STOK AFFI   

Bu Yazı Sn. Veysi Seviğ'e aittir.

Vergi Barışı Yasası'nın dördüncü bölümü "stok beyanları" ile ilgili hükümleri içermektedir. (Madde: 11-13)

Bu bağlamda stok beyanı kapsamına alınan işlemler şunlardır:

. İşletmede mevcut olduğu halde kayıtlarda yer almayan mallar ile düşük bedelle yer alan makine, teçhizat ve demirbaşlar, (Madde: 11)

. Kayıtlarda yer aldığı halde işletmede mevcut olmayan mallar, (Madde: 12)

. Kıymetli maden ve ziynet eşyası ile ilgili değerleme farkı beyanı, (Madde: 13)

4811 sayılı yasanın stok beyanı ile ilgili düzenlemeleri içerisinde gelir ve kurumlar vergisi yükümlülerine işletmelerinde olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları ile kayıtlarında düşük değerle yer alan makine, teçhizat ve demirbaşlarını gerçek değere yükseltme olanağı sağlanmaktadır. Bu haktan adi şirketler ile kolektif ve adi komandit şirketler de dahil olmak üzere tüm gelir ve kurumlar vergisi yükümlüleri yararlanabileceklerdir.

Söz konusu haktan yararlanmak isteyen yükümlüler, işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları ile düşük değerle kayıtlara intikal ettirilmiş bulunan makine, teçhizat ve demirbaşlarını 27 Şubat 2003 tarihini izleyen aybaşından itibaren üçüncü ayın son işgününe kadar bir envanter listesi hazırlayarak katma değer vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairesine başvuracaklardır. Bu bağlamda söz konusu yükümlüler beyan edecekleri kıymetleri bildirim tarihindeki rayiç bedelle değerlendirmek suretiyle envanter listelerinde göstereceklerdir. Bilindiği üzere rayiç bedel, o kıymetin değerleme günü itibariyle normal alım satım bedelidir. Bu nedenle stok beyanında bulunacak olan yükümlüler, değerlemede duraksamaya düşmeleri halinde, söz konusu değerleri bağlı bulundukları meslek kuruluşlarına başvurarak da tespit ettirebileceklerdir. Envanter listelerinde en az aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekmektedir.

. Yükümlü ile ilgili bilgiler:

- Adı, soyadı veya unvanı,

- Vergi dairesi, (Katma değer vergisi yönünden)

- Vergi kimlik numarası,

- Açık adresi,

. Emtia, makine, teçhizat veya demirbaşlara ait bilgiler:

- Söz konusu varlıkların cinsi,

- Miktarları,

- Rayiç bedelleri,

Yasa maddesinde yer alan mal (emtia) tabirinden anlaşılması gereken alım satım işlemlerinde satışa hazır malları, imalatçı işletmelerde ise hammadde, malzeme, yarı mamul mallardır. Bu bağlamda inşaat işletmeleri de inşaatta kullandıkları demir, çimento, tuğla gibi ilk madde ve malzemeyi de bildirebileceklerdir. Kayıtlarda gözükmeyen ve fakat inşaat şirketleri açısından üretilmiş mal olarak kabul edilen dükkan, daire ve benzeri kullanıma hazır varlıkların da aynı haktan yararlanması söz konusudur.

Vergi Barışı Yasası'nın 11'inci maddesinde yer alan düzenleme gereği kayıtsız stok bildiren yükümlüler bu mallarını satmaları halinde, satış bedelleri beyan ettikleri değerden düşük olamayacaktır. Bir başka anlatımla "Bu suretle beyan edilen kıymetlerin satılması halinde satış bedelleri bunların deftere kaydedilen değerlerinden düşük olamaz. Diğer yandan bildirime dahil edilen varlıklar için amortisman ayrılmayacaktır.

Yasal düzenleme gereği olarak bilanço esasına göre defter tutan yükümlüler, stok beyanı suretiyle aktiflerine kaydettikleri emtia için ayrı; makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı olmak üzere özel karşılık hesabı açacaklardır. Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi halinde sermayenin bir unsuru sayılacak ve vergilendirilmeyecektir. Makine ve teçhizat ile demirbaşlar envantere alındığı için bunlara ayrılan karşılık ise amortisman olarak kabul edilecektir. İşletme hesabı esasına göre defter tutan yükümlüler ise söz konusu emtiayı defterlerinin gider kısmına satın alınan mal olarak kayıt edeceklerdir.

Beyan edilen makine ve teçhizat ile demirbaşlar katma değer vergisi açısından genel orana tabi mallar için yüzde 10 oranında, diğer emtia bedelleri üzerinden bu emtianın tabi olduğu oranın yarısı esas alınarak katma değer vergisine tabi tutulacaktır.