının olumsuz sonuçlarına katlanmaları gerektiği, ancak uygulamada ticari geleneklere bakıldığında bu duruma öngörüldüğü kadar sık rastlanılmayacağı,

Bu itibarla; ilgi yazınızda belirtilen ihtimaller ve bu ihtimaller ile ilgili olarak varılan sonuçların mevzuata uygun oldukları, ancak gerek uygulayıcıların ve gerekse kıymetli evrakı düzenleyen ve lehdarları ile kamuoyunun bu ihtimaller ve varılan sonuçlarıyla ilgili olarak önceden ve yeterince bilgilendirilmelerinin yaşanması muhtemel ihtilafları asgariye indireceğinden bu yönde çalışma yapılmasının uygun olacağı,

düşünülmektedir.

Ancak, konunun yargıya intikal etmesi durumunda yargı merciinin vereceği kararların esas alınacağı şüphesizdir.

Bilgilerinize arz ederim.

Ayhan Tosun

Hakim

Bakan a.

Genel Müdür V.