|
09
Mart 2005 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 25750
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından:
Ürün
İhtisas Borsalarının Kuruluş, İşleyiş ve Denetim
Usul
ve Esasları Hakkında Genel Yönetmelik
BİRİNCİ
KISIM
Genel
Hükümler, Kuruluş, Faaliyet İzni
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 —
Bu Yönetmeliğin amacı; yürürlükteki standartlara göre tasnif edilmiş ürünlerin
gerek fiziki, gerekse ürünü temsilen lisanslı depo
işletmelerince çıkarılan ürün senetleri ile alivre sözleşmelerin ticaretini
güven, serbest rekabet ve istikrar içinde yürütmek üzere, ürün ihtisas
borsalarının kuruluş, organizasyon, sermaye ve ortaklık yapısı, faaliyet, denetim, üyelik ile
temsilci ve delege görevlendirmelerine ilişkin usul ve esaslarını
düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 —
Bu Yönetmelik; kotasyonundaki bir veya birden çok
ürünün arz ve talebini buluşturan, yürürlükteki ürün standartlarına göre tasnif
edilmiş dayanıklı tarımsal ürünlerin alım satımına aracılık eden, ürünlerin
gerek fiziki, gerekse ürünü temsilen lisanslı depo
işletmelerince çıkarılan ürün senetleri ve alivre sözleşmelerin ticaretini
yürütebilen, faaliyet alanı bölgesel, ulusal veya uluslararası olabilen anonim
şirket statüsünde ürün ihtisas borsalarını kapsar.
Dayanak
Madde 3 — Bu
Yönetmelik, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
ile Odalar ve Borsalar Kanununun 53 üncü maddesi uyarınca
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 —
Bu Yönetmelikte geçen;
Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
Kanun: 18/5/2004 tarihli ve 5174
sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununu,
Borsa: Kanunun 53 üncü maddesinde
tanımlanan ürün ihtisas borsalarını,
Borsa Yönetmeliği: Ürün ihtisas
borsalarının işleyiş esaslarını düzenleyen ve bu Yönetmelik çerçevesinde borsa
tarafından hazırlanıp, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin görüşü alınarak
Bakanlık tarafından onaylanan Yönetmeliği,
Borsa Üyesi: Bu Yönetmelikte
belirlenen esaslar çerçevesinde borsa
yönetmeliğine göre borsadan, ürün, ürün senedi ve alivre sözleşmelerin
alım satımının yapılmasına aracılık yetki belgesi almış ve üyeliğe kabul edilmiş
gerçek ve tüzel kişileri,
Ürün: Depolanmaya uygun nitelikteki
hububat, bakliyat, pamuk, tütün, fındık, yağlı tohumlar, bitkisel yağlar, rafine
şeker gibi standardize edilebilen temel ve işlenmiş tarım ürünlerini,
Ürün senedi: Ürünlerin mülkiyetini
temsil ve rehnini temin eden, lisanslı depo
işleticisince nama veya emre düzenlenmiş, teminat olarak verilebilen, ciro
edilebilen veya edilemeyen ve lisanslı depoculuk mevzuatında öngörülmeyen
durumlarda Türk Ticaret Kanununda düzenlenen makbuz senedi hükümlerine tabi olan
kıymetli evrakı,
Alivre Sözleşme: Satıcının satılan
ürünü veya mevzuata uygun olarak ürünü temsilen
çıkarılan senetleri belli bir vade sonunda devir ve teslim etmeyi, alıcının ise ürün bedelini belli bir vade sonunda ödemeyi taahhüt ettiği alım satıma ilişkin
sözleşmeyi,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Kuruluş
ve Faaliyet
Kuruluş
Madde 5 —
Borsaların kuruluşu Bakanlığın iznine tabidir. Borsaların kuruluşuna izin
verilebilmesi için;
a) Ekonomik gereklilik, durum ve
gelişmelerin uygun olması,
b) Borsada işlem görecek ürün, ürün
senedi veya alivre sözleşmelere ilişkin piyasa yapısının ve derinliğinin,
beklenen işlem hacminin mevcut bir borsadan ayrı olarak borsa kurulmasını
gerektirecek nitelik ve düzeyde olması,
c) Hisse senetlerinin tamamının
nama yazılı olması,
d) Sermayelerinin, bölge düzeyinde
faaliyet gösterecekler için beş, ulusal düzeyde faaliyet gösterecekler için on,
uluslararası düzeyde faaliyet gösterecekler için onbeş
milyon YTL’den az olmaması,
e) Anonim şirket şeklinde esas
sözleşmesinin hazırlanması ve Türk Ticaret Kanununda öngörülen anonim şirket
kuruluş işlemlerinin tamamlanması
gerekir.
Borsa kurucularının, ortaklarının,
yönetim kurulu üyelerinin ve denetçilerin sahip olmaları gereken
şartlar
Madde 6 —
Borsa kurucularının, ortaklarının, yönetim kurulu üyelerinin ve
denetçilerinin;
a) Kanun, 18/6/1999 tarihli ve 4389
sayılı Bankalar Kanunu, 13/11/1996 tarihli ve 4208 sayılı Kara Paranın
Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun ve ödünç para verme işleri hakkında mevzuat
ile 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa aykırılıktan
dolayı hükümlülüklerinin bulunmaması ve/veya taksirli suçlar hariç olmak üzere
affa uğramış olsalar bile beş yıldan fazla hapis ya da
basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile
istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları; resmi ihale ve
alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi
kaçakçılığına teşebbüs ya da iştirak suçlarından
dolayı hüküm giymemiş olması,
b) Kamu tüzel kişileri hariç tüzel
kişi ortaklıkların bağımsız denetim kuruluşlarınca onaylı son bir yıla ait
bilanço, gelir tablosu ve varsa ek mali tablolarını sunmaları, gerçek ve tüzel
kişi ortakların mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumu
bulunmaması,
c) Borsaların kurucularının,
ortaklarının, yönetim kurulu üyelerinin ve denetçilerinin kendileri veya
sınırsız sorumlu oldukları kuruluşlar hakkında iflas kararı verilmemiş ve
konkordato ilan edilmemiş olduğuna dair noterce tasdikli beyanda
bulunması,
d) Faaliyet yetki belgelerinden
biri veya birden fazlası iptal edilmiş ya da ürün
ihtisas borsaları ile menkul kıymetler, vadeli işlemler ve kıymetli madenler
borsaları üyeliğinden sürekli olarak çıkarılmış kuruluşlarda, bu müeyyideyi
gerektiren olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmadıklarını noterce tasdikli
beyan ile ispat etmesi,
e) Yabancı uyruklu kurucu ve
ortakların, Türk gerçek ve tüzel kişiler için aranan şartları taşıdığına dair,
bulundukları ülke yetkili makamlarınca onanmış bilgi ve belgelerin noterce
tasdikli çevirilerinin veya geçerliliği kanun veya uluslararası sözleşmelerle
kabul edilen şekilde sunulmuş olması
zorunludur.
Kuruluş
işlemleri
Madde 7 —
Kurucular, kuruluş şartlarına uygun olarak hazırlayacakları esas sözleşme ile 5
inci ve 6 ncı maddelerde öngörülen belgelerle birlikte
Bakanlığa başvuruda bulunur.
Bakanlık esas sözleşmeyi matbu
olarak düzenleyebilir ya da asgari unsurlarını
belirleyebilir.
Bakanlık, Kanun ile 29/6/1956
tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde başvuruyu değerlendirir
ve uygun bulması durumunda borsanın kurulmasına onay verir. Bakanlık onayını
takiben Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde şirketin kuruluş işlemleri tamamlanır.
Kuruluşu gerçekleşen borsalar Resmî Gazete’de ilan olunur.
Pay devirlerinde, payları
devralacak gerçek ve tüzel kişilerin bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan
şartlara sahip olmaları gerekir.
Ticaret borsalarının
ortaklığı
Madde 8 —
Ticaret borsaları, kurulmuş veya kurulacak ürün ihtisas borsalarına ortak
olabilir veya aralarındaki sözleşme uyarınca bunların acentesi olarak
çalışabilir.
Faaliyete geçme
Madde 9 —
Kuruluşuna izin verilen borsanın Resmî Gazete’de ilan edilmesini takiben en geç
bir yıl içinde, faaliyet izni almak üzere Bakanlığa başvurması şarttır. Söz
konusu süre içinde Bakanlığa başvurmayan veya başvurusunun sonucunda kendilerine
faaliyet izni verilmesi uygun görülmeyen kuruluşun faaliyet izin alma hakkı
düşer. Bu süre gerektiğinde Bakanlık tarafından en fazla bir yıl
uzatılabilir.
Faaliyet izninin verilebilmesi
için; mevzuata aykırılık bulunmaması, borsaların çalışma esas ve kurallarının
Bakanlık tarafından yapılan düzenlemelere ve alınan kararlara uygun olması,
borsa yönetmeliklerinin tamamlanmış ve Bakanlıkça onaylanmış olması, borsanın
kotasyonundaki ürünlere ilişkin ticaret ve
hizmetlerini tüm faaliyet alanını kapsayacak şekilde sunabilecek yeterli
organizasyonunu oluşturmuş, ihtiyaç görülen yerlerde şube veya acenteliklerini
kurmuş, içerisinde uzman personel, muhasebe kayıt, bilgi ve belge sistemi ile
düzenli iş akışı ve haberleşmeyi sağlayacak yeterli bir altyapı kurulmuş, teknik
donanımı sağlanmış, iç kontrol, denetim, gözetim sistemi oluşturulmuş,
işlemlerin yedeklenmesi ve borsa bünyesinde bulunacak bütün varlıkların asgari
deprem, yangın, su baskını ve hırsızlık gibi rizikolara karşı sigorta yaptırmak
dahil gerekli güvenlik önlemlerinin alınmış olması gerekir.
Yukarıdaki fıkrada geçen hususlar;
borsaların kuruluş incelemesine dair alınacak bir Bakan onayı çerçevesinde,
Bakanlığın, denetim elemanları ile ilgili ve uzman personel, kişi veya
kuruluşlar aracılığıyla yapacağı veya
yaptıracağı inceleme sonucunda tespit olunur. Eksiklik veya sorunlar varsa bunun
giderilmesi Bakanlıkça talep edilir.
Borsanın faaliyet izni Resmî
Gazete’de ilan edilir. Faaliyet izni alan şirket, ürün ihtisas borsası anonim
şirketi unvanıyla faaliyet gösterir.
Resmî Gazete’de yayımından itibaren
bir yıl içinde borsanın faaliyete geçmesi gerekir.
Zorunlu hallerde Bakanlık bu süreyi en fazla bir yıl uzatabilir. Bu sürede
faaliyete geçmeyen borsanın faaliyet izni iptal
edilir. Bu durumda borsaların en geç üç ay içinde tasfiyeye girmesi veya esas
sözleşmelerindeki ticaret unvanı, amaç ve faaliyet konularını değiştirmeleri
zorunludur.
Kuruluş ve faaliyet izni alınmasına
ilişkin olarak öngörülen şartlardan herhangi birinin kaybedilmesi üzerine,
Bakanlıkça verilecek süre içerisinde söz konusu şartların sağlanmaması halinde,
borsaların faaliyetleri geçici veya sürekli olarak
durdurulur.
Faaliyet alanı
Madde 10 —
Borsanın faaliyet alanı, borsanın kuruluş başvurusunda belirtilir. Bakanlığın
buna ilişkin kararı ise borsanın kuruluş ve faaliyet izninde gösterilir.
Bölgesel borsaların faaliyet alanı birden çok ili, ulusal borsaların faaliyet
alanı Türkiye’yi, uluslararası
borsaların faaliyet alanı Türkiye dışındaki ülke veya ülkeleri de
kapsar.
Uluslararası düzeyde kurulan
borsalarda yabancı ülke ürünleri de ulusal veya uluslararası düzeyde alınıp
satılabilir.
İKİNCİ
KISIM
Borsa
Organları, Komisyonlar ve Borsa Personeli
BİRİNCİ
BÖLÜM
Borsa
Organları
Genel kurul
Madde 11 —
Borsanın üst karar organı olan genel kurul, pay sahiplerinden oluşur. Genel
kurul, Türk Ticaret Kanununda öngörülen görev ve yetkileri saklı kalmak kaydıyla
aşağıdaki hususlarda görevli ve yetkilidir;
a) Borsanın genel politikasını
belirlemek ve yönetim kuruluna verilen yetkiler haricinde yönetime ilişkin
kararlar almak, yetkili mercilere teklifte bulunmak,
b) Yönetim kurulu üyelerini seçmek
ve ibra etmek, ibra edilmeyen yönetim kurulu üyeleri ile denetçiler hakkında
yapılacak işlemleri ve bunların göreve devam edip etmeyeceklerini karara
bağlamak, seçimi genel kurula ait olan komitelerin üyelerini seçmek ve
gerektiğinde görevlerine son vermek, ücretlerini
belirlemek,
c) Denetleme kurulu üyelerini
seçmek, ibra etmek,
d) Yönetim kurulu tarafından
hazırlanan yıllık faaliyet raporu ile denetleme kurulu raporunu inceleyip karara
bağlamak,
e) Borsanın bilançosunu ve
gelir-gider hesaplarını inceleyerek karara bağlamak ve kesin hesabı
onaylamak,
f) Yönetim kurulu tarafından
hazırlanan bütçe ve personel kadrosunu kesinleştirmek ve karara
bağlamak,
g) Gündemde yer alan diğer
hususları görüşüp karara bağlamak,
h) Mevzuatla genel kurula bırakılan
diğer görevleri yerine getirmek.
Davet ve
gündem
Madde 12 —
Genel kurul; her yılın ilk üç ayı içinde yönetim kurulunun belirleyeceği bir
tarihte olağan olarak toplanır. Genel kurul gerekli hallerde, Türk Ticaret
Kanunu hükümleri çerçevesinde yönetim kurulunun, denetleme kurulunun veya
azınlığın ya da ihtiyaç gördüğünde Bakanlığın daveti
üzerine olağanüstü olarak da toplanır.
Gündem belirlenmeden önce Bakanlığa
başvurularak, Bakanlıkça genel kurul gündeminde görüşülmesi istenen bir husus
olup olmadığı yazılı olarak sorulur. Bakanlık bu başvuruyu takiben en geç on beş
gün içinde genel kurulda görüşülmesini istediği bir hususun olup olmadığını
yazılı olarak bildirir. Bakanlıkça görüşülmesi istenen hususların gündeme
yazılması zorunludur. Bu süre içinde bildirim yapılmamışsa Bakanlıkça
görüşülmesi istenen bir husus bulunmadığı kabul edilir ve genel kurulun gündemi yönetim kurulunca
hazırlanarak ilan edilir.
Gündem ve davet mektubu, pay
sahiplerine ve Bakanlığa toplantı tarihinden en az otuz gün önce taahhütlü
olarak gönderilir.
Toplantı nisabı ve
kararlar
Madde 13 —
Genel kurul toplantı ve karar nisabında Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri
uygulanır.
Genel kurulda verilen kararlar,
yapılan seçimlerin sonuçları ve ortakların beyanları, bir tutanağa geçirilir.
Genel kurul tutanakları ve ekleri, başkanlık divanı tarafından imzalandıktan
sonra, izleyen ilk üç iş günü içinde Bakanlığa gönderilir.
Genel kurulun yönetim ve denetim
kurulu üyelerinin seçimine ilişkin kararlarında, seçime ve oylamaya geçilmeden önce, adayların bu Yönetmelikte aranılan şartları taşıdıklarına dair yazılı
ve imzalı beyanlarının başkanlık divanına sunulması zorunludur.
Bakanlık, yönetim kurulu üyeleri ve
denetleme kurulu üyelerinin aranılan şartları taşıyıp taşımadıklarını inceler ve
ihtiyaç duyulan kanıtlayıcı bilgi ve belgeleri talep eder.
Türk Ticaret Kanunun ilgili
hükümleri uyarınca ya da Bakanlıkça üyelerin birinin
veya birkaçının aranılan şartları haiz olmadığının veya sonradan kaybettiğinin
tespiti ve bildirimi halinde bunların görevleri sona erer.
Boşalan üyeliklerin yerine
seçilenlerde göreve başlamadan önce bu
Yönetmelikte ve ilgili diğer mevzuatta
aranılan şartları taşıdıklarına dair yazılı ve imzalı beyanlarını
kanıtlayıcı belgelerle birlikte borsaya ve Bakanlığa sunmak zorundadır.
Aranılan şartları taşıdıklarına
dair kasıtlı olarak yanlış beyanda bulunanlar, borsanın yönetim ve denetim
kurulu üyeliklerine aday olamaz, borsaya ve üçüncü şahıslara karşı yol açtıkları
zararları tazminle sorumlu olur.
Yönetim
kurulu
Madde 14 — Borsalardan,
en az beş en çok dokuz kişiden oluşan ve iki yıllık dönem için seçilen bir
yönetim kurulu oluşturulur. Yönetim kurulunun bir üyeliği için Bakanlıkça atama
yapılır. Diğer üyeler ise genel kurul tarafından seçilir. Genel kurul yönetim
kurulu üyelerinden birini aynı zamanda genel müdür olarak da atayabilir. Bu
şekilde atanan üye, yönetim kurulu üyeliğinin yanında genel müdürlük görevini de
ifa eder.
Bakanlık tarafından atanan yönetim
kurulu üyesinin üniversite veya dengi okul mezunu, genel kurul tarafından
seçilen üyelerin ise asgari lise ya da dengi okul mezunu olması zorunludur. Ayrıca tüm yönetim
kurulu üyelerinde ürün piyasaları
hakkında bilgi sahibi ve bu alanlarda en az kamuda veya özel sektörde beş yıl
mesleki tecrübeye sahip olmaları şartı da aranır.
Süresi biten yönetim kurulu
üyesinin tekrar seçilmesi mümkündür.
Görev ve
yetkileri
Madde 15 —
Yönetim kurulu, Türk Ticaret Kanununda öngörülen görev ve yetkileri saklı kalmak
kaydıyla aşağıdaki hususlarda görevli ve yetkilidir:
a) Borsa tarafından hazırlanması
gereken yönetmelikleri belirleyip karara bağlamak,
b) Borsa üyelik başvurularını
karara bağlamak ve gerektiğinde borsa üyelerinin üyelikten geçici veya sürekli
çıkarılmasına karar vermek,
c) Ürün, ürün senedi ve alivre
sözleşmelerin, borsada işlem görmesi, işlemlerinin durdurulması ve işlemden
kaldırılması esaslarını belirlemek,
d) Borsada işlemlerin mevzuata ve
kurallara uygun olarak düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, açıklık,
güven, dürüstlük ve istikrarı bozan veya bozabilecek hususlarda gerekli
tedbirleri zamanında almak,
e) Mevzuata, borsa düzenine ve
piyasanın işleyişine uygun hareket etmeyen borsa yöneticileri, üyeleri ve
personeli hakkında gerekli hukuki işlemleri gecikmeksizin yerine
getirmek,
f) Borsa yönetmelikleriyle
belirlenmiş veya ihtiyaç duyulabilecek komisyonları kurarak, üyelerini seçmek ve
çalışma esaslarını düzenlemek,
g) Diğer borsa veya kuruluşlarla
anlaşmalar yapmak,
h) Borsada düzeni ve dürüstlüğü
bozanlar hakkında disiplin cezası vermek,
i) Borsa bültenini çıkarmak, borsa
tarafından açıklanması gereken bilgilerin ve borsada teşekkül eden fiyatların
düzenli olarak yayımlanmasını sağlamak,
j) Borsanın bütçesini, gelir ve
giderlere ilişkin kesin hesabını ve yıllık faaliyet raporunu görüşüp karara
bağlamak ve genel kurula sunmak,
k) Borsanın personele ilişkin
kadrosunu hazırlayarak genel kurula sunmak,
l) Borsa gelir kalemlerinin miktar
ve oranları ile bunların tahsil zaman ve şekillerini tespit
etmek,
m) Borsa adına imzaya yetkili
olanları ve yetki sınırlarını belirlemek,
n) Personel atamalarını yapmak ve
bu atama yetkisini, gerektiğinde yönetim kurulu başkanına ve/veya genel müdüre
devretmek,
o) Mevzuatla verilen sair görevleri
yerine getirmek.
Toplantı ve karar
nisabı
Madde 16 —
Yönetim kurulu, başkanın daveti üzerine ayda en az iki defa üye tam sayısının
salt çoğunluğu ile toplanır. Denetçiler, oy hakkı olmaksızın yönetim kurulu
toplantılarına katılabilir.
Kararlar, üye tamsayısının salt
çoğunluğu ile alınır.
Denetim
kurulu
Madde 17 —
Borsanın hesap ve işlemleri, pay sahipleri arasından veya dışarıdan genel
kurulca seçilen en az iki gerçek kişiden oluşan denetleme kurulu tarafından
denetlenir. Denetleme kurulu üyelerinin görev süresi iki yıldır. Aynı kişinin
yeniden seçilmesi mümkündür.
Denetim kurulu üyelerinin
üniversite veya dengi okul mezunu olmaları ve ürün piyasaları hakkında kamuda
veya özel sektörde en az beş yıl mesleki tecrübeye sahip bulunmaları
gerekir.
Görev ve
yetkileri
Madde 18 —
Denetim kurulu üyeleri, borsanın hesap ve işlemlerini mevzuat ve genel kurul
kararları çerçevesinde denetlemekle görevli ve yetkilidir. Borsa yöneticileri ve
personeli, denetçilerin talep edeceği bilgi ve belgeleri vermekle
yükümlüdür.
Denetçiler yönetime müdahale
edemez, ancak görüşlerini yazılı olarak yönetim kuruluna ve aynı zamanda
Bakanlığa bildirir.
Denetçiler, her yıl sonunda
borsanın işlem ve hesapları hakkında hazırlayacakları raporu genel kurula sunar.
Gerekli gördükleri takdirde, ara raporlar hazırlayıp görüşlerini yönetim
kuruluna, genel kurula ve Bakanlığa bildirir.
İKİNCİ
BÖLÜM
Komisyonlar,
Genel Müdür ve Borsa Personeli
Komisyonlar
Madde 19 —
Borsada; bu Yönetmelik ile yönetim kuruluna verilen görevlerin yerine
getirilmesinde, yönetim kuruluna yardımcı olmak üzere işin niteliğinin
gerektirdiği sayıda komisyon kurulur.
Komisyonların kurulmasına,
üyelerinin seçilmesine, çalışma usul ve esaslarına ilişkin ilkeler borsa
yönetmeliği ile belirlenir.
Genel müdür ve
temsil
Madde 20 —
Borsa, genel kurulca yönetim kurulu üyeleri arasından atama yapılmamışsa,
yönetim kurulu tarafından atanan genel müdür tarafından, yönetim kurulunca
alınan kararlar çerçevesinde idare ve temsil edilir. Genel müdürün yönetim
kurulu üyeleri arasından atanması halinde, genel müdür aynı zamanda yönetim
kurulu başkanı olamaz.
Genel müdürün hukuk, iktisat,
maliye, işletme, kamu yönetimi, uluslararası ilişkiler, mühendislik dallarında
en az dört yıllık lisans düzeyinde öğrenim yapmış olması, iyi derecede İngilizce
bilmesi ve ürün piyasalarıyla ilgili kamuda veya özel sektörde en az beş yıl
mesleki tecrübeye sahip bulunması gerekir.
Borsa tarafından; genel müdürlüğe
atanacak kişinin bu maddenin ikinci fıkrasında ve bu Yönetmeliğin beşinci
maddesinde aranan şartları taşıdığını gösteren belgelerle birlikte Bakanlığa
bildirilmesi şarttır. Bildirim tarihinden itibaren yirmi iş günü içinde,
Bakanlıkça yazılı olarak olumsuz bir görüş bildirilmediği takdirde genel müdürün
ataması yapılabilir.
Genel müdürün herhangi bir nedenle
görevden ayrılması halinde bu durum en geç beş iş günü içinde Borsa tarafından
Bakanlığa yazılı olarak bildirilir.
Yönetim kurulu başkanı ile genel
müdür veya bir üye ile genel müdürün müşterek imzası borsayı
bağlar.
Borsa personeli ve hizmet
birimleri
Madde 21 —
Borsanın organizasyon şemasında yönetici ve uzman statüsünde bulunan
personelinin yüksek öğrenim kurumlarından mezun olması
gerekir.
Borsa personeli, borsa üyeleriyle
doğrudan veya dolaylı olarak herhangi bir menfaat ilişkisi kuramaz, özel bir
kanuna dayanmadıkça herhangi bir kurum veya kuruluşta görev alamaz, ticaretle
uğraşamaz, borsada işlem yapan ya da borsa ile
doğrudan ya da dolaylı ilişkisi olan ortaklıklarda pay
sahibi olamaz, borsada ürün, ürün senedi ve alivre sözleşmelerin alım satımı
amacıyla emir veremez. Hayır dernekleri ile amacı sosyal yardım ve eğitim
işlerine yönelmiş vakıflardaki görevler ve kooperatif ortaklığı bu hükmün
dışındadır. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket eden personelin görevine son
verilir.
Borsa yönetim kurulunun kararıyla;
operasyon, üyelik, bilgi işlem, araştırma ve istatistik, piyasa gözetim ve
denetim, eğitim, insan kaynakları ve muhasebe gibi asgari hizmet birimleri
oluşturulur. İhtiyaca göre yeni hizmet birimlerinin oluşturulması, mevcutların
değiştirilmesi ve görev tanımlarının yeniden yapılması
mümkündür.
Borsanın organizasyon şeması,
hizmet birimleri ve görev tanımları, bu organizasyonda görev alacak uzman ve
destek personelin unvan ve statüsü, yatay ve hiyerarşik yapı, personelde aranacak şartlar ile personelin
görev, yetki ve sorumlulukları ve çalışma usul ve esasları, borsa yönetmeliği
ile belirlenir.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Borsa
Üyelerine İlişkin Esaslar
Borsa
üyeleri
Madde 22 —
Bu Yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde borsa yönetmeliğine göre
borsadan, ürün, ürün senedi veya alivre sözleşmelerin alım satımının yapılmasına
aracılık yetki belgesi almış ve üyeliğe kabul edilmiş kişi ve kuruluşlar, borsa
üyesi olabilirler.
Bakanlık, borsanın görüşünü alarak
borsa üyelerinin sayısını toplam olarak veya gruplar itibariyle
sınırlandırabilir.
Borsa üyelik
şartları
Madde 23 —
Borsa üyeliğine kabul edilmek için borsa yönetim kurulu kararı
gereklidir.
Borsa üyesi olabilmek için en az
aşağıdaki şartların sağlanmış olması gerekir:
a) Gerçek kişiler ile tüzel
kişilerde yönetim kurulu üyeleri ile imzaya yetkili personelin, Kanuna,
18/6/1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu, 13/11/1996 tarihli ve 4208
sayılı Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun ve ödünç para verme
işleri hakkında mevzuat ile 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununa aykırılıktan dolayı hükümlülüklerinin bulunmadığını ve/veya taksirli
suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar bile beş yıldan fazla hapis veya
basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile
istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları; resmi ihale ve
alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi
kaçakçılığına teşebbüs ya da iştirak suçlarından
dolayı hüküm giymemiş olması,
b) Ürün senedi ve alivre
sözleşmelerin alım satımına aracılık yetki belgesi alınmış olması,
c) Borsa yönetim kurulunca
hazırlanan borsa üyelik taahhütnamesinin veya istenebilecek diğer
taahhütnamelerin imzalanarak ibraz edilmiş olması,
d) Sermaye ve öz kaynak yapılanması
yönünden şirket mali yapısının borsa yönetim kurulunun belirleyeceği kriterlere
uygun olması, gerçek kişi ise borsa üyesi olmanın gerektirdiği mali güç ve
itibara sahip bulunması,
e) Bu Yönetmeliğe dayanılarak
yapılan düzenlemelerde öngörülen, teminat ve giriş aidatı gibi tutarların
yatırılmış olması ve işlemlerin yürütülebilmesi için gerekli teknolojik
donanımın, organizasyon yapısının, personelin ve mali kaynakların sağlanmış
olması,
f) Borsaca öngörülmesi durumunda,
müşterilere ve diğer üçüncü şahıslara karşı doğabilecek mali ve hukuki
sorumluluğu teminat altına almak amacıyla genel ve özel mahiyette sigortaların
yaptırılması,
g) Kamu tüzel kişileri hariç tüzel
kişilerin yeminli mali müşavirce onaylı son bir yıla ait bilanço, gelir tablosu
ve varsa ek mali tablolarını sunmasıları,
h) Borsa üyesi olmak isteyenlerin
kendileri veya sınırsız sorumlu oldukları kuruluşlar hakkında iflas kararı
verilmemiş ve konkordato ilan edilmemiş olduğuna dair imza sirküleri ile
birlikte yazılı beyanda noterce tasdikli beyanda
bulunması,
i) Faaliyet ve aracılık yetki
belgelerinden biri veya birden fazlası iptal edilmiş yahut ürün ihtisas
borsaları ile menkul kıymetler, vadeli işlemler veya kıymetli madenler borsaları
üyeliğinden sürekli olarak çıkarılmış kuruluşlarda, bu müeyyideyi gerektiren
olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmadıklarına dair imza sirküleri ile
birlikte yazılı beyanda bulunması,
j) Yabancı üyeler için, uygun
olduğu ölçüde Türk gerçek ve tüzel kişiler için aranan şartların taşındığına
dair bulundukları ülke yetkili makamlarınca onaylanmış belgelerin, noter | 
ÜRÜN
İHTİSAS BORSALARININ KURULUŞ, İŞLEYİŞ VE DENETİM USUL
VE ESASLARI HAKKINDA GENEL YÖNETMELİK