|
14 Mart
2003 Tarihli resmi Gazete
Sayı:
25048
Kabul
Tarihi: 6 Mart 2003
Kanun
No:4822
MADDE 1. -
23.2.1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 1 inci
maddesinde yer alan "ekonominin gereklerine ve" ibaresi madde metninden
çıkarılmıştır.
MADDE 2. - 4077 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde yer alan
"hukukî işlemi" ibaresi "tüketici işlemini" olarak
değiştirilmiştir.
MADDE 3. - 4077
sayılı Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 3. - Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil
amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan
yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama
dışındaki her türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan
amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya
mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel
kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya
mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye hizmet sunan gerçek veya tüzel
kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında tüketici ile
satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her türlü hukuki işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere
tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammaddelerini yahut ara mallarını üretenler ile mal üzerine kendi ayırt edici
işaretini, ticari markasını veya unvanını koyarak satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye
sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini
yahut ara mallarını yurt dışından getirerek satışa sunan gerçek veya tüzel
kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere nakit kredi
vermeye yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve finansman şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da pazarladığı malın/hizmetin
tanıtımını yaptırmak, satışını artırmak veya imajını yaratıp güçlendirmek
amacıyla hazırlattığı, içinde firmasının ya da mal/hizmet markasının yer aldığı
reklamları yayınlatan, dağıtan ya da başka yollarla sergileyen gerçek ya da
tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları reklam verenin duyduğu
ihtiyaç doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren adına yayınlanmasına aracılık
eden ticari iletişim uzmanı gerçek ya da tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı hedef kitleye
ulaştıran iletişim kanallarının ya da her türlü aracın sahibi, işleticisi veya
kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel kişiyi,
o ) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin, ilgili idari hükümler de dahil olmak üzere,
özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol,
ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirilmesi işlemleri
hususlarından biri veya birkaçını belirten ilgili Bakanlık tarafından Resmi Gazetede
yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması
zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan
dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
İfade eder.
MADDE 4. - 4077
sayılı Kanunun 4 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Ayıplı Mal
Madde 4. - Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma
kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer alan veya satıcı tarafından
bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik
veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya
da tahsis veya kullanım amacı
bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya
ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı
mal olarak kabul edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde
ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel iadesini de
içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp
oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı,
tüketicinin
tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik
haklarından biri ile birlikte ayıplı malın neden olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya
yol açan ve/veya kullanımdaki diğer mallarda zarara neden olan hallerde
imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına da sahiptir.
İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu
maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren ayıplı maldan ve tüketicinin bu
maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Ayıplı
malın neden olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde
bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu
sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun
bir süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha
sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki
yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş
yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç
yıllık zamanaşımına tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya
sürüldüğü günden başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan malın
ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı
süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler
dışında, ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar hakkında yukarıdaki
hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı
veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde "özürlüdür"
ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan
veya bir kat ya da reyon gibi bir bölümü sürekli olarak ayıplı mal satışına,
tüketicinin bilebileceği şekilde tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin konulma
zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş
veya satış belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz edilemez. Bu ürünlere,
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun hükümleri uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her türlü tüketici işleminde de
uygulanır.
MADDE 5. - 4077
sayılı Kanuna 4 üncü maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde
eklenmiştir.
Ayıplı Hizmet
MADDE 4/A. - Sağlayıcı tarafından bildirilen reklam ve ilânlarında
veya standardında veya teknik kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği
etkileyen niceliğine aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya
tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi,
hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul
edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya bildirmekle
yükümlüdür. Tüketici bu durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin yeniden görülmesi
veya ayıp oranında bedel indirimi haklarına sahiptir. Tüketicinin sözleşmeyi
sona erdirmesi, durumun gereği olarak haklı görülemiyorsa, bedelden indirim
ile yetinilir. Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 4 üncü
maddede belirtilen şartlar çerçevesinde tazminat da isteyebilir. Sağlayıcı,
tüketicinin seçtiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre
kredi veren, ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü zarardan
ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen
sorumludur. Sunulan hizmetin ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan
kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha sonra
ortaya çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı yapılacak talepler hizmetin
ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıplı hizmetin neden olduğu
her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Ancak, sunulan hizmetin ayıbı, tüketiciden sağlayıcının ağır kusuru
veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin
hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek edinilen hizmetler hakkında yukarıdaki
hükümler uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü tüketici işleminde
de uygulanır.
MADDE 6. - 4077
sayılı Kanunun 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 5. - Üzerinde "numunedir" veya "satılık değildir" ibaresi
bulunmayan bir malın; ticarî bir kuruluşun vitrininde, rafında veya açıkça
görülebilir herhangi bir yerinde teşhir edilmesi halinde satıcı bu malların
satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa, satıcı bir mal veya
hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı
veya ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınmasına
bağlı kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm
uygulanır.
MADDE 7. - 4077
sayılı Kanunun 6 ncı maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Sözleşmedeki Haksız Şartlar
Madde 6. - Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle müzakere etmeden,
tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu, tarafların sözleşmeden doğan hak ve
yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine
dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede
yer alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle
standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o
sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart sözleşme
olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya
münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu
maddenin uygulanmasını engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münferiden
tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona
aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde yazılı
olarak düzenlenmesi öngörülen tüketici sözleşmeleri en az oniki punto ve koyu
siyah harflerle düzenlenir ve sözleşmede bulunması gereken şartlardan bir veya
birkaçının bulunmaması durumunda eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez.
Bu eksiklik satıcı veya sağlayıcı tarafından derhal giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer alan haksız şartların tespit
edilmesine ve bunların sözleşme metninden çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin
usul ve esasları belirler.
MADDE 8. - 4077
sayılı Kanuna 6 ncı maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 6/A maddesi
eklenmiştir.
Taksitle Satış
MADDE 6/A. - Taksitle satış, satım bedelinin en az iki taksitle
ödendiği ve malın veya hizmetin sözleşmenin düzenlendiği anda teslim veya ifa
edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur.
Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık
adresleri ve varsa erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin
satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak
toplam satış fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede
belirlenen faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi
oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını
sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı olarak kıymetli evrak niteliğinde senet
düzenlenecekse, bu senet, her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde
ve sadece nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi takdirde, kambiyo senedi
geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak
şartıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da
satıcı, ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı
tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının veya sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş
olması durumunda ve tüketicinin birbirini izleyen en az
iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi
ve ödenmeyen taksit toplamının satış bedelinin en az onda biri olması halinde
kullanılabilir. Ancak satıcının veya sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi için
en az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde
değiştirilemez.
MADDE 9. - 4077
sayılı Kanuna 6/A maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 6/B maddesi
eklenmiştir.
Devre Tatil
MADDE 6/B. - Devre tatil sözleşmeleri, en az üç yıl süre için
yapılan ve bu süre zarfında yıl içinde, belirli veya belirlenebilecek ve bir
haftadan az olmayacak bir dönem için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın
kullanım hakkının devri ya da devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının tüketiciye
verilmesi zorunlu, yazılı sözleşme ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
MADDE 10. - 4077
sayılı Kanuna 6/B maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 6/C maddesi
eklenmiştir.
Paket Tur
MADDE 6/C. - Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma, konaklama ve
bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik hizmetlerin en az ikisinin birlikte,
her şeyin dahil olduğu fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti
yirmidört saatten uzun bir süreyi kapsayan veya gecelik konaklamayı içeren ve
bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı
sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
MADDE 11. - 4077
sayılı Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 7. - Kampanyalı satış, gazete, radyo, televizyon ilânı ve
benzeri yollarla tüketiciye duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul
edilmesi ve malın veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi suretiyle
yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile yapılır. Bakanlık hangi
tür satışların izne tabi olacağını, ön ödeme, taksit miktarı, teslim süresi,
üretici firma garantisi, yatırılacak teminat ile kampanyalı satışlarda uyulması
gereken usul ve esasları tespit eder.
İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya
ifasının hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi,
acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre
kredi veren müteselsilen sorumludur.
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar verdikten sonra kampanyayı
düzenleyen, mal veya hizmetin tüketiciye teslim tarihini geçmemek şartıyla
tüketicinin o ana kadar ödediği tüm bedeli ödemekle yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı satışlarda düzenlenecek yazılı
sözleşmede, 6/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bilgilere ek olarak
"kampanya bitiş tarihi" ve "mal veya hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih
ve şekli"ne ilişkin bilgileri de içeren sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek
zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme tutarı, mal veya
hizmetin satış bedelinin yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya da hizmetin ifa süresi on
iki ayı aşamaz. Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar için bu süre otuz
aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi
durumunda, malın teslimi ya da hizmetin ifası, ödemenin bitimini takiben en geç
bir ay içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle
satışlarda 6/A maddesi hükümleri de uygulanır.
MADDE 12. - 4077
sayılı Kanunun 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 8. - Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır gibi satış
mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri, bu
Kanuna tabi olan ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan satışlara ilişkin
uygulama usul ve esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren yedi
gün içinde malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe göstermeden ve hiçbir
yükümlülük altına girmeden reddetmekte serbesttir. Hizmetlerin satımında ise bu
süre, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren başlar. Bu süre dolmadan satıcı
veya sağlayıcı, kapıdan satış işlemine konu mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi
bir isim altında ödeme yapmasını veya borç altına sokan herhangi bir belge
vermesini isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştığı andan itibaren
yirmi gün içerisinde malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik
ve bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı
kapıdan satışlarda 7 nci madde hükümleri ayrıca uygulanır.
MADDE 13. - 4077
sayılı Kanunun 9 uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Kapıdan Satışlarda Satıcının ve Sağlayıcının Yükümlülüğü
Madde 9. - Kapıdan satış sözleşmelerinde, sözleşmede bulunması
gereken diğer unsurlara ilave olarak mal veya hizmetin nitelik ve niceliğine
ilişkin açıklayıcı bilgiler, cayma bildiriminin yapılacağı açık adres ve en az
on altı punto ve koyu siyah harflerle yazılmış aşağıdaki ibare yer almak
zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve
hiçbir gerekçe göstermeksizin teslim
aldığı veya sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde malı
veya hizmeti reddederek sözleşmeden cayma hakkının var olduğunu ve cayma
bildiriminin satıcı/sağlayıcıya ulaşması tarihinden itibaren malı
geri almayı
taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu sözleşmeyi
imzalar ve kendi el yazısı ile tarihini yazar. Satıcı veya sağlayıcı, bu
bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak ve taraflar arasında akdedilen
sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermekle
yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve malın
tüketiciye teslim edildiğini ispat satıcıya veya sağlayıcıya aittir. Aksi
takdirde, tüketici cayma hakkını kullanmak için yedi günlük süre ile bağlı
değildir.
MADDE 14. - 4077
sayılı Kanuna 9 uncu maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde
eklenmiştir.
Mesafeli Sözleşmeler
MADDE 9/A. - Mesafeli sözleşmeler; yazılı, görsel, telefon ve
elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları kullanılarak ve tüketicilerle
karşı karşıya gelinmeksizin yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye anında
veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları Bakanlıkça
çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur.
Tüketici, bu bilgileri edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme
akdedilemez. Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyid işlemi, yine
elektronik ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan
itibaren otuz gün içerisinde edimini yerine getirir. Bu süre, tüketiciye daha
önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen
gayri maddî malların veya sunulan hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak
yapıldığını ispatla yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet
karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasının veya borç
altına sokan herhangi bir belge vermesinin istenemeyeceğine ilişkin hükümler
dışında kapıdan satışlara ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelere de
uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren on gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve
tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi iade
etmek ve yirmi gün içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
MADDE 15. - 4077
sayılı Kanunun 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Madde 10. - Tüketici kredisi, tüketicilerin bir mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi
verenden nakit olarak aldıkları kredidir. Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı
olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları, sözleşme
süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı
ayrı belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme
faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
ı) Kredinin yabancı para birimi cinsinden kullandırılması
durumunda, geri ödemeye ilişkin taksitlerin ve toplam kredi tutarının
hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
Yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi
halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak;
ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin
birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi halinde
kullanılabilir. Ancak kredi verenin bu hakkını kullanabilmesi için en az bir
hafta süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir. Tüketici kredisinin
teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde, kredi veren, asıl borçluya
başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da kredi veren, ödenen miktara göre
gerekli faiz ve komisyon indirimini yapmakla yükümlüdür. Bakanlık ödenen miktara
göre gerekli faiz ve komisyon indiriminin ne oranda yapılacağının usul ve
esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal veya hizmet satın alınması
ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile
vermesi durumunda satılan malın veya hizmetin hiç ya da zamanında teslim veya
ifa edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye karşı satıcı veya sağlayıcı ile birlikte
müteselsilen sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da
krediyi kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır. Bu
yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu
kıymetli evrakı kredi verenden geri istemek hakkına sahiptir. Ayrıca, kredi
veren kıymetli evrakın ciro edilmesi sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı
tazmin etmekle yükümlüdür.
MADDE 16. - 4077
sayılı Kanuna 10 uncu maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde
eklenmiştir.
Kredi Kartları
MADDE 10/A. - Kredi kartı ile mal veya hizmet alımı sonucu nakdi
krediye dönüşen veya kredi kartı ile nakit çekim suretiyle kullanılan krediler
de 10 uncu madde hükümlerine tabidir. Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu
maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile dördüncü fıkra hükmü
uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen dönemsel hesap
özetleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde öngörülen ödeme planı
hükmündedir. Dönemsel hesap özetinde yer alan asgari ödeme tutarının vadesinde
ödenmemesi halinde; tüketici, 10 uncu maddenin (f) bendinde yer alan gecikme
faizi dışında herhangi bir isim altında yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye bildirmek
zorundadır. Kredi veren tarafından artırılan faiz oranı geriye dönük olarak
uygulanamaz. Tüketici bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm
borcu ödeyip kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından
etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile satın alındığı durumlarda,
satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden komisyon veya benzeri bir isim altında ilave
ödemede bulunmasını isteyemez.
MADDE 17. - 4077
sayılı Kanunun 11 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 11. - Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç
ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve
benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin
verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş,
bayrak, poster,
sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık
amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin
taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde,
kampanya süresi altmış günü geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün
tüketici tarafından karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilânlarında,
kampanya konusu mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa tarihlerine
ilişkin programını ilân etmek ve kampanya konusu mal veya hizmetin teslim ve
ifasını, kampanyanın bitiminden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek
zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün
olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı
nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı
bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı
parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu Kanunun
uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya
hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli
yayınla doğrudan veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere
tabidir.
MADDE 18. - 4077
sayılı Kanuna 11 inci maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde
eklenmiştir.
Abonelik Sözleşmeleri
MADDE 11/A. - Her türlü abonelik sözleşmelerine taraf olan
tüketiciler, isteklerini satıcıya yazılı olarak bildirmek kaydıyla
aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Satıcı tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı bildirimin
kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yerine getirmekle
yükümlüdür.
Süreli yayın
aboneliğine son verme isteği ise; yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten
itibaren günlük yayınlarda onbeş gün, haftalık yayınlarda bir ay, aylık
yayınlarda üç ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise,
bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Satıcı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti
yapmaksızın onbeş gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
MADDE 19. - 4077
sayılı Kanunun 12 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Fiyat Etiketi
Madde 12. - Perakende satışa arz edilen malların veya
ambalajlarının yahut kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir
şekilde o malla ilgili tüm vergiler dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı
özelliklerini içeren etiket konulması, etiket konulması mümkün olmayan hallerde
aynı bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması
zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci
fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa fiyatı arasında fark olması
durumunda tüketici lehine olan fiyat üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu
kurumu niteliğinde meslek kuruluşları tarafından belirlenen mal veya
hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın üzerinde bir fiyatla satışa sunulması
yasaktır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul
ve esaslarını bir yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve belediyeler, bu madde
hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle ayrı ayrı
görevlidirler.
MADDE 20. - 4077
sayılı Kanunun 13 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 13. - İmalatçı veya ithalatçılar ithal ettikleri veya
ürettikleri sanayi malları için Bakanlıkça onaylı garanti belgesi düzenlemek
zorundadır. Mala ilişkin faturanın tarih ve sayısını içeren garanti belgesinin
tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcı, bayi veya acenteye
aittir. Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari iki yıldır.
Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları, Bakanlıkça başka bir
ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi
içerisinde arızalanması halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli
ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile
yükümlüdür.
Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi içerisinde sık
arızalanması nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri
için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının
anlaşılması hallerinde, 4 üncü maddede yer alan diğer seçimlik haklarını
kullanabilir. Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebinin yerine
getirilmemesi durumunda satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı
müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan hususlara aykırı
kullanmasından kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı
dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak
zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için gereken azami
süreleri Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla
görevlidir.
MADDE 21. - 4077
sayılı Kanunun 14 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 14. - Yurt içinde üretilen veya ithal edilen sanayi
mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve basit onarımına ilişkin Türkçe kılavuzla
ve gerektiğinde uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan etiketle satılması
zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve kullanım
kılavuzu ve etiket ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bunlarda bulunması
gereken asgari unsurları Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit
ve ilânla görevlidir.
MADDE 22. - 4077 sayılı Kanunun 15 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Satış Sonrası Hizmetler
Madde 15. - İmalatçı veya ithalatçılar, sattıkları, ürettikleri
veya ithal ettikleri sanayi malları için o malın Bakanlıkça tespit ve ilân
edilen kullanım ömrü süresince, yeterli teknik personel ve yedek parça stoku
bulundurmak suretiyle bakım ve onarım hizmetlerini sunmak zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları gereken yedek parça
stok miktarı Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona ermesi
halinde, kullanım ömrü süresince bakım ve onarım hizmetlerini, o malın yeni
ithalatçısı sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının
zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine dair usul ve
esasları Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla
görevlidir.
Garanti belgesiyle satılmak zorunda olan bir sanayi malının
garanti süresi sonrasında arızalanması durumunda, o malın Bakanlıkça belirlenen
azami tamir süresi içerisinde onarımı zorunludur.
MADDE 23. - 4077
sayılı Kanunun 16 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 16. -Ticari reklam ve ilânların kanunlara, Reklam Kurulunca
belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun,
dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini tehlikeye
düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını
bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve
ilânlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal ve
hizmetlerin karşılaştırmalı reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer alan somut iddiaları
ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde
hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
MADDE 24. - 4077
sayılı Kanunun 17 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 17. - Ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken ilkeleri
belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam ve ilânları incelemek ve
inceleme sonucuna göre, 16 ncı madde hükümlerine aykırı reklam ve ilânları üç
aya kadar tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme
ve/veya para cezası verme hususlarında görevli bir Reklam Kurulu oluşturulur.
Reklam Kurulu kararları Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari
reklam ve ilânlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının
yanı sıra, reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve kuralları da
dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından
yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından
görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan
hakimler arasından görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca görevlendirilecek reklam
konusunda uzman bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite
öğretim elemanları arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri
Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği doktor bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik sektörlerden
görevlendireceği dört üye,
h) Türkiye’deki tüm gazeteciler derneklerinin kendi aralarından
seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının
seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin
Konseye katılan tüketici örgütü temsilcileri arasından seçeceği veya üst
örgütlerinin görevlendireceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun görevlendireceği
bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali
Müşavirler Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin kendi
aralarından seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
Olmak üzere yirmibeş
üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple boşaldığı
takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde
görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır bulunması ile
toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev
yapmak üzere özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev
yapmasını uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca
görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu
görevlisi olanlara verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul
üyelerine ödenecek huzur ücreti Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak
Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine
getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi,
aydınlatılması ve ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla Reklam Kurulu
Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları ile
sekretarya hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından
çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
MADDE 25. - 4077
sayılı Kanunun 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 18. - Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin
kişi beden ve ruh sağlığı ile çevreye zararlı veya tehlikeli olabilmesi
durumunda, bu malların emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli
kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça
görülecek ve okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları
taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini ilgili bakanlık
ve diğer kuruluşlarla birlikte tespit ve ilânla görevlidir.
MADDE 26. - 4077
sayılı Kanunun 19 uncu maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Mal ve Hizmet Denetimi
Madde 19. - Tüketiciye sunulan mal ve hizmetler; ilgili
bakanlıklar tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan
standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan teknik düzenlemeye uygun
olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim yapmak veya
yaptırmakla görevlidir. Mal ve hizmet denetimine ilişkin usul ve esaslar her bir
ilgili bakanlıkça ayrı ayrı tespit ve ilân edilir.
MADDE 27. - 4077
sayılı Kanunun 20 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 20. - Tüketicinin eğitilmesi konusunda örgün ve yaygın
eğitim kurumlarının ders programlarına, Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli
ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için radyo ve
televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici
Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit ve ilân olunur.
MADDE 28. - 4077
sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Tüketicinin sorunlarının, ihtiyaçlarının ve çıkarlarının
korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak, sorunların evrensel tüketici
hakları doğrultusunda çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun
uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri, ilgili mercilerce öncelikle ele
alınmak üzere iletmek amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici
Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir Bakanlık
görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık,
Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Turizm ve Çevre bakanlıkları
ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret
Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı,
Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst
Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Türk
Akreditasyon Kurumu, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı, büyük
şehir belediyeleri, il belediyelerini temsilen Türk Belediyeler Birliği, işçi
sendikaları konfederasyonları, memur sendikaları konfederasyonları,Türkiye
İşveren Sendikaları Konfederasyonu, Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği, Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci
Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği, Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk Tabipleri Birliği, Türk
Dişhekimleri Birliği, Türk Veteriner Hekimleri Birliği, Türkiye Esnaf ve
Sanatkarları Konfederasyonu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye
Bankalar Birliği, Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, Türkiye Otelciler Birliği,
Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim Kooperatifleri Merkez Birliği, Ahilik
Araştırma ve Kültür Vakfı ve tüketici örgütleri temsilcilerinden
oluşur.
MADDE 29. - 4077
sayılı Kanunun 22 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 22. - Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, bu Kanunun
uygulamasından doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla en az bir tüketici
sorunları hakem heyeti oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir
memur tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti; belediye başkanının
konunun uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği bir üye, baronun
mensupları arasından görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf
ve sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin
seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil beş üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı
ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan kişinin tacir veya
esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili odaca
görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici
sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da görevlendireceği
bir memur tarafından yürütülür. Tüketici örgütü olmayan yerlerde tüketiciler,
tüketim kooperatifleri tarafından temsil edilir. Tüketici sorunları hakem
heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye
meclislerince re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına ve
kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin raporu
sunmak üzere en az bir raportör görevlendirilir.
Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda
heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun
ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir.
Taraflar bu kararlara karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz
edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını
durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları hakem heyeti
kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Tüketici sorunları hakem heyeti
kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar
kesindir.
Değeri beşyüz milyon lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici
sorunları hakem heyetlerinin verecekleri kararlar, tüketici mahkemelerinde delil
olarak ileri sürülebilir. Kararların bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin
parasal sınırlar her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün
Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat artışı
oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede
ilân edilir.
25 inci maddede cezai
yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki tüm uyuşmazlıklar, tüketici sorunları
hakem heyetlerinin görev ve yetkileri kapsamındadır.
Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri ile
raportörlere verilen huzur hakkı veya huzur ücretinin ödenmesine ilişkin esas ve
usuller, bir ayda ödenecek tutar 2000 gösterge rakamının memur aylık
katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının
uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte
düzenlenir.
MADDE 30 - 4077
sayılı Kanunun 23 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 23. - Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her
türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı
çevresi, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak davalar her
türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici örgütlerince açılacak davalarda
bilirkişi ücretleri, 29 uncu maddeye göre kaydedilen özel ödenekten Bakanlıkça
karşılanır. Davanın, davalı aleyhine sonuçlanması durumunda, bilirkişi ücreti 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre davalıdan
tahsil olunarak 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye özel gelir
kaydedilir. Tüketici mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü
Muhakemeleri
Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür.
Tüketici davaları tüketicinin ikametgahı mahkemesinde de
açılabilir.
Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit tüketici sorunu olmayan ve
genel olarak tüketicileri ilgilendiren hallerde bu Kanunun ihlali nedeniyle
kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılması amacıyla tüketici mahkemelerinde dava
açabilirler.
Gerekli hallerde tüketici mahkemeleri ihlalin tedbiren
durdurulmasına karar verebilir. Tüketici Mahkemesince uygun görülen tedbir
kararları, masrafı daha sonra haksız çıkan taraftan alınmak ve 29 uncu maddede
düzenlenen esaslara göre bütçeye özel gelir kaydedilmek üzere, ülke düzeyinde
yayınlanan gazetelerden birinde Basın İlan Kurumunca ve ayrıca varsa davanın
açıldığı yerde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilân
edilir.
Kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılmasına yönelik Tüketici
Mahkemesi kararları ise masrafı davalıdan alınmak üzere aynı yöntemle derhal
ilân edilir.
MADDE 31. - 4077
sayılı Kanunun 24 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 24. - Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olması durumunda
Bakanlık, tüketiciler veya tüketici örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin ve
satışının durdurulması ve satış amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması
için dava açabilir.
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun mahkeme kararı ile
tespit edilmesi halinde, malın satışı geçici olarak durdurulur. Mahkeme
kararının tebliğ tarihinden itibaren en geç üç ay içinde malın ayıbının ortadan
kaldırılması için üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı firma uyarılır. Malın
ayıbının ortadan kalkmasının imkânsız olması halinde mal, üretici-imalatçı
ve/veya ithalatçı tarafından toplanır veya toplattırılır. Toplatılan mallar
taşıdıkları risklere göre kısmen veya tamamen imha edilir
veya ettirilir.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini tehlikeye
sokan ayıp taşıması durumunda, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddî ve
manevî zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
4 üncü maddenin altıncı fıkrası hükümlerine tâbi bir seri ayıplı
malın satışa arz edilmesi durumunda bu madde hükümleri
uygulanmaz.
MADDE 32. - 4077
sayılı Kanuna 24 üncü maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde
eklenmiştir.
Olduklarından Farklı Görünen Mallar
MADDE 24/A. - Gıda ürünü olmamalarına rağmen, sahip oldukları
şekil, koku, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya boyutları nedeniyle
olduklarından farklı görünen ve bu sebeple de tüketiciler tarafından gıda
ürünleriyle karıştırılarak tüketicilerin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan
malların üretilmesi, pazarlanması, ithalatı ve ihracatı yasaktır.
Mal piyasaya sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.
Olduğundan farklı görünen malı satın alan tüketicilerin
uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle dava açma hakları
saklıdır.
MADDE 33. - 4077
sayılı Kanunun 25 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 25. - 6 ncı maddenin yedinci fıkrası uyarınca, Bakanlıkça
belirlenen usul ve esaslara aykırılığı tespit edilen her bir sözleşme için
50.000.000 lira para cezası uygulanır.
4 üncü maddenin yedinci fıkrasında, 5 inci maddede, 6 ncı maddenin
altıncı fıkrasında, 6/A maddesinde, 6/B, 6/C maddeleri uyarınca Bakanlıkça
belirlenen usul ve esaslarda, 7 nci maddenin beşinci fıkrasında, 9 uncu maddede,
9/A maddesinde, 10 uncu maddede, 10/A maddesinde, 11/A maddesinin ikinci ve
dördüncü fıkralarına, 12, 13, 14, 15 ve 27 nci maddelerde belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında 100.000.000 lira para cezası uygulanır.
7 nci maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları ile 8 inci maddede
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında 250.000.000 lira para
cezası uygulanır.
20 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlıkça tespit ve ilân olunan usul ve esaslara
aykırılığa 500.000.000 lira para cezası uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde
yayın yapan radyo ve televizyonlarca gerçekleştirilmişse cezanın on katı
uygulanır.
18 inci maddeye aykırı hareket eden üretici-imalatçı ve ithalatçı
hakkında 1.000.000.000 lira para cezası, satıcı-sağlayıcı hakkında ise bu
cezanın beşte biri uygulanır.
19 uncu maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında
2.000.000.000 lira para cezası uygulanır.
11 inci maddeye aykırı
hareket edenler hakkında 5.000.000.000 lira para cezası uygulanır. Aykırılık
ülke düzeyinde yayım yapan süreli yayın ile gerçekleşmişse cezanın yirmi katı
uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve
kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen
aykırılığın devamı halinde, reklam ve ilânın durdurma zorunluluğunun doğduğu
tarihten itibaren her sayı- gün için 100.000.000.000 lira para cezası uygulanır.
Bakanlık, kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın durdurulması talebi ile
Tüketici Mahkemesine başvurur.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında üç aya kadar
tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya düzeltme ve/veya 3.500.000.000 lira
para cezası uygulanır. Reklam Kurulu, ihlalin niteliğine göre bu cezaları
birlikte veya ayrı ayrı verebilir. 16 ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde
yayın yapan yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise, para
cezası on katı olarak uygulanır.
7 nci maddenin yedinci
ve sekizinci fıkralarına aykırı hareket edenlere, kampanya konusu mal veya
hizmetin fatura bedeli oranında para cezası uygulanır. Kampanyayı düzenleyen,
tüketici kampanyadan ayrıldığında, para iadesinde bulunursa bu ceza
uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci
fıkrasına aykırı hareket edenlere, 7 nci madde hükümlerine uygun kampanya
düzenlemeleri için bir hafta süre tanınır. Bu sürenin bitiminde aykırılığın
devam ettiğinin tespiti halinde, bu hükme aykırı hareket edenlerle 24 ve 24/A
maddelerinde
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere 50.000.000.000 lira para
cezası uygulanır.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, fiilin bir yıl
içerisinde tekrarı halinde iki misli olarak uygulanır. Para cezaları her yıl
başında 765 sayılı Türk Ceza Kanununun ek 2 nci madde hükümleri uyarınca
artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında diğer kanunlarda da para cezası
öngörülmüşse ağır olan ceza uygulanır.
MADDE 34. - 4077
sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
25 inci maddenin bir, dört, yedi, sekiz, dokuz ve onuncu
fıkralarındaki cezalar Bakanlık tarafından, diğer fıkralarındaki cezalar o yerin
mülki amiri tarafından uygulanır.
MADDE 35. - 4077
sayılı Kanunun 28 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 28. - Bakanlık ilaç, müstahzar, kozmetik ve gıda maddeleri
analizleri hariç olmak üzere, bu Kanunun uygulanması için resmi ve özel
kuruluşların kurulu bulunan laboratuvarlarından yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin test ve
muayeneleri resmi veya özel kuruluş laboratuvarlarında yaptırılabilir. Test ve
muayene ücretleri 29 uncu maddedeki özel ödenekten karşılanır. Test ve muayene
sonuçlarının ilgili standarda veya teknik düzenlemeye aykırı çıkması halinde
buna ilişkin tüm giderler üretici veya ithalatçı tarafından ödenir. Bu
giderler, 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil
olunur. Tahsil olunan test ve muayene ücretleri 29 uncu maddede düzenlenen
esaslara göre bütçeye özel gelir kaydedilir.
MADDE 36. - 4077
sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 29. - Tüketici Konseyi, tüketici sorunları hakem heyetleri
ve Reklam Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına ilişkin masraflar, tüketici
dernekleri ve bunların üst kuruluşlarına yapılacak maddi yardımlar, Bakanlığın
tüketicinin korunması amacına yönelik masrafları, sair harcamalar ve usul ve
esasları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca
tespit edilecek miktarlarda personele yapılacak ek ödemede;
a) Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten,
b) Yeni kurulacak olan anonim ve limited şirket statüsündeki tüm
ortaklıkların sermayelerinin ve sermaye artırımı halinde, artan kısmın binde
biri nispetinde yapılacak ödemelerden karşılanır.
(b) bendinde belirtilen gelirler Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası veya muhabiri olan
T.C. Ziraat Bankası nezdinde açılacak hesapta toplanır. Bu hesapta toplanan
tutarların yüzde altmışı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü
hesabına, yüzde kırkı Rekabet Kurumu hesabına her ay sonunda
aktarılır.
Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılan tutarlar bir yandan
bütçeye özel gelir, diğer yandan Maliye Bakanlığınca, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı bütçesinde mevcut veya yeni açılacak tertiplere özel ödenek
kaydedilir.
Bakanlık bütçesine özel ödenek olarak kaydedilen tutarlardan bir
kısmı; en az beş yıldır faaliyette bulunan ticari, siyasi ve idari kuruluşlardan
bağımsız tüketici dernekleri ile bunların üst kuruluşlarının yapacağı
faaliyetleri içeren projelerin desteklenmesinde kullanılır. Bu hesaptan, tüketici dernekleri ve
bunların üst kuruluşlarının yönetim ve denetim kurullarında görev alanlara huzur
hakkı ve maaş adı altında herhangi bir ödeme yapılamaz. Bu hesaptan yararlanacak
tüketici dernekleri ve bunların üst kuruluşlarının taşıyacağı diğer kriterler, Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının birlikte hazırlayacağı bir
yönetmelikle düzenlenir.
Bu suretle özel ödenek kaydedilen miktarlardan yılı içerisinde
harcanmayan tutarları ertesi yıl bütçesine devren özel gelir ve özel ödenek
kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
MADDE 37. - 4077
sayılı Kanunun 32 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 32. - 3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine Dair
Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen Taşıt Araçları, Motor,
Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun, 3003
sayılı Endüstriyel Mamulatın Maliyet ve Satış Fiyatlarının Kontrolü ve Tespiti Hakkında
Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1. - Bu Kanunun yayımından önce borçlunun
temerrüdü nedeniyle ödenmeyerek icra takibi aşamasına gelen veya icra takibine
konu edilen kredi kartı borçları, temerrüt tarihindeki ana paraya, yıllık yüzde
elliyi geçmemek üzere gecikme faizi uygulanmak suretiyle oniki eşit taksitte
ödenir.
Kredi kartı borçları nedeniyle gerçekleştirilen her türlü takip,
yukarıda yer alan hükme göre ilk taksidin ödenmesiyle durur ve son taksidin
ödenmesiyle birlikte tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Bu madde hükümleri, tüketicinin kredi verene, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren otuz gün içinde yazılı müracaat etmesi halinde
uygulanır.
MADDE 38. - Bu
Kanunun; 36 ncı maddesi ile geçici 1 inci maddesi yayımı tarihinde, diğer
maddeleri ise yayımı tarihinden itibaren üç ay sonra yürürlüğe
girer.
MADDE 39. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
| 
TÜKETİCİNİN
KORUNMASI HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR KANUN