İŞVERENLERİN İŞÇİLERE BELGE VERME ZORUNLULUĞU

4857 sayılı İş Kanunu ile getirilen düzenlemelerden biride yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işverence işçilere belge verme zorunluluğudur. Aynı düzenleme (mülga) 1475 sayılı İş Kanunu’nda da mevcuttu ancak işveren işçinin isteği üzerine belge vermekle yükümlüydü. 4857 sayılı İş Kanunu ise işçi isteğine bağlı kalmaksızın işveren tarafından işçiye,iki ay içinde yazılı belge verme zorunluluğunu getirmiştir.

İş sözleşmesi, işçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir. Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.

İşçi ve işverenler iş sözleşmesini, Kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler. İş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli yapılır. Bu sözleşmeler çalışma biçimleri bakımından tam süreli veya kısmî süreli yahut deneme süreli ya da diğer türde oluşturulabilir.

İş Kanununa[1] göre; Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren, en geç iki ay içinde işçilere genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermek zorundadır.

Bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir. Süresi bir ayı geçmeyen belirli süreli iş sözleşmelerinde işverenin yazılı belge verme zorunluluğu yoktur.

Yazılı belgenin veriliş şekli hakkında yasal bir düzenleme yoktur. İşverenlerin; Genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri içerecek şekilde yazılı belgeyi iki suret düzenlemeleri, düzenlenecek belgede düzenleme tarihi ve işçiye verildiği tarihide belirterek bir suretini işçiye vermesi, kendinde kalan sureti de işçi özlük dosyasında muhafaza etmesi yerinde olacaktır.

İş sözleşmesi iki aylık süre dolmadan sona ermiş ise, bu bilgilerin en geç sona erme tarihinde işçiye yazılı olarak verilmesi gerekir. En geç iki ay içinde işçilere genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belgeyi vermeyen işveren veya işveren vekiline 2006 yılı için 77 YTL idari para cezası uygulanır. İdari para cezası her bir işçi için uygulanacaktır. Örneğin; 100 işçinin çalıştığı işyerinde yasa hükmüne uymamanın cezası 100x77 = 7.700 YTL olacaktır.

Sonuç:

Uygulama ve yargı kararları doğrultusunda iş ilişkilerinde asıl olan belirsiz süreli iş sözleşmesidir. Belirli süreli sözleşmenin varlığını ileri süren taraf bunu ispat ile yükümlüdür. Yeni düzenleme, işverene ispat külfetini kolaylaştıran bir imkân da yaratmış olacaktır, çünkü işveren işçiye vereceği belgede sözleşme süresini de (belirli süreli sözleşme ise) gösterecektir.

Yeni düzenleme, işçilerinde bilgilendirilmesini sağlayacaktır. Genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri işverenin vereceği yazılı belge sayesinde öğrenecektir.

Çalıştırdıkları işçiler ile yazılı sözleşme yapmayan işverenlerin idari para cezasına muhatap olmaması için işçilere genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermesi gerekir.

[1]Madde:8-İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir. Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır. Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür. Süresi bir ayı geçmeyen belirli süreli iş sözleşmelerinde bu fıkra hükmü uygulanmaz. İş sözleşmesi iki aylık süre dolmadan sona ermiş ise, bu bilgilerin en geç sona erme tarihinde işçiye yazılı olarak verilmesi zorunludur.